{"id":9088,"date":"2025-11-04T15:02:58","date_gmt":"2025-11-04T14:02:58","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/?p=9088"},"modified":"2025-12-18T10:59:23","modified_gmt":"2025-12-18T09:59:23","slug":"codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/","title":{"rendered":"Codzienna odwaga. Polki, S\u0142owaczki i Czeszki w opozycji antykomunistycznej 1968 \u2013 1989"},"content":{"rendered":"\n<p>By\u0142y to aktywistki, redaktorki, konspiratorki, kurierki czy organizatorki podziemnych struktur \u2013 kobiety, kt\u00f3re w znacznym stopniu przyczyni\u0142y si\u0119 do upadku totalitarnego systemu, ale o kt\u00f3rych historia cz\u0119sto zapomina\u0142a. Wystawa przedstawia ich odwag\u0119 i codzienn\u0105 walk\u0119 o wolno\u015b\u0107, kt\u00f3ra toczy\u0142a si\u0119 w domach, na ulicach i w redakcjach wydawnictw podziemnych. Przypomina r\u00f3wnie\u017c konkretne bohaterki, w tym dysydentki z polskiej, s\u0142owackiej i czeskiej opozycji (m.in. <strong>Anna Walentynowicz, Marta Kubi\u0161ov\u00e1, Ewa Ossowska, \u013dudmila Pastierov\u00e1, Zuzana Barto\u0161ov\u00e1,<\/strong> <strong>Joanna Duda-Gwiazda, Hana Ponick\u00e1, Ewa Kubasiewicz, Zdena Tominov\u00e1, Zofia Romaszewska, Anna \u0160abatov\u00e1, El\u017cbieta Szczepa\u0144ska, M\u00e1ria Sl\u00e1dkovi\u010dov\u00e1, Jadwiga Chmielowska, Dorota \u0160imekov\u00e1, Barbara Sadowska, Alina Pienkowska, Bernadeta P\u00e1n\u010diov\u00e1, Ewa Kulik, Ivanka Hyblerov\u00e1, Barbara Labuda <\/strong>i in.), kt\u00f3re swoj\u0105 wytrwa\u0142o\u015bci\u0105, si\u0142\u0105 moraln\u0105 i poczuciem wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci przyczyni\u0142y si\u0119 do zmian, kt\u00f3rych symbolem jest rok 1989.<\/p>\n\n\n\n<p>Jest to projekt autorski, kt\u00f3ry jest wynikiem udanej wsp\u00f3\u0142pracy <strong>Instytutu Polskiego w Bratys\u0142awie<\/strong> i <strong>Instytutu Polskiego w Pradze.<\/strong> Kuratork\u0105 wystawy i autork\u0105 tekst\u00f3w o polskich dysydentkach jest polska dokumentalistka, pisarka i kuratorka <strong>Marta Dzido<\/strong> \u2013 autorka jednego z pierwszych film\u00f3w o kobietach w ruchach walcz\u0105cych podczas komunizmu o wolno\u015b\u0107 pt. <em>Solidarno\u015b\u0107 wed\u0142ug kobiet<\/em> (2014, 103 min). Film dokumentalny opowiada historie kilku odwa\u017cnych Polek, kt\u00f3re swoj\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105, determinacj\u0105 i zaanga\u017cowaniem przyczyni\u0142y si\u0119 w latach 80. do zmian politycznych w Polsce, a elementem \u0142\u0105cz\u0105cym film jest sama re\u017cyserka i narratorka Marta Dzido, kt\u00f3ra w filmie poszukuje miejsca dla kobiet w historycznej narracji o walce o wolno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Nad koncepcj\u0105 i tekstem wystawy wsp\u00f3\u0142pracowali eksperci ze S\u0142owacji i Czech \u2013 <strong>O\u013ega Gy\u00e1rf\u00e1\u0161ov\u00e1, Zuzana Luprichov\u00e1, So\u0148a Gyarf\u00e1\u0161ov\u00e1, Franti\u0161ek Neupauer, Marcela Linkov\u00e1<\/strong> i <strong>Na\u010fa Strakov\u00e1<\/strong>. Wsp\u00f3\u0142prac\u0119 koordynowa\u0142a <strong>Lucie Zakopalov\u00e1 <\/strong>z Instytutu Polskiego w Pradze. Partnerami wystawy s\u0105 s\u0142owacki <strong>Instytut Pami\u0119ci Narodu<\/strong>, <strong>S\u0142owackie Muzeum Narodowe \u2013 Muzeum Historyczne<\/strong>, czeski <strong>Instytut Bada\u0144 nad Re\u017cimami Totalitarnymi<\/strong> oraz <strong>Muzeum Pami\u0119ci XX Wieku<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cnym elementem wystawy jest jej charakterystyczny wygl\u0105d, kt\u00f3ry stworzy\u0142a graficzka <strong>Marta Miara<\/strong> (Instytut Polski w Bratys\u0142awie). Motyw roz\u015bwietlonego okna w bloku mieszkalnym niesie symbolik\u0119 \u015bwiat\u0142a nadziei, lecz tak\u017ce ci\u0119\u017caru ciemno\u015bci. Na poszczeg\u00f3lnych planszach pojawiaj\u0105 si\u0119 \u201eszwy\u201d, kt\u00f3re autorka projektu graficznego wykorzysta\u0142a jako metafor\u0119 \u0142\u0105czenia i \u201ezszywania\u201d rozdartego przez totalitaryzm spo\u0142ecze\u0144stwa, ale jednocze\u015bnie jako odniesienie do roli kobiet w \u0142\u0105czeniu spo\u0142eczno\u015bci \u2013 od dysydenckich i ko\u015bcielnych po ekologiczne i m\u0142odzie\u017cowe. Dzi\u0119ki swojej kolorowej oprawie wizualnej wystawa nawi\u0105zuje r\u00f3wnie\u017c do rado\u015bci, o kt\u00f3rej cz\u0119sto m\u00f3wi\u0105 same dysydentki \u2013 rado\u015bci z wolno\u015bci i wsp\u00f3lnoty, jak\u0105 dawa\u0142o im zaanga\u017cowanie w ruch oporu, oraz do przes\u0142ania, \u017ce ich odwaga i wytrwa\u0142o\u015b\u0107 przyczyni\u0142y si\u0119 do wydarze\u0144 z 1989 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Wydarzenia towarzysz\u0105ce pozwol\u0105 jednocze\u015bnie g\u0142\u0119biej spojrze\u0107 na tematy poruszane przez wystaw\u0119. <strong>12 listopada br. o godz. 18:00<\/strong> w <strong>Klubie pod Lamp\u0105<\/strong> odb\u0119dzie si\u0119 dyskusja po\u015bwi\u0119cona wystawie i kobietom, kt\u00f3re swoimi dzia\u0142aniami ukszta\u0142towa\u0142y histori\u0119 oporu przeciwko totalitaryzmowi. Uczestnicy \u2013 <strong>Judita Stempelov\u00e1<\/strong>, cz\u0142onkini podziemnego ko\u015bcio\u0142a i redaktorka wydawnictwa podziemnego \u201eReligia i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107\u201d, <strong>\u013dudmila Pastierov\u00e1<\/strong>, dysydentka i pracowniczka Instytutu Pami\u0119ci Narodu oraz <strong>Franti\u0161ek Neupauer<\/strong>, historyk Instytutu Pami\u0119ci Narodu oraz wsp\u00f3\u0142autor wystawy \u2013 przedstawi\u0105 swoje do\u015bwiadczenia oraz pogl\u0105dy na rol\u0119 kobiet w ruchu dysydenckim. Dyskusj\u0119 poprowadzi <strong>Patrik Dubovsk\u00fd<\/strong> (IPN) i odb\u0119dzie si\u0119 ona w ramach <strong>Festiwalu Wolno\u015bci<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Kilka dni p\u00f3\u017aniej, <strong>20 listopada br. o godz. 18:00<\/strong> w <strong>Instytucie Polskim w Bratys\u0142awie<\/strong>, odb\u0119dzie si\u0119 debata na temat ksi\u0105\u017cki <strong>O\u013egi Gy\u00e1rf\u00e1\u0161ovej \u201eJak \u017cyli\u015bmy w latach normalizacji\u201d<\/strong>, kt\u00f3ra poprzez rozmowy z dziesi\u0119cioma kobietami przedstawia codzienno\u015b\u0107 \u017cycia w okresie braku wolno\u015bci. W dyskusji wezm\u0105 udzia\u0142 <strong>Zuzana Barto\u0161ov\u00e1, \u013dudmila Pastierov\u00e1<\/strong> i <strong>O\u013ega Gy\u00e1rf\u00e1\u0161ov\u00e1<\/strong>, a poprowadzi j\u0105 <strong>Jana Cvikov\u00e1<\/strong> z wydawnictwa <strong>ASPEKT<\/strong>, w kt\u00f3rym ukaza\u0142a si\u0119 ta ksi\u0105\u017cka.<\/p>\n\n\n\n<p>Wystawa \u201e<strong>Codzienna odwaga<\/strong>\u201d zosta\u0142a jednocze\u015bnie otwarta w Czechach \u2013 <strong>12 listopada br. o godz. 19:00 w Bibliotece V\u00e1clava Havla w Pradze<\/strong>, gdzie odb\u0119dzie si\u0119 tak\u017ce dyskusja pt. <em>Znikn\u0119\u0142y? Dyskusja o kobietach w polskiej i czechos\u0142owackiej opozycji antykomunistycznej<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Temat codziennej odwagi kobiet pojawi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w przygotowywanym odcinku podcastu <strong>Historia <\/strong>(prowadz\u0105ca <strong>Ag\u00e1ta \u0160\u00fastov\u00e1 Drelov\u00e1<\/strong>), kt\u00f3ry powstaje we wsp\u00f3\u0142pracy ze s\u0142owackim magazynem <em>Historick\u00e1 revue<\/em>, a kt\u00f3ry b\u0119dzie opublikowany <strong>w niedziel\u0119 16 listopada br.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>By\u0142y to aktywistki, redaktorki, konspiratorki, kurierki czy organizatorki podziemnych struktur \u2013 kobiety, kt\u00f3re w znacznym stopniu przyczyni\u0142y si\u0119 do upadku totalitarnego systemu, ale o kt\u00f3rych historia cz\u0119sto zapomina\u0142a. Wystawa przedstawia ich odwag\u0119 i codzienn\u0105 walk\u0119 o wolno\u015b\u0107, kt\u00f3ra toczy\u0142a si\u0119 w domach, na ulicach i w redakcjach wydawnictw podziemnych. Przypomina r\u00f3wnie\u017c konkretne bohaterki, w tym [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":116,"featured_media":9060,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[58],"tags":[],"class_list":["post-9088","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wystawy"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Codzienna odwaga. Polki, S\u0142owaczki i Czeszki w opozycji antykomunistycznej 1968 \u2013 1989 - Instytut Polski w Bratys\u0142awie<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Codzienna odwaga. Polki, S\u0142owaczki i Czeszki w opozycji antykomunistycznej 1968 \u2013 1989 - Instytut Polski w Bratys\u0142awie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"By\u0142y to aktywistki, redaktorki, konspiratorki, kurierki czy organizatorki podziemnych struktur \u2013 kobiety, kt\u00f3re w znacznym stopniu przyczyni\u0142y si\u0119 do upadku totalitarnego systemu, ale o kt\u00f3rych historia cz\u0119sto zapomina\u0142a. Wystawa przedstawia ich odwag\u0119 i codzienn\u0105 walk\u0119 o wolno\u015b\u0107, kt\u00f3ra toczy\u0142a si\u0119 w domach, na ulicach i w redakcjach wydawnictw podziemnych. Przypomina r\u00f3wnie\u017c konkretne bohaterki, w tym [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Bratys\u0142awie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-04T14:02:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-12-18T09:59:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1308\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kyselm\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kyselm\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/\",\"name\":\"Codzienna odwaga. Polki, S\u0142owaczki i Czeszki w opozycji antykomunistycznej 1968 \u2013 1989\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK-300x157.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK-1024x536.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK.jpg\",\"datePublished\":\"2025-11-04T14:02:58+02:00\",\"dateModified\":\"2025-12-18T09:59:23+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#\/schema\/person\/9ec657f865a156712552ca9f0ad27720\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2025-11-14\",\"endDate\":\"2025-11-14\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"By\u0142y to aktywistki, redaktorki, konspiratorki, kurierki czy organizatorki podziemnych struktur \u2013 kobiety, kt\u00f3re w znacznym stopniu przyczyni\u0142y si\u0119 do upadku totalitarnego systemu, ale o kt\u00f3rych historia cz\u0119sto zapomina\u0142a. Wystawa przedstawia ich odwag\u0119 i codzienn\u0105 walk\u0119 o wolno\u015b\u0107, kt\u00f3ra toczy\u0142a si\u0119 w domach, na ulicach i w redakcjach wydawnictw podziemnych. Przypomina r\u00f3wnie\u017c konkretne bohaterki, w tym dysydentki z polskiej, s\u0142owackiej i czeskiej opozycji (m.in. Anna Walentynowicz, Marta Kubi\u0161ov\u00e1, Ewa Ossowska, \u013dudmila Pastierov\u00e1, Zuzana Barto\u0161ov\u00e1, Joanna Duda-Gwiazda, Hana Ponick\u00e1, Ewa Kubasiewicz, Zdena Tominov\u00e1, Zofia Romaszewska, Anna \u0160abatov\u00e1, El\u017cbieta Szczepa\u0144ska, M\u00e1ria Sl\u00e1dkovi\u010dov\u00e1, Jadwiga Chmielowska, Dorota \u0160imekov\u00e1, Barbara Sadowska, Alina Pienkowska, Bernadeta P\u00e1n\u010diov\u00e1, Ewa Kulik, Ivanka Hyblerov\u00e1, Barbara Labuda i in.), kt\u00f3re swoj\u0105 wytrwa\u0142o\u015bci\u0105, si\u0142\u0105 moraln\u0105 i poczuciem wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci przyczyni\u0142y si\u0119 do zmian, kt\u00f3rych symbolem jest rok 1989.\\nJest to projekt autorski, kt\u00f3ry jest wynikiem udanej wsp\u00f3\u0142pracy Instytutu Polskiego w Bratys\u0142awie i Instytutu Polskiego w Pradze. Kuratork\u0105 wystawy i autork\u0105 tekst\u00f3w o polskich dysydentkach jest polska dokumentalistka, pisarka i kuratorka Marta Dzido \u2013 autorka jednego z pierwszych film\u00f3w o kobietach w ruchach walcz\u0105cych podczas komunizmu o wolno\u015b\u0107 pt. Solidarno\u015b\u0107 wed\u0142ug kobiet (2014, 103 min). Film dokumentalny opowiada historie kilku odwa\u017cnych Polek, kt\u00f3re swoj\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105, determinacj\u0105 i zaanga\u017cowaniem przyczyni\u0142y si\u0119 w latach 80. do zmian politycznych w Polsce, a elementem \u0142\u0105cz\u0105cym film jest sama re\u017cyserka i narratorka Marta Dzido, kt\u00f3ra w filmie poszukuje miejsca dla kobiet w historycznej narracji o walce o wolno\u015b\u0107.\\nNad koncepcj\u0105 i tekstem wystawy wsp\u00f3\u0142pracowali eksperci ze S\u0142owacji i Czech \u2013 O\u013ega Gy\u00e1rf\u00e1\u0161ov\u00e1, Zuzana Luprichov\u00e1, So\u0148a Gyarf\u00e1\u0161ov\u00e1, Franti\u0161ek Neupauer, Marcela Linkov\u00e1 i Na\u010fa Strakov\u00e1. Wsp\u00f3\u0142prac\u0119 koordynowa\u0142a Lucie Zakopalov\u00e1 z Instytutu Polskiego w Pradze. Partnerami wystawy s\u0105 s\u0142owacki Instytut Pami\u0119ci Narodu, S\u0142owackie Muzeum Narodowe \u2013 Muzeum Historyczne, czeski Instytut Bada\u0144 nad Re\u017cimami Totalitarnymi oraz Muzeum Pami\u0119ci XX Wieku.\\nWa\u017cnym elementem wystawy jest jej charakterystyczny wygl\u0105d, kt\u00f3ry stworzy\u0142a graficzka Marta Miara (Instytut Polski w Bratys\u0142awie). Motyw roz\u015bwietlonego okna w bloku mieszkalnym niesie symbolik\u0119 \u015bwiat\u0142a nadziei, lecz tak\u017ce ci\u0119\u017caru ciemno\u015bci. Na poszczeg\u00f3lnych planszach pojawiaj\u0105 si\u0119 \u201eszwy\u201d, kt\u00f3re autorka projektu graficznego wykorzysta\u0142a jako metafor\u0119 \u0142\u0105czenia i \u201ezszywania\u201d rozdartego przez totalitaryzm spo\u0142ecze\u0144stwa, ale jednocze\u015bnie jako odniesienie do roli kobiet w \u0142\u0105czeniu spo\u0142eczno\u015bci \u2013 od dysydenckich i ko\u015bcielnych po ekologiczne i m\u0142odzie\u017cowe. Dzi\u0119ki swojej kolorowej oprawie wizualnej wystawa nawi\u0105zuje r\u00f3wnie\u017c do rado\u015bci, o kt\u00f3rej cz\u0119sto m\u00f3wi\u0105 same dysydentki \u2013 rado\u015bci z wolno\u015bci i wsp\u00f3lnoty, jak\u0105 dawa\u0142o im zaanga\u017cowanie w ruch oporu, oraz do przes\u0142ania, \u017ce ich odwaga i wytrwa\u0142o\u015b\u0107 przyczyni\u0142y si\u0119 do wydarze\u0144 z 1989 roku.\\nWydarzenia towarzysz\u0105ce pozwol\u0105 jednocze\u015bnie g\u0142\u0119biej spojrze\u0107 na tematy poruszane przez wystaw\u0119. 12 listopada br. o godz. 18:00 w Klubie pod Lamp\u0105 odb\u0119dzie si\u0119 dyskusja po\u015bwi\u0119cona wystawie i kobietom, kt\u00f3re swoimi dzia\u0142aniami ukszta\u0142towa\u0142y histori\u0119 oporu przeciwko totalitaryzmowi. Uczestnicy \u2013 Judita Stempelov\u00e1, cz\u0142onkini podziemnego ko\u015bcio\u0142a i redaktorka wydawnictwa podziemnego \u201eReligia i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107\u201d, \u013dudmila Pastierov\u00e1, dysydentka i pracowniczka Instytutu Pami\u0119ci Narodu oraz Franti\u0161ek Neupauer, historyk Instytutu Pami\u0119ci Narodu oraz wsp\u00f3\u0142autor wystawy \u2013 przedstawi\u0105 swoje do\u015bwiadczenia oraz pogl\u0105dy na rol\u0119 kobiet w ruchu dysydenckim. Dyskusj\u0119 poprowadzi Patrik Dubovsk\u00fd (IPN) i odb\u0119dzie si\u0119 ona w ramach Festiwalu Wolno\u015bci.\\nKilka dni p\u00f3\u017aniej, 20 listopada br. o godz. 18:00 w Instytucie Polskim w Bratys\u0142awie, odb\u0119dzie si\u0119 debata na temat ksi\u0105\u017cki O\u013egi Gy\u00e1rf\u00e1\u0161ovej \u201eJak \u017cyli\u015bmy w latach normalizacji\u201d, kt\u00f3ra poprzez rozmowy z dziesi\u0119cioma kobietami przedstawia codzienno\u015b\u0107 \u017cycia w okresie braku wolno\u015bci. W dyskusji wezm\u0105 udzia\u0142 Zuzana Barto\u0161ov\u00e1, \u013dudmila Pastierov\u00e1 i O\u013ega Gy\u00e1rf\u00e1\u0161ov\u00e1, a poprowadzi j\u0105 Jana Cvikov\u00e1 z wydawnictwa ASPEKT, w kt\u00f3rym ukaza\u0142a si\u0119 ta ksi\u0105\u017cka.\\nWystawa \u201eCodzienna odwaga\u201d zosta\u0142a jednocze\u015bnie otwarta w Czechach \u2013 12 listopada br. o godz. 19:00 w Bibliotece V\u00e1clava Havla w Pradze, gdzie odb\u0119dzie si\u0119 tak\u017ce dyskusja pt. Znikn\u0119\u0142y? Dyskusja o kobietach w polskiej i czechos\u0142owackiej opozycji antykomunistycznej.\\nTemat codziennej odwagi kobiet pojawi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w przygotowywanym odcinku podcastu Historia (prowadz\u0105ca Ag\u00e1ta \u0160\u00fastov\u00e1 Drelov\u00e1), kt\u00f3ry powstaje we wsp\u00f3\u0142pracy ze s\u0142owackim magazynem Historick\u00e1 revue, a kt\u00f3ry b\u0119dzie opublikowany w niedziel\u0119 16 listopada br.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK.jpg\",\"width\":2500,\"height\":1308},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Codzienna odwaga. Polki, S\u0142owaczki i Czeszki w opozycji antykomunistycznej 1968 \u2013 1989\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Bratys\u0142awie\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#\/schema\/person\/9ec657f865a156712552ca9f0ad27720\",\"name\":\"kyselm\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ba96f7f4a6104a2e2f0328f9863f506d?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ba96f7f4a6104a2e2f0328f9863f506d?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kyselm\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/author\/kyselm\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Codzienna odwaga. Polki, S\u0142owaczki i Czeszki w opozycji antykomunistycznej 1968 \u2013 1989 - Instytut Polski w Bratys\u0142awie","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Codzienna odwaga. Polki, S\u0142owaczki i Czeszki w opozycji antykomunistycznej 1968 \u2013 1989 - Instytut Polski w Bratys\u0142awie","og_description":"By\u0142y to aktywistki, redaktorki, konspiratorki, kurierki czy organizatorki podziemnych struktur \u2013 kobiety, kt\u00f3re w znacznym stopniu przyczyni\u0142y si\u0119 do upadku totalitarnego systemu, ale o kt\u00f3rych historia cz\u0119sto zapomina\u0142a. Wystawa przedstawia ich odwag\u0119 i codzienn\u0105 walk\u0119 o wolno\u015b\u0107, kt\u00f3ra toczy\u0142a si\u0119 w domach, na ulicach i w redakcjach wydawnictw podziemnych. Przypomina r\u00f3wnie\u017c konkretne bohaterki, w tym [&hellip;]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/","og_site_name":"Instytut Polski w Bratys\u0142awie","article_published_time":"2025-11-04T14:02:58+00:00","article_modified_time":"2025-12-18T09:59:23+00:00","og_image":[{"width":2500,"height":1308,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"kyselm","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"kyselm","Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/","name":"Codzienna odwaga. Polki, S\u0142owaczki i Czeszki w opozycji antykomunistycznej 1968 \u2013 1989","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK-300x157.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK-1024x536.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK.jpg","datePublished":"2025-11-04T14:02:58+02:00","dateModified":"2025-12-18T09:59:23+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#\/schema\/person\/9ec657f865a156712552ca9f0ad27720"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2025-11-14","endDate":"2025-11-14","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"By\u0142y to aktywistki, redaktorki, konspiratorki, kurierki czy organizatorki podziemnych struktur \u2013 kobiety, kt\u00f3re w znacznym stopniu przyczyni\u0142y si\u0119 do upadku totalitarnego systemu, ale o kt\u00f3rych historia cz\u0119sto zapomina\u0142a. Wystawa przedstawia ich odwag\u0119 i codzienn\u0105 walk\u0119 o wolno\u015b\u0107, kt\u00f3ra toczy\u0142a si\u0119 w domach, na ulicach i w redakcjach wydawnictw podziemnych. Przypomina r\u00f3wnie\u017c konkretne bohaterki, w tym dysydentki z polskiej, s\u0142owackiej i czeskiej opozycji (m.in. Anna Walentynowicz, Marta Kubi\u0161ov\u00e1, Ewa Ossowska, \u013dudmila Pastierov\u00e1, Zuzana Barto\u0161ov\u00e1, Joanna Duda-Gwiazda, Hana Ponick\u00e1, Ewa Kubasiewicz, Zdena Tominov\u00e1, Zofia Romaszewska, Anna \u0160abatov\u00e1, El\u017cbieta Szczepa\u0144ska, M\u00e1ria Sl\u00e1dkovi\u010dov\u00e1, Jadwiga Chmielowska, Dorota \u0160imekov\u00e1, Barbara Sadowska, Alina Pienkowska, Bernadeta P\u00e1n\u010diov\u00e1, Ewa Kulik, Ivanka Hyblerov\u00e1, Barbara Labuda i in.), kt\u00f3re swoj\u0105 wytrwa\u0142o\u015bci\u0105, si\u0142\u0105 moraln\u0105 i poczuciem wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci przyczyni\u0142y si\u0119 do zmian, kt\u00f3rych symbolem jest rok 1989.\nJest to projekt autorski, kt\u00f3ry jest wynikiem udanej wsp\u00f3\u0142pracy Instytutu Polskiego w Bratys\u0142awie i Instytutu Polskiego w Pradze. Kuratork\u0105 wystawy i autork\u0105 tekst\u00f3w o polskich dysydentkach jest polska dokumentalistka, pisarka i kuratorka Marta Dzido \u2013 autorka jednego z pierwszych film\u00f3w o kobietach w ruchach walcz\u0105cych podczas komunizmu o wolno\u015b\u0107 pt. Solidarno\u015b\u0107 wed\u0142ug kobiet (2014, 103 min). Film dokumentalny opowiada historie kilku odwa\u017cnych Polek, kt\u00f3re swoj\u0105 m\u0105dro\u015bci\u0105, determinacj\u0105 i zaanga\u017cowaniem przyczyni\u0142y si\u0119 w latach 80. do zmian politycznych w Polsce, a elementem \u0142\u0105cz\u0105cym film jest sama re\u017cyserka i narratorka Marta Dzido, kt\u00f3ra w filmie poszukuje miejsca dla kobiet w historycznej narracji o walce o wolno\u015b\u0107.\nNad koncepcj\u0105 i tekstem wystawy wsp\u00f3\u0142pracowali eksperci ze S\u0142owacji i Czech \u2013 O\u013ega Gy\u00e1rf\u00e1\u0161ov\u00e1, Zuzana Luprichov\u00e1, So\u0148a Gyarf\u00e1\u0161ov\u00e1, Franti\u0161ek Neupauer, Marcela Linkov\u00e1 i Na\u010fa Strakov\u00e1. Wsp\u00f3\u0142prac\u0119 koordynowa\u0142a Lucie Zakopalov\u00e1 z Instytutu Polskiego w Pradze. Partnerami wystawy s\u0105 s\u0142owacki Instytut Pami\u0119ci Narodu, S\u0142owackie Muzeum Narodowe \u2013 Muzeum Historyczne, czeski Instytut Bada\u0144 nad Re\u017cimami Totalitarnymi oraz Muzeum Pami\u0119ci XX Wieku.\nWa\u017cnym elementem wystawy jest jej charakterystyczny wygl\u0105d, kt\u00f3ry stworzy\u0142a graficzka Marta Miara (Instytut Polski w Bratys\u0142awie). Motyw roz\u015bwietlonego okna w bloku mieszkalnym niesie symbolik\u0119 \u015bwiat\u0142a nadziei, lecz tak\u017ce ci\u0119\u017caru ciemno\u015bci. Na poszczeg\u00f3lnych planszach pojawiaj\u0105 si\u0119 \u201eszwy\u201d, kt\u00f3re autorka projektu graficznego wykorzysta\u0142a jako metafor\u0119 \u0142\u0105czenia i \u201ezszywania\u201d rozdartego przez totalitaryzm spo\u0142ecze\u0144stwa, ale jednocze\u015bnie jako odniesienie do roli kobiet w \u0142\u0105czeniu spo\u0142eczno\u015bci \u2013 od dysydenckich i ko\u015bcielnych po ekologiczne i m\u0142odzie\u017cowe. Dzi\u0119ki swojej kolorowej oprawie wizualnej wystawa nawi\u0105zuje r\u00f3wnie\u017c do rado\u015bci, o kt\u00f3rej cz\u0119sto m\u00f3wi\u0105 same dysydentki \u2013 rado\u015bci z wolno\u015bci i wsp\u00f3lnoty, jak\u0105 dawa\u0142o im zaanga\u017cowanie w ruch oporu, oraz do przes\u0142ania, \u017ce ich odwaga i wytrwa\u0142o\u015b\u0107 przyczyni\u0142y si\u0119 do wydarze\u0144 z 1989 roku.\nWydarzenia towarzysz\u0105ce pozwol\u0105 jednocze\u015bnie g\u0142\u0119biej spojrze\u0107 na tematy poruszane przez wystaw\u0119. 12 listopada br. o godz. 18:00 w Klubie pod Lamp\u0105 odb\u0119dzie si\u0119 dyskusja po\u015bwi\u0119cona wystawie i kobietom, kt\u00f3re swoimi dzia\u0142aniami ukszta\u0142towa\u0142y histori\u0119 oporu przeciwko totalitaryzmowi. Uczestnicy \u2013 Judita Stempelov\u00e1, cz\u0142onkini podziemnego ko\u015bcio\u0142a i redaktorka wydawnictwa podziemnego \u201eReligia i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107\u201d, \u013dudmila Pastierov\u00e1, dysydentka i pracowniczka Instytutu Pami\u0119ci Narodu oraz Franti\u0161ek Neupauer, historyk Instytutu Pami\u0119ci Narodu oraz wsp\u00f3\u0142autor wystawy \u2013 przedstawi\u0105 swoje do\u015bwiadczenia oraz pogl\u0105dy na rol\u0119 kobiet w ruchu dysydenckim. Dyskusj\u0119 poprowadzi Patrik Dubovsk\u00fd (IPN) i odb\u0119dzie si\u0119 ona w ramach Festiwalu Wolno\u015bci.\nKilka dni p\u00f3\u017aniej, 20 listopada br. o godz. 18:00 w Instytucie Polskim w Bratys\u0142awie, odb\u0119dzie si\u0119 debata na temat ksi\u0105\u017cki O\u013egi Gy\u00e1rf\u00e1\u0161ovej \u201eJak \u017cyli\u015bmy w latach normalizacji\u201d, kt\u00f3ra poprzez rozmowy z dziesi\u0119cioma kobietami przedstawia codzienno\u015b\u0107 \u017cycia w okresie braku wolno\u015bci. W dyskusji wezm\u0105 udzia\u0142 Zuzana Barto\u0161ov\u00e1, \u013dudmila Pastierov\u00e1 i O\u013ega Gy\u00e1rf\u00e1\u0161ov\u00e1, a poprowadzi j\u0105 Jana Cvikov\u00e1 z wydawnictwa ASPEKT, w kt\u00f3rym ukaza\u0142a si\u0119 ta ksi\u0105\u017cka.\nWystawa \u201eCodzienna odwaga\u201d zosta\u0142a jednocze\u015bnie otwarta w Czechach \u2013 12 listopada br. o godz. 19:00 w Bibliotece V\u00e1clava Havla w Pradze, gdzie odb\u0119dzie si\u0119 tak\u017ce dyskusja pt. Znikn\u0119\u0142y? Dyskusja o kobietach w polskiej i czechos\u0142owackiej opozycji antykomunistycznej.\nTemat codziennej odwagi kobiet pojawi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w przygotowywanym odcinku podcastu Historia (prowadz\u0105ca Ag\u00e1ta \u0160\u00fastov\u00e1 Drelov\u00e1), kt\u00f3ry powstaje we wsp\u00f3\u0142pracy ze s\u0142owackim magazynem Historick\u00e1 revue, a kt\u00f3ry b\u0119dzie opublikowany w niedziel\u0119 16 listopada br."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2025\/11\/FB_SK.jpg","width":2500,"height":1308},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/pl\/2025\/11\/04\/codzienna-odwaga-polki-slowaczki-i-czeszki-w-opozycji-antykomunistycznej-1968-1989\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Codzienna odwaga. Polki, S\u0142owaczki i Czeszki w opozycji antykomunistycznej 1968 \u2013 1989"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/","name":"Instytut Polski w Bratys\u0142awie","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#\/schema\/person\/9ec657f865a156712552ca9f0ad27720","name":"kyselm","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ba96f7f4a6104a2e2f0328f9863f506d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ba96f7f4a6104a2e2f0328f9863f506d?s=96&d=mm&r=g","caption":"kyselm"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/author\/kyselm\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9088","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/users\/116"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9088"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9088\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9142,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9088\/revisions\/9142"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9060"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9088"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9088"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/bratislava\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9088"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}