{"id":12117,"date":"2025-04-25T13:39:26","date_gmt":"2025-04-25T11:39:26","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/?p=12117"},"modified":"2025-06-23T11:54:09","modified_gmt":"2025-06-23T09:54:09","slug":"marian-ruzamski-sztuka-pamieci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/","title":{"rendered":"Marian Ruzamski \u2013 Sztuka pami\u0119ci"},"content":{"rendered":"\n\n\n
\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Abbildung: Marian Ruzamski, Selbstbildnis, Konzentrationslager Auschwitz, 1943\/1944, Bleistift auf Papier, 25 \u00d7 20 cm, Staatliches Museum Auschwitz-Birkenau<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

Marian Ruzamski – Sztuka pami\u0119ci<\/strong><\/p>\n

Pierwsza monograficzna wystawa prac Mariana Ruzamskiego poza Polsk\u0105<\/strong><\/p>\n

8 maja, w 80. rocznic\u0119 zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej, w Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych w Solingen otwarto wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci i osobie polskiego malarza Mariana Ruzamskiego, wi\u0119zionego w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i zag\u0142ady Auschwitz-Birkenau.
Instytut Polski w D\u00fcsseldorfie jest wsp\u00f3\u0142organizatorem wystawy, kt\u00f3ra powsta\u0142a we wsp\u00f3\u0142pracy z Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych oraz Muzeum – Zamek Tarnowskich w Tarnobrzegu. Przedmow\u0119 do katalogu wystawy napisa\u0142 Marian Turski.
W przem\u00f3wieniu otwieraj\u0105cym wystaw\u0119 dyrektor Instytutu Polskiego w D\u00fcsseldorfie, Radca-Minister Rafa\u0142 Sobczak, na podstawie biografii Mariana Ruzamskiego nakre\u015bli\u0142 kontekst historyczny wybuchu II Wojny Swiatowej, przedstawi\u0142 straty poniesione przez Polsk\u0119 podczas okupacji niemieckiej, a tak\u017ce wskaza\u0142 na potrzeb\u0119 kontynuowania dialogu i wsp\u00f3\u0142pracy polsko-niemieckiej.<\/p>\n

W wydarzeniu wzi\u0119li udzia\u0142 burmistrz Solingen Tim Kurzbach, prezydent Tarnobrzega \u0141ukasz Nowak, Pe\u0142nomocnik kraju zwi\u0105zkowego Nadrenia P\u00f3\u0142nocna-Westfalia ds. walki z antysemityzmem, \u017cycia \u017cydowskiego i kultury pami\u0119ci Sylvia L\u00f6hrmann, przedstawiciele parlamentu krajowego, korpusu konsularnego oraz przedstawiciele lokalnej sceny artystycznej i kulturalnej.<\/p>\n

Wystawa b\u0119dzie prezentowana w Solingen do 14 wrze\u015bnia 2025 roku. Nast\u0119pnie od jesieni tego roku b\u0119dzie w Tarnobrzegu, a w 2026 roku w Krakowie.<\/p>\n

8.5. – 14.9.2025<\/p>\n

Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych, Wuppertaler Str. 160, 42653 Solingen<\/p>\n

https:\/\/www.verfolgte-kuenste.com\/wechselausstellungen\/marian-ruzamki-kunst-der-erinnerung<\/a><\/p>\n

Wystawa Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych w Solingen we wsp\u00f3\u0142pracy z Fundacj\u0105 Wsp\u00f3\u0142pracy Polsko-Niemieckiej, Instytutem Polskim w D\u00fcsseldorfie i Fundacj\u0105 Obywatelsk\u0105 Gerda Keimera w Solingen.<\/p>\n

100 lat po ostatniej wystawie indywidualnej. 80 lat po \u015bmierci – tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Mariana Ruzamskiego wraca w centrum uwagi publicznej.<\/p>\n

Sztuka jako \u015bwiadectwo<\/strong><\/p>\n

Dzie\u0142a sztuki mog\u0105 wyra\u017ca\u0107 to, co niewypowiedziane. Przekazuj\u0105 histori\u0119 nie tylko w faktach, ale tak\u017ce w uczuciach – i \u0142\u0105cz\u0105 nas z do\u015bwiadczeniami tych, kt\u00f3rzy je stworzyli. Wystawa „Marian Ruzamski. Sztuka pami\u0119ci” po\u015bwi\u0119cona jest arty\u015bcie, kt\u00f3ry zachwyca nie tylko niezwyk\u0142ym \u015bwiatem koloru i g\u0142\u0119bi, ale tak\u017ce swoim losem. Ruzamski podczas Drugiej Wojny \u015awiatowej zosta\u0142 deportowany do Auschwitz, a w 1945 r. zgin\u0105\u0142 w obozie Bergen-Belsen. Jego prace powsta\u0142e w Auschwitz s\u0105 cichym oporem przeciwko zapomnieniu – wyrazem nadziei w czasach wielkiej ciemno\u015bci.<\/p>\n

Artysta Marian Ruzamski (1889-1945)<\/strong><\/p>\n

„Mimo entuzjastycznych recenzji i wystaw w najbardziej presti\u017cowych salonach II Rzeczypospolitej, nigdy nie uda\u0142o mu si\u0119 zaistnie\u0107 w czo\u0142\u00f3wce polskich malarzy XX wieku. Nawet po Drugiej Wojnie \u015awiatowej nie uda\u0142o si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 go zbiorowej pami\u0119ci”. – Tadeusz Zych, 2025<\/p>\n

Marian Ruzamski by\u0142 wra\u017cliwym obserwatorem otoczenia. Jego obrazy przedstawiaj\u0105 portrety, pejza\u017ce i sceny z \u017cycia codziennego – zawsze przepojone g\u0142\u0119bokim cz\u0142owiecze\u0144stwem. Jest jednym z artyst\u00f3w, kt\u00f3rych tw\u00f3rczo\u015b\u0107 zosta\u0142a niemal wymazana przez prze\u015bladowania. Wystawa jest pierwsz\u0105 kompleksow\u0105 prezentacj\u0105 jego pe\u0142nego dorobku – ho\u0142dem dla wielkiego polskiego malarza i \u015bwiadka Zag\u0142ady.<\/p>\n

Dramatyczne wstrz\u0105sy ostatniego stulecia ukszta\u0142towa\u0142y \u017cycie Mariana Ruzamskiego: urodzony w Lipniku ko\u0142o Bielska-Bia\u0142ej w 1889 roku, pochodzi\u0142 z rodziny zr\u00f3\u017cnicowanej kulturowo. Jego matka by\u0142a francusk\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0105, a ojciec polskim notariuszem. Jako obywatel \u00f3wczesnych Austro-W\u0119gier, m\u0142ody, bardzo utalentowany artysta musia\u0142 w 1914 roku zrezygnowa\u0107 ze stypendium w Pary\u017cu i opu\u015bci\u0107 Francj\u0119, poniewa\u017c na pocz\u0105tku wojny sta\u0142 si\u0119 \u201ewrogim cudzoziemcem\u201d. Podczas I. Wojny \u015awiatowej wojska rosyjskie deportowa\u0142y go do Charkowa. Powr\u00f3ci\u0142 z zawieruchy rewolucyjnej do wolnego, m\u0142odego pa\u0144stwa polskiego z ci\u0119\u017ck\u0105 traum\u0105. Podczas niemieckiej okupacji Polski w czasie Drugiej Wojny \u015awiatowej, Ruzamski zosta\u0142 uznany za \u017byda i homoseksualist\u0119 w 1943 r., deportowany przez Niemc\u00f3w do Auschwitz, a nast\u0119pnie do Bergen-Belsen, gdzie zmar\u0142 80 lat temu, 8 marca 1945 r., na kr\u00f3tko przed zako\u0144czeniem wojny.<\/p>\n

Ale chocia\u017c \u017cycie Ruzamskiego by\u0142o przy\u0107mione wojn\u0105, prze\u015bladowaniami i przemoc\u0105, jego prace opowiadaj\u0105 inn\u0105 histori\u0119. Jego obrazy charakteryzuj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119bokim cz\u0142owiecze\u0144stwem, scenami z \u017cycia codziennego i niemal unosz\u0105c\u0105 si\u0119 lekko\u015bci\u0105 – jakby mija\u0142 nas inny, spokojny wiek. S\u0105 to poetyckie, nawiedzaj\u0105ce obrazy, kt\u00f3re przypominaj\u0105 letnie krajobrazy, a nie terror i zniszczenie.<\/p>\n

Inicjator Marian Turski (1926-2025)<\/strong><\/p>\n

Pomys\u0142odawc\u0105 wystawy jest Marian Turski – historyk, dziennikarz i ocala\u0142y z Auschwitz. Przez ca\u0142e \u017cycie walczy\u0142 z zapomnieniem, o demokracj\u0119 i prawa cz\u0142owieka.<\/p>\n

Jego s\u0142owa „Auschwitz nie spad\u0142 z nieba. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od drobnych przejaw\u00f3w nietolerancji i antysemityzmu, od rasizmu. O tym trzeba pami\u0119ta\u0107: Nie zacz\u0119\u0142o si\u0119 od kom\u00f3r gazowych”. przypominaj\u0105 nam do dzi\u015b. Turski towarzyszy\u0142 powstawaniu tej wystawy na kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105. Jego przedmowa do katalogu zosta\u0142a uko\u0144czona na kilka dni przed \u015bmierci\u0105 18 lutego 2025 roku. Wystawa jest mu dedykowana.<\/p>\n

Sztuka pami\u0119ci<\/strong><\/p>\n

W 2025 roku przypada 80. rocznica zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej – okazja do zatrzymania si\u0119 i ponownego zastanowienia nad tym, jak dzi\u015b pami\u0119tamy o katastrofalnych wydarzeniach z pierwszej po\u0142owy XX wieku. Wystawa prac Mariana Ruzamskiego jest artystycznym wk\u0142adem w to upami\u0119tnienie. Skupia si\u0119 na jednostkowym losie, kt\u00f3ry dla wielu jest wzorcowy, a jednocze\u015bnie pokazuje, \u017ce pami\u0119\u0107 to nie tylko przestroga, ale tak\u017ce dziedzictwo kulturowe. W czasach, gdy narracje historyczne s\u0105 coraz cz\u0119\u015bciej kwestionowane, wystawa podkre\u015bla znaczenie sztuki jako medium \u015bwiadomo\u015bci historycznej. Przypomina nam, \u017ce droga do pojednania prowadzi przez zrozumienie – i \u017ce to zrozumienie cz\u0119sto zaczyna si\u0119 w ciszy obrazu.<\/p>\n

Wystawa powsta\u0142a we wsp\u00f3\u0142pracy z Muzeum Zamek Tarnowskich w Tarnobrzegu i Pa\u0144stwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau. Partnerem wystawy jest tak\u017ce Instytut Polski w Duesseldorfie. Wspieraj\u0105 j\u0105 Fundacja Wsp\u00f3\u0142pracy Polsko-Niemieckiej, Fundacja Obywatelska Gerda Kaimera w Solingen oraz inni sponsorzy. Po wst\u0119pnej prezentacji w Centrum Sztuki Prze\u015bladowanej, wystawa zostanie pokazana w Tarnobrzegu, ostatnim miejscu zamieszkania Ruzamskiego, a wiosn\u0105 2026 roku w Pa\u0142acu Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, gdzie Ruzamski mia\u0142 swoj\u0105 ostatni\u0105 indywidualn\u0105 wystaw\u0119 100 lat wcze\u015bniej.<\/p>\n

W ramach przygotowa\u0144 do wystawy w dniach 4-5 wrze\u015bnia 2024 r. w Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych odby\u0142a si\u0119 polsko-niemiecka konferencja \u201ePami\u0119\u0107 o przesz\u0142o\u015bci, kszta\u0142towanie przysz\u0142o\u015bci\u201d po\u015bwi\u0119cona \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci Mariana Ruzamskiego oraz walce z antysemityzmem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Marian Ruzamski – Sztuka pami\u0119ci Pierwsza monograficzna wystawa prac Mariana Ruzamskiego poza Polsk\u0105 8 maja, w 80. rocznic\u0119 zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej, w Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych w Solingen otwarto wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci i osobie polskiego malarza Mariana Ruzamskiego, wi\u0119zionego w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i zag\u0142ady Auschwitz-Birkenau.Instytut Polski w D\u00fcsseldorfie jest wsp\u00f3\u0142organizatorem wystawy, kt\u00f3ra powsta\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":103,"featured_media":12619,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[195],"tags":[],"class_list":["post-12117","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sztuka"],"yoast_head":"\nMarian Ruzamski \u2013 Sztuka pami\u0119ci - Instytut Polski w Dusseldorfie<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Marian Ruzamski \u2013 Sztuka pami\u0119ci - Instytut Polski w Dusseldorfie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Marian Ruzamski – Sztuka pami\u0119ci Pierwsza monograficzna wystawa prac Mariana Ruzamskiego poza Polsk\u0105 8 maja, w 80. rocznic\u0119 zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej, w Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych w Solingen otwarto wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci i osobie polskiego malarza Mariana Ruzamskiego, wi\u0119zionego w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i zag\u0142ady Auschwitz-Birkenau.Instytut Polski w D\u00fcsseldorfie jest wsp\u00f3\u0142organizatorem wystawy, kt\u00f3ra powsta\u0142a […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Dusseldorfie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-04-25T11:39:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-06-23T09:54:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"704\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"784\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kolinskia\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kolinskia\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/\",\"name\":\"Marian Ruzamski \u2013 Sztuka pami\u0119ci\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711-269x300.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg\",\"datePublished\":\"2025-04-25T11:39:26+02:00\",\"dateModified\":\"2025-06-23T09:54:09+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#\/schema\/person\/6b4b76776c5d49a1eb862046e311998e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2025-05-08\",\"endDate\":\"2025-09-14\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"Marian Ruzamski - Sztuka pami\u0119ci\\nPierwsza monograficzna wystawa prac Mariana Ruzamskiego poza Polsk\u0105\\n8 maja, w 80. rocznic\u0119 zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej, w Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych w Solingen otwarto wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci i osobie polskiego malarza Mariana Ruzamskiego, wi\u0119zionego w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i zag\u0142ady Auschwitz-Birkenau.Instytut Polski w D\u00fcsseldorfie jest wsp\u00f3\u0142organizatorem wystawy, kt\u00f3ra powsta\u0142a we wsp\u00f3\u0142pracy z Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych oraz Muzeum - Zamek Tarnowskich w Tarnobrzegu. Przedmow\u0119 do katalogu wystawy napisa\u0142 Marian Turski.W przem\u00f3wieniu otwieraj\u0105cym wystaw\u0119 dyrektor Instytutu Polskiego w D\u00fcsseldorfie, Radca-Minister Rafa\u0142 Sobczak, na podstawie biografii Mariana Ruzamskiego nakre\u015bli\u0142 kontekst historyczny wybuchu II Wojny Swiatowej, przedstawi\u0142 straty poniesione przez Polsk\u0119 podczas okupacji niemieckiej, a tak\u017ce wskaza\u0142 na potrzeb\u0119 kontynuowania dialogu i wsp\u00f3\u0142pracy polsko-niemieckiej.\\nW wydarzeniu wzi\u0119li udzia\u0142 burmistrz Solingen Tim Kurzbach, prezydent Tarnobrzega \u0141ukasz Nowak, Pe\u0142nomocnik kraju zwi\u0105zkowego Nadrenia P\u00f3\u0142nocna-Westfalia ds. walki z antysemityzmem, \u017cycia \u017cydowskiego i kultury pami\u0119ci Sylvia L\u00f6hrmann, przedstawiciele parlamentu krajowego, korpusu konsularnego oraz przedstawiciele lokalnej sceny artystycznej i kulturalnej.\\nWystawa b\u0119dzie prezentowana w Solingen do 14 wrze\u015bnia 2025 roku. Nast\u0119pnie od jesieni tego roku b\u0119dzie w Tarnobrzegu, a w 2026 roku w Krakowie.\\n8.5. - 14.9.2025\\nCentrum Sztuk Prze\u015bladowanych, Wuppertaler Str. 160, 42653 Solingen\\nhttps:\/\/www.verfolgte-kuenste.com\/wechselausstellungen\/marian-ruzamki-kunst-der-erinnerung\\nWystawa Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych w Solingen we wsp\u00f3\u0142pracy z Fundacj\u0105 Wsp\u00f3\u0142pracy Polsko-Niemieckiej, Instytutem Polskim w D\u00fcsseldorfie i Fundacj\u0105 Obywatelsk\u0105 Gerda Keimera w Solingen.\\n100 lat po ostatniej wystawie indywidualnej. 80 lat po \u015bmierci - tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Mariana Ruzamskiego wraca w centrum uwagi publicznej.\\nSztuka jako \u015bwiadectwo\\nDzie\u0142a sztuki mog\u0105 wyra\u017ca\u0107 to, co niewypowiedziane. Przekazuj\u0105 histori\u0119 nie tylko w faktach, ale tak\u017ce w uczuciach - i \u0142\u0105cz\u0105 nas z do\u015bwiadczeniami tych, kt\u00f3rzy je stworzyli. Wystawa \\\"Marian Ruzamski. Sztuka pami\u0119ci\\\" po\u015bwi\u0119cona jest arty\u015bcie, kt\u00f3ry zachwyca nie tylko niezwyk\u0142ym \u015bwiatem koloru i g\u0142\u0119bi, ale tak\u017ce swoim losem. Ruzamski podczas Drugiej Wojny \u015awiatowej zosta\u0142 deportowany do Auschwitz, a w 1945 r. zgin\u0105\u0142 w obozie Bergen-Belsen. Jego prace powsta\u0142e w Auschwitz s\u0105 cichym oporem przeciwko zapomnieniu - wyrazem nadziei w czasach wielkiej ciemno\u015bci.\\nArtysta Marian Ruzamski (1889-1945)\\n\\\"Mimo entuzjastycznych recenzji i wystaw w najbardziej presti\u017cowych salonach II Rzeczypospolitej, nigdy nie uda\u0142o mu si\u0119 zaistnie\u0107 w czo\u0142\u00f3wce polskich malarzy XX wieku. Nawet po Drugiej Wojnie \u015awiatowej nie uda\u0142o si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 go zbiorowej pami\u0119ci\\\". - Tadeusz Zych, 2025\\nMarian Ruzamski by\u0142 wra\u017cliwym obserwatorem otoczenia. Jego obrazy przedstawiaj\u0105 portrety, pejza\u017ce i sceny z \u017cycia codziennego - zawsze przepojone g\u0142\u0119bokim cz\u0142owiecze\u0144stwem. Jest jednym z artyst\u00f3w, kt\u00f3rych tw\u00f3rczo\u015b\u0107 zosta\u0142a niemal wymazana przez prze\u015bladowania. Wystawa jest pierwsz\u0105 kompleksow\u0105 prezentacj\u0105 jego pe\u0142nego dorobku - ho\u0142dem dla wielkiego polskiego malarza i \u015bwiadka Zag\u0142ady.\\nDramatyczne wstrz\u0105sy ostatniego stulecia ukszta\u0142towa\u0142y \u017cycie Mariana Ruzamskiego: urodzony w Lipniku ko\u0142o Bielska-Bia\u0142ej w 1889 roku, pochodzi\u0142 z rodziny zr\u00f3\u017cnicowanej kulturowo. Jego matka by\u0142a francusk\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0105, a ojciec polskim notariuszem. Jako obywatel \u00f3wczesnych Austro-W\u0119gier, m\u0142ody, bardzo utalentowany artysta musia\u0142 w 1914 roku zrezygnowa\u0107 ze stypendium w Pary\u017cu i opu\u015bci\u0107 Francj\u0119, poniewa\u017c na pocz\u0105tku wojny sta\u0142 si\u0119 \u201ewrogim cudzoziemcem\u201d. Podczas I. Wojny \u015awiatowej wojska rosyjskie deportowa\u0142y go do Charkowa. Powr\u00f3ci\u0142 z zawieruchy rewolucyjnej do wolnego, m\u0142odego pa\u0144stwa polskiego z ci\u0119\u017ck\u0105 traum\u0105. Podczas niemieckiej okupacji Polski w czasie Drugiej Wojny \u015awiatowej, Ruzamski zosta\u0142 uznany za \u017byda i homoseksualist\u0119 w 1943 r., deportowany przez Niemc\u00f3w do Auschwitz, a nast\u0119pnie do Bergen-Belsen, gdzie zmar\u0142 80 lat temu, 8 marca 1945 r., na kr\u00f3tko przed zako\u0144czeniem wojny.\\nAle chocia\u017c \u017cycie Ruzamskiego by\u0142o przy\u0107mione wojn\u0105, prze\u015bladowaniami i przemoc\u0105, jego prace opowiadaj\u0105 inn\u0105 histori\u0119. Jego obrazy charakteryzuj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119bokim cz\u0142owiecze\u0144stwem, scenami z \u017cycia codziennego i niemal unosz\u0105c\u0105 si\u0119 lekko\u015bci\u0105 - jakby mija\u0142 nas inny, spokojny wiek. S\u0105 to poetyckie, nawiedzaj\u0105ce obrazy, kt\u00f3re przypominaj\u0105 letnie krajobrazy, a nie terror i zniszczenie.\\nInicjator Marian Turski (1926-2025)\\nPomys\u0142odawc\u0105 wystawy jest Marian Turski - historyk, dziennikarz i ocala\u0142y z Auschwitz. Przez ca\u0142e \u017cycie walczy\u0142 z zapomnieniem, o demokracj\u0119 i prawa cz\u0142owieka.\\nJego s\u0142owa \\\"Auschwitz nie spad\u0142 z nieba. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od drobnych przejaw\u00f3w nietolerancji i antysemityzmu, od rasizmu. O tym trzeba pami\u0119ta\u0107: Nie zacz\u0119\u0142o si\u0119 od kom\u00f3r gazowych\\\". przypominaj\u0105 nam do dzi\u015b. Turski towarzyszy\u0142 powstawaniu tej wystawy na kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105. Jego przedmowa do katalogu zosta\u0142a uko\u0144czona na kilka dni przed \u015bmierci\u0105 18 lutego 2025 roku. Wystawa jest mu dedykowana.\\nSztuka pami\u0119ci\\nW 2025 roku przypada 80. rocznica zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej - okazja do zatrzymania si\u0119 i ponownego zastanowienia nad tym, jak dzi\u015b pami\u0119tamy o katastrofalnych wydarzeniach z pierwszej po\u0142owy XX wieku. Wystawa prac Mariana Ruzamskiego jest artystycznym wk\u0142adem w to upami\u0119tnienie. Skupia si\u0119 na jednostkowym losie, kt\u00f3ry dla wielu jest wzorcowy, a jednocze\u015bnie pokazuje, \u017ce pami\u0119\u0107 to nie tylko przestroga, ale tak\u017ce dziedzictwo kulturowe. W czasach, gdy narracje historyczne s\u0105 coraz cz\u0119\u015bciej kwestionowane, wystawa podkre\u015bla znaczenie sztuki jako medium \u015bwiadomo\u015bci historycznej. Przypomina nam, \u017ce droga do pojednania prowadzi przez zrozumienie - i \u017ce to zrozumienie cz\u0119sto zaczyna si\u0119 w ciszy obrazu.\\nWystawa powsta\u0142a we wsp\u00f3\u0142pracy z Muzeum Zamek Tarnowskich w Tarnobrzegu i Pa\u0144stwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau. Partnerem wystawy jest tak\u017ce Instytut Polski w Duesseldorfie. Wspieraj\u0105 j\u0105 Fundacja Wsp\u00f3\u0142pracy Polsko-Niemieckiej, Fundacja Obywatelska Gerda Kaimera w Solingen oraz inni sponsorzy. Po wst\u0119pnej prezentacji w Centrum Sztuki Prze\u015bladowanej, wystawa zostanie pokazana w Tarnobrzegu, ostatnim miejscu zamieszkania Ruzamskiego, a wiosn\u0105 2026 roku w Pa\u0142acu Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, gdzie Ruzamski mia\u0142 swoj\u0105 ostatni\u0105 indywidualn\u0105 wystaw\u0119 100 lat wcze\u015bniej.\\nW ramach przygotowa\u0144 do wystawy w dniach 4-5 wrze\u015bnia 2024 r. w Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych odby\u0142a si\u0119 polsko-niemiecka konferencja \u201ePami\u0119\u0107 o przesz\u0142o\u015bci, kszta\u0142towanie przysz\u0142o\u015bci\u201d po\u015bwi\u0119cona \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci Mariana Ruzamskiego oraz walce z antysemityzmem.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg\",\"width\":704,\"height\":784},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Marian Ruzamski \u2013 Sztuka pami\u0119ci\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Dusseldorfie\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#\/schema\/person\/6b4b76776c5d49a1eb862046e311998e\",\"name\":\"kolinskia\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9bb79075402c1d25f1e9e4e8260c2d13?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9bb79075402c1d25f1e9e4e8260c2d13?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kolinskia\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/author\/kolinskia\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Marian Ruzamski \u2013 Sztuka pami\u0119ci - Instytut Polski w Dusseldorfie","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Marian Ruzamski \u2013 Sztuka pami\u0119ci - Instytut Polski w Dusseldorfie","og_description":"Marian Ruzamski – Sztuka pami\u0119ci Pierwsza monograficzna wystawa prac Mariana Ruzamskiego poza Polsk\u0105 8 maja, w 80. rocznic\u0119 zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej, w Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych w Solingen otwarto wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci i osobie polskiego malarza Mariana Ruzamskiego, wi\u0119zionego w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i zag\u0142ady Auschwitz-Birkenau.Instytut Polski w D\u00fcsseldorfie jest wsp\u00f3\u0142organizatorem wystawy, kt\u00f3ra powsta\u0142a […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/","og_site_name":"Instytut Polski w Dusseldorfie","article_published_time":"2025-04-25T11:39:26+00:00","article_modified_time":"2025-06-23T09:54:09+00:00","og_image":[{"width":704,"height":784,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"kolinskia","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"kolinskia","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/","name":"Marian Ruzamski \u2013 Sztuka pami\u0119ci","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711-269x300.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg","datePublished":"2025-04-25T11:39:26+02:00","dateModified":"2025-06-23T09:54:09+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#\/schema\/person\/6b4b76776c5d49a1eb862046e311998e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2025-05-08","endDate":"2025-09-14","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"Marian Ruzamski - Sztuka pami\u0119ci\nPierwsza monograficzna wystawa prac Mariana Ruzamskiego poza Polsk\u0105\n8 maja, w 80. rocznic\u0119 zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej, w Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych w Solingen otwarto wystaw\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci i osobie polskiego malarza Mariana Ruzamskiego, wi\u0119zionego w niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym i zag\u0142ady Auschwitz-Birkenau.Instytut Polski w D\u00fcsseldorfie jest wsp\u00f3\u0142organizatorem wystawy, kt\u00f3ra powsta\u0142a we wsp\u00f3\u0142pracy z Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych oraz Muzeum - Zamek Tarnowskich w Tarnobrzegu. Przedmow\u0119 do katalogu wystawy napisa\u0142 Marian Turski.W przem\u00f3wieniu otwieraj\u0105cym wystaw\u0119 dyrektor Instytutu Polskiego w D\u00fcsseldorfie, Radca-Minister Rafa\u0142 Sobczak, na podstawie biografii Mariana Ruzamskiego nakre\u015bli\u0142 kontekst historyczny wybuchu II Wojny Swiatowej, przedstawi\u0142 straty poniesione przez Polsk\u0119 podczas okupacji niemieckiej, a tak\u017ce wskaza\u0142 na potrzeb\u0119 kontynuowania dialogu i wsp\u00f3\u0142pracy polsko-niemieckiej.\nW wydarzeniu wzi\u0119li udzia\u0142 burmistrz Solingen Tim Kurzbach, prezydent Tarnobrzega \u0141ukasz Nowak, Pe\u0142nomocnik kraju zwi\u0105zkowego Nadrenia P\u00f3\u0142nocna-Westfalia ds. walki z antysemityzmem, \u017cycia \u017cydowskiego i kultury pami\u0119ci Sylvia L\u00f6hrmann, przedstawiciele parlamentu krajowego, korpusu konsularnego oraz przedstawiciele lokalnej sceny artystycznej i kulturalnej.\nWystawa b\u0119dzie prezentowana w Solingen do 14 wrze\u015bnia 2025 roku. Nast\u0119pnie od jesieni tego roku b\u0119dzie w Tarnobrzegu, a w 2026 roku w Krakowie.\n8.5. - 14.9.2025\nCentrum Sztuk Prze\u015bladowanych, Wuppertaler Str. 160, 42653 Solingen\nhttps:\/\/www.verfolgte-kuenste.com\/wechselausstellungen\/marian-ruzamki-kunst-der-erinnerung\nWystawa Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych w Solingen we wsp\u00f3\u0142pracy z Fundacj\u0105 Wsp\u00f3\u0142pracy Polsko-Niemieckiej, Instytutem Polskim w D\u00fcsseldorfie i Fundacj\u0105 Obywatelsk\u0105 Gerda Keimera w Solingen.\n100 lat po ostatniej wystawie indywidualnej. 80 lat po \u015bmierci - tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Mariana Ruzamskiego wraca w centrum uwagi publicznej.\nSztuka jako \u015bwiadectwo\nDzie\u0142a sztuki mog\u0105 wyra\u017ca\u0107 to, co niewypowiedziane. Przekazuj\u0105 histori\u0119 nie tylko w faktach, ale tak\u017ce w uczuciach - i \u0142\u0105cz\u0105 nas z do\u015bwiadczeniami tych, kt\u00f3rzy je stworzyli. Wystawa \"Marian Ruzamski. Sztuka pami\u0119ci\" po\u015bwi\u0119cona jest arty\u015bcie, kt\u00f3ry zachwyca nie tylko niezwyk\u0142ym \u015bwiatem koloru i g\u0142\u0119bi, ale tak\u017ce swoim losem. Ruzamski podczas Drugiej Wojny \u015awiatowej zosta\u0142 deportowany do Auschwitz, a w 1945 r. zgin\u0105\u0142 w obozie Bergen-Belsen. Jego prace powsta\u0142e w Auschwitz s\u0105 cichym oporem przeciwko zapomnieniu - wyrazem nadziei w czasach wielkiej ciemno\u015bci.\nArtysta Marian Ruzamski (1889-1945)\n\"Mimo entuzjastycznych recenzji i wystaw w najbardziej presti\u017cowych salonach II Rzeczypospolitej, nigdy nie uda\u0142o mu si\u0119 zaistnie\u0107 w czo\u0142\u00f3wce polskich malarzy XX wieku. Nawet po Drugiej Wojnie \u015awiatowej nie uda\u0142o si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 go zbiorowej pami\u0119ci\". - Tadeusz Zych, 2025\nMarian Ruzamski by\u0142 wra\u017cliwym obserwatorem otoczenia. Jego obrazy przedstawiaj\u0105 portrety, pejza\u017ce i sceny z \u017cycia codziennego - zawsze przepojone g\u0142\u0119bokim cz\u0142owiecze\u0144stwem. Jest jednym z artyst\u00f3w, kt\u00f3rych tw\u00f3rczo\u015b\u0107 zosta\u0142a niemal wymazana przez prze\u015bladowania. Wystawa jest pierwsz\u0105 kompleksow\u0105 prezentacj\u0105 jego pe\u0142nego dorobku - ho\u0142dem dla wielkiego polskiego malarza i \u015bwiadka Zag\u0142ady.\nDramatyczne wstrz\u0105sy ostatniego stulecia ukszta\u0142towa\u0142y \u017cycie Mariana Ruzamskiego: urodzony w Lipniku ko\u0142o Bielska-Bia\u0142ej w 1889 roku, pochodzi\u0142 z rodziny zr\u00f3\u017cnicowanej kulturowo. Jego matka by\u0142a francusk\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0105, a ojciec polskim notariuszem. Jako obywatel \u00f3wczesnych Austro-W\u0119gier, m\u0142ody, bardzo utalentowany artysta musia\u0142 w 1914 roku zrezygnowa\u0107 ze stypendium w Pary\u017cu i opu\u015bci\u0107 Francj\u0119, poniewa\u017c na pocz\u0105tku wojny sta\u0142 si\u0119 \u201ewrogim cudzoziemcem\u201d. Podczas I. Wojny \u015awiatowej wojska rosyjskie deportowa\u0142y go do Charkowa. Powr\u00f3ci\u0142 z zawieruchy rewolucyjnej do wolnego, m\u0142odego pa\u0144stwa polskiego z ci\u0119\u017ck\u0105 traum\u0105. Podczas niemieckiej okupacji Polski w czasie Drugiej Wojny \u015awiatowej, Ruzamski zosta\u0142 uznany za \u017byda i homoseksualist\u0119 w 1943 r., deportowany przez Niemc\u00f3w do Auschwitz, a nast\u0119pnie do Bergen-Belsen, gdzie zmar\u0142 80 lat temu, 8 marca 1945 r., na kr\u00f3tko przed zako\u0144czeniem wojny.\nAle chocia\u017c \u017cycie Ruzamskiego by\u0142o przy\u0107mione wojn\u0105, prze\u015bladowaniami i przemoc\u0105, jego prace opowiadaj\u0105 inn\u0105 histori\u0119. Jego obrazy charakteryzuj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119bokim cz\u0142owiecze\u0144stwem, scenami z \u017cycia codziennego i niemal unosz\u0105c\u0105 si\u0119 lekko\u015bci\u0105 - jakby mija\u0142 nas inny, spokojny wiek. S\u0105 to poetyckie, nawiedzaj\u0105ce obrazy, kt\u00f3re przypominaj\u0105 letnie krajobrazy, a nie terror i zniszczenie.\nInicjator Marian Turski (1926-2025)\nPomys\u0142odawc\u0105 wystawy jest Marian Turski - historyk, dziennikarz i ocala\u0142y z Auschwitz. Przez ca\u0142e \u017cycie walczy\u0142 z zapomnieniem, o demokracj\u0119 i prawa cz\u0142owieka.\nJego s\u0142owa \"Auschwitz nie spad\u0142 z nieba. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od drobnych przejaw\u00f3w nietolerancji i antysemityzmu, od rasizmu. O tym trzeba pami\u0119ta\u0107: Nie zacz\u0119\u0142o si\u0119 od kom\u00f3r gazowych\". przypominaj\u0105 nam do dzi\u015b. Turski towarzyszy\u0142 powstawaniu tej wystawy na kr\u00f3tko przed \u015bmierci\u0105. Jego przedmowa do katalogu zosta\u0142a uko\u0144czona na kilka dni przed \u015bmierci\u0105 18 lutego 2025 roku. Wystawa jest mu dedykowana.\nSztuka pami\u0119ci\nW 2025 roku przypada 80. rocznica zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej - okazja do zatrzymania si\u0119 i ponownego zastanowienia nad tym, jak dzi\u015b pami\u0119tamy o katastrofalnych wydarzeniach z pierwszej po\u0142owy XX wieku. Wystawa prac Mariana Ruzamskiego jest artystycznym wk\u0142adem w to upami\u0119tnienie. Skupia si\u0119 na jednostkowym losie, kt\u00f3ry dla wielu jest wzorcowy, a jednocze\u015bnie pokazuje, \u017ce pami\u0119\u0107 to nie tylko przestroga, ale tak\u017ce dziedzictwo kulturowe. W czasach, gdy narracje historyczne s\u0105 coraz cz\u0119\u015bciej kwestionowane, wystawa podkre\u015bla znaczenie sztuki jako medium \u015bwiadomo\u015bci historycznej. Przypomina nam, \u017ce droga do pojednania prowadzi przez zrozumienie - i \u017ce to zrozumienie cz\u0119sto zaczyna si\u0119 w ciszy obrazu.\nWystawa powsta\u0142a we wsp\u00f3\u0142pracy z Muzeum Zamek Tarnowskich w Tarnobrzegu i Pa\u0144stwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau. Partnerem wystawy jest tak\u017ce Instytut Polski w Duesseldorfie. Wspieraj\u0105 j\u0105 Fundacja Wsp\u00f3\u0142pracy Polsko-Niemieckiej, Fundacja Obywatelska Gerda Kaimera w Solingen oraz inni sponsorzy. Po wst\u0119pnej prezentacji w Centrum Sztuki Prze\u015bladowanej, wystawa zostanie pokazana w Tarnobrzegu, ostatnim miejscu zamieszkania Ruzamskiego, a wiosn\u0105 2026 roku w Pa\u0142acu Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, gdzie Ruzamski mia\u0142 swoj\u0105 ostatni\u0105 indywidualn\u0105 wystaw\u0119 100 lat wcze\u015bniej.\nW ramach przygotowa\u0144 do wystawy w dniach 4-5 wrze\u015bnia 2024 r. w Centrum Sztuk Prze\u015bladowanych odby\u0142a si\u0119 polsko-niemiecka konferencja \u201ePami\u0119\u0107 o przesz\u0142o\u015bci, kszta\u0142towanie przysz\u0142o\u015bci\u201d po\u015bwi\u0119cona \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci Mariana Ruzamskiego oraz walce z antysemityzmem."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2025\/04\/Ruzamski-an-der-Staffelei-e1749117145711.jpg","width":704,"height":784},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2025\/04\/25\/marian-ruzamski-sztuka-pamieci\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Marian Ruzamski \u2013 Sztuka pami\u0119ci"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/","name":"Instytut Polski w Dusseldorfie","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#\/schema\/person\/6b4b76776c5d49a1eb862046e311998e","name":"kolinskia","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9bb79075402c1d25f1e9e4e8260c2d13?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9bb79075402c1d25f1e9e4e8260c2d13?s=96&d=mm&r=g","caption":"kolinskia"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/author\/kolinskia\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/users\/103"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12117"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12695,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12117\/revisions\/12695"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12619"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}