W Rumunii i Republice Mo\u0142dawii istniej\u0105 w przestrzeni publicznej odniesienia do Polski.<\/p>\n
S\u0105 one obecne w nazwach ulic, pomnikach, dzie\u0142ach artyst\u00f3w, miejscach pami\u0119ci, a wszystkie one nosz\u0105 imiona osobisto\u015bci politycznych i kulturalnych polskiego pochodzenia.<\/p>\n
***<\/p>\n
ULICA POLSKA (Bukareszt, sektor 1, okolice ulic Ioanid-Doroban\u021bi)<\/strong><\/p>\n Ulica Polska zawdzi\u0119cza swoj\u0105 nazw\u0119 Rzeczypospolitej Polskiej, jednemu z najbardziej zaludnionych kraj\u00f3w Unii Europejskiej, podzielonemu terytorialnie na 16 wojew\u00f3dztw. Polska to kraj o najbardziej zr\u00f3\u017cnicowanym ekosystemie w Europie, z 17 miejscami wpisanymi na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO.<\/p>\n ULICA WARSZAWSKA (Bukareszt, sektor 1, okolice Pia\u021ba Victoriei)<\/strong><\/p>\n Warszawa sta\u0142a si\u0119 stolic\u0105 Polski w XVI wieku, kiedy kr\u00f3l Zygmunt III Waza postanowi\u0142 przenie\u015b\u0107 stolic\u0119 z Krakowa. Miasto szybko si\u0119 rozwija\u0142o w kolejnych stuleciach, staj\u0105c si\u0119 jednym z najwi\u0119kszych miast europejskich. W 1944 roku, podczas II wojny \u015bwiatowej, ponad 85% warszawskiego Starego Miasta zosta\u0142o zniszczone. Po wojnie, w ci\u0105gu zaledwie pi\u0119ciu lat, miasto zosta\u0142o ca\u0142kowicie odbudowane w ramach niezwyk\u0142ego wsp\u00f3lnego wysi\u0142ku obywateli Polski. Stare Miasto zosta\u0142o wpisane na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO w 1980 roku.<\/p>\n ULICA TATRZA\u0143SKA (Bukareszt, sektor 1, okolice Pia\u021ba Victoriei)<\/strong><\/p>\n Czy wiedzia\u0142e\u015b, \u017ce Tatry s\u0105 najwy\u017cszym pasmem g\u00f3rskim \u0142a\u0144cucha karpackiego, b\u0119d\u0105c cz\u0119\u015bci\u0105 Karpat Zachodnich? Rozci\u0105gaj\u0105 si\u0119 na granicy mi\u0119dzy S\u0142owacj\u0105 a Polsk\u0105, przy czym wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 masywu g\u00f3rskiego znajduje si\u0119 na S\u0142owacji. Najwy\u017cszym szczytem jest Gerlach (2655 m) na S\u0142owacji. W Polsce najwy\u017cszym punktem jest jeden ze szczyt\u00f3w Rys\u00f3w (2501 m). Tatry to idealne miejsce do uprawiania sport\u00f3w zimowych i letnich, spacer\u00f3w, w\u0119dr\u00f3wek, jazdy na rowerze, jazdy konnej i p\u0142ywania. Znajduj\u0105 si\u0119 tam tak\u017ce dwa chronione parki narodowe: Tatrza\u0144ski Park Narodowy w Polsce i Park Narodowy Tatry na S\u0142owacji.<\/p>\n ULICA FRYDERYKA CHOPINA (Bukareszt, sektor 2, okolice ulicy Barbu V\u0103c\u0103rescu)<\/strong><\/p>\n Fryderyk Chopin<\/strong> (1810-1849) uwa\u017cany jest za jednego z najbardziej wp\u0142ywowych polskich kompozytor\u00f3w muzyki fortepianowej. Posta\u0107 o wielkiej s\u0142awie, doceniany za sw\u00f3j unikalny talent, osiedli\u0142 si\u0119 w Pary\u017cu w wieku 21 lat. W trakcie swojego \u017cycia nawi\u0105za\u0142 wiele cennych przyja\u017ani, m.in. z Franzem Lisztem, Eug\u00e8ne Delacroixem, Adamem Mickiewiczem i Hectorem Berliozem. Obecnie w Polsce odbywaj\u0105 si\u0119 dwa wa\u017cne festiwale po\u015bwi\u0119cone Chopinowi. Za\u0142o\u017cony w 1927 roku Mi\u0119dzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina odbywa si\u0119 co pi\u0119\u0107 lat w Warszawie, promuj\u0105c na przestrzeni lat jednych z najbardziej utalentowanych pianist\u00f3w na \u015bwiecie. Kolejna, 19. edycja odb\u0119dzie si\u0119 w przysz\u0142ym roku. Festiwal \u201eChopin i jego Europa\u201d odbywa si\u0119 corocznie, r\u00f3wnie\u017c w Warszawie. W tym roku stolica Polski otworzy\u0142a drzwi muzyce klasycznej ju\u017c 17 sierpnia i b\u0119dzie go\u015bci\u0107 wiele koncert\u00f3w a\u017c do 8 wrze\u015bnia. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 koncert\u00f3w w ramach festiwalu, kt\u00f3ry osi\u0105gn\u0105\u0142 ju\u017c 20. edycj\u0119, mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 i s\u0142ucha\u0107 za darmo na kanale YouTube Instytutu Fryderyka Chopina. Opr\u00f3cz ulicy, kt\u00f3ra nosi jego imi\u0119, w Bukareszcie znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c popiersie Chopina, umieszczone w parku Kr\u00f3la Micha\u0142a I Rumunii.<\/p>\n ULICA STANISLAVA CIHOSCHIEGO (Bukareszt, sektor 1, okolice Piata Romana)<\/strong><\/p>\n Stanislav Cihoschi<\/strong> (1868-1927) by\u0142 politykiem i wyk\u0142adowc\u0105 akademickim urodzonym w Rumunii w rodzinie o polskich korzeniach. By\u0142 rektorem Akademii Wy\u017cszych Studi\u00f3w Handlowych i Przemys\u0142owych w Bukareszcie (obecnie Akademia Studi\u00f3w Ekonomicznych), a za swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczn\u0105 zosta\u0142 odznaczony Orderem Korony Rumunii w randze komandora. Ku jego pami\u0119ci jeden z budynk\u00f3w Akademii Studi\u00f3w Ekonomicznych w Bukareszcie nosi jego imi\u0119.<\/p>\n Jednym z jego braci by\u0142 Henri Cihoschi (1872-1950), genera\u0142 armii rumu\u0144skiej podczas I wojny \u015bwiatowej, a p\u00f3\u017aniej polityk. Henri zosta\u0142 uhonorowany Orderem Micha\u0142a Walecznego za taktyk\u0119 i dowodzenie 10. Dywizj\u0105 Piechoty w bitwie pod M\u0103r\u0103\u0219e\u0219ti W 1950 r. zosta\u0142 aresztowany i uwi\u0119ziony bez procesu w wi\u0119zieniu w Syhocie Marmaroskim, gdzie zmar\u0142. Po doj\u015bciu komunist\u00f3w do w\u0142adzy rodzina Cihoschich straci\u0142a ca\u0142y maj\u0105tek.<\/p>\n Dom, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 genera\u0142 Henri Cihoschi, znajduje si\u0119 w Bukareszcie przy Bulwarze Dacia 78.<\/p>\n DRZEWO UPAMI\u0118TNIAJ\u0104CE JANA KARSKIEGO (Bukareszt, Park Kr\u00f3la Rumunii Micha\u0142a I, sektor 1)<\/strong><\/p>\n Jan Kozielewski, pseudonim Karski<\/strong> (1914-2000) – polski dyplomata, \u017co\u0142nierz, dzia\u0142acz i nauczyciel.<\/p>\n Podczas studi\u00f3w odbywa\u0142 sta\u017ce dyplomatyczne i konsularne na plac\u00f3wkach w Rumunii, Niemczech, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii. W 1938 r. rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w Departamencie Konsularnym Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.<\/p>\n Wojna 1939 r. przerwa\u0142a jego karier\u0119 dyplomatyczn\u0105, a on sam do\u0142\u0105czy\u0142 do Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego. W 1940 r. zosta\u0142 schwytany przez gestapo i by\u0142 brutalnie torturowany, ale uda\u0142o mu si\u0119 uciec dzi\u0119ki pomocy ruchu oporu. Nadal pracowa\u0142 dla Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego jako kurier i przekazywa\u0142 tajne informacje pomi\u0119dzy ruchem oporu a polskim rz\u0105dem na uchod\u017astwie z siedzib\u0105 w Londynie.<\/p>\n Jan Karski dwukrotnie w przebraniu wszed\u0142 na teren getta warszawskiego oraz obozu, z kt\u00f3rego niemieccy nazi\u015bci transportowali \u017byd\u00f3w do oboz\u00f3w zag\u0142ady. Nast\u0119pnie przygotowa\u0142 raporty w sprawie Holokaustu, kt\u00f3re zosta\u0142y przekazane w\u0142adzom zachodnim.<\/p>\n Pod wp\u0142ywem swoich wojennych do\u015bwiadcze\u0144 i pami\u0119ci o Holokau\u015bcie, Karski przez ca\u0142e \u017cycie dzia\u0142a\u0142 na rzecz polsko-\u017cydowskiego zrozumienia i uczczenia pami\u0119ci wszystkich ofiar nazizmu.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 J\u00d3ZEFA PI\u0141SUDSKIEGO<\/strong><\/p>\n J\u00f3zef Pi\u0142sudski<\/strong> (1867-1935) by\u0142 polskim politykiem i dow\u00f3dc\u0105 wojskowym, postrzeganym jako jeden z tw\u00f3rc\u00f3w nowoczesnego narodu polskiego.<\/p>\n W latach 1918-1922 by\u0142 Naczelnikiem Pa\u0144stwa, p\u00f3\u017aniej tak\u017ce Ministrem Spraw Wojskowych, kt\u00f3ry w swej dzia\u0142alno\u015bci zawsze stawia\u0142 za cel niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i konsolidacj\u0119 Polski.<\/p>\n By\u0142 przyjacielem rumu\u0144skiej rodziny kr\u00f3lewskiej, u kt\u00f3rej go\u015bci\u0142 na d\u0142ugich wakacjach i czterokrotnie podczas oficjalnych wizyt. W 1922 roku po raz pierwszy przyby\u0142 do Rumunii, a dok\u0142adniej do Sinai, na zaproszenie kr\u00f3la Ferdynanda i kr\u00f3lowej Marii, sp\u0119dzaj\u0105c kilka dni u rodziny kr\u00f3lewskiej. Efektem wizyty by\u0142o podpisanie z kr\u00f3lem Ferdynandem nowego sojuszu i konwencji wojskowej, znacznie silniejszej ni\u017c ta zawarta w 1921 roku, wzmacniaj\u0105c tym samym przyjazne stosunki mi\u0119dzy obydwoma narodami.<\/p>\n Obok nosz\u0105cej jego imi\u0119 bukareszte\u0144skiej ulicy, w parku Izvor, znajdziemy pami\u0105tkow\u0105 tablic\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 marsza\u0142kowi i jego czterem wizytom w Rumunii.<\/p>\n W Kiszyniowie z kolei, znajduje si\u0119 popiersie J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, wykonane przez mo\u0142dawskiego rze\u017abiarza Veaceslava Jigli\u021bchiego. W 1932 roku Pi\u0142sudski odwiedzi\u0142 konsulat RP w Kiszyniowie.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 ADAMA MICKIEWICZA<\/strong><\/p>\n Adam Mickiewicz<\/strong> (1798-1855) by\u0142 polskim poet\u0105, dramaturgiem, eseist\u0105 i dzia\u0142aczem politycznym. Jest uwa\u017cany za wieszcza narodowego w Polsce, na Litwie i na Bia\u0142orusi, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie emblematyczn\u0105 postaci\u0105 polskiego romantyzmu.<\/p>\n Jego najbardziej znanym dzie\u0142em jest epos narodowy pt. \u201ePan Tadeusz\u201d, opublikowany w 1834 roku.<\/p>\n Opr\u00f3cz kariery pisarza, Mickiewicz by\u0142 tak\u017ce profesorem literatury \u0142aci\u0144skiej na Akademii w Lozannie, a w 1840 roku zosta\u0142 mianowany profesorem katedry j\u0119zyk\u00f3w i literatur s\u0142owia\u0144skich w Coll\u00e8ge de France.<\/p>\n Niezale\u017cnie od miejsca, w kt\u00f3rym przebywa\u0142, nieustannie walczy\u0142 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i demokracj\u0119 Polski. Ta intensywna dzia\u0142alno\u015b\u0107 polityczna niestety doprowadzi\u0142a do jego \u015bmierci (prawdopodobnie na choler\u0119) w Stambule, dok\u0105d uda\u0142 si\u0119, aby pom\u00f3c w organizacji polskich si\u0142 do walki przeciwko Rosji podczas wojny krymskiej.<\/p>\n W Kiszyniowie, w Republice Mo\u0142dawii, znajduje si\u0119 Biblioteka im. \u201eAdama Mickiewicza\u201d. Instytucja ta, za\u0142o\u017cona w 2007 roku, jest tak\u017ce bardzo pr\u0119\u017cnym o\u015brodkiem polskiej kultury. Ponadto, na \u0142awce przed bibliotek\u0105 mo\u017cna zobaczy\u0107 br\u0105zowy pomnik samego Mickiewicza.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 CIPRIANA PORUMBESCU<\/strong><\/p>\n Ciprian Porumbescu<\/strong> (1853-1883), wybitny skrzypek, kompozytor i teolog. Urodzony jako Ciprian Golembiowski, syn Iraclie Golembiovskiego i Polki Emilii Clodni\u021bchi, Ciprian zmieni\u0142 nazwisko na Porumbescu w 1881 roku.<\/p>\n Kszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Suczawie, Czerniowcach i Wiedniu. Do jego tw\u00f3rczo\u015bci zaliczaj\u0105 si\u0119 \u201eBalad\u0103 pentru vioar\u0103 \u015fi pian\u201d (Ballada na skrzypce i fortepian), \u201eRapsodia rom\u00e2n\u0103\u201d (Rapsodia rumu\u0144ska) i pierwsza rumu\u0144ska operetka \u201eCrai nou\u201d (N\u00f3w), kt\u00f3rej premiera odby\u0142a si\u0119 w Braszowie w 1882 r. Tak\u017ce muzyka do pie\u015bni patriotycznej \u201ePe-al nostru steag e scris Unire\u201d (Na naszej fladze jest napisane Jedno\u015b\u0107), zosta\u0142a skomponowana przez Porumbescu i jest dzi\u015b wykorzystana w hymnie narodowym Albanii.<\/p>\n W 1878 r. po manifestacjach patriotycznych w Iasi zosta\u0142 uwi\u0119ziony przez przedstawicieli w\u0142adz austro-w\u0119gierskich wraz z innymi m\u0142odymi lud\u017ami w procesie \u201eArboroasa\u201d. Trzy miesi\u0105ce wi\u0119zienia w Czerniowcach okaza\u0142y si\u0119 \u015bmiertelne, Porumbescu zachorowa\u0142 na gru\u017alic\u0119, chorob\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a zako\u0144czy\u0107 jego \u017cywot w 1883 roku.<\/p>\n Dawna wie\u015b Stupca, w okr\u0119gu Suczawa, kt\u00f3rej zmieniono nazw\u0119 na Ciprian Porumbescu, to miejsce, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 artysta i gdzie mo\u017cna dzi\u015b odwiedzi\u0107 muzeum, dom pami\u0119ci artysty, a tak\u017ce jego pomnik i gr\u00f3b.<\/p>\n Ponadto dwa jego popiersia znajduj\u0105 si\u0119 w Suczawie i Jassach.<\/p>\n W Bukareszcie, ale tak\u017ce w Kiszyniowie znajdziemy ulic\u0119 Ciprian Porumbescu, a ku pami\u0119ci artysty, jego imi\u0119 nosi jedno z lice\u00f3w muzycznych w Kiszyniowie.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 TADEUSZA AJDUKIEWICZA<\/strong><\/p>\n Tadeusz Ajdukiewicz<\/strong> (1852-1916) by\u0142 polskim malarzem akademickim, znanym z realistycznych i szczeg\u00f3\u0142owych portret\u00f3w, scen rodzajowych oraz orientalnych, a tak\u017ce scen my\u015bliwskich i wojskowych. Studiowa\u0142 w Krakowie, Wiedniu i Monachium.<\/p>\n Po okresie pobytu w Polsce, gdzie malowa\u0142 obrazy historyczne i portrety polskich arystokrat\u00f3w, artysta podr\u00f3\u017cowa\u0142 do Pary\u017ca, Egiptu, Turcji, Petersburga i Budapesztu.<\/p>\n W 1882 roku przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Wiednia, gdzie malowa\u0142 dla cz\u0142onk\u00f3w dworu cesarskiego. W\u015br\u00f3d jego mecenas\u00f3w znale\u017ali si\u0119 Ksi\u0105\u017c\u0119 Walii Albert Edward (1841-1910), su\u0142tan Abd\u00fclhamid II (1842-1918), cesarz Franciszek J\u00f3zef I (1830-1916) oraz Karol I Rumunii (1839-1914).<\/p>\n Ajdukiewicz zacz\u0105\u0142 otrzymywa\u0107 zlecenia od kr\u00f3la Karola I pod koniec XIX wieku i tymczasowo osiedli\u0142 si\u0119 w Bukareszcie w 1904 roku, staj\u0105c si\u0119 nadwornym malarzem rumu\u0144skiej rodziny kr\u00f3lewskiej. Wykona\u0142 oficjalne portrety kr\u00f3la Karola I oraz cz\u0142onk\u00f3w rodziny kr\u00f3lewskiej, a na zlecenie ministerstwa wojny stworzy\u0142 album przedstawiaj\u0105cy mundury wojskowe.<\/p>\n W latach 1902-1904 artysta namalowa\u0142 alegoryczny fryz przedstawiaj\u0105cy cztery pory roku w jednej z sypialni zamku Peli\u0219or, na \u017cyczenie ksi\u0119\u017cniczki Marii Rumunii (1875-1938), przysz\u0142ej kr\u00f3lowej. Fryz zdobi g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u015bcian kr\u00f3lewskiej sypialni i do dzi\u015b mo\u017cna go podziwia\u0107 w zamku Peli\u0219or.<\/p>\n Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 jego dzie\u0142 stworzonych w Rumunii znajduje si\u0119 w zbiorach publicznych Narodowego Muzeum Sztuki Rumunii, Muzeum Cotroceni oraz zamku Pele\u0219.<\/p>\n W 1914 roku Ajdukiewicz do\u0142\u0105czy\u0142 do 1. Brygady Legion\u00f3w Polskich utworzonej przez marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego (1867-1935) i zgin\u0105\u0142 w styczniu 1916 roku podczas I wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 PAPIE\u017bA JANA PAW\u0141A II<\/strong><\/p>\n Karol J\u00f3zef Wojty\u0142a<\/strong> (1920-2005) zosta\u0142 wybrany papie\u017cem 16 pa\u017adziernika 1978 roku. Przyj\u0105\u0142 imi\u0119 Jan Pawe\u0142 II, staj\u0105c si\u0119 pierwszym papie\u017cem polskiego pochodzenia, a jego pontyfikat trwa\u0142 27 lat.<\/p>\n Jako ocala\u0142y z prze\u015bladowa\u0144 i deportacji nazistowskich podczas II wojny \u015bwiatowej oraz przeciwnik re\u017cimu komunistycznego w Polsce, Jan Pawe\u0142 II prowadzi\u0142 odwa\u017cne, lecz bezprzemocowe kampanie na rzecz obrony praw cz\u0142owieka. W trakcie swojego pontyfikatu odby\u0142 liczne podr\u00f3\u017ce po ca\u0142ym \u015bwiecie, g\u0142osz\u0105c przes\u0142ania o wolno\u015bci religijnej, niezale\u017cno\u015bci narodowej i prawach cz\u0142owieka.<\/p>\n W dniach 7-9 maja 1999 roku Jan Pawe\u0142 II odwiedzi\u0142 Rumuni\u0119, staj\u0105c si\u0119 jedynym papie\u017cem katolickim od czas\u00f3w Wielkiej Schizmy Wschodniej w 1054 roku, kt\u00f3ry przyby\u0142 do kraju o wi\u0119kszo\u015bci prawos\u0142awnej.<\/p>\n Na pami\u0105tk\u0119 tej wizyty, w Bukareszcie powsta\u0142o jego popiersie na placu, kt\u00f3ry nosi jego imi\u0119.<\/p>\n Inne pomniki upami\u0119tniaj\u0105ce Jana Paw\u0142a II mo\u017cna znale\u017a\u0107:<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 CAROLA SCHMIDTA<\/strong><\/p>\n Carol Schmidt (1846-1928), burmistrz miasta Kiszyni\u00f3w w latach 1877-1903.<\/p>\n Pochodzi\u0142 z rodziny niemiecko-polskiej z miasta B\u0103l\u021bi, jego ojciec by\u0142 Niemcem z Besarabii, a matka Polk\u0105. Uko\u0144czy\u0142 Wydzia\u0142 Prawa w Odessie i pocz\u0105tkowo pracowa\u0142 w zawodzie,\u00a0a nast\u0119pnie w 1877 roku zosta\u0142 wybrany \u00a0przez rad\u0119 miejsk\u0105\u00a0burmistrzem Kiszyniowa.<\/p>\n Podczas jego kadencji jako burmistrza, Kiszyni\u00f3w przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 i rozwin\u0105\u0142 z prowincjonalnego miasteczka w prawdziw\u0105 stolic\u0119 nowoczesnego pa\u0144stwa. W\u015br\u00f3d wprowadzonych przez niego zmian nale\u017cy wymieni\u0107: brukowanie ulic, wytyczenie pierwszych linii tramwajowych, budow\u0119 systemu kanalizacyjnego oraz wprowadzenie o\u015bwietlenia ulicznego. Wybudowano budynki u\u017cyteczno\u015bci publicznej oraz instytucje publiczne, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 zachowa\u0142a si\u0119 do dzi\u015b, jak na przyk\u0142ad: domy dla inwalid\u00f3w wojennych (1877-1881), Szko\u0142a Rzemios\u0142 (1881), Szko\u0142a Rysunku (1887, obecnie Kolegium Sztuk Plastycznych \u201eAl. Pl\u0103m\u0103deal\u0103\u201d), Amfiteatr Ludowy Puszkina (1900) oraz Muzeum Historii (Muzeum Ziemstwa, 1899).<\/p>\n Daremne wysi\u0142ki Schmidta, aby zapobiec pogromowi \u017byd\u00f3w, masowej rzezi z 1903 roku, sk\u0142oni\u0142y go do rezygnacji ze stanowiska burmistrza. By\u0142 rozczarowany mechanizmami pa\u0144stwa i \u00f3wczesnym spo\u0142ecze\u0144stwem. Mimo to pr\u00f3bowa\u0142 pom\u00f3c ofiarom pogromu, organizuj\u0105c zbi\u00f3rk\u0119 funduszy i przyjmuj\u0105c do swojego domu kilka rodzin \u017cydowskich z dzie\u0107mi.<\/p>\n Dom, w kt\u00f3rym Carol Schmidt mieszka\u0142 ze swoj\u0105 rodzin\u0105, znajduje si\u0119 dzi\u015b przy ulicy Metropolity Varlaama nr 84 w Kiszyniowie. W 2014 roku, naprzeciwko domu, postawiono jego popiersie.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 MARII SK\u0141ODOWSKIEJ-CURIE<\/strong><\/p>\n Maria Sk\u0142odowska-Curie<\/strong> (1867\u20131934), polska fizyczka urodzona w Warszawie, znana z bada\u0144 nad promieniotw\u00f3rczo\u015bci\u0105. W 1891 roku Maria Sk\u0142odowska przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Pary\u017ca i studiowa\u0142a na Uniwersytecie Sorbona, gdzie pozna\u0142a przysz\u0142ego partnera, fizyka Pierre\u2019a Curie (1859\u20131906). W 1903 roku Maria i Pierre otrzymali Nagrod\u0119 Nobla w dziedzinie fizyki wsp\u00f3lnie z Henrim Becquerelem za badania nad promieniotw\u00f3rczo\u015bci\u0105. W 1911 roku Maria Sk\u0142odowska-Curie zdoby\u0142a Nagrod\u0119 Nobla w dziedzinie chemii za wyizolowanie czystego radu. By\u0142a pierwsz\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra otrzyma\u0142a Nagrod\u0119 Nobla, i pozostaje jedyn\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3ra zosta\u0142a nagrodzona w dw\u00f3ch r\u00f3\u017cnych dziedzinach \u2013 fizyce i chemii.<\/p>\n W Bukareszcie znajduje si\u0119 Szpital Kliniczny Ratunkowy dla Dzieci \u201eMaria Sk\u0142odowska-Curie\u201d, jeden z najwi\u0119kszych publicznych szpitali pediatrycznych w Rumunii. Szpital zosta\u0142 wybudowany z inicjatywy polskiego pa\u0144stwa, aby wspom\u00f3c Rumuni\u0119 po trz\u0119sieniu ziemi w 1977 roku. \u015arodki finansowe pochodzi\u0142y wy\u0142\u0105cznie z Polski, a budow\u0119 zrealizowa\u0142a polska firma Budimex. Szpital zosta\u0142 otwarty w 1984 roku pod nazw\u0105 Szpital dla Dzieci Bukareszt. W 1990 roku nazw\u0119 zmieniono na Szpital Kliniczny dla Dzieci im. Marii Sk\u0142odowskiej-Curie, a w 1999 roku uzyska\u0142 status szpitala ratunkowego.<\/p>\n Plac\u00f3wka medyczna rozwija\u0142a si\u0119 w ostatnich latach i obecnie posiada trzy oddzia\u0142y chirurgii dzieci\u0119cej, pi\u0119\u0107 oddzia\u0142\u00f3w pediatrycznych, oddzia\u0142 intensywnej terapii neonatologicznej, ambulatorium, oddzia\u0142 ratunkowy oraz pierwszy oddzia\u0142 rehabilitacji dzieci z fizycznymi i neuropsychomotorycznymi dysfunkcjami.<\/p>\n W 2024 roku, dzi\u0119ki partnerstwu mi\u0119dzy szpitalem a organizacj\u0105 \u201eD\u0103ruie\u0219te Via\u021b\u0103\u201d, wybudowano nowy budynek z oddzia\u0142ami onkologii, neurochirurgii, chirurgii i intensywnej terapii. Projekt zosta\u0142 w ca\u0142o\u015bci sfinansowany z darowizn i sponsor\u00f3w. Organizacja \u201eD\u0103ruie\u0219te Via\u021b\u0103\u201d ma na celu rozbudow\u0119 i ca\u0142kowit\u0105 modernizacj\u0119 szpitala oraz przekszta\u0142cenie starego budynku w przestrzenie mieszkalne dla rodzic\u00f3w, sale do nauki, sto\u0142\u00f3wk\u0119, sale wyk\u0142adowe i inne niezb\u0119dne pomieszczenia.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 JEANA FR\u00c9D\u00c9RICA JOLIOT-CURIE<\/strong><\/p>\n W 1925 roku francuski chemik Jean Fr\u00e9d\u00e9ric Joliot (1900\u20131958) zosta\u0142 asystentem polskiej uczonej Marii Sk\u0142odowskiej-Curie w Instytucie Radowym w Pary\u017cu. C\u00f3rka Marii, Ir\u00e8ne Curie (1897\u20131956), by\u0142a jej asystentk\u0105 ju\u017c od 1918 roku w tym samym instytucie. W 1925 roku Ir\u00e8ne obroni\u0142a doktorat dotycz\u0105cy promieni alfa polonu, uzyskuj\u0105c tytu\u0142 doktora nauk. W tym samym roku pozna\u0142a Fr\u00e9d\u00e9rica Joliota w laboratorium swojej matki. W 1926 roku para wzi\u0119\u0142a \u015blub, a Fr\u00e9d\u00e9ric przyj\u0105\u0142 nazwisko Joliot-Curie.<\/p>\n W 1930 roku Fr\u00e9d\u00e9ric r\u00f3wnie\u017c uzyska\u0142 tytu\u0142 doktora nauk, a w kolejnych latach wyk\u0142ada\u0142 na wydziale nauk przyrodniczych w Pary\u017cu oraz w Coll\u00e8ge de France. Zawsze pracowa\u0142 wsp\u00f3lnie z \u017con\u0105, Ir\u00e8ne Joliot-Curie. W 1934 roku odkryli razem sztuczn\u0105 promieniotw\u00f3rczo\u015b\u0107. Dzi\u0119ki temu w 1935 roku otrzymali Nagrod\u0119 Nobla w dziedzinie chemii za syntez\u0119 nowych izotop\u00f3w promieniotw\u00f3rczych.<\/p>\n W ostatnich latach \u017cycia Fr\u00e9d\u00e9ric kontynuowa\u0142 prac\u0119 swojej \u017cony, po\u015bwi\u0119caj\u0105c si\u0119 otwarciu i rozwojowi du\u017cego centrum fizyki j\u0105drowej w Orsay. To Ir\u00e8ne opracowa\u0142a plany tego o\u015brodka, anga\u017cuj\u0105c si\u0119 w badania nad fizyk\u0105 j\u0105drow\u0105 i uczestnicz\u0105c w stworzeniu pierwszego francuskiego reaktora atomowego w 1948 roku.<\/p>\n Fr\u00e9d\u00e9ric Joliot-Curie zmar\u0142 w Pary\u017cu w 1958 roku, dwa lata po \u015bmierci \u017cony. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce oboje zmarli z tego samego powodu \u2013 nadmiernej ekspozycji na promieniowanie.<\/p>\n W Bukareszcie znajduje si\u0119 ulica nazwana imieniem Fr\u00e9d\u00e9rica Joliot-Curie.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 ZIEGFRIEDA KOFSZY\u0143SKIEGO<\/strong><\/p>\n Ziegfried Kofszynski<\/strong> (1858\u20131932), polski architekt, absolwent Politechniki Lwowskiej (1872\u20131876)<\/p>\n Johannes Schultz (1844\u20131926), architekt zamku Pele\u0219 w Sinai, sprowadzi\u0142 Kofszynskiego do Rumunii, aby do\u0142\u0105czy\u0142 do mi\u0119dzynarodowego zespo\u0142u architekt\u00f3w pracuj\u0105cych przy budowie zamku. W rezultacie Kofszynski postanowi\u0142 na sta\u0142e osiedli\u0107 si\u0119 w Rumunii, zamieszkuj\u0105c w Bukareszcie w 1888 roku.<\/p>\n Dwa emblematyczne budynki w Bukareszcie zosta\u0142y zaprojektowane przez Kofszynskiego: restauracja Caru\u2019 cu Bere oraz fabryka powoz\u00f3w Rieber.<\/p>\n W 1897 roku bracia Mircea, piwowarzy z Transylwanii, zakupili dzia\u0142k\u0119 przy ulicy Stavropoleos 5 w Bukareszcie z zamiarem otwarcia browaru. Kofszynski zaprojektowa\u0142 budynek we wsp\u00f3\u0142pracy z architektem Aloisem Peschem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 jego sta\u0142ym wsp\u00f3\u0142pracownikiem. Restauracja Caru\u2019 cu Bere zosta\u0142a otwarta w 1899 roku. Budynek reprezentuje styl eklektyczny z inspiracjami niemieckimi oraz elementami neogotyckimi i neoklasycznymi. Obiekt ten jest wpisany na list\u0119 zabytk\u00f3w historycznych i architektonicznych.<\/p>\n Hermann Rieber (1870\u20131940), kupiec pochodz\u0105cy z niemieckiej rodziny, oko\u0142o 1900 roku zdecydowa\u0142 si\u0119 na budow\u0119 domu i fabryki powoz\u00f3w w Bukareszcie przy ulicy Romulus 15. Do projektu zatrudni\u0142 architekta Ziegfrieda Kofszynskiego, kt\u00f3ry zaprojektowa\u0142 oba budynki po\u0142\u0105czone pasa\u017cem. Obiekty te odzwierciedlaj\u0105 niemiecki styl inspirowany neogotykiem. Fabryka powoz\u00f3w produkowa\u0142a p\u00f3\u017aniej luksusowe samochody i sta\u0142a si\u0119 dostawc\u0105 dla rodziny kr\u00f3lewskiej. Obecnie zesp\u00f3\u0142 architektoniczny jest wpisany na list\u0119 zabytk\u00f3w przemys\u0142owych.<\/p>\n W 1919 roku Kofszynski rozpocz\u0105\u0142 wa\u017cny projekt zainicjowany przez Towarzystwo M\u0103r\u0103\u015fti \u2013 odbudow\u0119 i rekonstrukcj\u0119 wsi M\u0103r\u0103\u015fti, zniszczonej podczas I wojny \u015bwiatowej. Architekt przyczyni\u0142 si\u0119 do budowy szk\u00f3\u0142, sanatori\u00f3w, park\u00f3w, ko\u015bcio\u0142a i mauzoleum w M\u0103r\u0103\u015fti.<\/p>\n Kofszynski wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z wieloma architektami przy r\u00f3\u017cnych projektach: z Aleksandrem S\u0103vulescu (1847\u20131902) przy budowie ko\u015bcio\u0142a Amzei w Bukareszcie oraz pa\u0142acu komunalnego w Buz\u0103u, z Ionem D. Berindeyem (1871\u20131928) przy projekcie Pa\u0142acu Kultury w Jassach, z Danielem Renardem (1871\u20131928), rumu\u0144skim architektem pochodzenia francuskiego, przy budowie kasyna w Konstancy.<\/p>\n Wiele budynk\u00f3w mieszkalnych w Bukareszcie zosta\u0142o r\u00f3wnie\u017c zaprojektowanych przez Kofszynskiego, w tym dom adwokata Nicu Negri czy doktora Gheorghe Nanu.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 ANGHELA SALIGNY’EGO<\/strong><\/p>\n Anghel Saligny<\/strong> (1854\u20131925), rumu\u0144ski in\u017cynier, by\u0142 synem Polki Marii Zarskiej Dobjanschi i Francuza Alfreda Rudolfa de Saligny.<\/p>\n Pa\u0144stwo Saligny za\u0142o\u017cyli pensjonat dla m\u0142odzie\u017cy w Fokszanach, gdzie Anghel wraz z bratem Alfonsem i siostr\u0105 Sofi\u0105 zdobywali pierwsze wykszta\u0142cenie. Nast\u0119pnie Saligny kontynuowa\u0142 nauk\u0119 w szkole \u015bredniej w Fokszanach, potem w Poczdamie, a studia wy\u017csze odby\u0142 w Charlottenburgu w Niemczech. Uko\u0144czy\u0142 je z tytu\u0142em in\u017cyniera budownictwa l\u0105dowego i pracowa\u0142 przy budowie linii kolejowych w Niemczech, gdzie otrzyma\u0142 nawet ofert\u0119 sta\u0142ej pracy jako in\u017cynier. Mimo to, w 1875 roku, Saligny postanowi\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do Rumunii i obj\u0105\u0142 stanowisko in\u017cyniera w Ministerstwie Rob\u00f3t Publicznych, w wydziale most\u00f3w i dr\u00f3g.<\/p>\n Dzi\u0119ki talentowi i kreatywno\u015bci szybko si\u0119 wyr\u00f3\u017cni\u0142 i awansowa\u0142, zostaj\u0105c ministrem Ministerstwa Rob\u00f3t Publicznych oraz cz\u0142onkiem Rumu\u0144skiej Akademii Nauk, kt\u00f3rej przewodnicz\u0105cym by\u0142 w latach 1907\u20131910.<\/p>\n Do najwa\u017cniejszych projekt\u00f3w Anghela Saligny\u2019ego nale\u017c\u0105: budowa linii kolejowych i most\u00f3w na trasach Adjud\u2013Tg. Ocna oraz B\u00e2rlad\u2013Vaslui\u2013Jassy; projektowanie i budowa silos\u00f3w zbo\u017cowych w Braile (1888) i Ga\u0142aczu (1889), gdzie po raz pierwszy w Rumunii zastosowa\u0142 beton zbrojony; projektowanie i nadzorowanie modernizacji oraz rozbudowy portu w Konstancy.<\/p>\n Jego najwa\u017cniejszym dzie\u0142em by\u0142 most kolejowy Carol I, wybudowany nad Dunajem w Cernavodzie. Kompleks most\u00f3w, kt\u00f3ry obejmowa\u0142 dwa g\u0142\u00f3wne mosty i inne konstrukcje, zosta\u0142 uko\u0144czony w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat i otwarty w 1895 roku w obecno\u015bci kr\u00f3la Karola I. W tamtym czasie by\u0142 to najwi\u0119kszy kompleks most\u00f3w w Europie, przynosz\u0105c Saligny\u2019emu mi\u0119dzynarodow\u0105 s\u0142aw\u0119.<\/p>\n W 1957 roku, na cze\u015b\u0107 Anghela Saligny\u2019ego, rze\u017abiarz Oscar Han stworzy\u0142 pomnik z br\u0105zu w Konstancy. W Bukareszcie znajduje si\u0119 technikum jego imienia, ulica jego nazwiska oraz dom, w kt\u00f3rym mieszka\u0142, przy ulicy Occidentului.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 ZIEGFRIEDA KOFSZY\u0143SKIEGO<\/strong><\/p>\n Ziegfried Kofszynski<\/strong> (1858\u20131932), polski architekt, absolwent Politechniki Lwowskiej (1872\u20131876)<\/p>\n Johannes Schultz (1844\u20131926), architekt zamku Pele\u0219 w Sinai, sprowadzi\u0142 Kofszynskiego do Rumunii, aby do\u0142\u0105czy\u0142 do mi\u0119dzynarodowego zespo\u0142u architekt\u00f3w pracuj\u0105cych przy budowie zamku. W rezultacie Kofszynski postanowi\u0142 na sta\u0142e osiedli\u0107 si\u0119 w Rumunii, zamieszkuj\u0105c w Bukareszcie w 1888 roku.<\/p>\n Dwa emblematyczne budynki w Bukareszcie zosta\u0142y zaprojektowane przez Kofszynskiego: restauracja Caru\u2019 cu Bere oraz fabryka powoz\u00f3w Rieber.<\/p>\n W 1897 roku bracia Mircea, piwowarzy z Transylwanii, zakupili dzia\u0142k\u0119 przy ulicy Stavropoleos 5 w Bukareszcie z zamiarem otwarcia browaru. Kofszynski zaprojektowa\u0142 budynek we wsp\u00f3\u0142pracy z architektem Aloisem Peschem, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 jego sta\u0142ym wsp\u00f3\u0142pracownikiem. Restauracja Caru\u2019 cu Bere zosta\u0142a otwarta w 1899 roku. Budynek reprezentuje styl eklektyczny z inspiracjami niemieckimi oraz elementami neogotyckimi i neoklasycznymi. Obiekt ten jest wpisany na list\u0119 zabytk\u00f3w historycznych i architektonicznych.<\/p>\n Hermann Rieber (1870\u20131940), kupiec pochodz\u0105cy z niemieckiej rodziny, oko\u0142o 1900 roku zdecydowa\u0142 si\u0119 na budow\u0119 domu i fabryki powoz\u00f3w w Bukareszcie przy ulicy Romulus 15. Do projektu zatrudni\u0142 architekta Ziegfrieda Kofszynskiego, kt\u00f3ry zaprojektowa\u0142 oba budynki po\u0142\u0105czone pasa\u017cem. Obiekty te odzwierciedlaj\u0105 niemiecki styl inspirowany neogotykiem. Fabryka powoz\u00f3w produkowa\u0142a p\u00f3\u017aniej luksusowe samochody i sta\u0142a si\u0119 dostawc\u0105 dla rodziny kr\u00f3lewskiej. Obecnie zesp\u00f3\u0142 architektoniczny jest wpisany na list\u0119 zabytk\u00f3w przemys\u0142owych.<\/p>\n W 1919 roku Kofszynski rozpocz\u0105\u0142 wa\u017cny projekt zainicjowany przez Towarzystwo M\u0103r\u0103\u015fti \u2013 odbudow\u0119 i rekonstrukcj\u0119 wsi M\u0103r\u0103\u015fti, zniszczonej podczas I wojny \u015bwiatowej. Architekt przyczyni\u0142 si\u0119 do budowy szk\u00f3\u0142, sanatori\u00f3w, park\u00f3w, ko\u015bcio\u0142a i mauzoleum w M\u0103r\u0103\u015fti.<\/p>\n Kofszynski wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z wieloma architektami przy r\u00f3\u017cnych projektach: z Aleksandrem S\u0103vulescu (1847\u20131902) przy budowie ko\u015bcio\u0142a Amzei w Bukareszcie oraz pa\u0142acu komunalnego w Buz\u0103u, z Ionem D. Berindeyem (1871\u20131928) przy projekcie Pa\u0142acu Kultury w Jassach, z Danielem Renardem (1871\u20131928), rumu\u0144skim architektem pochodzenia francuskiego, przy budowie kasyna w Konstancy.<\/p>\n Wiele budynk\u00f3w mieszkalnych w Bukareszcie zosta\u0142o r\u00f3wnie\u017c zaprojektowanych przez Kofszynskiego, w tym dom adwokata Nicu Negri czy doktora Gheorghe Nanu.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 STEFANA BATOREGO<\/strong><\/p>\n Stefan Batory<\/strong> (1533\u20131586) by\u0142 jednym z najs\u0142ynniejszych cz\u0142onk\u00f3w rodziny szlacheckiej Batorych, ksi\u0119ciem Siedmiogrodu w latach 1571\u20131575 oraz kr\u00f3lem Polski od 1575 roku a\u017c do swojej \u015bmierci w 1586 roku. Urodzi\u0142 si\u0119 w \u015eimleu Silvaniei, w okr\u0119gu S\u0103laj, w mie\u015bcie nale\u017c\u0105cym do rodziny Batorych, gdzie znajdowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce ich zamek rodzinny. Dzi\u015b w mie\u015bcie mo\u017cna znale\u017a\u0107 jedynie jego ruiny.<\/p>\n Batory odebra\u0142 wykszta\u0142cenie na dworze cesarskim w Wiedniu oraz na Uniwersytecie w Padwie. Po \u015bmierci Jana Zygmunta Z\u00e1polyi (1540\u20131571), ksi\u0119cia Siedmiogrodu, kt\u00f3ry nie pozostawi\u0142 potomk\u00f3w, w 1571 roku Stefan Batory zosta\u0142 wybrany przez siedmiogrodzk\u0105 szlacht\u0119 na ksi\u0119cia. Trzy lata p\u00f3\u017aniej, w czerwcu 1574 roku, Polska pozostaje bez kr\u00f3la, co prowadzi do wewn\u0119trznych walk mi\u0119dzy polsk\u0105 szlacht\u0105 o wyznaczenie nast\u0119pcy tronu. Stefan Batory otrzymuje propozycj\u0119 obj\u0119cia tronu Polski, w zwi\u0105zku z czym w listopadzie 1575 roku zwo\u0142uje Sejm w Media\u0219, aby om\u00f3wi\u0107 otrzyman\u0105 ofert\u0119. Delegaci z Siedmiogrodu byli przeciwni temu, aby ksi\u0105\u017c\u0119 uda\u0142 si\u0119 po koron\u0119 Polski.<\/p>\n Dzi\u0119ki poparciu duchowie\u0144stwa i szlachty tron Polski ostatecznie przypad\u0142 Stefanowi Batoremu, pod warunkiem, \u017ce po\u015blubi Ann\u0119 Jagiellonk\u0119, potomkini\u0119 dynastii Jagiellon\u00f3w. By\u0142o to ma\u0142\u017ce\u0144stwo wy\u0142\u0105cznie polityczne. Tron ksi\u0119stwa Siedmiogrodu obj\u0105\u0142 w\u00f3wczas jego brat Krzysztof Batory.<\/p>\n Stefan Batory zmar\u0142 w 1586 roku i zosta\u0142 pochowany w kaplicy Zamku Kr\u00f3lewskiego na Wawelu w Krakowie. Jego gr\u00f3b mo\u017cna zwiedza\u0107 do dzi\u015b.<\/p>\n Liceum Teoretyczne \u201eB\u00e1thory Istv\u00e1n\u201d w Klu\u017cu-Napoce nosi jego imi\u0119, podobnie jak dwie szko\u0142y w Media\u0219 oraz w jego rodzinnym mie\u015bcie \u015eimleu Silvaniei. Co roku przy ruinach \u015bredniowiecznego zamku Batorych w \u015eimleu Silvaniei odbywa si\u0119 Festiwal \u015aredniowieczny Batory, wydarzenie historyczne z pokazami konnymi, rycerskimi walkami, koncertami i atrakcjami kulinarnymi.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 IZABELLI JAGIELLONKI<\/strong><\/p>\n Izabella Jagiellonka<\/strong> (1519\u20131559), c\u00f3rka Zygmunta I Starego, kr\u00f3la Polski, i kr\u00f3lowej Bony Sforzy, jest postaci\u0105 historyczn\u0105 o ogromnym znaczeniu dla Siedmiogrodu, stanowi\u0105c\u0105 pomost mi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105 tego regionu a histori\u0105 europejsk\u0105.<\/p>\n Po \u015bmierci m\u0119\u017ca, Jana Z\u00e1polyi, kr\u00f3la W\u0119gier, Izabela przej\u0119\u0142a rz\u0105dy w imieniu swojego syna, Jana Zygmunta, staj\u0105c si\u0119 kluczow\u0105 postaci\u0105 w historii Siedmiogrodu. U\u017cywaj\u0105c swoich wyj\u0105tkowych zdolno\u015bci dyplomatycznych walczy\u0142a o autonomi\u0119 regionu w okresie naznaczonym naciskami ze strony Habsburg\u00f3w i Imperium Osma\u0144skiego.<\/p>\n Pod jej rz\u0105dami Siedmiogr\u00f3d sta\u0142 si\u0119 o\u015brodkiem reform religijnych i renesansu kulturowego. Izabela by\u0142a zwolenniczk\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015bci, zasady, kt\u00f3ra do dzi\u015b definiuje ducha Siedmiogrodu.<\/p>\n Na dw\u00f3r w Siedmiogrodzie Izabela wprowadzi\u0142a elegancj\u0119 i wp\u0142ywy renesansu w\u0142oskiego, kt\u00f3re odziedziczy\u0142a po matce, Bonie Sforzy. Za jej panowania region prze\u017cywa\u0142 okres rozkwitu kulturowego, pozostawiaj\u0105c dziedzictwo, kt\u00f3re do dzi\u015b stanowi inspiracj\u0119.<\/p>\n Izabela Jagiellonka zako\u0144czy\u0142a swoje burzliwe \u017cycie w Alba Iulia, gdzie zosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c pochowana. Jej gr\u00f3b znajduje si\u0119 w katedrze rzymskokatolickiej pw. \u015bw. Micha\u0142a i mo\u017cna go odwiedzi\u0107 do dzisiaj.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 OCTAVIANA SMIGELSCHIEGO<\/strong><\/p>\n Octavian Smigelschi<\/strong> (1866\u20131912) by\u0142 artyst\u0105 z Siedmiogrodu, synem Micha\u0142a Smigelschiego, potomka polskiej rodziny szlacheckiej, oraz Anny Sebastian, pochodz\u0105cej z rodziny arumu\u0144skiej.<\/p>\n Po wydarzeniach rewolucyjnych w Polsce w 1848 roku Micha\u0142 Smigelschi znalaz\u0142 schronienie w Siedmiogrodzie w 1850 roku. Pocz\u0105tkowo osiedli\u0142 si\u0119 w miejscowo\u015bci \u015eelimb\u0103r, a nast\u0119pnie w Ludo\u015f, gdzie urodzi\u0142 si\u0119 Octavian.<\/p>\n R\u00f3wnolegle z nauk\u0105 w szkole \u015bredniej Octavian Smigelschi pobiera\u0142 lekcje rysunku u niemieckiego malarza i nauczyciela Carla Doschlaga w Sybinie. Nast\u0119pnie studiowa\u0142 w szkole rysunku w Budapeszcie, kt\u00f3r\u0105 uko\u0144czy\u0142 w 1889 roku. Poza dzia\u0142alno\u015bci\u0105 artystyczn\u0105, w latach 1892 \u2013 1911, pracowa\u0142 jako nauczyciel rysunku w Pa\u0144stwowym Liceum w Dumbr\u0103veni.<\/p>\n W trakcie swojej kariery artystycznej Smigelschi odby\u0142 liczne podr\u00f3\u017ce studyjne do Monachium, Wiednia, Drezna, Rawenny, Rzymu, Wenecji i Florencji. W 1904 roku podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o bli\u017cszym zbadaniu malarstwa sakralnego na Wo\u0142oszczy\u017anie i Bukowinie. Mimo akademickiego wykszta\u0142cenia artystycznego, dzi\u0119ki podr\u00f3\u017com i interakcjom z r\u00f3\u017cnorodnymi kulturami, odszed\u0142 od klasycznych schemat\u00f3w, preferuj\u0105c podej\u015bcia symbolistyczne, romantyczne, neobizantyjskie i secesyjne.<\/p>\n Smigelschi u\u017cywa\u0142 r\u00f3\u017cnych technik artystycznych \u2013 malarstwo, grafika, akwarela i rysunek \u2013 a tak\u017ce znacz\u0105co przyczyni\u0142 si\u0119 do rozwoju monumentalnego malarstwa religijnego w stylu neobizantyjskim.<\/p>\n Wiele z jego prac znajduje si\u0119 w Muzeum Narodowym Brukenthal w Sybinie, w zbiorach Akademii Rumu\u0144skiej oraz w Narodowym Muzeum Sztuki Rumunii. Jego monumentalna sztuka sakralna zdobi Katedr\u0119 Metropolitaln\u0105 w Sybinie, Zjednoczon\u0105 Katedr\u0119 w Blaju, Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Ciacovie, Ko\u015bci\u00f3\u0142 w R\u0103de\u015fti oraz inne ko\u015bcio\u0142y w Siedmiogrodzie.<\/p>\n AKCENTY ZWI\u0104ZANE Z OSOB\u0104 KAZIMIERY I\u0141\u0141AKOWICZ\u00d3WNY<\/strong><\/p>\n Kazimiera I\u0142\u0142akowicz\u00f3wna<\/strong> (1892\u20131983), poetka i t\u0142umaczka, ikoniczna posta\u0107 polskiej literatury, mia\u0142a szczeg\u00f3ln\u0105 wi\u0119\u017a z Rumuni\u0105, gdzie mieszka\u0142a w latach 1939\u20131947. Podczas pobytu w Rumunii osiedli\u0142a si\u0119 w Klu\u017cu, w sercu Siedmiogrodu, pr\u00f3buj\u0105c odbudowa\u0107 swoje \u017cycie na emigracji. Krajobrazy siedmiogrodzkie oraz kultura rumu\u0144ska wywar\u0142y silny wp\u0142yw na jej tw\u00f3rczo\u015b\u0107, znajduj\u0105c odzwierciedlenie w jej poezji i wspomnieniach.<\/p>\n Do\u015bwiadczenia polskiej poetki w Rumunii by\u0142y pe\u0142ne sprzeczno\u015bci: z jednej strony towarzyszy\u0142o jej poczucie wygnania i t\u0119sknota za ojczyzn\u0105, z drugiej \u2013 podejmowa\u0142a pr\u00f3by integracji z now\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 kulturow\u0105. I\u0142\u0142akowicz\u00f3wna nie tylko odkrywa\u0142a Rumuni\u0119, ale tak\u017ce przyczyni\u0142a si\u0119 do promocji rumu\u0144skiej literatury w Polsce, t\u0142umacz\u0105c i interpretuj\u0105c dla polskiej publiczno\u015bci rumu\u0144sk\u0105 liryk\u0119. W ten spos\u00f3b odegra\u0142a kluczow\u0105 rol\u0119 w umacnianiu wi\u0119zi kulturalnych mi\u0119dzy oboma narodami.<\/p>\n Polskie akcenty rozbrzmiewaj\u0105 wi\u0119c w ksi\u0105\u017ckach, w t\u0142umaczonych przez ni\u0105 z mi\u0142o\u015bci\u0105 i szacunkiem dla pi\u0119kna j\u0119zyka rumu\u0144skiego wierszach Eminescu! Dla tych, kt\u00f3rzy interesuj\u0105 si\u0119 polsk\u0105 perspektyw\u0105 Rumunii tamtego okresu, ksi\u0105\u017cka Kazimiera I\u0142\u0142akowicz\u00f3wna \u2013 Polka, kt\u00f3ra kocha\u0142a Rumuni\u0119<\/em> oferuje szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 analiz\u0119 do\u015bwiadcze\u0144 i refleksji poetki. Poprzez swoje \u017cycie i tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Kazimiera I\u0142\u0142akowicz\u00f3wna stworzy\u0142a most kulturowy mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Rumuni\u0105, ukazuj\u0105c z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 i pi\u0119kno interakcji mi\u0119dzy tymi dwiema kulturami.<\/p>\n Przy wej\u015bciu do budynku Wydzia\u0142u Nauk Ekonomicznych i Zarz\u0105dzania Uniwersytetu Babe\u0219-Bolyai w Klu\u017cu-Napoce znajduje si\u0119 tablica pami\u0105tkowa po\u015bwi\u0119cona Kazimierze I\u0142\u0142akowicz\u00f3wnie, upami\u0119tniaj\u0105ca jej zwi\u0105zek z Rumuni\u0105 i lata sp\u0119dzone w tym kraju.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W Rumunii i Republice Mo\u0142dawii istniej\u0105 w przestrzeni publicznej odniesienia do Polski. S\u0105 one obecne w nazwach ulic, pomnikach, dzie\u0142ach artyst\u00f3w, miejscach pami\u0119ci, a wszystkie one nosz\u0105 imiona osobisto\u015bci politycznych i kulturalnych polskiego pochodzenia. *** ULICA POLSKA (Bukareszt, sektor 1, okolice ulic Ioanid-Doroban\u021bi) Ulica Polska zawdzi\u0119cza swoj\u0105 nazw\u0119 Rzeczypospolitej Polskiej, jednemu z najbardziej zaludnionych kraj\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":41,"featured_media":12443,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[120],"tags":[],"class_list":["post-12472","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosc"],"yoast_head":"\n\n