{"id":4658,"date":"2016-11-03T14:50:00","date_gmt":"2016-11-03T13:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/?p=4658"},"modified":"2020-05-04T11:29:05","modified_gmt":"2020-05-04T09:29:05","slug":"przesilenie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/","title":{"rendered":"PRZESILENIE"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"node-date\">3 listopada (czwartek), godz. 18.00 \u2014 17 listopada 2016 r. (czwartek)<br \/>Faur Zs\u00f3fi Gal\u00e9ria, Panel Contemporary Bart\u00f3k B\u00e9la \u00fat 25, Budapest<\/p>\n<p>Wystawa artyst\u00f3w zwi\u0105zanych z wroc\u0142awsk\u0105 Akademi\u0105 Sztuk Pi\u0119knych oraz tw\u00f3rc\u00f3w reprezentuj\u0105cych artystyczne \u015brodowisko Budapesztu.<\/p>\n<p>Jest to sz\u00f3sta edycja mi\u0119dzynarodowego cyklu wystaw pod wsp\u00f3lnym has\u0142em Hallo Wroc\u0142aw 2016. Wystawa prezentuje tym razem tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artyst\u00f3w z Wroc\u0142awia i Budapesztu. Przesilenie to moment graniczny, zwi\u0105zany z destabilizacj\u0105 i zmian\u0105, pe\u0142n\u0105 mobilizacj\u0105 z jednej strony, z drugiej za\u015b z przeczuciem nadchodz\u0105cego upadku. Procesy spo\u0142eczne i jednostkowe, podlegaj\u0105c ci\u0105g\u0142ym fluktuacjom, nara\u017cone s\u0105 na nieustanne przesilenia. Dlatego has\u0142o to jest tak no\u015bne i aktualne &#8211; zw\u0142aszcza w momencie dynamicznych zmian. W jakim punkcie si\u0119 znajdujemy? Diagnoza, czy moment przesilenia w\u0142a\u015bnie nast\u0105pi\u0142, czy dopiero si\u0119 zbli\u017ca, nie jest \u0142atwa dla os\u00f3b znajduj\u0105cych si\u0119 w centrum wydarze\u0144.<\/p>\n<p>Arty\u015bci:\u00a0\u00a0<strong>PL<\/strong><br \/><strong>Maciej B\u0105czyk, Karolina Balcer, Anna Bujak, Karolina Freino, Roland Grabkowski, Jarek Grulkowski, Magda Grzybowska, \u0141ukasz Huculak, Jakub Jernajczyk, Piotr Kmita, Anna Ko\u0142odziejczyk, Mariusz Kosiba, Andrzej Kosto\u0142owski, Karina Marusi\u0144ska, Marcin Michalak, Marcin Mierzicki, Kamil Moskowczenko, Tomasz Opania, Karolina Szymanowska, Dy Tagowska<\/strong><br \/><strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0HU<\/strong><br \/><strong>\u00c1d\u00e1m Albert, S\u00e1ri Ember, M\u00e1rk Fridvalszki, Anik\u00f3 Herbert, Tam\u00e1s Kasz\u00e1s, Random Routine (Krist\u00f3f Kriszti\u00e1n), J\u00falia V\u00e9csei<\/strong><\/p>\n<p><strong>Wernisa\u017c odb\u0119dzie si\u0119 3 listopada o godzinie 18.00 w Galerii Faur Zs\u00f3fia<\/strong><br \/>kuratorzy:\u00a0<strong>Magda Grzybowska, Anna Ko\u0142odziejczyk, \u0141ukasz Huculak<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kryzys<\/strong><\/p>\n<p>Cz\u0142owiek sam, noc\u0105, w obcym mie\u015bcie czuje przyp\u0142yw energii, jak\u0105 wyzwala poczucie zagro\u017cenia. W nowych miejscach musimy by\u0107 czujni, bardziej uwa\u017cni ni\u017c \u201eu siebie\u201d. Ekscytacja. Najpierw kawa, potem alkohol i dwie, trzy knajpy polecone przez znajomych. Moment, kiedy wypowiadamy najlepsze tego dnia zdania. I moment, kiedy mamy przed sob\u0105 coraz mniej pi\u0119knych zda\u0144. Alkohol przestaje podnosi\u0107 ci\u015bnienie i powoli ogarnia nas znu\u017cenie. Ko\u0142o 2.00 zaczyna si\u0119 przesilenie. Jeszcze troch\u0119 udajemy, ale ju\u017c bez wiary. Coraz ciszej wypowiadane g\u0142upstwa, czerwone oczy. Papierosy nie smakuj\u0105. Kto\u015b puszcza z PC-ta stary trip-hop z lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Pierwszy kryzys. Teraz naj\u0142atwiej zgubi\u0107 telefon, pieni\u0105dze. Pierwsza fala md\u0142o\u015bci i nieodparta ch\u0119\u0107, \u017ceby si\u0119 po\u017cegna\u0107. Dobranoc. Wszyscy znamy te momenty przesilenia, kt\u00f3re mo\u017cna potraktowa\u0107 jak ponaglanie zm\u0119czonego cia\u0142a, aby wr\u00f3ci\u0107 do pokoju. Ale mo\u017cna je te\u017c zignorowa\u0107, \u201eprzeczeka\u0107\u201d. System nieustannie czynnych rynk\u00f3w 24\/7, nienormowany czas pracy i elektryczno\u015b\u0107 sprawi\u0142y, \u017ce mo\u017cemy sterowa\u0107, zmienia\u0107 dowolnie w czasie po\u0142o\u017cenie progu znu\u017cenia. Przesilenia. Czy istnieje obiektywny zegar biologiczny? Czy w cyklu dnia jest na sta\u0142e wpisany najlepszy moment na nauk\u0119, b\u00f3l, zmys\u0142owy seks, relaks, jedzenie, sztuk\u0119? A je\u015bli istnieje taki cykl, w jaki spos\u00f3b p\u0142acimy za jego destabilizacj\u0119? A mo\u017ce taka op\u0142ata to przes\u0105d? W \u015bwiecie po ko\u0144cu historii zegary, doby indywidualizuj\u0105 si\u0119. Prekariat \u2013 ludzie z obszaru wolnych zawod\u00f3w \u2013 rzeczywi\u015bcie pracuj\u0105 inaczej? Stacjonarni pracownicy dostrajaj\u0105 si\u0119 do globalnych rynk\u00f3w, do p\u00f3r dnia w Tokio i Nowym Jorku. A jednak wystarczy przej\u015b\u0107 si\u0119 noc\u0105 po polskich osiedlach, \u017ceby zobaczy\u0107, \u017ce ostatnie \u015bwiat\u0142a gasn\u0105 ko\u0142o 1.00 w nocy.<\/p>\n<p>Kryzys, zranienie \u2013 to tak\u017ce punkt wyj\u015bcia w terapii. Czasami impuls do rozpocz\u0119cia procesu. Zatem punkt zwrotny. Interesuj\u0105ce w kontek\u015bcie przesilenia jest psychologiczne poj\u0119cie dezintegracji pozytywnej sformu\u0142owane przez Kazimierza D\u0105browskiego. Naukowiec nie postrzega\u0142 zdrowia psychicznego jako stanu, czego\u015b sta\u0142ego i niezmiennego. Raczej postrzega\u0142 je jako proces, w kt\u00f3rym wa\u017cna jest w\u0142a\u015bnie dynamika. Dynamika za\u015b zak\u0142ada tak\u017ce kryzys, przesilenie, poniewa\u017c rozw\u00f3j polega na ci\u0105g\u0142ej integracji i dezintegracji. Oto obserwujemy cz\u0142owieka, kt\u00f3rego osobowo\u015b\u0107 jest sp\u00f3jna, zwarta i harmonijna, lecz po chwili rozpada si\u0119, jedne struktury osobowo\u015bci przechodz\u0105 w inne, brak r\u00f3wnowagi wewn\u0119trznej staje si\u0119 oczywisto\u015bci\u0105. Pojawia si\u0119 b\u00f3l i l\u0119k. Ale czy woleliby\u015bmy \u2013 jak pisa\u0142a Susan Sontag \u2013 by\u0107 \u201eunieruchomieni w kalekich to\u017csamo\u015bciach\u201d? Spo\u0142ecznych rolach, kt\u00f3re zak\u0142adaj\u0105 szczelno\u015b\u0107? Na ich stra\u017cy stoi opresyjny system spo\u0142eczny, kontroluj\u0105cy cykle i funkcje. To dlatego poststrukturali\u015bci, a za nimi na przyk\u0142ad feministki, d\u0105\u017cyli do kryzysu (kultury, kanon\u00f3w, idei). \u201ePoststrukturalizm by\u0142 pr\u00f3b\u0105 przeniesienia rebelianckiego ducha paryskiego maja \u201968 na teren teorii\u201d \u2013 pisze w zbiorze esej\u00f3w \u201eKulturoznawstwo, czyli wprowadzenie do kultury ponowoczesnej\u201d Grzegorz Dziamski. I zauwa\u017ca, \u017ce jedynie kryzys by\u0142 wed\u0142ug feministek w stanie zburzy\u0107 \u201epatriarchaln\u0105 w\u0142adz\u0119, kt\u00f3ra sytuuje si\u0119 na poziomie znakowania, czyli tam, gdzie wytwarzane s\u0105 wszystkie opozycje, a kobieco\u015b\u0107 definiowana jest jako zaprzeczenie m\u0119sko\u015bci\u201d.<\/p>\n<p>Kryzys, s\u0142abo\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 atutem w sztuce? Dobra sztuka kojarzy si\u0119 z si\u0142\u0105: z intelektualnym dookre\u015bleniem, z wp\u0142ywowymi ideami, z indywidualno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra jest przecie\u017c wyj\u015bciem poza grup\u0119: \u201eBy\u0142em niewyodr\u0119bniony, a zatem nie mo\u017cna by\u0142o mnie zrani\u0107\u201d. Z obecno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra wymaga charyzmy. Ale sp\u00f3jrzmy na s\u0142abo\u015b\u0107 jako na wahanie, niepewno\u015b\u0107, kt\u00f3ra zmusza nas do eksperyment\u00f3w, zmiany p\u00f3l, ucieczki do przodu. Kt\u00f3ra chroni nas przed petryfikacj\u0105, unieruchomieniem we w\u0142asnym stylu. Przesilenie by\u0142oby w tym kontek\u015bcie osi\u0105gni\u0119ciem najwy\u017cszego progu w\u0142asnego stylu i wyj\u015bciem z oswojonej formy w stron\u0119 nieznanego.<\/p>\n<p><strong>Cykle<br \/><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Przesilenie jest elementem cyklu. Towarzyszy obiegowi pewnej sekwencji zdarze\u0144. Cykl to zesp\u00f3\u0142 czynno\u015bci lub zjawisk tworz\u0105cych jak\u0105\u015b ca\u0142o\u015b\u0107: zamkni\u0119t\u0105, ale rozwojow\u0105, okresowo powtarzan\u0105. Na przyk\u0142ad cykl sonet\u00f3w bli\u017aniaczych merytorycznie lub formalnie, cykl obraz\u00f3w, cykl hydrologiczny (obiegu wody). Przesilenie jest ekscesem. Wy\u0142omem w cyklu. Co\u015b jest w swoim maksimum, \u017ceby si\u0119 przegi\u0105\u0107 i osi\u0105gn\u0105\u0107 minimum. Kumulacja, maksimum, spi\u0119trzenie. Kumulacja i zmiana.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Cykl nas uspakaja. Cykliczno\u015b\u0107 daje poczucie bezpiecze\u0144stwa. Ale dopiero do\u015bwiadczenie czy \u015bwiadomo\u015b\u0107 czasu linearnego da\u0142o nam poczucie ca\u0142kowitej wolno\u015bci, pozbawionej determinizmu. Bez punkt\u00f3w doj\u015bcia, m\u0119cz\u0105cej powtarzalno\u015bci. \u201ePoj\u0119cie absolutnej wolno\u015bci towarzyszy\u0142o narodzinom linearnego czasu historii\u201d \u2013 pisa\u0142 w szkicu \u201ePewnego razu w przesz\u0142o\u015bci\u201d John Berger. \u201ePomimo istnienia zegar\u00f3w i regularnych obrot\u00f3w Ziemi do\u015bwiadczany przez nas czas biegnie r\u00f3\u017cnymi pr\u0119dko\u015bciami. Wra\u017cenie to odrzuca si\u0119 zazwyczaj jako subiektywne, jako \u017ce czas, zgodnie z dziewi\u0119tnastowiecznym wyobra\u017ceniem, jest obiektywny, niepodwa\u017calny i oboj\u0119tny; jego oboj\u0119tno\u015b\u0107 nie ma granic.\u201d Eksces przesilenia eliminuje oboj\u0119tno\u015b\u0107 czasu.<\/p>\n<p><strong>Punkt zero<br \/><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Co\u015b do czego\u015b d\u0105\u017cy\u0142o, nasyca\u0142o si\u0119 i osi\u0105gn\u0119\u0142o kulminacj\u0119. Co\u015b \u2013 jaka\u015b prosta, jaka\u015b czynno\u015b\u0107, dzia\u0142anie \u2013 zbli\u017ca\u0142o si\u0119 do punktu w czasie i osi\u0105gn\u0119\u0142o kluczowy punkt. Oto nast\u0105pi\u0142 ten specjalny moment szczytowy. Po nim wahni\u0119cie \u2013 i zn\u00f3w kolaps. Po czasie \u015bwi\u0119tym czas \u015bwiecki. Codzienno\u015b\u0107 po \u015bwi\u0119cie. Czym w istocie jest punkt zero? W wierszu \u201eSzeroko\u015b\u0107 poetycka zero\u201d Andrzej Sosnowski pisze: \u201eMo\u017ce takim kto\u015b ci\u0119 pokocha \u2013 zawiesi\u0142 g\u0142os w tunelu\u201d. Takim, czyli jakim? Odmienionym? W ka\u017cdym razie innym, po transformacji. Takim, czyli martwym? \u2013 skoro pomkn\u0119li przez tunel i ha\u0142as rozjazd\u00f3w. Jest si\u0119 martwym w punkcie zero? Ale tak\u017ce wolnym (\u201enasze cia\u0142a powl\u00f3k\u0142 skafander snu\u201d). Lekko\u015b\u0107, niewa\u017cko\u015b\u0107. Z tym kojarzy si\u0119 \u201edusza\u201d. Czym jest i gdzie si\u0119 znajduje \u201eszeroko\u015b\u0107 poetycka zero\u201d? Zawsze my\u015bla\u0142am o niej jako o punkcie przesilenia. Jako o lesie poza czasem z ksi\u0105\u017cki C.S. Lewisa. W \u201eSiostrze\u0144cu czarodzieja\u201d by\u0142 to las, w kt\u00f3rym podr\u00f3\u017cnika w czasie i przestrzeni opanowywa\u0142a taka senno\u015b\u0107, \u017ce po prostu zostawa\u0142 w lesie, nie robi\u0142 nic. W lesie bez wiatru, w hipnotycznym, filtrowanym przez ziele\u0144 \u015bwietle opuszcza\u0142a go wola, przesypia\u0142 czas. By\u0142 to las mi\u0119dzy \u015bwiatami. Miejsce, z kt\u00f3rego mo\u017cna by\u0142o przedosta\u0107 si\u0119 do niesko\u0144czonej liczby \u015bwiat\u00f3w, po prostu wchodz\u0105c do kt\u00f3rej\u015b z ma\u0142ych sadzawek. Lecz trudno by\u0142o tego dokona\u0107 w bezw\u0142adzie bezmy\u015blno\u015bci i rozleniwienia, jakie czuje si\u0119 czasem w gor\u0105ce sierpniowe dni w po\u0142udnie. S\u0142abo\u015b\u0107. To dlatego w wierzeniach ludowych S\u0142owianie przestrzegali przed wychodzeniem na polany lub na pola w po\u0142udnie. To tam, wykorzystuj\u0105c moment naszej najwi\u0119kszej s\u0142abo\u015bci (przesilenia), mog\u0105 zaatakowa\u0107 nas po\u0142udnice. \u201eR\u017cane baby\u201d, kobiety o \u017celaznych z\u0119bach. Historie o po\u0142udnicach mog\u0142y w dawnych czasach stanowi\u0107 ostrze\u017cenie przed udarem. A mo\u017ce by\u0142y jedynie pr\u00f3b\u0105 wyja\u015bnienia sobie atmosferycznych zjawisk, wir\u00f3w powietrznych, kt\u00f3re powstawa\u0142y w zwi\u0105zku z r\u00f3\u017cnicami ci\u015bnie\u0144, a kt\u00f3rych ba\u0142a si\u0119 starszyzna? Os\u0142abiony cz\u0142owiek w punkcie zero \u2013 kiedy s\u0142o\u0144ce jest w zenicie \u2013 bywa najbardziej podatny na dzia\u0142ania demon\u00f3w. W tym szczeg\u00f3lnym momencie nie obowi\u0105zuj\u0105 \u015bwieckie prawa \u2013 s\u0105 zawieszone. Zatem jest to miejsce poza (naszym) czasem. W tym punkcie wszystko mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107. Maciej Kurowicki \u2013 autor tekst\u00f3w i wokalista zespo\u0142u Hurt \u2013 \u015bpiewa\u0142 w jednej ze swoich piosenek: \u201eChod\u017amy do strefy zero, b\u0119dziemy karmi\u0107 martwe \u0142ab\u0119dzie, poza czasem, poza miejscem, jeste\u015bmy\u201d.<br \/>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W punkcie zero rozgrywa si\u0119 te\u017c melancholijna historia spotkania dw\u00f3ch nieznajomych m\u0119\u017cczyzn: klienta i dealera, w sztuce Bernarda-Marie Koltesa \u201eSamotno\u015b\u0107 p\u00f3l bawe\u0142nianych\u201d. Oto dw\u00f3ch bohater\u00f3w spotyka si\u0119 \u201epoza gr\u0105, poza \u017cyciem\u201d \u2013 noc\u0105, w cieniu wysoko\u015bciowc\u00f3w. S\u0105 wyabstrahowani, zredukowani do samych siebie. Nic o sobie nie wiedz\u0105, nic o nich nie wiemy. Jedynie to, \u017ce jeden z nich ma by\u0107 mo\u017ce co\u015b, co mo\u017ce zaspokoi\u0107 po\u017c\u0105danie drugiego. Chodzi o seks? Narkotyki? Rozmow\u0119? Z fascynacj\u0105 obserwujemy abstrakcyjn\u0105 pr\u00f3b\u0119 si\u0142, uwodzenie, przemoc, pragnienie i l\u0119k, kt\u00f3re na przemian pojawiaj\u0105 si\u0119 w relacji dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn. Ta rozmowa, kt\u00f3rej przedmiotem jest abstrakt, niewiadoma, nie mog\u0142aby odby\u0107 si\u0119 w rzeczywisto\u015bci potocznej. By\u0142aby zbyt absurdalna, poza spo\u0142eczn\u0105 konwencj\u0105. Ale tu, w punkcie zero, \u201epoza gr\u0105, poza \u017cyciem\u201d, kiedy prawa opisane przez dyskursy naukowe s\u0105 zniesione, mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119 co\u015b wyj\u0105tkowego, specyficznego. Co\u015b, co mo\u017cemy pr\u00f3bowa\u0107 oznacza\u0107 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119.<\/p>\n<p><strong>Spienione \u017cycie \u2013 kumulacja<br \/><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na pr\u00f3bach otwartych do \u201eProcesu\u201d Franza Kafki Krystian Lupa m\u00f3wi\u0142 o specyficznym, ekstatycznym uczuciu, kt\u00f3re pojawia si\u0119 w szczeg\u00f3lnych momentach. Nazywa\u0142 je \u201espienionym \u017cyciem\u201d. \u201eSpienione \u017cycie\u201d \u2013 moment, w kt\u00f3rym \u017cycie osi\u0105ga pe\u0142ni\u0119, kiedy mamy to ekscytuj\u0105ce wra\u017cenie dotykania istoty \u017cycia, poczucie sensu czy p\u0142yni\u0119cia przez chwil\u0119 w \u201eg\u0142\u00f3wnym nurcie\u201d \u017cycia. Moment zanim zaczn\u0105 ko\u0144czy\u0107 si\u0119 \u201ete wspania\u0142e pieni\u0105dze\u201d. Pierwszy seks z nim, ni\u0105. Chwila, kiedy s\u0142owa zaczynaj\u0105 si\u0119 uk\u0142ada\u0107 (\u201estycze\u0144 2011, ten jedyny moment, kiedy by\u0142em genialny\u201d), m\u00f3wi\u0107 same za siebie. Ale przede wszystkim moment, kiedy znajdujemy t\u0119 idealnie precyzyjn\u0105, idealnie koherentn\u0105 form\u0119, \u017ceby powiedzie\u0107 to, co chcemy. Na polu sztuki \u2013 s\u0142ynna kumulacja ludzkiej wra\u017cliwo\u015bci i inteligencji, kt\u00f3rej efektem jest udane dzie\u0142o sztuki. Uczucie tak silne, \u017ce wydaje si\u0119, \u017ce to my jeste\u015bmy przedmiotem, a podmiotem jest forma \u2013 ona nas znajduje. Zachodzi 100% komunikacji na wszystkich poziomach. Fizjologiczne objawy euforii: przyspieszone t\u0119tno, wyrzut adrenaliny i dopaminy do krwi, rozszerzone \u017arenice. Przyjemno\u015b\u0107. Jakie jest jej \u017ar\u00f3d\u0142o? Wynika z doskonale poprowadzonej komunikacji? Czyli \u2013 w drugim uj\u0119ciu \u2013 z poczucia wsp\u00f3\u0142odczuwania, wyj\u015bcia z ba\u0144ki, chwilowego prze\u0142amania poczucia egzystencjalnej samotno\u015bci? A mo\u017ce przyjemno\u015b\u0107 z wysublimowanej w artefakt ekspresji polega na antycypacji spo\u0142ecznego presti\u017cu, uznania dla naszego dzie\u0142a, czyt. dla nas?<br \/>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kumulacja jest cz\u0119\u015bci\u0105 triady: kumulacja \u2013 przesilenie \u2013 kolaps, dlatego ekstaza jest nieroz\u0142\u0105cznie zwi\u0105zana z depresj\u0105. Syndrom day-after jest stanem, kt\u00f3ry przychodzi zawsze po uko\u0144czeniu ksi\u0105\u017cki, wystawy, performance\u2019u, a kt\u00f3ry dobrze znaj\u0105 arty\u015bci. Niejasne poczucie kl\u0119ski, pustka, wykorzenienie. Brak woli. Spienione \u017cycie oddali\u0142o si\u0119 i zostali\u015bmy zn\u00f3w w nurcie \u201ezwyk\u0142ego\u201d \u017cycia \u2013 z jego drobiazgami, k\u0142opotami, ma\u0142ostkowo\u015bci\u0105. Ale pozosta\u0142a t\u0119sknota za stanem euforii. Po jakim\u015b czasie energia zaczyna si\u0119 zbiera\u0107, zn\u00f3w przepuszczony przez nasz\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 \u015bwiat krystalizuje si\u0119 w nas, osadza. Funkcja pokazuje wzrost, na ko\u0144cu kt\u00f3rego, w punkcie zero, czeka \u201espienione \u017cycie\u201d.<\/p>\n<p><strong>S\u0142abo\u015b\u0107<br \/><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Popkultura ma w\u0142asne pomys\u0142y na \u017cycie. Popkultura kojarzy mi\u0142o\u015b\u0107 z moc\u0105: reprodukowane kompulsywnie czerwone serce to pop-symbol \u017cycia, zdrowia, si\u0142y. Tymczasem mi\u0142o\u015b\u0107 jest s\u0142abo\u015bci\u0105. Uleganiem, poddawaniem si\u0119, nago\u015bci\u0105. Pokazywaniem mi\u0119kkiego brzucha. Mi\u0142o\u015b\u0107 to przesilenie. Podniecenie seksualne bywa opisywane jako rodzaj s\u0142abo\u015bci. Czy zatem s\u0142abo\u015b\u0107 jest b\u0142\u0119dem w systemie, czym\u015b, co nale\u017cy wyeliminowa\u0107? Czy mo\u017ce jest warto\u015bci\u0105, cech\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej jeste\u015bmy ludzcy, potrafimy wsp\u00f3\u0142czu\u0107. W powie\u015bci \u201eWehiku\u0142 czasu\u201d Orson Wells przedstawia plemi\u0119 przysz\u0142o\u015bci, ludek, z kt\u00f3rego wyeliminowano s\u0142abo\u015bci: zagro\u017cenia, choroby. Podr\u00f3\u017cnik w czasie postrzega ten ludek jako infantylny i g\u0142upi. Oto \u2013 my\u015bli \u2013 spi\u017cowa szczelno\u015b\u0107 cia\u0142a i umys\u0142u os\u0142abia nasz\u0105 inteligencj\u0119. Szczelny system nas unieruchamia, petryfikuje. Cz\u0142owiek ze swej istoty jest irracjonalny, nieprzewidywalny i dlatego fascynuj\u0105cy.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kapitalizm nie sprzyja s\u0142abo\u015bci. S\u0142absi s\u0105 eliminowani w konkursie o szybkie pieni\u0105dze. Nawet ci, kt\u00f3rzy zbyt cz\u0119sto pozwalaj\u0105 sobie na sen, s\u0105 na gorszych pozycjach, ni\u017c ci, kt\u00f3rzy staraj\u0105 si\u0119 dor\u00f3wna\u0107 niezasypiaj\u0105cym, czynnym non-stop rynkom. Poza stref\u0105 sukcesu zaczyna si\u0119 szara strefa. A przecie\u017c trudno dok\u0142adnie zdefiniowa\u0107 poj\u0119cie sukcesu w kontek\u015bcie sztuki. S\u0142owo \u201esukces\u201d nale\u017ca\u0142oby raczej traktowa\u0107 jako podejrzane. Wystarczy sobie u\u015bwiadomi\u0107 przemocowo\u015b\u0107 kanon\u00f3w czy konkurs\u00f3w artystycznych i literackich. Oscylacj\u0119 pomi\u0119dzy establishmentem \/ mainstreamem czy po prostu mod\u0105, a stref\u0105, kt\u00f3r\u0105 definiujemy jako podziemie: awangard\u0119, transgresj\u0119, alternatyw\u0119. Kulturoznawca zapyta\u0142by: sukces przez kogo uznany, dla kogo i w jakim celu produkowany? Sukces umacniaj\u0105cy jaki kanon? Dziamski pisze: \u201eModernizm by\u0142 idealistyczny, wierzy\u0142 w czyst\u0105 prawd\u0119; postmodernizm jest polityczny, uczy, jak \u017cy\u0107 w \u015bwiecie wielu prawd, gdzie ka\u017cdy ma racj\u0119 i nikt nie ma monopolu na prawd\u0119\u201d. Dlatego szczeg\u00f3lnie w czasach globalnego kapitalizmu powinni\u015bmy docenia\u0107 s\u0142abo\u015b\u0107, za kt\u00f3r\u0105 stoi inno\u015b\u0107, samotno\u015b\u0107, wra\u017cliwo\u015b\u0107, odej\u015bcie od kanonu, wystawienie na zranienie. Ona jest cenna i bywa kosztowna dla swojego nosiciela. Nale\u017cy j\u0105 chroni\u0107.<\/p>\n<p><strong>Po przesileniu<br \/><\/strong>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Przesilenie letnie i zimowe s\u0142usznie kojarzy si\u0119 ze s\u0142abo\u015bci\u0105. To terminy medyczne. Opisuj\u0105 nasz sezonowy spadek woli \u017cycia, energii i odporno\u015bci na przestrzeni kilku tygodni jesieni\u0105 i wiosn\u0105, kiedy zmiany pogody, wahania ci\u015bnienia s\u0105 najdotkliwsze. Charakterystyczne objawy to rozdra\u017cnienie, mniejsza odporno\u015b\u0107 na stres, os\u0142abienie koncentracji i refleksu, senno\u015b\u0107, b\u00f3le g\u0142owy i mi\u0119\u015bni, nag\u0142e ataki zm\u0119czenia, a nawet wypadanie w\u0142os\u00f3w. Anonimowy wpis na forum brzmi dramatycznie: \u201eMam syna, 2,5 roczku, gdzie (sic!) powinnam wyj\u015b\u0107 z dzieckiem na dw\u00f3r. Jestem akurat sama i uwierzcie mi, \u017ce od 3 dni nie wychodzi\u0142am z ma\u0142ym, bo nie mam si\u0142y. Mimo takiej pi\u0119knej pogody, nie wykorzysta\u0142am tych dni. Ten stan trwa ju\u017c tydzie\u0144, a wyczyta\u0142am, \u017ce mo\u017ce trwa\u0107 do kilku tygodni. P\u0142aka\u0107 mi si\u0119 chce, bo ju\u017c jestem zm\u0119czona tym przesileniem. Nic mnie nie cieszy, o zm\u0119czeniu ju\u017c pisa\u0142am, wszystko robi\u0119 z musu, wszystko mnie dra\u017cni, irytuje. Nawet w\u0142asne dziecko mnie dra\u017cni, a on po prostu chce si\u0119 bawi\u0107. Szkoda mi ma\u0142ego. Mam lekkie zawroty r\u00f3wnowagi, ale nie kr\u0119ci mi si\u0119 w g\u0142owie. Bior\u0119 magnez, ale od kilku dni, na razie \u017cadnych efekt\u00f3w. Bo\u017ce, cudu potrzebuj\u0119, \u017ceby min\u0119\u0142o to wszystko. Powodzenia \u017cycz\u0119 wszystkim&#8230;.sobie te\u017c. Pozdrawiam\u201d.<br \/>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Krajobraz po przesileniu to wielkomiejski lecz pustynny krajobraz obraz\u00f3w de Chirico, to haker b\u0142\u0105kaj\u0105cy si\u0119 na obrze\u017cach Internetu. \u015alepe uliczki Internetu w obszarze net-artu, maksymalna redukcja na chwil\u0119 po kolorystycznej katastrofie. \u201eJaka pi\u0119kna katastrofa\u201d \u2013\u00a0spisa\u0142 Andrzej Sosnowski. \u201eKatastrofy to najlepsze spektakle ponowoczesno\u015bci\u201d \u2013 powiedzia\u0142by Baudrillard. Po przesileniu wychodzimy ze strefy ciszy w powoli rozp\u0119dzaj\u0105ce si\u0119 \u017cycie.<\/p>\n<p>Agnieszka Wolny-Hamka\u0142o<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>3 listopada (czwartek), godz. 18.00 \u2014 17 listopada 2016 r. (czwartek)Faur Zs\u00f3fi Gal\u00e9ria, Panel Contemporary Bart\u00f3k B\u00e9la \u00fat 25, Budapest Wystawa artyst\u00f3w zwi\u0105zanych z wroc\u0142awsk\u0105 Akademi\u0105 Sztuk Pi\u0119knych oraz tw\u00f3rc\u00f3w reprezentuj\u0105cych artystyczne \u015brodowisko Budapesztu. Jest to sz\u00f3sta edycja mi\u0119dzynarodowego cyklu wystaw pod wsp\u00f3lnym has\u0142em Hallo Wroc\u0142aw 2016. Wystawa prezentuje tym razem tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artyst\u00f3w z Wroc\u0142awia [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":124,"featured_media":4659,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[40,233,80],"tags":[],"class_list":["post-4658","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-program-pl","category-wydarzenia","category-wystawa"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>PRZESILENIE - Instytut Polski w Budapeszcie<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"PRZESILENIE - Instytut Polski w Budapeszcie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"3 listopada (czwartek), godz. 18.00 \u2014 17 listopada 2016 r. (czwartek)Faur Zs\u00f3fi Gal\u00e9ria, Panel Contemporary Bart\u00f3k B\u00e9la \u00fat 25, Budapest Wystawa artyst\u00f3w zwi\u0105zanych z wroc\u0142awsk\u0105 Akademi\u0105 Sztuk Pi\u0119knych oraz tw\u00f3rc\u00f3w reprezentuj\u0105cych artystyczne \u015brodowisko Budapesztu. Jest to sz\u00f3sta edycja mi\u0119dzynarodowego cyklu wystaw pod wsp\u00f3lnym has\u0142em Hallo Wroc\u0142aw 2016. Wystawa prezentuje tym razem tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artyst\u00f3w z Wroc\u0142awia [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Budapeszcie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-11-03T13:50:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-05-04T09:29:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"350\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"499\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"takacsm\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"takacsm\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/\",\"name\":\"PRZESILENIE\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie-210x300.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png\",\"datePublished\":\"2016-11-03T13:50:00+02:00\",\"dateModified\":\"2020-05-04T09:29:05+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/#\/schema\/person\/35a72b339f128b3c51da8e0ac2c9c8fe\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2016-11-03\",\"endDate\":\"2016-11-17\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"3 listopada (czwartek), godz. 18.00 \u2014 17 listopada 2016 r. (czwartek)Faur Zs\u00f3fi Gal\u00e9ria, Panel Contemporary Bart\u00f3k B\u00e9la \u00fat 25, Budapest\\nWystawa artyst\u00f3w zwi\u0105zanych z wroc\u0142awsk\u0105 Akademi\u0105 Sztuk Pi\u0119knych oraz tw\u00f3rc\u00f3w reprezentuj\u0105cych artystyczne \u015brodowisko Budapesztu.\\nJest to sz\u00f3sta edycja mi\u0119dzynarodowego cyklu wystaw pod wsp\u00f3lnym has\u0142em Hallo Wroc\u0142aw 2016. Wystawa prezentuje tym razem tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artyst\u00f3w z Wroc\u0142awia i Budapesztu. Przesilenie to moment graniczny, zwi\u0105zany z destabilizacj\u0105 i zmian\u0105, pe\u0142n\u0105 mobilizacj\u0105 z jednej strony, z drugiej za\u015b z przeczuciem nadchodz\u0105cego upadku. Procesy spo\u0142eczne i jednostkowe, podlegaj\u0105c ci\u0105g\u0142ym fluktuacjom, nara\u017cone s\u0105 na nieustanne przesilenia. Dlatego has\u0142o to jest tak no\u015bne i aktualne - zw\u0142aszcza w momencie dynamicznych zmian. W jakim punkcie si\u0119 znajdujemy? Diagnoza, czy moment przesilenia w\u0142a\u015bnie nast\u0105pi\u0142, czy dopiero si\u0119 zbli\u017ca, nie jest \u0142atwa dla os\u00f3b znajduj\u0105cych si\u0119 w centrum wydarze\u0144.\\nArty\u015bci:\u00a0\u00a0PLMaciej B\u0105czyk, Karolina Balcer, Anna Bujak, Karolina Freino, Roland Grabkowski, Jarek Grulkowski, Magda Grzybowska, \u0141ukasz Huculak, Jakub Jernajczyk, Piotr Kmita, Anna Ko\u0142odziejczyk, Mariusz Kosiba, Andrzej Kosto\u0142owski, Karina Marusi\u0144ska, Marcin Michalak, Marcin Mierzicki, Kamil Moskowczenko, Tomasz Opania, Karolina Szymanowska, Dy Tagowska\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0HU\u00c1d\u00e1m Albert, S\u00e1ri Ember, M\u00e1rk Fridvalszki, Anik\u00f3 Herbert, Tam\u00e1s Kasz\u00e1s, Random Routine (Krist\u00f3f Kriszti\u00e1n), J\u00falia V\u00e9csei\\nWernisa\u017c odb\u0119dzie si\u0119 3 listopada o godzinie 18.00 w Galerii Faur Zs\u00f3fiakuratorzy:\u00a0Magda Grzybowska, Anna Ko\u0142odziejczyk, \u0141ukasz Huculak\\nKryzys\\nCz\u0142owiek sam, noc\u0105, w obcym mie\u015bcie czuje przyp\u0142yw energii, jak\u0105 wyzwala poczucie zagro\u017cenia. W nowych miejscach musimy by\u0107 czujni, bardziej uwa\u017cni ni\u017c \u201eu siebie\u201d. Ekscytacja. Najpierw kawa, potem alkohol i dwie, trzy knajpy polecone przez znajomych. Moment, kiedy wypowiadamy najlepsze tego dnia zdania. I moment, kiedy mamy przed sob\u0105 coraz mniej pi\u0119knych zda\u0144. Alkohol przestaje podnosi\u0107 ci\u015bnienie i powoli ogarnia nas znu\u017cenie. Ko\u0142o 2.00 zaczyna si\u0119 przesilenie. Jeszcze troch\u0119 udajemy, ale ju\u017c bez wiary. Coraz ciszej wypowiadane g\u0142upstwa, czerwone oczy. Papierosy nie smakuj\u0105. Kto\u015b puszcza z PC-ta stary trip-hop z lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Pierwszy kryzys. Teraz naj\u0142atwiej zgubi\u0107 telefon, pieni\u0105dze. Pierwsza fala md\u0142o\u015bci i nieodparta ch\u0119\u0107, \u017ceby si\u0119 po\u017cegna\u0107. Dobranoc. Wszyscy znamy te momenty przesilenia, kt\u00f3re mo\u017cna potraktowa\u0107 jak ponaglanie zm\u0119czonego cia\u0142a, aby wr\u00f3ci\u0107 do pokoju. Ale mo\u017cna je te\u017c zignorowa\u0107, \u201eprzeczeka\u0107\u201d. System nieustannie czynnych rynk\u00f3w 24\/7, nienormowany czas pracy i elektryczno\u015b\u0107 sprawi\u0142y, \u017ce mo\u017cemy sterowa\u0107, zmienia\u0107 dowolnie w czasie po\u0142o\u017cenie progu znu\u017cenia. Przesilenia. Czy istnieje obiektywny zegar biologiczny? Czy w cyklu dnia jest na sta\u0142e wpisany najlepszy moment na nauk\u0119, b\u00f3l, zmys\u0142owy seks, relaks, jedzenie, sztuk\u0119? A je\u015bli istnieje taki cykl, w jaki spos\u00f3b p\u0142acimy za jego destabilizacj\u0119? A mo\u017ce taka op\u0142ata to przes\u0105d? W \u015bwiecie po ko\u0144cu historii zegary, doby indywidualizuj\u0105 si\u0119. Prekariat \u2013 ludzie z obszaru wolnych zawod\u00f3w \u2013 rzeczywi\u015bcie pracuj\u0105 inaczej? Stacjonarni pracownicy dostrajaj\u0105 si\u0119 do globalnych rynk\u00f3w, do p\u00f3r dnia w Tokio i Nowym Jorku. A jednak wystarczy przej\u015b\u0107 si\u0119 noc\u0105 po polskich osiedlach, \u017ceby zobaczy\u0107, \u017ce ostatnie \u015bwiat\u0142a gasn\u0105 ko\u0142o 1.00 w nocy.\\nKryzys, zranienie \u2013 to tak\u017ce punkt wyj\u015bcia w terapii. Czasami impuls do rozpocz\u0119cia procesu. Zatem punkt zwrotny. Interesuj\u0105ce w kontek\u015bcie przesilenia jest psychologiczne poj\u0119cie dezintegracji pozytywnej sformu\u0142owane przez Kazimierza D\u0105browskiego. Naukowiec nie postrzega\u0142 zdrowia psychicznego jako stanu, czego\u015b sta\u0142ego i niezmiennego. Raczej postrzega\u0142 je jako proces, w kt\u00f3rym wa\u017cna jest w\u0142a\u015bnie dynamika. Dynamika za\u015b zak\u0142ada tak\u017ce kryzys, przesilenie, poniewa\u017c rozw\u00f3j polega na ci\u0105g\u0142ej integracji i dezintegracji. Oto obserwujemy cz\u0142owieka, kt\u00f3rego osobowo\u015b\u0107 jest sp\u00f3jna, zwarta i harmonijna, lecz po chwili rozpada si\u0119, jedne struktury osobowo\u015bci przechodz\u0105 w inne, brak r\u00f3wnowagi wewn\u0119trznej staje si\u0119 oczywisto\u015bci\u0105. Pojawia si\u0119 b\u00f3l i l\u0119k. Ale czy woleliby\u015bmy \u2013 jak pisa\u0142a Susan Sontag \u2013 by\u0107 \u201eunieruchomieni w kalekich to\u017csamo\u015bciach\u201d? Spo\u0142ecznych rolach, kt\u00f3re zak\u0142adaj\u0105 szczelno\u015b\u0107? Na ich stra\u017cy stoi opresyjny system spo\u0142eczny, kontroluj\u0105cy cykle i funkcje. To dlatego poststrukturali\u015bci, a za nimi na przyk\u0142ad feministki, d\u0105\u017cyli do kryzysu (kultury, kanon\u00f3w, idei). \u201ePoststrukturalizm by\u0142 pr\u00f3b\u0105 przeniesienia rebelianckiego ducha paryskiego maja \u201968 na teren teorii\u201d \u2013 pisze w zbiorze esej\u00f3w \u201eKulturoznawstwo, czyli wprowadzenie do kultury ponowoczesnej\u201d Grzegorz Dziamski. I zauwa\u017ca, \u017ce jedynie kryzys by\u0142 wed\u0142ug feministek w stanie zburzy\u0107 \u201epatriarchaln\u0105 w\u0142adz\u0119, kt\u00f3ra sytuuje si\u0119 na poziomie znakowania, czyli tam, gdzie wytwarzane s\u0105 wszystkie opozycje, a kobieco\u015b\u0107 definiowana jest jako zaprzeczenie m\u0119sko\u015bci\u201d.\\nKryzys, s\u0142abo\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 atutem w sztuce? Dobra sztuka kojarzy si\u0119 z si\u0142\u0105: z intelektualnym dookre\u015bleniem, z wp\u0142ywowymi ideami, z indywidualno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra jest przecie\u017c wyj\u015bciem poza grup\u0119: \u201eBy\u0142em niewyodr\u0119bniony, a zatem nie mo\u017cna by\u0142o mnie zrani\u0107\u201d. Z obecno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra wymaga charyzmy. Ale sp\u00f3jrzmy na s\u0142abo\u015b\u0107 jako na wahanie, niepewno\u015b\u0107, kt\u00f3ra zmusza nas do eksperyment\u00f3w, zmiany p\u00f3l, ucieczki do przodu. Kt\u00f3ra chroni nas przed petryfikacj\u0105, unieruchomieniem we w\u0142asnym stylu. Przesilenie by\u0142oby w tym kontek\u015bcie osi\u0105gni\u0119ciem najwy\u017cszego progu w\u0142asnego stylu i wyj\u015bciem z oswojonej formy w stron\u0119 nieznanego.\\nCykle\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Przesilenie jest elementem cyklu. Towarzyszy obiegowi pewnej sekwencji zdarze\u0144. Cykl to zesp\u00f3\u0142 czynno\u015bci lub zjawisk tworz\u0105cych jak\u0105\u015b ca\u0142o\u015b\u0107: zamkni\u0119t\u0105, ale rozwojow\u0105, okresowo powtarzan\u0105. Na przyk\u0142ad cykl sonet\u00f3w bli\u017aniaczych merytorycznie lub formalnie, cykl obraz\u00f3w, cykl hydrologiczny (obiegu wody). Przesilenie jest ekscesem. Wy\u0142omem w cyklu. Co\u015b jest w swoim maksimum, \u017ceby si\u0119 przegi\u0105\u0107 i osi\u0105gn\u0105\u0107 minimum. Kumulacja, maksimum, spi\u0119trzenie. Kumulacja i zmiana.\\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Cykl nas uspakaja. Cykliczno\u015b\u0107 daje poczucie bezpiecze\u0144stwa. Ale dopiero do\u015bwiadczenie czy \u015bwiadomo\u015b\u0107 czasu linearnego da\u0142o nam poczucie ca\u0142kowitej wolno\u015bci, pozbawionej determinizmu. Bez punkt\u00f3w doj\u015bcia, m\u0119cz\u0105cej powtarzalno\u015bci. \u201ePoj\u0119cie absolutnej wolno\u015bci towarzyszy\u0142o narodzinom linearnego czasu historii\u201d \u2013 pisa\u0142 w szkicu \u201ePewnego razu w przesz\u0142o\u015bci\u201d John Berger. \u201ePomimo istnienia zegar\u00f3w i regularnych obrot\u00f3w Ziemi do\u015bwiadczany przez nas czas biegnie r\u00f3\u017cnymi pr\u0119dko\u015bciami. Wra\u017cenie to odrzuca si\u0119 zazwyczaj jako subiektywne, jako \u017ce czas, zgodnie z dziewi\u0119tnastowiecznym wyobra\u017ceniem, jest obiektywny, niepodwa\u017calny i oboj\u0119tny; jego oboj\u0119tno\u015b\u0107 nie ma granic.\u201d Eksces przesilenia eliminuje oboj\u0119tno\u015b\u0107 czasu.\\nPunkt zero\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Co\u015b do czego\u015b d\u0105\u017cy\u0142o, nasyca\u0142o si\u0119 i osi\u0105gn\u0119\u0142o kulminacj\u0119. Co\u015b \u2013 jaka\u015b prosta, jaka\u015b czynno\u015b\u0107, dzia\u0142anie \u2013 zbli\u017ca\u0142o si\u0119 do punktu w czasie i osi\u0105gn\u0119\u0142o kluczowy punkt. Oto nast\u0105pi\u0142 ten specjalny moment szczytowy. Po nim wahni\u0119cie \u2013 i zn\u00f3w kolaps. Po czasie \u015bwi\u0119tym czas \u015bwiecki. Codzienno\u015b\u0107 po \u015bwi\u0119cie. Czym w istocie jest punkt zero? W wierszu \u201eSzeroko\u015b\u0107 poetycka zero\u201d Andrzej Sosnowski pisze: \u201eMo\u017ce takim kto\u015b ci\u0119 pokocha \u2013 zawiesi\u0142 g\u0142os w tunelu\u201d. Takim, czyli jakim? Odmienionym? W ka\u017cdym razie innym, po transformacji. Takim, czyli martwym? \u2013 skoro pomkn\u0119li przez tunel i ha\u0142as rozjazd\u00f3w. Jest si\u0119 martwym w punkcie zero? Ale tak\u017ce wolnym (\u201enasze cia\u0142a powl\u00f3k\u0142 skafander snu\u201d). Lekko\u015b\u0107, niewa\u017cko\u015b\u0107. Z tym kojarzy si\u0119 \u201edusza\u201d. Czym jest i gdzie si\u0119 znajduje \u201eszeroko\u015b\u0107 poetycka zero\u201d? Zawsze my\u015bla\u0142am o niej jako o punkcie przesilenia. Jako o lesie poza czasem z ksi\u0105\u017cki C.S. Lewisa. W \u201eSiostrze\u0144cu czarodzieja\u201d by\u0142 to las, w kt\u00f3rym podr\u00f3\u017cnika w czasie i przestrzeni opanowywa\u0142a taka senno\u015b\u0107, \u017ce po prostu zostawa\u0142 w lesie, nie robi\u0142 nic. W lesie bez wiatru, w hipnotycznym, filtrowanym przez ziele\u0144 \u015bwietle opuszcza\u0142a go wola, przesypia\u0142 czas. By\u0142 to las mi\u0119dzy \u015bwiatami. Miejsce, z kt\u00f3rego mo\u017cna by\u0142o przedosta\u0107 si\u0119 do niesko\u0144czonej liczby \u015bwiat\u00f3w, po prostu wchodz\u0105c do kt\u00f3rej\u015b z ma\u0142ych sadzawek. Lecz trudno by\u0142o tego dokona\u0107 w bezw\u0142adzie bezmy\u015blno\u015bci i rozleniwienia, jakie czuje si\u0119 czasem w gor\u0105ce sierpniowe dni w po\u0142udnie. S\u0142abo\u015b\u0107. To dlatego w wierzeniach ludowych S\u0142owianie przestrzegali przed wychodzeniem na polany lub na pola w po\u0142udnie. To tam, wykorzystuj\u0105c moment naszej najwi\u0119kszej s\u0142abo\u015bci (przesilenia), mog\u0105 zaatakowa\u0107 nas po\u0142udnice. \u201eR\u017cane baby\u201d, kobiety o \u017celaznych z\u0119bach. Historie o po\u0142udnicach mog\u0142y w dawnych czasach stanowi\u0107 ostrze\u017cenie przed udarem. A mo\u017ce by\u0142y jedynie pr\u00f3b\u0105 wyja\u015bnienia sobie atmosferycznych zjawisk, wir\u00f3w powietrznych, kt\u00f3re powstawa\u0142y w zwi\u0105zku z r\u00f3\u017cnicami ci\u015bnie\u0144, a kt\u00f3rych ba\u0142a si\u0119 starszyzna? Os\u0142abiony cz\u0142owiek w punkcie zero \u2013 kiedy s\u0142o\u0144ce jest w zenicie \u2013 bywa najbardziej podatny na dzia\u0142ania demon\u00f3w. W tym szczeg\u00f3lnym momencie nie obowi\u0105zuj\u0105 \u015bwieckie prawa \u2013 s\u0105 zawieszone. Zatem jest to miejsce poza (naszym) czasem. W tym punkcie wszystko mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107. Maciej Kurowicki \u2013 autor tekst\u00f3w i wokalista zespo\u0142u Hurt \u2013 \u015bpiewa\u0142 w jednej ze swoich piosenek: \u201eChod\u017amy do strefy zero, b\u0119dziemy karmi\u0107 martwe \u0142ab\u0119dzie, poza czasem, poza miejscem, jeste\u015bmy\u201d.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W punkcie zero rozgrywa si\u0119 te\u017c melancholijna historia spotkania dw\u00f3ch nieznajomych m\u0119\u017cczyzn: klienta i dealera, w sztuce Bernarda-Marie Koltesa \u201eSamotno\u015b\u0107 p\u00f3l bawe\u0142nianych\u201d. Oto dw\u00f3ch bohater\u00f3w spotyka si\u0119 \u201epoza gr\u0105, poza \u017cyciem\u201d \u2013 noc\u0105, w cieniu wysoko\u015bciowc\u00f3w. S\u0105 wyabstrahowani, zredukowani do samych siebie. Nic o sobie nie wiedz\u0105, nic o nich nie wiemy. Jedynie to, \u017ce jeden z nich ma by\u0107 mo\u017ce co\u015b, co mo\u017ce zaspokoi\u0107 po\u017c\u0105danie drugiego. Chodzi o seks? Narkotyki? Rozmow\u0119? Z fascynacj\u0105 obserwujemy abstrakcyjn\u0105 pr\u00f3b\u0119 si\u0142, uwodzenie, przemoc, pragnienie i l\u0119k, kt\u00f3re na przemian pojawiaj\u0105 si\u0119 w relacji dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn. Ta rozmowa, kt\u00f3rej przedmiotem jest abstrakt, niewiadoma, nie mog\u0142aby odby\u0107 si\u0119 w rzeczywisto\u015bci potocznej. By\u0142aby zbyt absurdalna, poza spo\u0142eczn\u0105 konwencj\u0105. Ale tu, w punkcie zero, \u201epoza gr\u0105, poza \u017cyciem\u201d, kiedy prawa opisane przez dyskursy naukowe s\u0105 zniesione, mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119 co\u015b wyj\u0105tkowego, specyficznego. Co\u015b, co mo\u017cemy pr\u00f3bowa\u0107 oznacza\u0107 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119.\\nSpienione \u017cycie \u2013 kumulacja\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na pr\u00f3bach otwartych do \u201eProcesu\u201d Franza Kafki Krystian Lupa m\u00f3wi\u0142 o specyficznym, ekstatycznym uczuciu, kt\u00f3re pojawia si\u0119 w szczeg\u00f3lnych momentach. Nazywa\u0142 je \u201espienionym \u017cyciem\u201d. \u201eSpienione \u017cycie\u201d \u2013 moment, w kt\u00f3rym \u017cycie osi\u0105ga pe\u0142ni\u0119, kiedy mamy to ekscytuj\u0105ce wra\u017cenie dotykania istoty \u017cycia, poczucie sensu czy p\u0142yni\u0119cia przez chwil\u0119 w \u201eg\u0142\u00f3wnym nurcie\u201d \u017cycia. Moment zanim zaczn\u0105 ko\u0144czy\u0107 si\u0119 \u201ete wspania\u0142e pieni\u0105dze\u201d. Pierwszy seks z nim, ni\u0105. Chwila, kiedy s\u0142owa zaczynaj\u0105 si\u0119 uk\u0142ada\u0107 (\u201estycze\u0144 2011, ten jedyny moment, kiedy by\u0142em genialny\u201d), m\u00f3wi\u0107 same za siebie. Ale przede wszystkim moment, kiedy znajdujemy t\u0119 idealnie precyzyjn\u0105, idealnie koherentn\u0105 form\u0119, \u017ceby powiedzie\u0107 to, co chcemy. Na polu sztuki \u2013 s\u0142ynna kumulacja ludzkiej wra\u017cliwo\u015bci i inteligencji, kt\u00f3rej efektem jest udane dzie\u0142o sztuki. Uczucie tak silne, \u017ce wydaje si\u0119, \u017ce to my jeste\u015bmy przedmiotem, a podmiotem jest forma \u2013 ona nas znajduje. Zachodzi 100% komunikacji na wszystkich poziomach. Fizjologiczne objawy euforii: przyspieszone t\u0119tno, wyrzut adrenaliny i dopaminy do krwi, rozszerzone \u017arenice. Przyjemno\u015b\u0107. Jakie jest jej \u017ar\u00f3d\u0142o? Wynika z doskonale poprowadzonej komunikacji? Czyli \u2013 w drugim uj\u0119ciu \u2013 z poczucia wsp\u00f3\u0142odczuwania, wyj\u015bcia z ba\u0144ki, chwilowego prze\u0142amania poczucia egzystencjalnej samotno\u015bci? A mo\u017ce przyjemno\u015b\u0107 z wysublimowanej w artefakt ekspresji polega na antycypacji spo\u0142ecznego presti\u017cu, uznania dla naszego dzie\u0142a, czyt. dla nas?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kumulacja jest cz\u0119\u015bci\u0105 triady: kumulacja \u2013 przesilenie \u2013 kolaps, dlatego ekstaza jest nieroz\u0142\u0105cznie zwi\u0105zana z depresj\u0105. Syndrom day-after jest stanem, kt\u00f3ry przychodzi zawsze po uko\u0144czeniu ksi\u0105\u017cki, wystawy, performance\u2019u, a kt\u00f3ry dobrze znaj\u0105 arty\u015bci. Niejasne poczucie kl\u0119ski, pustka, wykorzenienie. Brak woli. Spienione \u017cycie oddali\u0142o si\u0119 i zostali\u015bmy zn\u00f3w w nurcie \u201ezwyk\u0142ego\u201d \u017cycia \u2013 z jego drobiazgami, k\u0142opotami, ma\u0142ostkowo\u015bci\u0105. Ale pozosta\u0142a t\u0119sknota za stanem euforii. Po jakim\u015b czasie energia zaczyna si\u0119 zbiera\u0107, zn\u00f3w przepuszczony przez nasz\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 \u015bwiat krystalizuje si\u0119 w nas, osadza. Funkcja pokazuje wzrost, na ko\u0144cu kt\u00f3rego, w punkcie zero, czeka \u201espienione \u017cycie\u201d.\\nS\u0142abo\u015b\u0107\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Popkultura ma w\u0142asne pomys\u0142y na \u017cycie. Popkultura kojarzy mi\u0142o\u015b\u0107 z moc\u0105: reprodukowane kompulsywnie czerwone serce to pop-symbol \u017cycia, zdrowia, si\u0142y. Tymczasem mi\u0142o\u015b\u0107 jest s\u0142abo\u015bci\u0105. Uleganiem, poddawaniem si\u0119, nago\u015bci\u0105. Pokazywaniem mi\u0119kkiego brzucha. Mi\u0142o\u015b\u0107 to przesilenie. Podniecenie seksualne bywa opisywane jako rodzaj s\u0142abo\u015bci. Czy zatem s\u0142abo\u015b\u0107 jest b\u0142\u0119dem w systemie, czym\u015b, co nale\u017cy wyeliminowa\u0107? Czy mo\u017ce jest warto\u015bci\u0105, cech\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej jeste\u015bmy ludzcy, potrafimy wsp\u00f3\u0142czu\u0107. W powie\u015bci \u201eWehiku\u0142 czasu\u201d Orson Wells przedstawia plemi\u0119 przysz\u0142o\u015bci, ludek, z kt\u00f3rego wyeliminowano s\u0142abo\u015bci: zagro\u017cenia, choroby. Podr\u00f3\u017cnik w czasie postrzega ten ludek jako infantylny i g\u0142upi. Oto \u2013 my\u015bli \u2013 spi\u017cowa szczelno\u015b\u0107 cia\u0142a i umys\u0142u os\u0142abia nasz\u0105 inteligencj\u0119. Szczelny system nas unieruchamia, petryfikuje. Cz\u0142owiek ze swej istoty jest irracjonalny, nieprzewidywalny i dlatego fascynuj\u0105cy.\\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kapitalizm nie sprzyja s\u0142abo\u015bci. S\u0142absi s\u0105 eliminowani w konkursie o szybkie pieni\u0105dze. Nawet ci, kt\u00f3rzy zbyt cz\u0119sto pozwalaj\u0105 sobie na sen, s\u0105 na gorszych pozycjach, ni\u017c ci, kt\u00f3rzy staraj\u0105 si\u0119 dor\u00f3wna\u0107 niezasypiaj\u0105cym, czynnym non-stop rynkom. Poza stref\u0105 sukcesu zaczyna si\u0119 szara strefa. A przecie\u017c trudno dok\u0142adnie zdefiniowa\u0107 poj\u0119cie sukcesu w kontek\u015bcie sztuki. S\u0142owo \u201esukces\u201d nale\u017ca\u0142oby raczej traktowa\u0107 jako podejrzane. Wystarczy sobie u\u015bwiadomi\u0107 przemocowo\u015b\u0107 kanon\u00f3w czy konkurs\u00f3w artystycznych i literackich. Oscylacj\u0119 pomi\u0119dzy establishmentem \/ mainstreamem czy po prostu mod\u0105, a stref\u0105, kt\u00f3r\u0105 definiujemy jako podziemie: awangard\u0119, transgresj\u0119, alternatyw\u0119. Kulturoznawca zapyta\u0142by: sukces przez kogo uznany, dla kogo i w jakim celu produkowany? Sukces umacniaj\u0105cy jaki kanon? Dziamski pisze: \u201eModernizm by\u0142 idealistyczny, wierzy\u0142 w czyst\u0105 prawd\u0119; postmodernizm jest polityczny, uczy, jak \u017cy\u0107 w \u015bwiecie wielu prawd, gdzie ka\u017cdy ma racj\u0119 i nikt nie ma monopolu na prawd\u0119\u201d. Dlatego szczeg\u00f3lnie w czasach globalnego kapitalizmu powinni\u015bmy docenia\u0107 s\u0142abo\u015b\u0107, za kt\u00f3r\u0105 stoi inno\u015b\u0107, samotno\u015b\u0107, wra\u017cliwo\u015b\u0107, odej\u015bcie od kanonu, wystawienie na zranienie. Ona jest cenna i bywa kosztowna dla swojego nosiciela. Nale\u017cy j\u0105 chroni\u0107.\\nPo przesileniu\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Przesilenie letnie i zimowe s\u0142usznie kojarzy si\u0119 ze s\u0142abo\u015bci\u0105. To terminy medyczne. Opisuj\u0105 nasz sezonowy spadek woli \u017cycia, energii i odporno\u015bci na przestrzeni kilku tygodni jesieni\u0105 i wiosn\u0105, kiedy zmiany pogody, wahania ci\u015bnienia s\u0105 najdotkliwsze. Charakterystyczne objawy to rozdra\u017cnienie, mniejsza odporno\u015b\u0107 na stres, os\u0142abienie koncentracji i refleksu, senno\u015b\u0107, b\u00f3le g\u0142owy i mi\u0119\u015bni, nag\u0142e ataki zm\u0119czenia, a nawet wypadanie w\u0142os\u00f3w. Anonimowy wpis na forum brzmi dramatycznie: \u201eMam syna, 2,5 roczku, gdzie (sic!) powinnam wyj\u015b\u0107 z dzieckiem na dw\u00f3r. Jestem akurat sama i uwierzcie mi, \u017ce od 3 dni nie wychodzi\u0142am z ma\u0142ym, bo nie mam si\u0142y. Mimo takiej pi\u0119knej pogody, nie wykorzysta\u0142am tych dni. Ten stan trwa ju\u017c tydzie\u0144, a wyczyta\u0142am, \u017ce mo\u017ce trwa\u0107 do kilku tygodni. P\u0142aka\u0107 mi si\u0119 chce, bo ju\u017c jestem zm\u0119czona tym przesileniem. Nic mnie nie cieszy, o zm\u0119czeniu ju\u017c pisa\u0142am, wszystko robi\u0119 z musu, wszystko mnie dra\u017cni, irytuje. Nawet w\u0142asne dziecko mnie dra\u017cni, a on po prostu chce si\u0119 bawi\u0107. Szkoda mi ma\u0142ego. Mam lekkie zawroty r\u00f3wnowagi, ale nie kr\u0119ci mi si\u0119 w g\u0142owie. Bior\u0119 magnez, ale od kilku dni, na razie \u017cadnych efekt\u00f3w. Bo\u017ce, cudu potrzebuj\u0119, \u017ceby min\u0119\u0142o to wszystko. Powodzenia \u017cycz\u0119 wszystkim....sobie te\u017c. Pozdrawiam\u201d.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Krajobraz po przesileniu to wielkomiejski lecz pustynny krajobraz obraz\u00f3w de Chirico, to haker b\u0142\u0105kaj\u0105cy si\u0119 na obrze\u017cach Internetu. \u015alepe uliczki Internetu w obszarze net-artu, maksymalna redukcja na chwil\u0119 po kolorystycznej katastrofie. \u201eJaka pi\u0119kna katastrofa\u201d \u2013\u00a0spisa\u0142 Andrzej Sosnowski. \u201eKatastrofy to najlepsze spektakle ponowoczesno\u015bci\u201d \u2013 powiedzia\u0142by Baudrillard. Po przesileniu wychodzimy ze strefy ciszy w powoli rozp\u0119dzaj\u0105ce si\u0119 \u017cycie.\\nAgnieszka Wolny-Hamka\u0142o\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png\",\"width\":350,\"height\":499},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"PRZESILENIE\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Budapeszcie\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/#\/schema\/person\/35a72b339f128b3c51da8e0ac2c9c8fe\",\"name\":\"takacsm\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3cdc999881482fcdbe974296288ca419?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3cdc999881482fcdbe974296288ca419?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"takacsm\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/author\/takacsm\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"PRZESILENIE - Instytut Polski w Budapeszcie","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"PRZESILENIE - Instytut Polski w Budapeszcie","og_description":"3 listopada (czwartek), godz. 18.00 \u2014 17 listopada 2016 r. (czwartek)Faur Zs\u00f3fi Gal\u00e9ria, Panel Contemporary Bart\u00f3k B\u00e9la \u00fat 25, Budapest Wystawa artyst\u00f3w zwi\u0105zanych z wroc\u0142awsk\u0105 Akademi\u0105 Sztuk Pi\u0119knych oraz tw\u00f3rc\u00f3w reprezentuj\u0105cych artystyczne \u015brodowisko Budapesztu. Jest to sz\u00f3sta edycja mi\u0119dzynarodowego cyklu wystaw pod wsp\u00f3lnym has\u0142em Hallo Wroc\u0142aw 2016. Wystawa prezentuje tym razem tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artyst\u00f3w z Wroc\u0142awia [&hellip;]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/","og_site_name":"Instytut Polski w Budapeszcie","article_published_time":"2016-11-03T13:50:00+00:00","article_modified_time":"2020-05-04T09:29:05+00:00","og_image":[{"width":350,"height":499,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png","type":"image\/png"}],"author":"takacsm","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"takacsm","Szacowany czas czytania":"13 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/","name":"PRZESILENIE","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie-210x300.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png","datePublished":"2016-11-03T13:50:00+02:00","dateModified":"2020-05-04T09:29:05+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/#\/schema\/person\/35a72b339f128b3c51da8e0ac2c9c8fe"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2016-11-03","endDate":"2016-11-17","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"3 listopada (czwartek), godz. 18.00 \u2014 17 listopada 2016 r. (czwartek)Faur Zs\u00f3fi Gal\u00e9ria, Panel Contemporary Bart\u00f3k B\u00e9la \u00fat 25, Budapest\nWystawa artyst\u00f3w zwi\u0105zanych z wroc\u0142awsk\u0105 Akademi\u0105 Sztuk Pi\u0119knych oraz tw\u00f3rc\u00f3w reprezentuj\u0105cych artystyczne \u015brodowisko Budapesztu.\nJest to sz\u00f3sta edycja mi\u0119dzynarodowego cyklu wystaw pod wsp\u00f3lnym has\u0142em Hallo Wroc\u0142aw 2016. Wystawa prezentuje tym razem tw\u00f3rczo\u015b\u0107 artyst\u00f3w z Wroc\u0142awia i Budapesztu. Przesilenie to moment graniczny, zwi\u0105zany z destabilizacj\u0105 i zmian\u0105, pe\u0142n\u0105 mobilizacj\u0105 z jednej strony, z drugiej za\u015b z przeczuciem nadchodz\u0105cego upadku. Procesy spo\u0142eczne i jednostkowe, podlegaj\u0105c ci\u0105g\u0142ym fluktuacjom, nara\u017cone s\u0105 na nieustanne przesilenia. Dlatego has\u0142o to jest tak no\u015bne i aktualne - zw\u0142aszcza w momencie dynamicznych zmian. W jakim punkcie si\u0119 znajdujemy? Diagnoza, czy moment przesilenia w\u0142a\u015bnie nast\u0105pi\u0142, czy dopiero si\u0119 zbli\u017ca, nie jest \u0142atwa dla os\u00f3b znajduj\u0105cych si\u0119 w centrum wydarze\u0144.\nArty\u015bci:\u00a0\u00a0PLMaciej B\u0105czyk, Karolina Balcer, Anna Bujak, Karolina Freino, Roland Grabkowski, Jarek Grulkowski, Magda Grzybowska, \u0141ukasz Huculak, Jakub Jernajczyk, Piotr Kmita, Anna Ko\u0142odziejczyk, Mariusz Kosiba, Andrzej Kosto\u0142owski, Karina Marusi\u0144ska, Marcin Michalak, Marcin Mierzicki, Kamil Moskowczenko, Tomasz Opania, Karolina Szymanowska, Dy Tagowska\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0HU\u00c1d\u00e1m Albert, S\u00e1ri Ember, M\u00e1rk Fridvalszki, Anik\u00f3 Herbert, Tam\u00e1s Kasz\u00e1s, Random Routine (Krist\u00f3f Kriszti\u00e1n), J\u00falia V\u00e9csei\nWernisa\u017c odb\u0119dzie si\u0119 3 listopada o godzinie 18.00 w Galerii Faur Zs\u00f3fiakuratorzy:\u00a0Magda Grzybowska, Anna Ko\u0142odziejczyk, \u0141ukasz Huculak\nKryzys\nCz\u0142owiek sam, noc\u0105, w obcym mie\u015bcie czuje przyp\u0142yw energii, jak\u0105 wyzwala poczucie zagro\u017cenia. W nowych miejscach musimy by\u0107 czujni, bardziej uwa\u017cni ni\u017c \u201eu siebie\u201d. Ekscytacja. Najpierw kawa, potem alkohol i dwie, trzy knajpy polecone przez znajomych. Moment, kiedy wypowiadamy najlepsze tego dnia zdania. I moment, kiedy mamy przed sob\u0105 coraz mniej pi\u0119knych zda\u0144. Alkohol przestaje podnosi\u0107 ci\u015bnienie i powoli ogarnia nas znu\u017cenie. Ko\u0142o 2.00 zaczyna si\u0119 przesilenie. Jeszcze troch\u0119 udajemy, ale ju\u017c bez wiary. Coraz ciszej wypowiadane g\u0142upstwa, czerwone oczy. Papierosy nie smakuj\u0105. Kto\u015b puszcza z PC-ta stary trip-hop z lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych. Pierwszy kryzys. Teraz naj\u0142atwiej zgubi\u0107 telefon, pieni\u0105dze. Pierwsza fala md\u0142o\u015bci i nieodparta ch\u0119\u0107, \u017ceby si\u0119 po\u017cegna\u0107. Dobranoc. Wszyscy znamy te momenty przesilenia, kt\u00f3re mo\u017cna potraktowa\u0107 jak ponaglanie zm\u0119czonego cia\u0142a, aby wr\u00f3ci\u0107 do pokoju. Ale mo\u017cna je te\u017c zignorowa\u0107, \u201eprzeczeka\u0107\u201d. System nieustannie czynnych rynk\u00f3w 24\/7, nienormowany czas pracy i elektryczno\u015b\u0107 sprawi\u0142y, \u017ce mo\u017cemy sterowa\u0107, zmienia\u0107 dowolnie w czasie po\u0142o\u017cenie progu znu\u017cenia. Przesilenia. Czy istnieje obiektywny zegar biologiczny? Czy w cyklu dnia jest na sta\u0142e wpisany najlepszy moment na nauk\u0119, b\u00f3l, zmys\u0142owy seks, relaks, jedzenie, sztuk\u0119? A je\u015bli istnieje taki cykl, w jaki spos\u00f3b p\u0142acimy za jego destabilizacj\u0119? A mo\u017ce taka op\u0142ata to przes\u0105d? W \u015bwiecie po ko\u0144cu historii zegary, doby indywidualizuj\u0105 si\u0119. Prekariat \u2013 ludzie z obszaru wolnych zawod\u00f3w \u2013 rzeczywi\u015bcie pracuj\u0105 inaczej? Stacjonarni pracownicy dostrajaj\u0105 si\u0119 do globalnych rynk\u00f3w, do p\u00f3r dnia w Tokio i Nowym Jorku. A jednak wystarczy przej\u015b\u0107 si\u0119 noc\u0105 po polskich osiedlach, \u017ceby zobaczy\u0107, \u017ce ostatnie \u015bwiat\u0142a gasn\u0105 ko\u0142o 1.00 w nocy.\nKryzys, zranienie \u2013 to tak\u017ce punkt wyj\u015bcia w terapii. Czasami impuls do rozpocz\u0119cia procesu. Zatem punkt zwrotny. Interesuj\u0105ce w kontek\u015bcie przesilenia jest psychologiczne poj\u0119cie dezintegracji pozytywnej sformu\u0142owane przez Kazimierza D\u0105browskiego. Naukowiec nie postrzega\u0142 zdrowia psychicznego jako stanu, czego\u015b sta\u0142ego i niezmiennego. Raczej postrzega\u0142 je jako proces, w kt\u00f3rym wa\u017cna jest w\u0142a\u015bnie dynamika. Dynamika za\u015b zak\u0142ada tak\u017ce kryzys, przesilenie, poniewa\u017c rozw\u00f3j polega na ci\u0105g\u0142ej integracji i dezintegracji. Oto obserwujemy cz\u0142owieka, kt\u00f3rego osobowo\u015b\u0107 jest sp\u00f3jna, zwarta i harmonijna, lecz po chwili rozpada si\u0119, jedne struktury osobowo\u015bci przechodz\u0105 w inne, brak r\u00f3wnowagi wewn\u0119trznej staje si\u0119 oczywisto\u015bci\u0105. Pojawia si\u0119 b\u00f3l i l\u0119k. Ale czy woleliby\u015bmy \u2013 jak pisa\u0142a Susan Sontag \u2013 by\u0107 \u201eunieruchomieni w kalekich to\u017csamo\u015bciach\u201d? Spo\u0142ecznych rolach, kt\u00f3re zak\u0142adaj\u0105 szczelno\u015b\u0107? Na ich stra\u017cy stoi opresyjny system spo\u0142eczny, kontroluj\u0105cy cykle i funkcje. To dlatego poststrukturali\u015bci, a za nimi na przyk\u0142ad feministki, d\u0105\u017cyli do kryzysu (kultury, kanon\u00f3w, idei). \u201ePoststrukturalizm by\u0142 pr\u00f3b\u0105 przeniesienia rebelianckiego ducha paryskiego maja \u201968 na teren teorii\u201d \u2013 pisze w zbiorze esej\u00f3w \u201eKulturoznawstwo, czyli wprowadzenie do kultury ponowoczesnej\u201d Grzegorz Dziamski. I zauwa\u017ca, \u017ce jedynie kryzys by\u0142 wed\u0142ug feministek w stanie zburzy\u0107 \u201epatriarchaln\u0105 w\u0142adz\u0119, kt\u00f3ra sytuuje si\u0119 na poziomie znakowania, czyli tam, gdzie wytwarzane s\u0105 wszystkie opozycje, a kobieco\u015b\u0107 definiowana jest jako zaprzeczenie m\u0119sko\u015bci\u201d.\nKryzys, s\u0142abo\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 atutem w sztuce? Dobra sztuka kojarzy si\u0119 z si\u0142\u0105: z intelektualnym dookre\u015bleniem, z wp\u0142ywowymi ideami, z indywidualno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra jest przecie\u017c wyj\u015bciem poza grup\u0119: \u201eBy\u0142em niewyodr\u0119bniony, a zatem nie mo\u017cna by\u0142o mnie zrani\u0107\u201d. Z obecno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra wymaga charyzmy. Ale sp\u00f3jrzmy na s\u0142abo\u015b\u0107 jako na wahanie, niepewno\u015b\u0107, kt\u00f3ra zmusza nas do eksperyment\u00f3w, zmiany p\u00f3l, ucieczki do przodu. Kt\u00f3ra chroni nas przed petryfikacj\u0105, unieruchomieniem we w\u0142asnym stylu. Przesilenie by\u0142oby w tym kontek\u015bcie osi\u0105gni\u0119ciem najwy\u017cszego progu w\u0142asnego stylu i wyj\u015bciem z oswojonej formy w stron\u0119 nieznanego.\nCykle\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Przesilenie jest elementem cyklu. Towarzyszy obiegowi pewnej sekwencji zdarze\u0144. Cykl to zesp\u00f3\u0142 czynno\u015bci lub zjawisk tworz\u0105cych jak\u0105\u015b ca\u0142o\u015b\u0107: zamkni\u0119t\u0105, ale rozwojow\u0105, okresowo powtarzan\u0105. Na przyk\u0142ad cykl sonet\u00f3w bli\u017aniaczych merytorycznie lub formalnie, cykl obraz\u00f3w, cykl hydrologiczny (obiegu wody). Przesilenie jest ekscesem. Wy\u0142omem w cyklu. Co\u015b jest w swoim maksimum, \u017ceby si\u0119 przegi\u0105\u0107 i osi\u0105gn\u0105\u0107 minimum. Kumulacja, maksimum, spi\u0119trzenie. Kumulacja i zmiana.\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Cykl nas uspakaja. Cykliczno\u015b\u0107 daje poczucie bezpiecze\u0144stwa. Ale dopiero do\u015bwiadczenie czy \u015bwiadomo\u015b\u0107 czasu linearnego da\u0142o nam poczucie ca\u0142kowitej wolno\u015bci, pozbawionej determinizmu. Bez punkt\u00f3w doj\u015bcia, m\u0119cz\u0105cej powtarzalno\u015bci. \u201ePoj\u0119cie absolutnej wolno\u015bci towarzyszy\u0142o narodzinom linearnego czasu historii\u201d \u2013 pisa\u0142 w szkicu \u201ePewnego razu w przesz\u0142o\u015bci\u201d John Berger. \u201ePomimo istnienia zegar\u00f3w i regularnych obrot\u00f3w Ziemi do\u015bwiadczany przez nas czas biegnie r\u00f3\u017cnymi pr\u0119dko\u015bciami. Wra\u017cenie to odrzuca si\u0119 zazwyczaj jako subiektywne, jako \u017ce czas, zgodnie z dziewi\u0119tnastowiecznym wyobra\u017ceniem, jest obiektywny, niepodwa\u017calny i oboj\u0119tny; jego oboj\u0119tno\u015b\u0107 nie ma granic.\u201d Eksces przesilenia eliminuje oboj\u0119tno\u015b\u0107 czasu.\nPunkt zero\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Co\u015b do czego\u015b d\u0105\u017cy\u0142o, nasyca\u0142o si\u0119 i osi\u0105gn\u0119\u0142o kulminacj\u0119. Co\u015b \u2013 jaka\u015b prosta, jaka\u015b czynno\u015b\u0107, dzia\u0142anie \u2013 zbli\u017ca\u0142o si\u0119 do punktu w czasie i osi\u0105gn\u0119\u0142o kluczowy punkt. Oto nast\u0105pi\u0142 ten specjalny moment szczytowy. Po nim wahni\u0119cie \u2013 i zn\u00f3w kolaps. Po czasie \u015bwi\u0119tym czas \u015bwiecki. Codzienno\u015b\u0107 po \u015bwi\u0119cie. Czym w istocie jest punkt zero? W wierszu \u201eSzeroko\u015b\u0107 poetycka zero\u201d Andrzej Sosnowski pisze: \u201eMo\u017ce takim kto\u015b ci\u0119 pokocha \u2013 zawiesi\u0142 g\u0142os w tunelu\u201d. Takim, czyli jakim? Odmienionym? W ka\u017cdym razie innym, po transformacji. Takim, czyli martwym? \u2013 skoro pomkn\u0119li przez tunel i ha\u0142as rozjazd\u00f3w. Jest si\u0119 martwym w punkcie zero? Ale tak\u017ce wolnym (\u201enasze cia\u0142a powl\u00f3k\u0142 skafander snu\u201d). Lekko\u015b\u0107, niewa\u017cko\u015b\u0107. Z tym kojarzy si\u0119 \u201edusza\u201d. Czym jest i gdzie si\u0119 znajduje \u201eszeroko\u015b\u0107 poetycka zero\u201d? Zawsze my\u015bla\u0142am o niej jako o punkcie przesilenia. Jako o lesie poza czasem z ksi\u0105\u017cki C.S. Lewisa. W \u201eSiostrze\u0144cu czarodzieja\u201d by\u0142 to las, w kt\u00f3rym podr\u00f3\u017cnika w czasie i przestrzeni opanowywa\u0142a taka senno\u015b\u0107, \u017ce po prostu zostawa\u0142 w lesie, nie robi\u0142 nic. W lesie bez wiatru, w hipnotycznym, filtrowanym przez ziele\u0144 \u015bwietle opuszcza\u0142a go wola, przesypia\u0142 czas. By\u0142 to las mi\u0119dzy \u015bwiatami. Miejsce, z kt\u00f3rego mo\u017cna by\u0142o przedosta\u0107 si\u0119 do niesko\u0144czonej liczby \u015bwiat\u00f3w, po prostu wchodz\u0105c do kt\u00f3rej\u015b z ma\u0142ych sadzawek. Lecz trudno by\u0142o tego dokona\u0107 w bezw\u0142adzie bezmy\u015blno\u015bci i rozleniwienia, jakie czuje si\u0119 czasem w gor\u0105ce sierpniowe dni w po\u0142udnie. S\u0142abo\u015b\u0107. To dlatego w wierzeniach ludowych S\u0142owianie przestrzegali przed wychodzeniem na polany lub na pola w po\u0142udnie. To tam, wykorzystuj\u0105c moment naszej najwi\u0119kszej s\u0142abo\u015bci (przesilenia), mog\u0105 zaatakowa\u0107 nas po\u0142udnice. \u201eR\u017cane baby\u201d, kobiety o \u017celaznych z\u0119bach. Historie o po\u0142udnicach mog\u0142y w dawnych czasach stanowi\u0107 ostrze\u017cenie przed udarem. A mo\u017ce by\u0142y jedynie pr\u00f3b\u0105 wyja\u015bnienia sobie atmosferycznych zjawisk, wir\u00f3w powietrznych, kt\u00f3re powstawa\u0142y w zwi\u0105zku z r\u00f3\u017cnicami ci\u015bnie\u0144, a kt\u00f3rych ba\u0142a si\u0119 starszyzna? Os\u0142abiony cz\u0142owiek w punkcie zero \u2013 kiedy s\u0142o\u0144ce jest w zenicie \u2013 bywa najbardziej podatny na dzia\u0142ania demon\u00f3w. W tym szczeg\u00f3lnym momencie nie obowi\u0105zuj\u0105 \u015bwieckie prawa \u2013 s\u0105 zawieszone. Zatem jest to miejsce poza (naszym) czasem. W tym punkcie wszystko mo\u017ce si\u0119 zdarzy\u0107. Maciej Kurowicki \u2013 autor tekst\u00f3w i wokalista zespo\u0142u Hurt \u2013 \u015bpiewa\u0142 w jednej ze swoich piosenek: \u201eChod\u017amy do strefy zero, b\u0119dziemy karmi\u0107 martwe \u0142ab\u0119dzie, poza czasem, poza miejscem, jeste\u015bmy\u201d.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W punkcie zero rozgrywa si\u0119 te\u017c melancholijna historia spotkania dw\u00f3ch nieznajomych m\u0119\u017cczyzn: klienta i dealera, w sztuce Bernarda-Marie Koltesa \u201eSamotno\u015b\u0107 p\u00f3l bawe\u0142nianych\u201d. Oto dw\u00f3ch bohater\u00f3w spotyka si\u0119 \u201epoza gr\u0105, poza \u017cyciem\u201d \u2013 noc\u0105, w cieniu wysoko\u015bciowc\u00f3w. S\u0105 wyabstrahowani, zredukowani do samych siebie. Nic o sobie nie wiedz\u0105, nic o nich nie wiemy. Jedynie to, \u017ce jeden z nich ma by\u0107 mo\u017ce co\u015b, co mo\u017ce zaspokoi\u0107 po\u017c\u0105danie drugiego. Chodzi o seks? Narkotyki? Rozmow\u0119? Z fascynacj\u0105 obserwujemy abstrakcyjn\u0105 pr\u00f3b\u0119 si\u0142, uwodzenie, przemoc, pragnienie i l\u0119k, kt\u00f3re na przemian pojawiaj\u0105 si\u0119 w relacji dw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn. Ta rozmowa, kt\u00f3rej przedmiotem jest abstrakt, niewiadoma, nie mog\u0142aby odby\u0107 si\u0119 w rzeczywisto\u015bci potocznej. By\u0142aby zbyt absurdalna, poza spo\u0142eczn\u0105 konwencj\u0105. Ale tu, w punkcie zero, \u201epoza gr\u0105, poza \u017cyciem\u201d, kiedy prawa opisane przez dyskursy naukowe s\u0105 zniesione, mo\u017ce zdarzy\u0107 si\u0119 co\u015b wyj\u0105tkowego, specyficznego. Co\u015b, co mo\u017cemy pr\u00f3bowa\u0107 oznacza\u0107 na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119.\nSpienione \u017cycie \u2013 kumulacja\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Na pr\u00f3bach otwartych do \u201eProcesu\u201d Franza Kafki Krystian Lupa m\u00f3wi\u0142 o specyficznym, ekstatycznym uczuciu, kt\u00f3re pojawia si\u0119 w szczeg\u00f3lnych momentach. Nazywa\u0142 je \u201espienionym \u017cyciem\u201d. \u201eSpienione \u017cycie\u201d \u2013 moment, w kt\u00f3rym \u017cycie osi\u0105ga pe\u0142ni\u0119, kiedy mamy to ekscytuj\u0105ce wra\u017cenie dotykania istoty \u017cycia, poczucie sensu czy p\u0142yni\u0119cia przez chwil\u0119 w \u201eg\u0142\u00f3wnym nurcie\u201d \u017cycia. Moment zanim zaczn\u0105 ko\u0144czy\u0107 si\u0119 \u201ete wspania\u0142e pieni\u0105dze\u201d. Pierwszy seks z nim, ni\u0105. Chwila, kiedy s\u0142owa zaczynaj\u0105 si\u0119 uk\u0142ada\u0107 (\u201estycze\u0144 2011, ten jedyny moment, kiedy by\u0142em genialny\u201d), m\u00f3wi\u0107 same za siebie. Ale przede wszystkim moment, kiedy znajdujemy t\u0119 idealnie precyzyjn\u0105, idealnie koherentn\u0105 form\u0119, \u017ceby powiedzie\u0107 to, co chcemy. Na polu sztuki \u2013 s\u0142ynna kumulacja ludzkiej wra\u017cliwo\u015bci i inteligencji, kt\u00f3rej efektem jest udane dzie\u0142o sztuki. Uczucie tak silne, \u017ce wydaje si\u0119, \u017ce to my jeste\u015bmy przedmiotem, a podmiotem jest forma \u2013 ona nas znajduje. Zachodzi 100% komunikacji na wszystkich poziomach. Fizjologiczne objawy euforii: przyspieszone t\u0119tno, wyrzut adrenaliny i dopaminy do krwi, rozszerzone \u017arenice. Przyjemno\u015b\u0107. Jakie jest jej \u017ar\u00f3d\u0142o? Wynika z doskonale poprowadzonej komunikacji? Czyli \u2013 w drugim uj\u0119ciu \u2013 z poczucia wsp\u00f3\u0142odczuwania, wyj\u015bcia z ba\u0144ki, chwilowego prze\u0142amania poczucia egzystencjalnej samotno\u015bci? A mo\u017ce przyjemno\u015b\u0107 z wysublimowanej w artefakt ekspresji polega na antycypacji spo\u0142ecznego presti\u017cu, uznania dla naszego dzie\u0142a, czyt. dla nas?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kumulacja jest cz\u0119\u015bci\u0105 triady: kumulacja \u2013 przesilenie \u2013 kolaps, dlatego ekstaza jest nieroz\u0142\u0105cznie zwi\u0105zana z depresj\u0105. Syndrom day-after jest stanem, kt\u00f3ry przychodzi zawsze po uko\u0144czeniu ksi\u0105\u017cki, wystawy, performance\u2019u, a kt\u00f3ry dobrze znaj\u0105 arty\u015bci. Niejasne poczucie kl\u0119ski, pustka, wykorzenienie. Brak woli. Spienione \u017cycie oddali\u0142o si\u0119 i zostali\u015bmy zn\u00f3w w nurcie \u201ezwyk\u0142ego\u201d \u017cycia \u2013 z jego drobiazgami, k\u0142opotami, ma\u0142ostkowo\u015bci\u0105. Ale pozosta\u0142a t\u0119sknota za stanem euforii. Po jakim\u015b czasie energia zaczyna si\u0119 zbiera\u0107, zn\u00f3w przepuszczony przez nasz\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 \u015bwiat krystalizuje si\u0119 w nas, osadza. Funkcja pokazuje wzrost, na ko\u0144cu kt\u00f3rego, w punkcie zero, czeka \u201espienione \u017cycie\u201d.\nS\u0142abo\u015b\u0107\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Popkultura ma w\u0142asne pomys\u0142y na \u017cycie. Popkultura kojarzy mi\u0142o\u015b\u0107 z moc\u0105: reprodukowane kompulsywnie czerwone serce to pop-symbol \u017cycia, zdrowia, si\u0142y. Tymczasem mi\u0142o\u015b\u0107 jest s\u0142abo\u015bci\u0105. Uleganiem, poddawaniem si\u0119, nago\u015bci\u0105. Pokazywaniem mi\u0119kkiego brzucha. Mi\u0142o\u015b\u0107 to przesilenie. Podniecenie seksualne bywa opisywane jako rodzaj s\u0142abo\u015bci. Czy zatem s\u0142abo\u015b\u0107 jest b\u0142\u0119dem w systemie, czym\u015b, co nale\u017cy wyeliminowa\u0107? Czy mo\u017ce jest warto\u015bci\u0105, cech\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej jeste\u015bmy ludzcy, potrafimy wsp\u00f3\u0142czu\u0107. W powie\u015bci \u201eWehiku\u0142 czasu\u201d Orson Wells przedstawia plemi\u0119 przysz\u0142o\u015bci, ludek, z kt\u00f3rego wyeliminowano s\u0142abo\u015bci: zagro\u017cenia, choroby. Podr\u00f3\u017cnik w czasie postrzega ten ludek jako infantylny i g\u0142upi. Oto \u2013 my\u015bli \u2013 spi\u017cowa szczelno\u015b\u0107 cia\u0142a i umys\u0142u os\u0142abia nasz\u0105 inteligencj\u0119. Szczelny system nas unieruchamia, petryfikuje. Cz\u0142owiek ze swej istoty jest irracjonalny, nieprzewidywalny i dlatego fascynuj\u0105cy.\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kapitalizm nie sprzyja s\u0142abo\u015bci. S\u0142absi s\u0105 eliminowani w konkursie o szybkie pieni\u0105dze. Nawet ci, kt\u00f3rzy zbyt cz\u0119sto pozwalaj\u0105 sobie na sen, s\u0105 na gorszych pozycjach, ni\u017c ci, kt\u00f3rzy staraj\u0105 si\u0119 dor\u00f3wna\u0107 niezasypiaj\u0105cym, czynnym non-stop rynkom. Poza stref\u0105 sukcesu zaczyna si\u0119 szara strefa. A przecie\u017c trudno dok\u0142adnie zdefiniowa\u0107 poj\u0119cie sukcesu w kontek\u015bcie sztuki. S\u0142owo \u201esukces\u201d nale\u017ca\u0142oby raczej traktowa\u0107 jako podejrzane. Wystarczy sobie u\u015bwiadomi\u0107 przemocowo\u015b\u0107 kanon\u00f3w czy konkurs\u00f3w artystycznych i literackich. Oscylacj\u0119 pomi\u0119dzy establishmentem \/ mainstreamem czy po prostu mod\u0105, a stref\u0105, kt\u00f3r\u0105 definiujemy jako podziemie: awangard\u0119, transgresj\u0119, alternatyw\u0119. Kulturoznawca zapyta\u0142by: sukces przez kogo uznany, dla kogo i w jakim celu produkowany? Sukces umacniaj\u0105cy jaki kanon? Dziamski pisze: \u201eModernizm by\u0142 idealistyczny, wierzy\u0142 w czyst\u0105 prawd\u0119; postmodernizm jest polityczny, uczy, jak \u017cy\u0107 w \u015bwiecie wielu prawd, gdzie ka\u017cdy ma racj\u0119 i nikt nie ma monopolu na prawd\u0119\u201d. Dlatego szczeg\u00f3lnie w czasach globalnego kapitalizmu powinni\u015bmy docenia\u0107 s\u0142abo\u015b\u0107, za kt\u00f3r\u0105 stoi inno\u015b\u0107, samotno\u015b\u0107, wra\u017cliwo\u015b\u0107, odej\u015bcie od kanonu, wystawienie na zranienie. Ona jest cenna i bywa kosztowna dla swojego nosiciela. Nale\u017cy j\u0105 chroni\u0107.\nPo przesileniu\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Przesilenie letnie i zimowe s\u0142usznie kojarzy si\u0119 ze s\u0142abo\u015bci\u0105. To terminy medyczne. Opisuj\u0105 nasz sezonowy spadek woli \u017cycia, energii i odporno\u015bci na przestrzeni kilku tygodni jesieni\u0105 i wiosn\u0105, kiedy zmiany pogody, wahania ci\u015bnienia s\u0105 najdotkliwsze. Charakterystyczne objawy to rozdra\u017cnienie, mniejsza odporno\u015b\u0107 na stres, os\u0142abienie koncentracji i refleksu, senno\u015b\u0107, b\u00f3le g\u0142owy i mi\u0119\u015bni, nag\u0142e ataki zm\u0119czenia, a nawet wypadanie w\u0142os\u00f3w. Anonimowy wpis na forum brzmi dramatycznie: \u201eMam syna, 2,5 roczku, gdzie (sic!) powinnam wyj\u015b\u0107 z dzieckiem na dw\u00f3r. Jestem akurat sama i uwierzcie mi, \u017ce od 3 dni nie wychodzi\u0142am z ma\u0142ym, bo nie mam si\u0142y. Mimo takiej pi\u0119knej pogody, nie wykorzysta\u0142am tych dni. Ten stan trwa ju\u017c tydzie\u0144, a wyczyta\u0142am, \u017ce mo\u017ce trwa\u0107 do kilku tygodni. P\u0142aka\u0107 mi si\u0119 chce, bo ju\u017c jestem zm\u0119czona tym przesileniem. Nic mnie nie cieszy, o zm\u0119czeniu ju\u017c pisa\u0142am, wszystko robi\u0119 z musu, wszystko mnie dra\u017cni, irytuje. Nawet w\u0142asne dziecko mnie dra\u017cni, a on po prostu chce si\u0119 bawi\u0107. Szkoda mi ma\u0142ego. Mam lekkie zawroty r\u00f3wnowagi, ale nie kr\u0119ci mi si\u0119 w g\u0142owie. Bior\u0119 magnez, ale od kilku dni, na razie \u017cadnych efekt\u00f3w. Bo\u017ce, cudu potrzebuj\u0119, \u017ceby min\u0119\u0142o to wszystko. Powodzenia \u017cycz\u0119 wszystkim....sobie te\u017c. Pozdrawiam\u201d.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Krajobraz po przesileniu to wielkomiejski lecz pustynny krajobraz obraz\u00f3w de Chirico, to haker b\u0142\u0105kaj\u0105cy si\u0119 na obrze\u017cach Internetu. \u015alepe uliczki Internetu w obszarze net-artu, maksymalna redukcja na chwil\u0119 po kolorystycznej katastrofie. \u201eJaka pi\u0119kna katastrofa\u201d \u2013\u00a0spisa\u0142 Andrzej Sosnowski. \u201eKatastrofy to najlepsze spektakle ponowoczesno\u015bci\u201d \u2013 powiedzia\u0142by Baudrillard. Po przesileniu wychodzimy ze strefy ciszy w powoli rozp\u0119dzaj\u0105ce si\u0119 \u017cycie.\nAgnieszka Wolny-Hamka\u0142o"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-content\/uploads\/sites\/21\/2020\/04\/przesilenie.png","width":350,"height":499},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/pl\/2016\/11\/03\/przesilenie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"PRZESILENIE"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/","name":"Instytut Polski w Budapeszcie","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/#\/schema\/person\/35a72b339f128b3c51da8e0ac2c9c8fe","name":"takacsm","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3cdc999881482fcdbe974296288ca419?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3cdc999881482fcdbe974296288ca419?s=96&d=mm&r=g","caption":"takacsm"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/author\/takacsm\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4658","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-json\/wp\/v2\/users\/124"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4658"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4658\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4661,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4658\/revisions\/4661"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4659"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4658"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4658"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/budapest\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4658"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}