{"id":5728,"date":"2023-01-11T10:12:08","date_gmt":"2023-01-11T09:12:08","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/?p=5728"},"modified":"2023-01-11T10:47:16","modified_gmt":"2023-01-11T09:47:16","slug":"rocznice-i-patroni-2023-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/","title":{"rendered":"Rocznice i patroni 2023 roku"},"content":{"rendered":"\n<p>20 kwietnia 2023 r. przypada 150. rocznica urodzin&nbsp;<strong>Wojciecha Korfantego<\/strong>&nbsp;\u2013 wybitnego polityka, my\u015bliciela spo\u0142ecznego i publicysty na sta\u0142e zwi\u0105zanego z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 demokracj\u0105. W czasach II Rzeczypospolitej by\u0142 cz\u0142onkiem Naczelnej Rady Ludowej, kieruj\u0105cej zwyci\u0119skim Powstaniem Wielkopolskim, a nast\u0119pnie dyktatorem III Powstania \u015al\u0105skiego. W drugiej po\u0142owie 1923 r. pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wicepremiera w rz\u0105dzie Wincentego Witosa, za\u015b w okresie sanacji by\u0142 w opozycji, co przyczyni\u0142o si\u0119 do przymusowej emigracji i pobytu w wi\u0119zieniu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>W 2023 r. przypada 150. rocznica \u015bmierci&nbsp;<strong>Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego<\/strong>. By\u0142 wybitnym badaczem, podr\u00f3\u017cnikiem, odkrywc\u0105 i filantropem. Jako pierwszy Polak okr\u0105\u017cy\u0142 samodzielnie kul\u0119 ziemsk\u0105. Bada\u0142 tereny Ameryki P\u00f3\u0142nocnej i Po\u0142udniowej oraz Australii, Nowej Zelandii i Tasmanii. Dokona\u0142 tam wielu odkry\u0107, a najwy\u017cszy szczyt kontynentu australijskiego nazwa\u0142 G\u00f3r\u0105 Ko\u015bciuszki (Mount Kosciuszko), na cze\u015b\u0107 przyw\u00f3dcy insurekcji z 1794 r. Odkry\u0142 i nazwa\u0142 tak\u017ce naj\u017cy\u017aniejszy rejon rolniczy Australii \u2013 Gippsland. Po powrocie do Europy zamieszka\u0142 w Zjednoczonym Kr\u00f3lestwie, gdzie zosta\u0142 cz\u0142onkiem presti\u017cowych towarzystw naukowych. Anga\u017cowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce w dzia\u0142ania dobroczynne, m.in. dzia\u0142aj\u0105c na rzecz do\u017cywiania dzieci w okresie Wielkiego G\u0142odu w Irlandii.<\/p>\n\n\n\n<p>W przysz\u0142ym roku obchodzi\u0107 b\u0119dziemy 230. rocznic\u0119 urodzin&nbsp;<strong>Aleksandra Fredry<\/strong>&nbsp;\u2013najwybitniejszego polskiego komediopisarza, a tak\u017ce pami\u0119tnikarza, poety oraz \u017co\u0142nierza kampanii napoleo\u0144skich. By\u0142 uczestnikiem wyprawy na Moskw\u0119 w 1812 r., a za m\u0119stwo zosta\u0142 odznaczony orderami Virtuti Militari oraz Legii Honorowej. Fredro to tw\u00f3rca oryginalnej polskiej komedii, autor kilkudziesi\u0119ciu utwor\u00f3w scenicznych wystawianych w teatrach Warszawy, Krakowa i Lwowa, takich jak: \u201e\u015aluby panie\u0144skie czyli magnetyzm serca\u201d, \u201eZemsta\u201d, \u201ePan Jowialski\u201d. Zadebiutowa\u0142 w 1815 r. jednoakt\u00f3wk\u0105 \u201eIntryga na pr\u0119dce czyli nie ma z\u0142ego bez dobrego\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Rok 2023 b\u0119dzie rokiem sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciolecia \u015bmierci&nbsp;<strong>Aleksandry Pi\u0142sudskiej<\/strong>, z domu Szczerbi\u0144skiej \u2013 dzia\u0142aczki niepodleg\u0142o\u015bciowej, cz\u0142onkini Polskiej Organizacji Wojskowej i Polskiej Partii Socjalistycznej, odznaczonej orderami Virtuti Militari, Odrodzenia Polski oraz Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci. Dzia\u0142a\u0142a w Organizacji Bojowej PPS, by\u0142a te\u017c dzia\u0142aczk\u0105 spo\u0142eczn\u0105, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a ze Zwi\u0105zkiem Strzeleckim. W czasie I wojny \u015bwiatowej wst\u0105pi\u0142a do Legion\u00f3w Polskich. Za dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Polskiej Organizacji Wojskowej aresztowana i internowana w Szczypiornie. \u017bona J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Sejm w uchwale podkre\u015bli\u0142 zaanga\u017cowanie Aleksandry Pi\u0142sudskiej w dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105: pomoc dla sierot, organizowanie przedszkoli i szk\u00f3\u0142 dla rodzin wojskowych, wsparcie najbiedniejszych i bezdomnych, tworzenie bibliotek i \u015bwietlic dla m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n<p>13 wrze\u015bnia 2023 r. przypada 220. rocznica urodzin&nbsp;<strong>Maurycego Mochnackiego<\/strong>&nbsp;\u2013 konspiratora, dziennikarza, krytyka literackiego, pianisty, cz\u0142onka niemal wszystkich \u00f3wczesnych tajnych sprzysi\u0119\u017ce\u0144 przeciw Rosji w Warszawie, \u017co\u0142nierza Powstania Listopadowego, odznaczonego Virtuti Militari. Po upadku powstania zosta\u0142 zmuszony do emigracji: carat skaza\u0142 go zaocznie na \u015bmier\u0107 przez powieszenie. \u201eDo dzi\u015b wiele z jego diagnoz na temat natury Rosji i jej imperialistycznych d\u0105\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych zwykle tak\u017ce z kulturowym barbarzy\u0144stwem nie straci\u0142o na aktualno\u015bci\u201d \u2013 podkre\u015bli\u0142 Sejm RP w uchwale. Na nagrobku Maurycego Mochnackiego w Auxerre widnieje napis \u201eCivis Polonus. Hostem Moscoviensem\u201d \u2013 \u201eObywatel polski, wr\u00f3g Moskwy\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>W listopadzie 2023 r. up\u0142ynie sto lat od \u015bmierci&nbsp;<strong>Jadwigi Zamoyskiej<\/strong>&nbsp;\u2013 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rczyni Fundacji Zak\u0142ady K\u00f3rnickie, zaanga\u017cowanej spo\u0142ecznie patriotki, s\u0142u\u017cebnicy Bo\u017cej, poliglotki, autorki sp\u00f3jnego systemu pedagogicznego, za\u0142o\u017cycielki pierwszej w Polsce zawodowej szko\u0142y gospodarstwa domowego i prekursorki my\u015blenia o o\u015bwiacie w kategoriach zarz\u0105dzania projektem. Za\u0142o\u017cona przez ni\u0105 w 1882 r. Szko\u0142a Domowej Pracy Kobiet, by\u0142a \u201enowoczesn\u0105 odpowiedzi\u0105 na \u00f3wczesne potrzeby spo\u0142eczne kobiet\u201d. Dzi\u0119ki jej wsparciu sukcesem zako\u0144czy\u0142y si\u0119 starania jej syna W\u0142adys\u0142awa o odzyskanie dla Polski Morskiego Oka. Z nale\u017c\u0105cych do obojga d\u00f3br, na mocy ustawy sejmowej, powsta\u0142a Fundacja Zak\u0142ady K\u00f3rnickie. Dzie\u0142om Zamoyskiej przy\u015bwieca\u0142o motto \u201eS\u0142u\u017cy\u0107 Bogu, s\u0142u\u017c\u0105c Ojczy\u017anie, s\u0142u\u017cy\u0107 Ojczy\u017anie, s\u0142u\u017c\u0105c Bogu\u201d. By\u0142a jedn\u0105 z pierwszych os\u00f3b odznaczonych Orderem Odrodzenia Polski.<\/p>\n\n\n\n<p>W roku 2023 obchodzi\u0107 b\u0119dziemy stulecie urodzin\u00a0<strong>Jerzego Nowosielskiego\u00a0<\/strong>\u2013 wybitnego malarza, rysownika, scenografa, pedagoga, filozofa, teoretyka sztuki i my\u015bliciela religijnego, uwa\u017canego za jednego z najwybitniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych pisarzy ikon. Nowosielski uznawany jest za jedn\u0105 z najwybitniejszych postaci polskiej kultury wsp\u00f3\u0142czesnej. Nie tylko tworzy\u0142 sztuk\u0119, ale tak\u017ce pisa\u0142 o niej. Wykona\u0142 wyposa\u017cenie i polichromie licznych \u015bwi\u0105ty\u0144 rzymskokatolickich, grekokatolickich i prawos\u0142awnych. Malowa\u0142 tak\u017ce akty kobiece i pejza\u017ce oraz formy abstrakcyjne.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Miko\u0142aj Kopernik&nbsp;<\/strong>(1473\u20131543) \u2013 prawnik, urz\u0119dnik, dyplomata, lekarz, duchowny, doktor prawa kanonicznego, zajmowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c astronomi\u0105 i astrologi\u0105, matematyk\u0105, ekonomi\u0105, strategi\u0105 wojskow\u0105, kartografi\u0105 i filologi\u0105. Bywa te\u017c nazywany fizykiem i filozofem. W nauce \u015bwiatowej uwa\u017cany jest za tw\u00f3rc\u0119 metody naukowej w dociekaniu prawdy. Najs\u0142ynniejsze dzie\u0142o Miko\u0142aja Kopernika \u201eDe revolutionibus orbium coelestium\u201d wywo\u0142a\u0142o jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych rewolucji naukowych od czas\u00f3w staro\u017cytnych, nazywan\u0105 przewrotem kopernika\u0144skim. Z tego powodu heliocentryzm bywa nazywany kopernikanizmem, a kosmologiczno-filozoficzny postulat odrzucenia wszelkiego geocentryzmu i antropocentryzmu \u2013 zasad\u0105 kopernika\u0144sk\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jan Matejko<\/strong>&nbsp;(1838\u20131893) kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Krakowie, Monachium i Wiedniu. Ju\u017c m\u0142odzie\u0144cze dzie\u0142a artysty zyska\u0142y mi\u0119dzynarodowe uznanie, okrzykni\u0119to go jednym z najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w malarstwa historycznego w Europie. Namalowa\u0142 ponad 300 obraz\u00f3w (m.in. \u201eUnia lubelska\u201d, \u201eStefan Batory pod Pskowem\u201d, \u201eBitwa pod Grunwaldem\u201d, \u201eHo\u0142d pruski\u201d, \u201eJan Sobieski pod Wiedniem\u201d, \u201eWernyhora\u201d, \u201eKo\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami\u201d, \u201eKonstytucja 3 Maja 1791 roku\u201d). Jest r\u00f3wnie\u017c autorem polichromii ko\u015bcio\u0142a Mariackiego w Krakowie. Swoje obrazy Jan Matejko wielokrotnie prezentowa\u0142 na wystawach w najwa\u017cniejszych europejskich o\u015brodkach kultury. Zdoby\u0142 liczne presti\u017cowe nagrody i odznaczenia, zosta\u0142 honorowym cz\u0142onkiem wielu akademii artystycznych. Uczniami Jana Matejki byli wybitni tw\u00f3rcy M\u0142odej Polski, m.in. Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski, Jacek Malczewski i J\u00f3zef Mehoffer.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wis\u0142awa Szymborska<\/strong>&nbsp;(1923\u20132012) studiowa\u0142a polonistyk\u0119 i socjologi\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. By\u0142a redaktorem dzia\u0142u poezji w tygodniku \u201e\u017bycie Literackie\u201d (1953\u201366) i miesi\u0119czniku literackim \u201ePismo\u201d (1981\u201383). Pierwsze wiersze opublikowa\u0142a w 1945 r. w prasie literackiej. Wyda\u0142a 12 zbior\u00f3w poetyckich, a tak\u017ce 4 zbiory felieton\u00f3w o literaturze oraz zbi\u00f3r zabaw literackich z r\u00f3\u017cnych lat. Otrzyma\u0142a Nagrod\u0119 Nobla w 1996 r. i nagrody: im. J.W. Goethego, im. J.G. Herdera czy polskiego Pen Clubu.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>W\u0142odzimierz Przerwa-Tetmajer&nbsp;<\/strong>(1861\u20131923) by\u0142 przyrodnim bratem poety Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Malarz, grafik, poeta, prozaik, dramaturg, scenograf, publicysta, dzia\u0142acz polityczny aktywnie zaanga\u017cowany w walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski. W jego dzie\u0142ach malarskich odzwierciedla si\u0119 znamienna dla okresu M\u0142odej Polski fascynacja rodzimym folklorem. Artysta trwale wpisa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w dzieje polskiego \u017cycia politycznego jako pe\u0142en pasji polityk i patriota. W 1890 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Ann\u0105 Miko\u0142ajczyk\u00f3wn\u0105 i zamieszka\u0142 w Bronowicach pod Krakowem. W ich wiejskiej chacie odby\u0142o si\u0119 s\u0142ynne wesele Lucjana Rydla z Jadwig\u0105 Miko\u0142ajczyk\u00f3wn\u0105, opisane przez Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego. Odznaczony zosta\u0142 Krzy\u017cem Odrodzenia Polski, po\u015bmiertnie Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci i Gwiazd\u0105 G\u00f3rno\u015bl\u0105sk\u0105 za udzia\u0142 w powstaniach.<\/p>\n\n\n\n<p>W uchwale o ustanowieniu roku 2023 <strong>Rokiem Pami\u0119ci Bohaterek i Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego<\/strong> Senat w 80. rocznic\u0119 powstania w getcie warszawskim oddaje ho\u0142d poleg\u0142ym oraz tym, kt\u00f3rzy prze\u017cyli i do ko\u0144ca swoich dni podnosili g\u0142os protestu przeciwko zbrodniczym planom zag\u0142ady narodu \u017cydowskiego. W utworzonym w 1940 r. getcie warszawskim Niemcy zamkn\u0119li ponad 400 tys. \u017byd\u00f3w, a 22 lipca 1942 r. rozpocz\u0119li ich deportacj\u0119 do niemieckiego obozu zag\u0142ady w Treblince, gdzie zmar\u0142o niemal 300 tys. warszawskich \u017byd\u00f3w. 19 kwietnia 1943 r. warszawscy \u017bydzi podj\u0119li walk\u0119 zbrojn\u0105 z Niemcami. Powstanie kwietniowe by\u0142o najwi\u0119kszym zbrojnym zrywem \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej, a zarazem pierwszym powstaniem miejskim w okupowanej Europie, bezprecedensow\u0105 odpowiedzi\u0105 na bestialstwo niemieckich nazist\u00f3w, kt\u00f3rzy postawili sobie za cel wymordowanie ca\u0142ego narodu. Bohaterstwo tych, kt\u00f3rzy stan\u0119li naprzeciwko machiny zbrodni, by\u0142o wyj\u0105tkowe.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>20 kwietnia 2023 r. przypada 150. rocznica urodzin&nbsp;Wojciecha Korfantego&nbsp;\u2013 wybitnego polityka, my\u015bliciela spo\u0142ecznego i publicysty na sta\u0142e zwi\u0105zanego z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 demokracj\u0105. W czasach II Rzeczypospolitej by\u0142 cz\u0142onkiem Naczelnej Rady Ludowej, kieruj\u0105cej zwyci\u0119skim Powstaniem Wielkopolskim, a nast\u0119pnie dyktatorem III Powstania \u015al\u0105skiego. W drugiej po\u0142owie 1923 r. pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wicepremiera w rz\u0105dzie Wincentego Witosa, za\u015b w okresie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":116,"featured_media":5725,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[],"class_list":["post-5728","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Rocznice i patroni 2023 roku - Instytut Polski w Bratys\u0142awie<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rocznice i patroni 2023 roku - Instytut Polski w Bratys\u0142awie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"20 kwietnia 2023 r. przypada 150. rocznica urodzin&nbsp;Wojciecha Korfantego&nbsp;\u2013 wybitnego polityka, my\u015bliciela spo\u0142ecznego i publicysty na sta\u0142e zwi\u0105zanego z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 demokracj\u0105. W czasach II Rzeczypospolitej by\u0142 cz\u0142onkiem Naczelnej Rady Ludowej, kieruj\u0105cej zwyci\u0119skim Powstaniem Wielkopolskim, a nast\u0119pnie dyktatorem III Powstania \u015al\u0105skiego. W drugiej po\u0142owie 1923 r. pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wicepremiera w rz\u0105dzie Wincentego Witosa, za\u015b w okresie [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Bratys\u0142awie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-01-11T09:12:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-01-11T09:47:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1460\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"616\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kyselm\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kyselm\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/\",\"name\":\"Rocznice i patroni 2023 roku\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku-300x127.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku-1024x432.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku.png\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku.png\",\"datePublished\":\"2023-01-11T09:12:08+02:00\",\"dateModified\":\"2023-01-11T09:47:16+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#\/schema\/person\/9ec657f865a156712552ca9f0ad27720\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2023-01-09\",\"endDate\":\"2023-01-09\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"20 kwietnia 2023 r. przypada 150. rocznica urodzin Wojciecha Korfantego \u2013 wybitnego polityka, my\u015bliciela spo\u0142ecznego i publicysty na sta\u0142e zwi\u0105zanego z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 demokracj\u0105. W czasach II Rzeczypospolitej by\u0142 cz\u0142onkiem Naczelnej Rady Ludowej, kieruj\u0105cej zwyci\u0119skim Powstaniem Wielkopolskim, a nast\u0119pnie dyktatorem III Powstania \u015al\u0105skiego. W drugiej po\u0142owie 1923 r. pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wicepremiera w rz\u0105dzie Wincentego Witosa, za\u015b w okresie sanacji by\u0142 w opozycji, co przyczyni\u0142o si\u0119 do przymusowej emigracji i pobytu w wi\u0119zieniu. \\nW 2023 r. przypada 150. rocznica \u015bmierci Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego. By\u0142 wybitnym badaczem, podr\u00f3\u017cnikiem, odkrywc\u0105 i filantropem. Jako pierwszy Polak okr\u0105\u017cy\u0142 samodzielnie kul\u0119 ziemsk\u0105. Bada\u0142 tereny Ameryki P\u00f3\u0142nocnej i Po\u0142udniowej oraz Australii, Nowej Zelandii i Tasmanii. Dokona\u0142 tam wielu odkry\u0107, a najwy\u017cszy szczyt kontynentu australijskiego nazwa\u0142 G\u00f3r\u0105 Ko\u015bciuszki (Mount Kosciuszko), na cze\u015b\u0107 przyw\u00f3dcy insurekcji z 1794 r. Odkry\u0142 i nazwa\u0142 tak\u017ce naj\u017cy\u017aniejszy rejon rolniczy Australii \u2013 Gippsland. Po powrocie do Europy zamieszka\u0142 w Zjednoczonym Kr\u00f3lestwie, gdzie zosta\u0142 cz\u0142onkiem presti\u017cowych towarzystw naukowych. Anga\u017cowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce w dzia\u0142ania dobroczynne, m.in. dzia\u0142aj\u0105c na rzecz do\u017cywiania dzieci w okresie Wielkiego G\u0142odu w Irlandii.\\nW przysz\u0142ym roku obchodzi\u0107 b\u0119dziemy 230. rocznic\u0119 urodzin Aleksandra Fredry \u2013najwybitniejszego polskiego komediopisarza, a tak\u017ce pami\u0119tnikarza, poety oraz \u017co\u0142nierza kampanii napoleo\u0144skich. By\u0142 uczestnikiem wyprawy na Moskw\u0119 w 1812 r., a za m\u0119stwo zosta\u0142 odznaczony orderami Virtuti Militari oraz Legii Honorowej. Fredro to tw\u00f3rca oryginalnej polskiej komedii, autor kilkudziesi\u0119ciu utwor\u00f3w scenicznych wystawianych w teatrach Warszawy, Krakowa i Lwowa, takich jak: \u201e\u015aluby panie\u0144skie czyli magnetyzm serca\u201d, \u201eZemsta\u201d, \u201ePan Jowialski\u201d. Zadebiutowa\u0142 w 1815 r. jednoakt\u00f3wk\u0105 \u201eIntryga na pr\u0119dce czyli nie ma z\u0142ego bez dobrego\u201d.\\nRok 2023 b\u0119dzie rokiem sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciolecia \u015bmierci Aleksandry Pi\u0142sudskiej, z domu Szczerbi\u0144skiej \u2013 dzia\u0142aczki niepodleg\u0142o\u015bciowej, cz\u0142onkini Polskiej Organizacji Wojskowej i Polskiej Partii Socjalistycznej, odznaczonej orderami Virtuti Militari, Odrodzenia Polski oraz Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci. Dzia\u0142a\u0142a w Organizacji Bojowej PPS, by\u0142a te\u017c dzia\u0142aczk\u0105 spo\u0142eczn\u0105, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a ze Zwi\u0105zkiem Strzeleckim. W czasie I wojny \u015bwiatowej wst\u0105pi\u0142a do Legion\u00f3w Polskich. Za dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Polskiej Organizacji Wojskowej aresztowana i internowana w Szczypiornie. \u017bona J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Sejm w uchwale podkre\u015bli\u0142 zaanga\u017cowanie Aleksandry Pi\u0142sudskiej w dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105: pomoc dla sierot, organizowanie przedszkoli i szk\u00f3\u0142 dla rodzin wojskowych, wsparcie najbiedniejszych i bezdomnych, tworzenie bibliotek i \u015bwietlic dla m\u0142odzie\u017cy.\\n13 wrze\u015bnia 2023 r. przypada 220. rocznica urodzin Maurycego Mochnackiego \u2013 konspiratora, dziennikarza, krytyka literackiego, pianisty, cz\u0142onka niemal wszystkich \u00f3wczesnych tajnych sprzysi\u0119\u017ce\u0144 przeciw Rosji w Warszawie, \u017co\u0142nierza Powstania Listopadowego, odznaczonego Virtuti Militari. Po upadku powstania zosta\u0142 zmuszony do emigracji: carat skaza\u0142 go zaocznie na \u015bmier\u0107 przez powieszenie. \u201eDo dzi\u015b wiele z jego diagnoz na temat natury Rosji i jej imperialistycznych d\u0105\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych zwykle tak\u017ce z kulturowym barbarzy\u0144stwem nie straci\u0142o na aktualno\u015bci\u201d \u2013 podkre\u015bli\u0142 Sejm RP w uchwale. Na nagrobku Maurycego Mochnackiego w Auxerre widnieje napis \u201eCivis Polonus. Hostem Moscoviensem\u201d \u2013 \u201eObywatel polski, wr\u00f3g Moskwy\u201d\\nW listopadzie 2023 r. up\u0142ynie sto lat od \u015bmierci Jadwigi Zamoyskiej \u2013 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rczyni Fundacji Zak\u0142ady K\u00f3rnickie, zaanga\u017cowanej spo\u0142ecznie patriotki, s\u0142u\u017cebnicy Bo\u017cej, poliglotki, autorki sp\u00f3jnego systemu pedagogicznego, za\u0142o\u017cycielki pierwszej w Polsce zawodowej szko\u0142y gospodarstwa domowego i prekursorki my\u015blenia o o\u015bwiacie w kategoriach zarz\u0105dzania projektem. Za\u0142o\u017cona przez ni\u0105 w 1882 r. Szko\u0142a Domowej Pracy Kobiet, by\u0142a \u201enowoczesn\u0105 odpowiedzi\u0105 na \u00f3wczesne potrzeby spo\u0142eczne kobiet\u201d. Dzi\u0119ki jej wsparciu sukcesem zako\u0144czy\u0142y si\u0119 starania jej syna W\u0142adys\u0142awa o odzyskanie dla Polski Morskiego Oka. Z nale\u017c\u0105cych do obojga d\u00f3br, na mocy ustawy sejmowej, powsta\u0142a Fundacja Zak\u0142ady K\u00f3rnickie. Dzie\u0142om Zamoyskiej przy\u015bwieca\u0142o motto \u201eS\u0142u\u017cy\u0107 Bogu, s\u0142u\u017c\u0105c Ojczy\u017anie, s\u0142u\u017cy\u0107 Ojczy\u017anie, s\u0142u\u017c\u0105c Bogu\u201d. By\u0142a jedn\u0105 z pierwszych os\u00f3b odznaczonych Orderem Odrodzenia Polski.\\nW roku 2023 obchodzi\u0107 b\u0119dziemy stulecie urodzin\u00a0Jerzego Nowosielskiego\u00a0\u2013 wybitnego malarza, rysownika, scenografa, pedagoga, filozofa, teoretyka sztuki i my\u015bliciela religijnego, uwa\u017canego za jednego z najwybitniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych pisarzy ikon. Nowosielski uznawany jest za jedn\u0105 z najwybitniejszych postaci polskiej kultury wsp\u00f3\u0142czesnej. Nie tylko tworzy\u0142 sztuk\u0119, ale tak\u017ce pisa\u0142 o niej. Wykona\u0142 wyposa\u017cenie i polichromie licznych \u015bwi\u0105ty\u0144 rzymskokatolickich, grekokatolickich i prawos\u0142awnych. Malowa\u0142 tak\u017ce akty kobiece i pejza\u017ce oraz formy abstrakcyjne.\u00a0\\nMiko\u0142aj Kopernik (1473\u20131543) \u2013 prawnik, urz\u0119dnik, dyplomata, lekarz, duchowny, doktor prawa kanonicznego, zajmowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c astronomi\u0105 i astrologi\u0105, matematyk\u0105, ekonomi\u0105, strategi\u0105 wojskow\u0105, kartografi\u0105 i filologi\u0105. Bywa te\u017c nazywany fizykiem i filozofem. W nauce \u015bwiatowej uwa\u017cany jest za tw\u00f3rc\u0119 metody naukowej w dociekaniu prawdy. Najs\u0142ynniejsze dzie\u0142o Miko\u0142aja Kopernika \u201eDe revolutionibus orbium coelestium\u201d wywo\u0142a\u0142o jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych rewolucji naukowych od czas\u00f3w staro\u017cytnych, nazywan\u0105 przewrotem kopernika\u0144skim. Z tego powodu heliocentryzm bywa nazywany kopernikanizmem, a kosmologiczno-filozoficzny postulat odrzucenia wszelkiego geocentryzmu i antropocentryzmu \u2013 zasad\u0105 kopernika\u0144sk\u0105.\\nJan Matejko (1838\u20131893) kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Krakowie, Monachium i Wiedniu. Ju\u017c m\u0142odzie\u0144cze dzie\u0142a artysty zyska\u0142y mi\u0119dzynarodowe uznanie, okrzykni\u0119to go jednym z najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w malarstwa historycznego w Europie. Namalowa\u0142 ponad 300 obraz\u00f3w (m.in. \u201eUnia lubelska\u201d, \u201eStefan Batory pod Pskowem\u201d, \u201eBitwa pod Grunwaldem\u201d, \u201eHo\u0142d pruski\u201d, \u201eJan Sobieski pod Wiedniem\u201d, \u201eWernyhora\u201d, \u201eKo\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami\u201d, \u201eKonstytucja 3 Maja 1791 roku\u201d). Jest r\u00f3wnie\u017c autorem polichromii ko\u015bcio\u0142a Mariackiego w Krakowie. Swoje obrazy Jan Matejko wielokrotnie prezentowa\u0142 na wystawach w najwa\u017cniejszych europejskich o\u015brodkach kultury. Zdoby\u0142 liczne presti\u017cowe nagrody i odznaczenia, zosta\u0142 honorowym cz\u0142onkiem wielu akademii artystycznych. Uczniami Jana Matejki byli wybitni tw\u00f3rcy M\u0142odej Polski, m.in. Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski, Jacek Malczewski i J\u00f3zef Mehoffer.\\nWis\u0142awa Szymborska (1923\u20132012) studiowa\u0142a polonistyk\u0119 i socjologi\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. By\u0142a redaktorem dzia\u0142u poezji w tygodniku \u201e\u017bycie Literackie\u201d (1953\u201366) i miesi\u0119czniku literackim \u201ePismo\u201d (1981\u201383). Pierwsze wiersze opublikowa\u0142a w 1945 r. w prasie literackiej. Wyda\u0142a 12 zbior\u00f3w poetyckich, a tak\u017ce 4 zbiory felieton\u00f3w o literaturze oraz zbi\u00f3r zabaw literackich z r\u00f3\u017cnych lat. Otrzyma\u0142a Nagrod\u0119 Nobla w 1996 r. i nagrody: im. J.W. Goethego, im. J.G. Herdera czy polskiego Pen Clubu.\\nW\u0142odzimierz Przerwa-Tetmajer (1861\u20131923) by\u0142 przyrodnim bratem poety Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Malarz, grafik, poeta, prozaik, dramaturg, scenograf, publicysta, dzia\u0142acz polityczny aktywnie zaanga\u017cowany w walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski. W jego dzie\u0142ach malarskich odzwierciedla si\u0119 znamienna dla okresu M\u0142odej Polski fascynacja rodzimym folklorem. Artysta trwale wpisa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w dzieje polskiego \u017cycia politycznego jako pe\u0142en pasji polityk i patriota. W 1890 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Ann\u0105 Miko\u0142ajczyk\u00f3wn\u0105 i zamieszka\u0142 w Bronowicach pod Krakowem. W ich wiejskiej chacie odby\u0142o si\u0119 s\u0142ynne wesele Lucjana Rydla z Jadwig\u0105 Miko\u0142ajczyk\u00f3wn\u0105, opisane przez Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego. Odznaczony zosta\u0142 Krzy\u017cem Odrodzenia Polski, po\u015bmiertnie Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci i Gwiazd\u0105 G\u00f3rno\u015bl\u0105sk\u0105 za udzia\u0142 w powstaniach.\\nW uchwale o ustanowieniu roku 2023 Rokiem Pami\u0119ci Bohaterek i Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego Senat w 80. rocznic\u0119 powstania w getcie warszawskim oddaje ho\u0142d poleg\u0142ym oraz tym, kt\u00f3rzy prze\u017cyli i do ko\u0144ca swoich dni podnosili g\u0142os protestu przeciwko zbrodniczym planom zag\u0142ady narodu \u017cydowskiego. W utworzonym w 1940 r. getcie warszawskim Niemcy zamkn\u0119li ponad 400 tys. \u017byd\u00f3w, a 22 lipca 1942 r. rozpocz\u0119li ich deportacj\u0119 do niemieckiego obozu zag\u0142ady w Treblince, gdzie zmar\u0142o niemal 300 tys. warszawskich \u017byd\u00f3w. 19 kwietnia 1943 r. warszawscy \u017bydzi podj\u0119li walk\u0119 zbrojn\u0105 z Niemcami. Powstanie kwietniowe by\u0142o najwi\u0119kszym zbrojnym zrywem \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej, a zarazem pierwszym powstaniem miejskim w okupowanej Europie, bezprecedensow\u0105 odpowiedzi\u0105 na bestialstwo niemieckich nazist\u00f3w, kt\u00f3rzy postawili sobie za cel wymordowanie ca\u0142ego narodu. Bohaterstwo tych, kt\u00f3rzy stan\u0119li naprzeciwko machiny zbrodni, by\u0142o wyj\u0105tkowe.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku.png\",\"width\":1460,\"height\":616},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rocznice i patroni 2023 roku\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Bratys\u0142awie\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#\/schema\/person\/9ec657f865a156712552ca9f0ad27720\",\"name\":\"kyselm\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ba96f7f4a6104a2e2f0328f9863f506d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ba96f7f4a6104a2e2f0328f9863f506d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kyselm\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/author\/kyselm\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rocznice i patroni 2023 roku - Instytut Polski w Bratys\u0142awie","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Rocznice i patroni 2023 roku - Instytut Polski w Bratys\u0142awie","og_description":"20 kwietnia 2023 r. przypada 150. rocznica urodzin&nbsp;Wojciecha Korfantego&nbsp;\u2013 wybitnego polityka, my\u015bliciela spo\u0142ecznego i publicysty na sta\u0142e zwi\u0105zanego z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 demokracj\u0105. W czasach II Rzeczypospolitej by\u0142 cz\u0142onkiem Naczelnej Rady Ludowej, kieruj\u0105cej zwyci\u0119skim Powstaniem Wielkopolskim, a nast\u0119pnie dyktatorem III Powstania \u015al\u0105skiego. W drugiej po\u0142owie 1923 r. pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wicepremiera w rz\u0105dzie Wincentego Witosa, za\u015b w okresie [&hellip;]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/","og_site_name":"Instytut Polski w Bratys\u0142awie","article_published_time":"2023-01-11T09:12:08+00:00","article_modified_time":"2023-01-11T09:47:16+00:00","og_image":[{"width":1460,"height":616,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku.png","type":"image\/png"}],"author":"kyselm","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"kyselm","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/","name":"Rocznice i patroni 2023 roku","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku-300x127.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku-1024x432.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku.png"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku.png","datePublished":"2023-01-11T09:12:08+02:00","dateModified":"2023-01-11T09:47:16+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#\/schema\/person\/9ec657f865a156712552ca9f0ad27720"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2023-01-09","endDate":"2023-01-09","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"20 kwietnia 2023 r. przypada 150. rocznica urodzin Wojciecha Korfantego \u2013 wybitnego polityka, my\u015bliciela spo\u0142ecznego i publicysty na sta\u0142e zwi\u0105zanego z chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 demokracj\u0105. W czasach II Rzeczypospolitej by\u0142 cz\u0142onkiem Naczelnej Rady Ludowej, kieruj\u0105cej zwyci\u0119skim Powstaniem Wielkopolskim, a nast\u0119pnie dyktatorem III Powstania \u015al\u0105skiego. W drugiej po\u0142owie 1923 r. pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wicepremiera w rz\u0105dzie Wincentego Witosa, za\u015b w okresie sanacji by\u0142 w opozycji, co przyczyni\u0142o si\u0119 do przymusowej emigracji i pobytu w wi\u0119zieniu. \nW 2023 r. przypada 150. rocznica \u015bmierci Paw\u0142a Edmunda Strzeleckiego. By\u0142 wybitnym badaczem, podr\u00f3\u017cnikiem, odkrywc\u0105 i filantropem. Jako pierwszy Polak okr\u0105\u017cy\u0142 samodzielnie kul\u0119 ziemsk\u0105. Bada\u0142 tereny Ameryki P\u00f3\u0142nocnej i Po\u0142udniowej oraz Australii, Nowej Zelandii i Tasmanii. Dokona\u0142 tam wielu odkry\u0107, a najwy\u017cszy szczyt kontynentu australijskiego nazwa\u0142 G\u00f3r\u0105 Ko\u015bciuszki (Mount Kosciuszko), na cze\u015b\u0107 przyw\u00f3dcy insurekcji z 1794 r. Odkry\u0142 i nazwa\u0142 tak\u017ce naj\u017cy\u017aniejszy rejon rolniczy Australii \u2013 Gippsland. Po powrocie do Europy zamieszka\u0142 w Zjednoczonym Kr\u00f3lestwie, gdzie zosta\u0142 cz\u0142onkiem presti\u017cowych towarzystw naukowych. Anga\u017cowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce w dzia\u0142ania dobroczynne, m.in. dzia\u0142aj\u0105c na rzecz do\u017cywiania dzieci w okresie Wielkiego G\u0142odu w Irlandii.\nW przysz\u0142ym roku obchodzi\u0107 b\u0119dziemy 230. rocznic\u0119 urodzin Aleksandra Fredry \u2013najwybitniejszego polskiego komediopisarza, a tak\u017ce pami\u0119tnikarza, poety oraz \u017co\u0142nierza kampanii napoleo\u0144skich. By\u0142 uczestnikiem wyprawy na Moskw\u0119 w 1812 r., a za m\u0119stwo zosta\u0142 odznaczony orderami Virtuti Militari oraz Legii Honorowej. Fredro to tw\u00f3rca oryginalnej polskiej komedii, autor kilkudziesi\u0119ciu utwor\u00f3w scenicznych wystawianych w teatrach Warszawy, Krakowa i Lwowa, takich jak: \u201e\u015aluby panie\u0144skie czyli magnetyzm serca\u201d, \u201eZemsta\u201d, \u201ePan Jowialski\u201d. Zadebiutowa\u0142 w 1815 r. jednoakt\u00f3wk\u0105 \u201eIntryga na pr\u0119dce czyli nie ma z\u0142ego bez dobrego\u201d.\nRok 2023 b\u0119dzie rokiem sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciolecia \u015bmierci Aleksandry Pi\u0142sudskiej, z domu Szczerbi\u0144skiej \u2013 dzia\u0142aczki niepodleg\u0142o\u015bciowej, cz\u0142onkini Polskiej Organizacji Wojskowej i Polskiej Partii Socjalistycznej, odznaczonej orderami Virtuti Militari, Odrodzenia Polski oraz Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci. Dzia\u0142a\u0142a w Organizacji Bojowej PPS, by\u0142a te\u017c dzia\u0142aczk\u0105 spo\u0142eczn\u0105, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a ze Zwi\u0105zkiem Strzeleckim. W czasie I wojny \u015bwiatowej wst\u0105pi\u0142a do Legion\u00f3w Polskich. Za dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Polskiej Organizacji Wojskowej aresztowana i internowana w Szczypiornie. \u017bona J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Sejm w uchwale podkre\u015bli\u0142 zaanga\u017cowanie Aleksandry Pi\u0142sudskiej w dzia\u0142alno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105: pomoc dla sierot, organizowanie przedszkoli i szk\u00f3\u0142 dla rodzin wojskowych, wsparcie najbiedniejszych i bezdomnych, tworzenie bibliotek i \u015bwietlic dla m\u0142odzie\u017cy.\n13 wrze\u015bnia 2023 r. przypada 220. rocznica urodzin Maurycego Mochnackiego \u2013 konspiratora, dziennikarza, krytyka literackiego, pianisty, cz\u0142onka niemal wszystkich \u00f3wczesnych tajnych sprzysi\u0119\u017ce\u0144 przeciw Rosji w Warszawie, \u017co\u0142nierza Powstania Listopadowego, odznaczonego Virtuti Militari. Po upadku powstania zosta\u0142 zmuszony do emigracji: carat skaza\u0142 go zaocznie na \u015bmier\u0107 przez powieszenie. \u201eDo dzi\u015b wiele z jego diagnoz na temat natury Rosji i jej imperialistycznych d\u0105\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych zwykle tak\u017ce z kulturowym barbarzy\u0144stwem nie straci\u0142o na aktualno\u015bci\u201d \u2013 podkre\u015bli\u0142 Sejm RP w uchwale. Na nagrobku Maurycego Mochnackiego w Auxerre widnieje napis \u201eCivis Polonus. Hostem Moscoviensem\u201d \u2013 \u201eObywatel polski, wr\u00f3g Moskwy\u201d\nW listopadzie 2023 r. up\u0142ynie sto lat od \u015bmierci Jadwigi Zamoyskiej \u2013 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rczyni Fundacji Zak\u0142ady K\u00f3rnickie, zaanga\u017cowanej spo\u0142ecznie patriotki, s\u0142u\u017cebnicy Bo\u017cej, poliglotki, autorki sp\u00f3jnego systemu pedagogicznego, za\u0142o\u017cycielki pierwszej w Polsce zawodowej szko\u0142y gospodarstwa domowego i prekursorki my\u015blenia o o\u015bwiacie w kategoriach zarz\u0105dzania projektem. Za\u0142o\u017cona przez ni\u0105 w 1882 r. Szko\u0142a Domowej Pracy Kobiet, by\u0142a \u201enowoczesn\u0105 odpowiedzi\u0105 na \u00f3wczesne potrzeby spo\u0142eczne kobiet\u201d. Dzi\u0119ki jej wsparciu sukcesem zako\u0144czy\u0142y si\u0119 starania jej syna W\u0142adys\u0142awa o odzyskanie dla Polski Morskiego Oka. Z nale\u017c\u0105cych do obojga d\u00f3br, na mocy ustawy sejmowej, powsta\u0142a Fundacja Zak\u0142ady K\u00f3rnickie. Dzie\u0142om Zamoyskiej przy\u015bwieca\u0142o motto \u201eS\u0142u\u017cy\u0107 Bogu, s\u0142u\u017c\u0105c Ojczy\u017anie, s\u0142u\u017cy\u0107 Ojczy\u017anie, s\u0142u\u017c\u0105c Bogu\u201d. By\u0142a jedn\u0105 z pierwszych os\u00f3b odznaczonych Orderem Odrodzenia Polski.\nW roku 2023 obchodzi\u0107 b\u0119dziemy stulecie urodzin\u00a0Jerzego Nowosielskiego\u00a0\u2013 wybitnego malarza, rysownika, scenografa, pedagoga, filozofa, teoretyka sztuki i my\u015bliciela religijnego, uwa\u017canego za jednego z najwybitniejszych wsp\u00f3\u0142czesnych pisarzy ikon. Nowosielski uznawany jest za jedn\u0105 z najwybitniejszych postaci polskiej kultury wsp\u00f3\u0142czesnej. Nie tylko tworzy\u0142 sztuk\u0119, ale tak\u017ce pisa\u0142 o niej. Wykona\u0142 wyposa\u017cenie i polichromie licznych \u015bwi\u0105ty\u0144 rzymskokatolickich, grekokatolickich i prawos\u0142awnych. Malowa\u0142 tak\u017ce akty kobiece i pejza\u017ce oraz formy abstrakcyjne.\u00a0\nMiko\u0142aj Kopernik (1473\u20131543) \u2013 prawnik, urz\u0119dnik, dyplomata, lekarz, duchowny, doktor prawa kanonicznego, zajmowa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c astronomi\u0105 i astrologi\u0105, matematyk\u0105, ekonomi\u0105, strategi\u0105 wojskow\u0105, kartografi\u0105 i filologi\u0105. Bywa te\u017c nazywany fizykiem i filozofem. W nauce \u015bwiatowej uwa\u017cany jest za tw\u00f3rc\u0119 metody naukowej w dociekaniu prawdy. Najs\u0142ynniejsze dzie\u0142o Miko\u0142aja Kopernika \u201eDe revolutionibus orbium coelestium\u201d wywo\u0142a\u0142o jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych rewolucji naukowych od czas\u00f3w staro\u017cytnych, nazywan\u0105 przewrotem kopernika\u0144skim. Z tego powodu heliocentryzm bywa nazywany kopernikanizmem, a kosmologiczno-filozoficzny postulat odrzucenia wszelkiego geocentryzmu i antropocentryzmu \u2013 zasad\u0105 kopernika\u0144sk\u0105.\nJan Matejko (1838\u20131893) kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Krakowie, Monachium i Wiedniu. Ju\u017c m\u0142odzie\u0144cze dzie\u0142a artysty zyska\u0142y mi\u0119dzynarodowe uznanie, okrzykni\u0119to go jednym z najwybitniejszych tw\u00f3rc\u00f3w malarstwa historycznego w Europie. Namalowa\u0142 ponad 300 obraz\u00f3w (m.in. \u201eUnia lubelska\u201d, \u201eStefan Batory pod Pskowem\u201d, \u201eBitwa pod Grunwaldem\u201d, \u201eHo\u0142d pruski\u201d, \u201eJan Sobieski pod Wiedniem\u201d, \u201eWernyhora\u201d, \u201eKo\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami\u201d, \u201eKonstytucja 3 Maja 1791 roku\u201d). Jest r\u00f3wnie\u017c autorem polichromii ko\u015bcio\u0142a Mariackiego w Krakowie. Swoje obrazy Jan Matejko wielokrotnie prezentowa\u0142 na wystawach w najwa\u017cniejszych europejskich o\u015brodkach kultury. Zdoby\u0142 liczne presti\u017cowe nagrody i odznaczenia, zosta\u0142 honorowym cz\u0142onkiem wielu akademii artystycznych. Uczniami Jana Matejki byli wybitni tw\u00f3rcy M\u0142odej Polski, m.in. Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski, Jacek Malczewski i J\u00f3zef Mehoffer.\nWis\u0142awa Szymborska (1923\u20132012) studiowa\u0142a polonistyk\u0119 i socjologi\u0119 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim. By\u0142a redaktorem dzia\u0142u poezji w tygodniku \u201e\u017bycie Literackie\u201d (1953\u201366) i miesi\u0119czniku literackim \u201ePismo\u201d (1981\u201383). Pierwsze wiersze opublikowa\u0142a w 1945 r. w prasie literackiej. Wyda\u0142a 12 zbior\u00f3w poetyckich, a tak\u017ce 4 zbiory felieton\u00f3w o literaturze oraz zbi\u00f3r zabaw literackich z r\u00f3\u017cnych lat. Otrzyma\u0142a Nagrod\u0119 Nobla w 1996 r. i nagrody: im. J.W. Goethego, im. J.G. Herdera czy polskiego Pen Clubu.\nW\u0142odzimierz Przerwa-Tetmajer (1861\u20131923) by\u0142 przyrodnim bratem poety Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Malarz, grafik, poeta, prozaik, dramaturg, scenograf, publicysta, dzia\u0142acz polityczny aktywnie zaanga\u017cowany w walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski. W jego dzie\u0142ach malarskich odzwierciedla si\u0119 znamienna dla okresu M\u0142odej Polski fascynacja rodzimym folklorem. Artysta trwale wpisa\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w dzieje polskiego \u017cycia politycznego jako pe\u0142en pasji polityk i patriota. W 1890 r. o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Ann\u0105 Miko\u0142ajczyk\u00f3wn\u0105 i zamieszka\u0142 w Bronowicach pod Krakowem. W ich wiejskiej chacie odby\u0142o si\u0119 s\u0142ynne wesele Lucjana Rydla z Jadwig\u0105 Miko\u0142ajczyk\u00f3wn\u0105, opisane przez Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego. Odznaczony zosta\u0142 Krzy\u017cem Odrodzenia Polski, po\u015bmiertnie Krzy\u017cem Niepodleg\u0142o\u015bci i Gwiazd\u0105 G\u00f3rno\u015bl\u0105sk\u0105 za udzia\u0142 w powstaniach.\nW uchwale o ustanowieniu roku 2023 Rokiem Pami\u0119ci Bohaterek i Bohater\u00f3w Getta Warszawskiego Senat w 80. rocznic\u0119 powstania w getcie warszawskim oddaje ho\u0142d poleg\u0142ym oraz tym, kt\u00f3rzy prze\u017cyli i do ko\u0144ca swoich dni podnosili g\u0142os protestu przeciwko zbrodniczym planom zag\u0142ady narodu \u017cydowskiego. W utworzonym w 1940 r. getcie warszawskim Niemcy zamkn\u0119li ponad 400 tys. \u017byd\u00f3w, a 22 lipca 1942 r. rozpocz\u0119li ich deportacj\u0119 do niemieckiego obozu zag\u0142ady w Treblince, gdzie zmar\u0142o niemal 300 tys. warszawskich \u017byd\u00f3w. 19 kwietnia 1943 r. warszawscy \u017bydzi podj\u0119li walk\u0119 zbrojn\u0105 z Niemcami. Powstanie kwietniowe by\u0142o najwi\u0119kszym zbrojnym zrywem \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej, a zarazem pierwszym powstaniem miejskim w okupowanej Europie, bezprecedensow\u0105 odpowiedzi\u0105 na bestialstwo niemieckich nazist\u00f3w, kt\u00f3rzy postawili sobie za cel wymordowanie ca\u0142ego narodu. Bohaterstwo tych, kt\u00f3rzy stan\u0119li naprzeciwko machiny zbrodni, by\u0142o wyj\u0105tkowe."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku.png","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2023\/01\/patroni-roku.png","width":1460,"height":616},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2023\/01\/11\/rocznice-i-patroni-2023-roku\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rocznice i patroni 2023 roku"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/","name":"Instytut Polski w Bratys\u0142awie","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#\/schema\/person\/9ec657f865a156712552ca9f0ad27720","name":"kyselm","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ba96f7f4a6104a2e2f0328f9863f506d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ba96f7f4a6104a2e2f0328f9863f506d?s=96&d=mm&r=g","caption":"kyselm"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/author\/kyselm\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5728","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/users\/116"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5728"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5728\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5730,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5728\/revisions\/5730"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5725"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5728"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5728"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5728"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}