Tego dnia drog\u0105 radiow\u0105 zosta\u0142 przes\u0142any do okupowanej Polski, a imiennie do dotychczasowego dow\u00f3dcy ZWZ, gen. Stefana Roweckiego, rozkaz podpisany kt\u00f3ry w punkcie pierwszym stanowi\u0142: \u201eZnosz\u0119 dla u\u017cytku zewn\u0119trznego nazw\u0119 ZWZ. Wszyscy \u017co\u0142nierze w czynnej s\u0142u\u017cbie wojskowej w Kraju stanowi\u0105 \u201eArmi\u0119 Krajow\u0105\u201d podleg\u0142\u0105 Panu Genera\u0142owi, jako jej dow\u00f3dcy\u201d. G\u0142\u00f3wnym zadaniem AK by\u0142o prowadzenie walki o odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci i przygotowanie powstania na ziemiach polskich w okresie spodziewanego za\u0142amania militarnego III Rzeszy.<\/p>\n\n\n\n
Przes\u0142anie Prezydenta RP Andrzeja Dudy z okazji 80. rocznicy przemianowania Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej na Armi\u0119 Krajow\u0105 – 14 lutego 2022<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Szanowni Pa\u0144stwo!<\/em><\/p>\n Osiemdziesi\u0105t lat temu, 14 lutego 1942 roku, rozkazem Naczelnego Wodza Polskich Si\u0142 Zbrojnych gen. W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego zosta\u0142a powo\u0142ana Armia Krajowa. Mia\u0142o to ogromn\u0105 symboliczn\u0105 wag\u0119. Armia Krajowa podj\u0119\u0142a zadania Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej, utworzonego w 1939 roku do walki z okupantem niemieckim i sowieckim. Jednak przekszta\u0142cenie ZWZ w AK nie by\u0142o tylko formaln\u0105 zmian\u0105 nazwy. W tej decyzji odzwierciedla\u0142o si\u0119 co\u015b o wiele wa\u017cniejszego. Chodzi\u0142o o podkre\u015blenie znaczenia si\u0142 zbrojnych w kraju, kt\u00f3re odt\u0105d stawa\u0142y si\u0119 podziemnym Wojskiem Polskim.<\/em><\/p>\n Armia Krajowa stanowi\u0142a integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Si\u0142 Zbrojnych RP \u2013 obok Polskich Si\u0142 Zbrojnych na Zachodzie i Armii Polskiej pod dow\u00f3dztwem gen. W\u0142adys\u0142awa Andersa formowanej w Zwi\u0105zku Sowieckim. Mia\u0142a scali\u0107 dzia\u0142aj\u0105ce w kraju niepodleg\u0142o\u015bciowe organizacje wojskowe, reprezentuj\u0105ce r\u00f3\u017cne si\u0142y polityczne. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych organizacji podporz\u0105dkowa\u0142a si\u0119 dow\u00f3dztwu Armii Krajowej. W ten spos\u00f3b AK zapisa\u0142a si\u0119 w historii jako wyraz jedno\u015bci Polak\u00f3w w walce o wolno\u015b\u0107 Ojczyzny. Przede wszystkim jednak dzia\u0142alno\u015b\u0107 AK stanowi\u0142a niepodwa\u017calny dow\u00f3d, \u017ce \u201ejeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a\u201d. Wyra\u017ca\u0142 to znak Polski Walcz\u0105cej \u2013 symbol nadziei na odzyskanie wolno\u015bci i wiary w ostateczne zwyci\u0119stwo.<\/em><\/p>\n Obchodzimy 80. rocznic\u0119 powo\u0142ania AK jako wielkie \u015bwi\u0119to polskiego or\u0119\u017ca i naszej suwerennej pa\u0144stwowo\u015bci. \u015awi\u0119to polskiego honoru i dumy. \u015awi\u0119to zwyci\u0119stwa \u2013 bo na odwadze i ofierze \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej zosta\u0142a ufundowana dzisiejsza niepodleg\u0142a Rzeczpospolita.<\/em><\/p>\n Zawsze b\u0119dziemy szczyci\u0107 si\u0119 tym, \u017ce wraz z Polskim Pa\u0144stwem Podziemnym Armia Krajowa by\u0142a prawdziwym fenomenem zmaga\u0144 z totalitaryzmem podczas II wojny \u015bwiatowej. Stanowi\u0142a ona najwi\u0119ksz\u0105, najlepiej zorganizowan\u0105, najsilniejsz\u0105 armi\u0119 podziemn\u0105 w ca\u0142ej okupowanej Europie. W momencie najwy\u017cszej zdolno\u015bci bojowej liczy\u0142a blisko 380 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy ochotnik\u00f3w, w tym ponad 10 tysi\u0119cy oficer\u00f3w i 35 tysi\u0119cy partyzant\u00f3w w oddzia\u0142ach le\u015bnych. Sw\u0105 si\u0142\u0119, sprawno\u015b\u0107 i waleczno\u015b\u0107 Armia Krajowa udowodni\u0142a szczeg\u00f3lnie podczas akcji \u201eBurza\u201d i w powstaniu warszawskim. Wspaniale za\u015bwiadczy\u0142a r\u00f3wnie\u017c o m\u0119stwie i woli oporu Polak\u00f3w, podejmuj\u0105c wiele spektakularnych dzia\u0142a\u0144 zbrojnych, sabota\u017cowych i dywersyjnych. Jeste\u015bmy dumni z wk\u0142adu Armii Krajowej w walk\u0119 toczon\u0105 przez ca\u0142y ob\u00f3z aliancki i zwyci\u0119stwo odniesione nad III Rzesz\u0105. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla przebiegu wojny okaza\u0142y si\u0119 wielkie dokonania AK-owskiego wywiadu, na czele z rozpracowaniem tajemnic produkcji niemieckich pocisk\u00f3w V-1 i V-2. A\u017c po\u0142owa raport\u00f3w wywiadowczych, kt\u00f3re nap\u0142yn\u0119\u0142y do aliant\u00f3w z okupowanej Europy, pochodzi\u0142a od Polak\u00f3w.<\/em><\/p>\n W imieniu Rzeczypospolitej chyl\u0119 czo\u0142a przed wszystkimi kolejnymi dow\u00f3dcami ZWZ-AK i wszystkimi \u017co\u0142nierzami Armii Krajowej. Przed bohaterskimi patriotami, kt\u00f3rzy s\u0105 uosobieniem bezgranicznego oddania Ojczy\u017anie. W s\u0142u\u017cbie Niepodleg\u0142ej poleg\u0142o 100 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy AK, a prawie 50 tysi\u0119cy zosta\u0142o wywiezionych do sowieckich wi\u0119zie\u0144 i \u0142agr\u00f3w. Zawsze b\u0119dziemy czci\u0107 pami\u0119\u0107 bohater\u00f3w. Zawsze b\u0119dzie dla nas zobowi\u0105zaniem i inspiracj\u0105 legenda powsta\u0144c\u00f3w warszawskich, cichociemnych, Szarych Szereg\u00f3w, AK-owskich partyzant\u00f3w, pokolenia Kolumb\u00f3w, m\u0142odych sanitariuszek i kurierek.<\/em><\/p>\n Pragn\u0119 z\u0142o\u017cy\u0107 wyrazy najg\u0142\u0119bszego szacunku wszystkim AK-owcom, kt\u00f3rzy s\u0105 pomi\u0119dzy nami. Pa\u0144stwa pi\u0119kne biografie oraz patriotyczne postawy stanowi\u0105 dla nas wz\u00f3r do na\u015bladowania. Dzi\u0119kuj\u0119 za gotowo\u015b\u0107 do najwy\u017cszego po\u015bwi\u0119cenia, za godne wype\u0142nienie wojskowej przysi\u0119gi, za poniesione trudy i cierpienia. Zar\u00f3wno my, wsp\u00f3\u0142cze\u015bni, urodzeni po wojnie, jak i pokolenia Polak\u00f3w, kt\u00f3re nadejd\u0105 po nas \u2013 zawsze b\u0119dziemy wielkimi d\u0142u\u017cnikami AK-owskiego czynu. Nasz ho\u0142d, nasza wdzi\u0119czno\u015b\u0107, nasza duma z \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej b\u0119d\u0105 trwa\u0107 \u2013 jako wa\u017cny element polskiej to\u017csamo\u015bci narodowej oraz moralny i obywatelski testament, wskazuj\u0105cy, na czym polega wierno\u015b\u0107 Ojczy\u017anie i s\u0142u\u017cba wolnej Polsce.<\/em><\/p>\n Cze\u015b\u0107 \u017bo\u0142nierzom Armii Krajowej!<\/em><\/p>\n Warszawa, 14 lutego 2022 roku<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Armia Krajowa to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c „ruch oporu”<\/strong><\/em><\/p>\n Prof. Wojciech ROSZKOWSKI<\/strong><\/p>\n Okre\u015blenie \u201eruch oporu\u201d zrobi\u0142o na Zachodzie karier\u0119 dzi\u0119ki francuskiemu r\u00e9sistance i jest cz\u0119sto rozci\u0105gane na ca\u0142\u0105 Europ\u0119 okupowan\u0105 podczas II wojny \u015bwiatowej przez hitlerowskie Niemcy. Tymczasem w przypadku Polski by\u0142o to co\u015b znacznie wi\u0119cej ni\u017c \u201eruch oporu\u201d \u2013 pisze prof. Wojciech ROSZKOWSKI<\/p>\n Polska czasu wojny mia\u0142a pa\u0144stwo podziemne, powi\u0105zane \u015bci\u015ble z rz\u0105dem emigracyjnym, kt\u00f3ry urz\u0119dowa\u0142 najpierw w Pary\u017cu i Angers we Francji, a od 1940 roku \u2013 w Londynie. Organizacja podziemnego pa\u0144stwa polskiego obejmowa\u0142a konspiracyjne w\u0142adze cywilne, oparte na porozumieniu czterech g\u0142\u00f3wnych partii politycznych \u2013 Stronnictwa Narodowego, chadeckiego Stronnictwa Pracy, Stronnictwa Ludowego i Polskiej Partii Socjalistycznej \u2013 a tak\u017ce podziemn\u0105 armi\u0119, tworzon\u0105 stopniowo ju\u017c od ko\u0144ca wrze\u015bnia 1939 roku, gdy ko\u0144czy\u0142 si\u0119 op\u00f3r Wojska Polskiego przed agresj\u0105 Wehrmachtu i Armii Czerwonej. Mija w\u0142a\u015bnie 80 lat od powstania Armii Krajowej (AK), b\u0119d\u0105cej po\u0142\u0105czeniem r\u00f3\u017cnych wcze\u015bniej istniej\u0105cych podziemnych organizacji wojskowych. W dniu 14 lutego 1942 roku rozkazem Naczelnego Wodza, przebywaj\u0105cego w Londynie gen. Kazimierza Sosnkowskiego, istniej\u0105cy od grudnia 1939 roku Zwi\u0105zek Walki Zbrojnej (ZWZ) przemianowano na Armi\u0119 Krajow\u0105.<\/p>\n W toku akcji scaleniowej po\u0142\u0105czono w niej Socjalistyczn\u0105 Organizacj\u0119 Bojow\u0105, Ob\u00f3z Polski Walcz\u0105cej, Tajn\u0105 Armi\u0119 Polsk\u0105 i kilka innych organizacji wojskowych. Autonomi\u0119 w ramach AK utrzyma\u0142a Ch\u0142opska Stra\u017c Stronnictwa Ludowego, przekszta\u0142cona w 1942 roku w Bataliony Ch\u0142opskie. Akcja napotka\u0142a op\u00f3r cz\u0119\u015bci \u015brodowisk narodowych, kt\u00f3re stworzy\u0142y wcze\u015bniej siln\u0105 Narodow\u0105 Organizacj\u0119 Wojskow\u0105. Ostatecznie oko\u0142o po\u0142owa jej struktur przy\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 do AK, reszta za\u015b po\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 z bardziej radykalnymi grupami, tworz\u0105c Narodowe Si\u0142y Zbrojne o oddzielnej od AK strukturze dowodzenia.<\/p>\n Komendantem G\u0142\u00f3wnym AK zosta\u0142 gen. Stefan Grot-Rowecki, dotychczasowy dow\u00f3dca ZWZ, nie tylko posiadaj\u0105cy du\u017ce do\u015bwiadczenie polowe z wrze\u015bnia 1939 roku, ale tak\u017ce autor pionierskiego podr\u0119cznika partyzantki miejskiej. Ca\u0142\u0105 okupowan\u0105 Polsk\u0119 podzielono na trzy obszary: bia\u0142ostocki, lwowski i zachodni, obszary \u2013 na okr\u0119gi odpowiadaj\u0105ce z grubsza przedwojennym wojew\u00f3dztwom, a okr\u0119gi \u2013 na obwody pokrywaj\u0105ce si\u0119 z powiatami i plac\u00f3wki odpowiadaj\u0105ce gminom. Poza tymi obszarami znalaz\u0142y si\u0119 wojew\u00f3dztwa centralne podleg\u0142e bezpo\u015brednio Komendzie G\u0142\u00f3wnej i jej 31 jednostkom sztabowym. Istnia\u0142 tu mi\u0119dzy innymi oddzia\u0142 organizacyjny, informacyjno-wywiadowczy, \u0142\u0105czno\u015bci, kwatermistrzostwa i komenda dywersji. Poza kadrami zawodowych oficer\u00f3w przedwojennych i licznie nap\u0142ywaj\u0105c\u0105 do konspiracji m\u0142odzie\u017c\u0105 m\u0119sk\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w sprawnym funkcjonowaniu tej machiny odrywa\u0142y kobiety, pe\u0142ni\u0105ce g\u0142\u00f3wnie obowi\u0105zki \u0142\u0105czniczek.<\/p>\n Armia Krajowa mia\u0142a naczelne zadanie: walka o odzyskanie wolno\u015bci, a konkretnie \u2013 przygotowanie powszechnego powstania w momencie za\u0142amania si\u0119 okupacji niemieckiej.<\/p>\n Na razie nie planowano otwartej walki z okupantem, gdy\u017c s\u0142usznie uznawano, \u017ce nie ma ona szansy powodzenia, gdy armie III Rzeszy sta\u0142y u szczytu pot\u0119gi. W ramach szkolenia Armia Krajowa zorganizowa\u0142a szko\u0142y podchor\u0105\u017cych rezerwy z pi\u0119ciomiesi\u0119cznym programem nauki, a tak\u017ce specjalne kursy dywersyjne, artyleryjskie i inne. Stale uczy\u0142o si\u0119 w tych szko\u0142ach oko\u0142o trzech tysi\u0119cy m\u0142odzie\u017cy. Gromadzone przez AK uzbrojenie broni pochodzi\u0142o z zapas\u00f3w ukrytych po wrze\u015bniu 1939 roku, zakup\u00f3w i zdobyczy, a tak\u017ce z produkcji w\u0142asnej.<\/p>\n Du\u017ce znaczenie mia\u0142o utrzymywanie bie\u017c\u0105cego kontaktu mi\u0119dzy okupowanym krajem i rz\u0105dem oraz Wodzem Naczelnym w Londynie. \u0141\u0105czno\u015b\u0107 utrzymywano poprzez tajne radiostacje zajadle tropione przez s\u0142u\u017cby niemieckie, a tak\u017ce za po\u015brednictwem sieci kurier\u00f3w odbywaj\u0105cych dalekie podr\u00f3\u017ce z wykorzystaniem baz konspiracyjnych w Budapeszcie, Bukareszcie, Kownie i Sztokholmie. Jedna z kurierek AK, El\u017cbieta Zawacka przeby\u0142a ca\u0142\u0105 okupowan\u0105 Europ\u0119 kontynentaln\u0105, by dotrze\u0107 do Londynu. Niezwyk\u0142\u0105 misj\u0119 zrealizowa\u0142 z ramienia AK Witold Pilecki, kt\u00f3ry dobrowolnie dosta\u0142 si\u0119 do obozu w Auschwitz, przez dwa i p\u00f3\u0142 roku kierowa\u0142 tam siatk\u0105 konspiracyjn\u0105, a po ucieczce dok\u0142adnie opisa\u0142, co si\u0119 tam dzia\u0142o. Po wojnie zosta\u0142 zamordowany przez komunist\u00f3w.<\/p>\n Jednym z najwi\u0119kszych sukces\u00f3w wywiadu AK by\u0142o zlokalizowanie produkcji niemieckich pocisk\u00f3w V-1, dzi\u0119ki czemu alianci mogli zniszczy\u0107 t\u0119 baz\u0119 w Peenem\u00fcnde w marcu 1943 roku. Trzej kryptolodzy z AK zbudowali te\u017c kopi\u0119 niemieckiej maszyny szyfruj\u0105cej \u201eEnigma\u201d, dzi\u0119ki czemu wywiad aliant\u00f3w mia\u0142 wgl\u0105d w tajn\u0105 korespondencj\u0119 niemieck\u0105. W lecie 1944 roku Armia Krajowa liczy\u0142a ponad 350 tysi\u0119cy zaprzysi\u0119\u017conych \u017co\u0142nierzy, b\u0119d\u0105c w wymiarze absolutnym najwi\u0119ksz\u0105 podziemn\u0105 armi\u0105 w Europie.<\/p>\n Kres dzia\u0142aniom AK po\u0142o\u017cy\u0142o Powstanie Warszawskie w sierpniu i wrze\u015bniu 1944 roku, b\u0119d\u0105ce realizacj\u0105 planu powstania powszechnego, a utopione we krwi przy ca\u0142kowitej bierno\u015bci alianta sowieckiego. Armia Czerwona sta\u0142a na drugim brzegu Wis\u0142y, bezczynnie przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 tragedii Warszawy. Wobec wkraczania na ziemie polskie wojsk ZSRR, alianta polskich aliant\u00f3w, ale wroga polskiej niepodleg\u0142o\u015bci, Armia Krajowa zosta\u0142a formalnie rozwi\u0105zana w styczniu 1945 roku, cho\u0107 jej \u017co\u0142nierze przez lata kontynuowali jeszcze walk\u0119 z nowym okupantem.<\/p>\n Od pocz\u0105tku komuni\u015bci traktowali AK z nienawi\u015bci\u0105, widz\u0105c w niej zbrojne rami\u0119 Polski niepodleg\u0142ej, co by\u0142o jeszcze jednym dowodem na to, \u017ce Polska po II wojnie \u015bwiatowej znalaz\u0142a si\u0119 w obozie zwyci\u0119zc\u00f3w jako kraj pokonany.<\/p>\n Wojciech Roszkowski<\/strong> – Profesor zwyczajny nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki, profesor Instytutu Studi\u00f3w Politycznych PAN. Autor publikacji na temat historii Polski XX wieku. Kawaler Orderu Or\u0142a Bia\u0142ego.<\/p>\n Tekst ukaza\u0142 si\u0119 w miesi\u0119czniku opinii „Wszystko co Najwa\u017cniejsze\u201d oraz w mediach \u015bwiatowych w ramach projektu „Opowiadamy Polsk\u0119 \u015bwiatu” realizowanego przy wsp\u00f3\u0142pracy z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej.<\/em><\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Najwi\u0119ksza armia podziemna \u015bwiata<\/strong><\/em><\/p>\n Karol NAWROCKI<\/strong><\/p>\n W\u015br\u00f3d podziemnych armii, kt\u00f3re rzuci\u0142y wyzwanie nazistowskim Niemcom, polska Armia Krajowa nale\u017ca\u0142a do najwi\u0119kszych. I spo\u015br\u00f3d tych najwi\u0119kszych tylko ona \u2013 w odr\u00f3\u017cnieniu od sowieckiej i jugos\u0142owia\u0144skiej \u2013 walczy\u0142a o prawdziw\u0105 wolno\u015b\u0107 i demokracj\u0119 \u2013 pisze Karol NAWROCKI.<\/p>\n Ko\u0142o Lichfield, nieco ponad dwie godziny drogi od Londynu, znajduje si\u0119 National Memorial Arboretum \u2013 rozleg\u0142e miejsce pami\u0119ci odwiedzane co roku przez tysi\u0105ce zwiedzaj\u0105cych. Brytyjczycy oddaj\u0105 tam ho\u0142d \u017co\u0142nierzom i cywilom poleg\u0142ym m.in. podczas dw\u00f3ch wojen \u015bwiatowych. W\u015br\u00f3d pomnik\u00f3w rozsianych w otoczeniu drzew jest te\u017c jeden po\u015bwi\u0119cony Polakom \u2013 z charakterystycznym or\u0142em na szczycie. Br\u0105zowe figury \u017co\u0142nierza piechoty, marynarza i lotnika symbolizuj\u0105 r\u00f3\u017cne formacje Polskich Si\u0142 Zbrojnych na Zachodzie, kt\u00f3re u boku aliant\u00f3w walczy\u0142y o uwolnienie Europy od morderczej tyranii nazistowskich Niemiec. Czwarta posta\u0107, kobieta ubrana po cywilnemu, z pozoru nie pasuje do pozosta\u0142ych. A jednak i ona jest \u017co\u0142nierzem \u2013 kurierk\u0105 s\u0142ynnej Armii Krajowej, kt\u00f3rej osiemdziesi\u0119ciolecie obchodzimy w tych dniach.<\/p>\n Europejski fenomen <\/strong><\/em><\/p>\n Dwa totalitarne pa\u0144stwa uderzy\u0142y na Polsk\u0119 we wrze\u015bniu 1939 roku: najpierw hitlerowskie Niemcy, a kilkana\u015bcie dni p\u00f3\u017aniej Zwi\u0105zek Sowiecki. Wojsko Polskie by\u0142o bez szans w starciu z tak pot\u0119\u017cnymi agresorami. Nigdy jednak nie skapitulowa\u0142o i nim usta\u0142y ostatnie regularne walki, we Francji dzia\u0142a\u0142 ju\u017c emigracyjny rz\u0105d genera\u0142a W\u0142adys\u0142awa Sikorskiego. Premier zosta\u0142 te\u017c wkr\u00f3tce Naczelnym Wodzem i stan\u0105\u0142 na czele armii odbudowywanej u boku zachodnich sojusznik\u00f3w. Pe\u0142noprawn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tych si\u0142 zbrojnych \u2013 a wed\u0142ug Sikorskiego nawet \u201eg\u0142\u00f3wn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105\u201d \u2013 by\u0142o wojsko organizowane w konspiracji w okupowanym kraju. Tworzono je ju\u017c od 1939 roku, ale powszechnie znane jest dzi\u015b pod nazw\u0105 nadan\u0105 mu 14 lutego 1942 roku \u2013 jako Armia Krajowa.<\/p>\n Ju\u017c ta nazwa pokazywa\u0142a wyra\u017anie: nie chodzi\u0142o o zbrojn\u0105 przybud\u00f3wk\u0119 tej czy innej partii politycznej, jak to by\u0142o chocia\u017cby w przypadku komunistycznej partyzantki jugos\u0142owia\u0144skiej.<\/p>\n AK mia\u0142a by\u0107 armi\u0105 og\u00f3lnonarodow\u0105, podporz\u0105dkowan\u0105 rozkazom w\u0142adz zwierzchnich na uchod\u017astwie \u2013 legalnemu rz\u0105dowi Rzeczypospolitej, kt\u00f3ry po kl\u0119sce Francji przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Wielkiej Brytanii. Genera\u0142 Stefan Rowecki, pierwszy Dow\u00f3dca AK, \u015bwiadomie ogranicza\u0142 si\u0119 do og\u00f3lnikowych deklaracji, \u017ce odrodzona Polska b\u0119dzie \u201ekrajem demokracji\u201d, w kt\u00f3rym \u201ezrealizuje si\u0119 idea\u0142 sprawiedliwo\u015bci spo\u0142ecznej\u201d. O kszta\u0142cie pa\u0144stwa mieli zdecydowa\u0107 ju\u017c po wyzwoleniu sami obywatele.<\/p>\n Z tak\u0105 armi\u0105 \u2013 nies\u0142u\u017c\u0105c\u0105 \u201e\u017cadnym osobom ani grupom politycznym\u201d \u2013 identyfikowa\u0142a si\u0119 ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa. W AK znale\u017ali miejsce przedstawiciele wszystkich warstw spo\u0142ecznych i ludzie o przer\u00f3\u017cnych pogl\u0105dach politycznych: socjali\u015bci, ludowcy, dawni stronnicy marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, chadecy, du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 narodowc\u00f3w. W Armii Krajowej s\u0142u\u017cyli tak\u017ce \u017bydzi \u2013 od szeregowych po oficer\u00f3w, takich jak cho\u0107by wielokrotnie odznaczany Stanis\u0142aw Aronson.<\/p>\n Mimo terroru okupacyjnego szeregi podziemnego wojska szybko ros\u0142y. Latem 1944 roku AK liczy\u0142a ok. 380 tysi\u0119cy zaprzysi\u0119\u017conych \u017co\u0142nierzy. Byli w tym gronie partyzanci, kt\u00f3rzy rodzinne domy zamienili na le\u015bne kryj\u00f3wki. Byli i zawodowi konspiratorzy, ukrywaj\u0105cy si\u0119 w miastach pod przybranymi nazwiskami, ale te\u017c ludzie prowadz\u0105cy podw\u00f3jne \u017cycie \u2013 na co dzie\u0144 chodz\u0105cy do pracy, lecz w ka\u017cdej chwili gotowi wype\u0142ni\u0107 rozkazy swych dow\u00f3dc\u00f3w. Wielu z nich, w tym odwa\u017cne kobiety i rzesze patriotycznej m\u0142odzie\u017cy, stan\u0119\u0142o do walki w sierpniu 1944 roku \u2013 i przez 63 dni toczy\u0142o nier\u00f3wny b\u00f3j z Niemcami w Powstaniu Warszawskim.<\/p>\n Przygotowanie powstania przeciwko okupantowi by\u0142o fundamentalnym zadaniem Armii Krajowej. Ale ju\u017c wcze\u015bniej polskie podziemie na du\u017c\u0105 skal\u0119 prowadzi\u0142o dywersj\u0119 i sabota\u017c. Odbijano wi\u0119\u017ani\u00f3w z r\u0105k gestapo. Wykonywano wyroki \u015bmierci na zdrajcach i kolaborantach, likwidowano szczeg\u00f3lnie gorliwych funkcjonariuszy niemieckiego aparatu terroru. Spektakularne sukcesy odnosi\u0142 wywiad AK \u2013 to dzi\u0119ki jego dokonaniom uda\u0142o si\u0119 op\u00f3\u017ani\u0107 prace nad niemieckimi pociskami V1 i rakietami V2. W tym samym czasie \u0142\u0105cznicy podziemia docierali na Zach\u00f3d z raportami o terrorze okupacyjnym, w tym zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w. Wszystko to by\u0142o tylko cz\u0119\u015bci\u0105 Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, kt\u00f3re pr\u00f3cz armii mia\u0142o te\u017c w\u0142asne s\u0105downictwo, system opieki spo\u0142ecznej czy tajnego nauczania.<\/p>\n Wielu akowc\u00f3w i wspieraj\u0105cych ich rodak\u00f3w zap\u0142aci\u0142o za sw\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 Ojczy\u017anie najwy\u017csz\u0105 cen\u0119. Kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy AK poleg\u0142o lub zosta\u0142o zamordowanych w czasie wojny. Ci, kt\u00f3rzy doczekali pokoju w Europie, nie mogli jednak poczu\u0107 si\u0119 bezpiecznie. Miejsce gestapo zaj\u0119\u0142y bowiem sowieckie NKWD i rodzima komunistyczna bezpieka.<\/p>\n Sp\u00f3\u017aniony ho\u0142d<\/strong><\/em><\/p>\n P\u00f3\u017an\u0105 wiosn\u0105 i latem 1945 roku \u015bwiat celebrowa\u0142 zwyci\u0119stwo nad III Rzesz\u0105. Bohaterowie wojenni zwyci\u0119skiej koalicji antyhitlerowskiej mieli swoje dni chwa\u0142y.<\/p>\n Nieprzebrane t\u0142umy nowojorczyk\u00f3w wyleg\u0142y na ulice w pochmurny wtorek 19 czerwca 1945 roku, gdy w mie\u015bcie zjawi\u0142 si\u0119 Dwight Eisenhower. Ameryka\u0144ski genera\u0142, kt\u00f3ry kierowa\u0142 operacj\u0105 desantow\u0105 w Normandii, a p\u00f3\u017aniej poprowadzi\u0142 zachodnich aliant\u00f3w do triumfu nad Rzesz\u0105, m\u00f3g\u0142 si\u0119 czu\u0107 spe\u0142niony, widz\u0105c wiwatuj\u0105cych na jego cze\u015b\u0107 rodak\u00f3w. Na fali utrzymuj\u0105cej si\u0119 popularno\u015bci dwukrotnie \u2013 w 1952 i 1956 roku \u2013 zosta\u0142 potem wybrany na prezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n Polityczny kapita\u0142 na zas\u0142ugach wojennych zbi\u0142 te\u017c Charles de Gaulle. Ambitny genera\u0142, kt\u00f3ry uratowa\u0142 honor Francji podczas II wojny \u015bwiatowej, po wyzwoleniu kraju dwukrotnie sta\u0142 na czele rz\u0105du, a p\u00f3\u017aniej zapisa\u0142 si\u0119 w historii jako silny prezydent V Republiki.<\/p>\n W totalitarnym pa\u0144stwie sowieckim marsza\u0142ek Gieorgij \u017bukow nie m\u00f3g\u0142, rzecz jasna, wyj\u015b\u0107 z cienia J\u00f3zefa Stalina. Nawet jednak \u017bukow mia\u0142 sw\u00f3j wielki dzie\u0144, gdy 24 czerwca 1945 roku przyjmowa\u0142 w Moskwie wielk\u0105 parad\u0119 zwyci\u0119stwa na placu Czerwonym.<\/p>\n Zaledwie trzy dni wcze\u015bniej w tym samym mie\u015bcie genera\u0142 Leopold Okulicki \u2013 ostatni dow\u00f3dca Armii Krajowej \u2013 zosta\u0142 skazany na kar\u0119 10 lat wi\u0119zienia w pokazowym procesie politycznym, kt\u00f3ry by\u0142 jawn\u0105 kpin\u0105 z wymiaru sprawiedliwo\u015bci. Okulicki nigdy nie odzyska\u0142 wolno\u015bci. Zmar\u0142 p\u00f3\u0142tora roku p\u00f3\u017aniej w sowieckim wi\u0119zieniu. Jego poprzednik, genera\u0142 Tadeusz B\u00f3r-Komorowski, wybra\u0142 trudny los emigranta w Wielkiej Brytanii. Na \u017cycie zarabia\u0142 m.in. jako tapicer i z\u0142otnik.<\/p>\n Akowc\u00f3w, kt\u00f3rzy pozostali w Polsce, zamiast zaszczyt\u00f3w czeka\u0142y represje: wyniszczaj\u0105ce \u015bledztwa, tortury, wyroki \u015bmierci lub d\u0142ugoletniego wi\u0119zienia. Nowa totalitarna w\u0142adza s\u0142usznie obawia\u0142a si\u0119 tych, kt\u00f3rzy od kilku lat wytrwale bili si\u0119 o woln\u0105 Ojczyzn\u0119. W efekcie ludzie, kt\u00f3rzy w suwerennym pa\u0144stwie odbieraliby ordery i obejmowali odpowiedzialne funkcje, w kraju kontrolowanym przez Stalina znale\u017ali si\u0119 na marginesie spo\u0142ecze\u0144stwa. Komunistyczna propaganda przedstawia\u0142a ich jako \u201ezaplutych kar\u0142\u00f3w reakcji\u201d i niemieckich kolaborant\u00f3w \u2013 zarzut szczeg\u00f3lnie bolesny dla ludzi, kt\u00f3rzy z nara\u017ceniem \u017cycia przeciwstawiali si\u0119 III Rzeszy.<\/p>\n A\u017c do roku 1989 Armia Krajowa nie mog\u0142a liczy\u0107 na godne upami\u0119tnienie. Dzi\u015b, w wolnej Polsce, nadrabiamy te zaleg\u0142o\u015bci. Instytut Pami\u0119ci Narodowej, kt\u00f3rym mam zaszczyt kierowa\u0107, nie ustaje w wysi\u0142kach, by odda\u0107 cze\u015b\u0107 dzielnym ludziom z AK i przypomnie\u0107 \u015bwiatu o ich wk\u0142adzie w zwyci\u0119stwo nad Hitlerem.<\/p>\n Karol Nawrocki<\/strong> – Prezes Instytutu Pami\u0119ci Narodowej.<\/p>\n Tekst ukaza\u0142 si\u0119 w miesi\u0119czniku opinii „Wszystko co Najwa\u017cniejsze\u201d oraz w mediach \u015bwiatowych w ramach projektu „Opowiadamy Polsk\u0119 \u015bwiatu” realizowanego przy wsp\u00f3\u0142pracy z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej.<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201eDziewczyny z AK\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n\n\n\n
\n\n\n\n