BEGIN:VCALENDAR
PRODID://WordPress//Event-Post-V5.9.2//EN
VERSION:2.0
BEGIN:VTIMEZONE
TZID:Europe/Warsaw
BEGIN:DAYLIGHT
TZOFFSETFROM:+0100
TZOFFSETTO:+0200
DTSTART:19700329T020000
RRULE:FREQ=YEARLY;BYDAY=-1SU;BYMONTH=3
END:DAYLIGHT
BEGIN:STANDARD
TZOFFSETFROM:+0200
TZOFFSETTO:+0100
TZNAME:CET
DTSTART:19701025T030000
RRULE:FREQ=YEARLY;BYDAY=-1SU;BYMONTH=10
END:STANDARD
END:VTIMEZONE
BEGIN:VEVENT
SUMMARY:Film : een zomerbioscoop met Andrzej Wajda
UID:https://instytutpolski.pl/brussels/nl/2026/06/16/een-zomerbioscoop-met-andrzej-wajda/
LOCATION:
DTSTAMP:20260629T184500
DTSTART;TZID=Europe/Warsaw:20260629T184500
DTEND;TZID=Europe/Warsaw:20260709T184500
DESCRIPTION:Ter gelegenheid van de honderdste geboortedag en de tiende verjaardag van
het overlijden van Andrzej Wajda nodigen het Pools Instituut in Brussel en
Cinema Galeries u met genoegen uit voor een uitzonderlijke filmreeks: Een
zomerbioscoop met Andrzej Wajda.
Andrzej Wajda geldt als een van de meest invloedrijke filmmakers van de
twintigste-eeuwse Europese cinema. In zijn films bracht hij de beslissende
momenten uit de Poolse geschiedenis tot leven, van de Opstand van Warschau
en het bloedbad van Katyn tot de opkomst van Solidarność. Tegelijk
overstijgt zijn werk de nationale context: zijn films vormen een
indringende reflectie op herinnering, vrijheid, verzet en menselijke
waardigheid, thema’s die een universele betekenis hebben.
Met een selectie van emblematische films biedt deze cyclus een reis door
verschillende periodes van zijn werk en van de Poolse geschiedenis in de
twintigste eeuw.
Tijdens vier zomeravonden tonen wij As en diamant, De man van ijzer,
Kanał: Zij hielden van het leven en Katyn: vier verschillende blikken op
de tragedies, hoop en strijd die het hedendaagse Polen hebben gevormd.
As en diamant / Popiół i diament, 1958, 103 min
[caption id="attachment_20004" align="alignleft" width="241"] ©
Documentary and Feature Film Studio – WFDiF[/caption]
De film speelt zich af in 1945, onmiddellijk na het einde van de Tweede
Wereldoorlog. De hoofdfiguur is een voormalige verzetsstrijder die de
opdracht krijgt een communistische functionaris te vermoorden.
Door de roman van Jerzy Andrzejewski, die gewaardeerd werd door de
autoriteiten van communistisch Polen, te verfilmen, heeft Wajda de
propagandistische strekking ervan aanzienlijk afgezwakt.
As en diamant richt zich op het tragische lot van de strijders van het
Poolse onafhankelijkheidsverzet na de oorlog. De regisseur verlegt zo de
aandacht en sympathie van de kijker van een oudere communistische activist
naar een jonge verzetsstrijder, waarbij hij diens morele dilemma’s,
innerlijke conflicten en het tragische karakter van zijn lot centraal
stelt.
Wajda breekt bovendien met de esthetische principes van het socialistisch
realisme die destijds door het regime werden gepromoot. In plaats daarvan
kiest hij voor vernieuwende formele oplossingen en ontwikkelt hij een
persoonlijke filmtaal, gekenmerkt door beelden met een grote expressieve
kracht — soms als ‘barok’ omschreven —, een rijke symboliek en een
moreel genuanceerde benadering van zijn personages.
Deze esthetische vrijheid, gekoppeld aan een interpretatie die minder
aansloot bij de verwachtingen van het regime, stuitte op weerstand van de
communistische autoriteiten. Hoewel de film uit de officiële competitie
van het Filmfestival van Cannes werd geweerd, werd hij wel vertoond op het
Filmfestival van Venetië, waar hij de Prijs van de Internationale
Federatie van Filmcritici won en Wajda internationale erkenning opleverde.
[caption id="attachment_20258" align="aligncenter" width="1024"] ©
Documentary and Feature Film Studio – WFDiF[/caption]
De man van ijzer / Człowiek z żelaza, 1981, 153 min
[caption id="attachment_20226" align="alignleft" width="211"] ©
Documentary and Feature Film Studio – WFDiF[/caption]
In 1980 dompelt de film de kijker onder in de gebeurtenissen van Gdańsk en
de geboorte van Solidarność. Hoofdpersonage Maciej Tomczyk is een jonge
arbeider die actief betrokken is bij de beweging die zou uitgroeien tot
Solidarność. De film volgt het lot van arbeiders en hun families en
benadrukt de spanningen tussen collectief engagement, persoonlijke
overtuigingen en individuele verantwoordelijkheid.
Door de hedendaagse werkelijkheid centraal te stellen, creëert Wajda een
film die zowel een historische kroniek als een menselijk drama is. De film
werd vrijwel gelijktijdig met de gebeurtenissen die hij verbeeldt gemaakt,
waardoor hij een uniek karakter van onmiddellijke getuigenis krijgt.
Bovendien bevat hij documentaire beelden en werd hij gedeeltelijk opgenomen
op de scheepswerven van Gdańsk, in het hart van de sociale beweging. Deze
aanpak verleent het werk een uitzonderlijke authenticiteit en een sterke
politieke urgentie.
De film werd in 1981 vertoond op het Filmfestival van Cannes, waar hij de
Gouden Palm won. Na de première in juli van datzelfde jaar kende hij een
enorm succes in Polen. Enkele maanden later, na de invoering van de staat
van beleg in december 1981, werd hij om politieke redenen uit de bioscopen
gehaald en verboden.
[caption id="attachment_20254" align="aligncenter" width="1024"] ©
Documentary and Feature Film Studio – WFDiF[/caption]
Kanal / Kanał , 1957, 91 min
[caption id="attachment_20224" align="alignleft" width="224"] ©
Documentary and Feature Film Studio – WFDiF[/caption]
In Kanal: Zij hielden van het leven volgen we een groep opstandelingen die
tijdens de laatste dagen van de Opstand van Warschau nog bovengronds
vechten voordat zij hun toevlucht zoeken in het rioolstelsel. Hun tocht
voert hen door verschillende kringen van een danteske hel: giftige lucht,
afvalwater, duisternis en de lichamen van de doden.
Het scenario is gebaseerd op de oorlogservaringen van Jerzy Stefan
Stawiński, deelnemer aan de Opstand van Warschau, schrijver en scenarist.
Ook hier maakt Wajda gebruik van vernieuwende filmische procédés door
twee verschillende vormen van representatie te combineren: het realistische
oorlogsverslag en het apocalyptisch getinte menselijke drama. De
claustrofobische scènes in de riolen spelen een centrale rol en versterken
geleidelijk het gevoel van opgeslotenheid en wanhoop van de personages.
De sombere sfeer van de film wordt ook gedragen door zijn geluidswereld.
Het gebruik van instrumenten die voordien ongekend waren in filmmuziek
betekende bovendien een duidelijke breuk met de esthetiek van het
socialistisch realisme die de Poolse filmmuziek tot dan toe domineerde.
Alleen al het behandelen van het onderwerp van de Opstand van Warschau was
een gedurfde daad, aangezien dit thema onder het communistische regime
grotendeels afwezig was gebleven op het scherm. Ondanks de terughoudendheid
van de autoriteiten werd Kanal internationaal geprezen en bekroond met de
Speciale Juryprijs op het Filmfestival van Cannes in 1957.
[caption id="attachment_20256" align="alignnone" width="1024"] ©
Documentary and Feature Film Studio – WFDiF[/caption]
Katyn / Katyń 2007, 122 min
Katyn, een van Wajda’s meest persoonlijke films, is gewijd aan het
bloedbad van Katyn, een tragedie die lange tijd door het Sovjetregime werd
verzwegen. De film behandelt deze misdaad uit 1940, waarbij duizenden
Poolse officieren en krijgsgevangenen door de NKVD werden geëxecuteerd.
Het verhaal wordt verteld aan de hand van de lotgevallen van soldaten en
hun naasten, in het bijzonder vrouwen die tevergeefs wachten op de
terugkeer van hun echtgenoten, zonen of broers zonder te weten wat er met
hen is gebeurd. De persoonlijke dimensie van het project is essentieel: de
vader van de regisseur behoorde tot de slachtoffers van het bloedbad.
Gedurende tientallen jaren koesterde Wajda het plan om een film aan deze
familiale en nationale tragedie te wijden.
De film toont hoe deze tragedie gedurende decennia werd vervormd,
gemanipuleerd en ontkend, en werpt tegelijk vragen op over het
herinneringswerk dat daaruit voortvloeide.
Bij de première in 2007 werd Katyn internationaal geprezen door de
kritiek. De film werd onder meer genomineerd voor de Oscar voor Beste
Buitenlandse Film en ontving in 2008 de Excellence Award van de European
Film Awards.
[caption id="attachment_20255" align="aligncenter" width="1024"] ©
TVP[/caption]
De filmreeks wordt geopend door Andrzej Wolski, een Frans-Poolse regisseur
die in Parijs woont. Hij is de maker van de documentaire Wajda – Een les
in cinema (2016), die enkele maanden voor het overlijden van Andrzej Wajda
werd gerealiseerd. Wolski selecteerde eveneens de films die in deze cyclus
worden vertoond.
Hij zal tijdens de openingsvoorstelling op 29 juni aanwezig zijn om het
programma in te leiden en zijn visie op het werk van de cineast te delen.
Andrzej Wolski, maker van documentaires en speelfilms, is auteur van een
veertigtal films voor de Franse televisie, de BBC en TVP. Als specialist in
historische en biografische portretten schreef hij samen met Agnieszka
Holland het scenario van Europa, Europa, dat in 1991 werd genomineerd voor
een Oscar.
Zijn werk wordt gekenmerkt door een blijvende belangstelling voor grote
persoonlijkheden en sleutelmomenten uit de Poolse en Europese geschiedenis.
Hij maakte onder meer films over Jerzy Giedroyc, Józef Czapski, Jan Karski
en Jan Nowak-Jeziorański.
Zijn relatie met Andrzej Wajda neemt echter een bijzondere plaats in zijn
carrière in. Enkele maanden voor zijn overlijden, aan de vooravond van
zijn negentigste verjaardag, nodigde de meester van de Poolse cinema Wolski
uit om samen met hem de belangrijkste werken uit zijn carrière opnieuw te
bekijken. Uit deze ontmoetingen ontstond Wajda – Een les in cinema, een
uitzonderlijke documentaire die tegelijk een reflectie op de filmkunst en
een waar artistiek testament van de regisseur vormt.
 
 Andrzej Wolski et Andrzej Wajda © Grzegorz Hartfiel
PROGRAMMA
Maandag 29 juni 202618.45 uurAs en diamant / Popiół i diamentIn
aanwezigheid van Andrzej Wolski
Donderdag 2 juli 202618.30 uurDe man van ijzer / Człowiek z żelaza
Maandag 6 juli 202619.00 uurKanal / Kanał
Donderdag 9 juli 202618.45 uurKatyn / Katyń
Originele versie met Engelse ondertitels
Cinema GaleriesKoninginnegalerij 261000 Brussel
Tickets 
Deze filmreeks maakt deel uit van het programma “2026 – Het Jaar van
Andrzej Wajda”
Partners:
  TVP • 33 mm Platform • Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i
Fabularnych (Documentary and Feature Film Studio – WFDiF)
END:VEVENT
END:VCALENDAR