Ekspozycja zatytu\u0142owana \u201eSamarytanie z Markowej\u201d opowiada tragiczne losy polskiej rodziny Wiktorii i J\u00f3zefa Ulm\u00f3w, kt\u00f3rzy w czasie II Wojny \u015awiatowej w okupowanej przez Niemc\u00f3w Polsce ratowali przed \u015bmierci\u0105 \u017byd\u00f3w. B\u0119dzie prezentowana w Syhocie Marmaroskim do ko\u0144ca sierpnia.<\/p>\n
– Wystawa uczy nas jak w godzinie pr\u00f3by zachowa\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bciwie. Przypomina te\u017c, by z\u0142o dobrem zwyci\u0119\u017ca\u0107- \u00a0m\u00f3wi\u0142 w czasie wernisa\u017cu w Rumunii dr Mateusz Szpytma, wiceprezes Instytutu Pami\u0119ci Narodowej, a wcze\u015bniej pierwszy dyrektor otworzonego w 2016 roku Muzeum Polak\u00f3w Ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w podczas II Wojny \u015awiatowej im. Rodziny Ulm\u00f3w w Markowej.\u00a0<\/p>\n
Za pomoc udzielon\u0105 \u017bydom Niemcy rozstrzelali Ulm\u00f3w wraz z sz\u00f3stk\u0105 ich dzieci. Bohaterska postawa rolnik\u00f3w z Podkarpacia w 1995 roku zosta\u0142a uhonorowana przez Instytut Yad Vashem z Jerozolimy tytu\u0142em Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata.<\/p>\n
Gospodarzem spotkania w Syhocie Marmaroskim by\u0142a tw\u00f3rczyni Memoria\u0142u Ofiar Komunizmu i Ruchu Oporu, wybitna poetka i jedna z ikon rumu\u0144skiej rewolucji 1989 roku Ana Blandiana.\u00a0<\/p>\n
Instytucja ta mie\u015bci si\u0119 w gmachu XIX-wiecznego wi\u0119zienia z czas\u00f3w austro-w\u0119gierskich, kt\u00f3re by\u0142o niemym \u015bwiadkiem szczeg\u00f3lnie tragicznych cierpie\u0144 Rumun\u00f3w w latach 50 XX wieku, gdy trafiali tu represjonowani przez komunist\u00f3w wi\u0119\u017aniowie polityczni.\u00a0<\/p>\n
– To tutaj re\u017cim komunistyczny brutalnie rozprawia\u0142 si\u0119 z rumu\u0144skimi elitami, ojcami rumu\u0144skiej demokracji, inteligencj\u0105, duchowie\u0144stwem i wszystkimi tymi, kt\u00f3rzy nie zgodzili si\u0119 na zniewolenie, pozbawienie praw i wolno\u015bci- przypomina\u0142 otwieraj\u0105c wydarzenie w Syhocie Marmaroskim Marcin Wilczek, ambasador RP w Rumunii. \u00a0<\/p>\n
Jako muzeum otarte dla zwiedzaj\u0105cych Memoria\u0142 rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142anie w 1997 roku. By\u0142 w\u00f3wczas pierwszym na \u015bwiecie miejscem upami\u0119tniaj\u0105cym ofiary komunizmu. Co roku odwiedza go ponad 100 tysi\u0119cy zwiedzaj\u0105cych, z czego 40 proc. stanowi\u0105 obcokrajowcy.\u00a0<\/p>\n
– Nasze spotkanie jest tym bardziej symboliczne, \u017ce to w\u0142a\u015bnie w Syhocie Marmaroskim urodzi\u0142 si\u0119 Elie Wiesel, tw\u00f3rca terminu holokaust, laureat Pokojowej Nagrody Nobla z 1986 roku \u2013 podkre\u015bli\u0142a w czasie wernisa\u017cu wystawy o rodzinie Ulm\u00f3w Agnieszka Skieterska, dyrektor Instytutu Polskiego w Bukareszcie.\u00a0<\/p>\n
W czasie wydarzenia w Memoriale wiceprezes IPN dr Mateusz Szpytma wyg\u0142osi\u0142 tak\u017ce wyk\u0142ad o rodzinie Ulm\u00f3w i Polakach ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w podczas II Wojny \u015awiatowej.\u00a0
Drugi z zaproszonych go\u015bci prof. Liviu \u021a\u00eer\u0103u z Uniwersytetu Babe\u0219-Bolyai w Klu\u017cu-Napoce opowiedzia\u0142 zgromadzonym o wojennej sytuacji \u017byd\u00f3w w Rumunii, a przedstawiciele Memoria\u0142u przybli\u017cyli histori\u0119 rumu\u0144skiej rodziny Marii i Nicolae Pop oraz ich c\u00f3rki Aristiny, r\u00f3wnie\u017c uhonorowanej tytu\u0142em \u201eSprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata\u201d. Szefowa Muzeum Eliego Wiesela, kt\u00f3re mie\u015bci si\u0119 w jego rodzinnym domu Alina Marincean, przypomnia\u0142a sylwetk\u0119 noblisty.\u00a0<\/p>\n
Data wernisa\u017cu i spotkania w Syhocie nie by\u0142a\u00a0przypadkowa. Wydarzenia te odby\u0142y\u00a0si\u0119 w przeddzie\u0144 przypadaj\u0105cego w Rumunii 25 maja Dnia Bohater\u00f3w. W Memoriale s\u0105 w\u00f3wczas wspominane ofiary totalitaryzm\u00f3w, a w obchodach bior\u0105 udzia\u0142 weterani partyzantki antykomunistycznej i byli wi\u0119\u017aniowie polityczni.<\/p>\n
Wydarzenie w Syhocie Marmaroskim jest ju\u017c si\u00f3dmym w ramach cyklu po\u015bwi\u0119conego polskim Sprawiedliwym zapocz\u0105tkowanego przez Instytut Polski z Bukaresztu w marcu 2016 roku. Obejmowa\u0142 on m.in. prezentacj\u0119 wystawy \u201eSamarytanie z Markowej\u201d w sze\u015bciu miastach Rumunii i Mo\u0142dawii oraz publikacje prasowe.\u00a0<\/p>\n