{"id":8837,"date":"2023-04-18T10:24:15","date_gmt":"2023-04-18T08:24:15","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/?p=8837"},"modified":"2023-08-03T16:19:12","modified_gmt":"2023-08-03T14:19:12","slug":"jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/","title":{"rendered":"Jeste\u015bmy kustoszami tej pami\u0119ci. Osiemdziesi\u0105ta rocznica powstania w getcie warszawskim"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Prof. Piotr GLI\u0143SKI<\/strong><\/p>\n<p>Profesor zwyczajny nauk humanistycznych. Wicepremier, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W latach 2005 &#8211; 2011 przewodnicz\u0105cy Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. Zwi\u0105zany z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN. W latach 1997 -2005 kierowa\u0142 Zak\u0142adem Spo\u0142ecze\u0144stwa Obywatelskiego.<\/p>\n<p><strong>\u00a0Jeste\u015bmy kustoszami tej pami\u0119ci. Osiemdziesi\u0105ta rocznica powstania w getcie warszawskim<\/strong><\/p>\n<p>W kwietniu 1943 r., w przeddzie\u0144 \u017cydowskiego \u015bwi\u0119ta Pesach, okupuj\u0105cy polsk\u0105 stolic\u0119 Niemcy otoczyli stworzon\u0105 przez siebie \u017cydowsk\u0105 dzielnic\u0119, warszawskie getto, przygotowuj\u0105c si\u0119 do jego ostatecznej likwidacji. 19 kwietnia niemiecka policja i si\u0142y pomocnicze SS wkroczy\u0142y, by doko\u0144czy\u0107 dzie\u0142a zag\u0142ady. Mieszka\u0144cy getta ukryli si\u0119 w bunkrach i kryj\u00f3wkach. \u017bydowscy powsta\u0144cy zaatakowali Niemc\u00f3w przy u\u017cyciu broni palnej, koktajli Mo\u0142otowa oraz <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Hand_grenade\">granat\u00f3w r\u0119cznych. <\/a>Dwa niemieckie pojazdy zosta\u0142y podpalone za pomoc\u0105 butelek z benzyn\u0105. Zaskoczeni Niemcy pocz\u0105tkowo nie byli w stanie prze\u0142ama\u0107 zaci\u0119tego oporu obro\u0144c\u00f3w.<\/p>\n<p>Wobec tych niepowodze\u0144 Niemcy zacz\u0119li systematycznie pali\u0107 budynki, zamieniaj\u0105c ulice getta w ognist\u0105 pu\u0142apk\u0119. Podczas gdy w getcie trwa\u0142y walki, polskie oddzia\u0142y podziemnej armii podj\u0119\u0142y dzia\u0142ania przeciwko Niemcom. Trzy sekcje Armii Krajowej bezskutecznie pr\u00f3bowa\u0142y sforsowa\u0107 mury getta za pomoc\u0105 materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Skazani na zag\u0142ad\u0119 \u017bydzi bronili si\u0119 do pocz\u0105tku maja. Symbolicznym ostatnim aktem powstania by\u0142o zburzenie przez Niemc\u00f3w<a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Synagogue,_Warsaw\"> Wielkiej Synagogi <\/a>na T\u0142omackiem w <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Great_Synagogue,_Warsaw\">Warszawie.<\/a><\/p>\n<p>Powstanie w getcie warszawskim by\u0142o pierwszym powstaniem wielkomiejskim i zarazem najwi\u0119kszym zrywem ludno\u015bci \u017cydowskiej w trakcie niemieckiej okupacji. Po po\u0142udniu 19 kwietnia 1943 r. w twierdzy \u017bydowskiego Zwi\u0105zku Wojskowego przy placu Muranowskim w symbolicznym ge\u015bcie na dachu budynku bojownicy umie\u015bcili bia\u0142o-czerwon\u0105 <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Polish_flag\">flag\u0119 Polski <\/a>i bia\u0142o-niebiesk\u0105 flag\u0119 \u017bZW. Ten obraz dw\u00f3ch flag \u2013 polskiej bia\u0142o-czerwonej i syjonistycznej bia\u0142o-niebieskiej \u2013 powiewaj\u0105cych wsp\u00f3lnie na dachu budynku nad walcz\u0105cym gettem, sta\u0142 si\u0119 symbolem nierozerwalnie splecionych ze sob\u0105 los\u00f3w polsko-\u017cydowskich. Kilkana\u015bcie miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej, w sierpniu 1944 roku, wybuch\u0142o powstanie warszawskie \u2013 b\u00f3j o woln\u0105 Polsk\u0119, najwi\u0119kszy zryw wolno\u015bciowy w historii II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n<p>W polskiej historii, literaturze, sztuce i szeroko rozumianej kulturze mo\u017cna znale\u017a\u0107 szereg odwo\u0142a\u0144 do zryw\u00f3w powsta\u0144czych. Powstania dawa\u0142y nadziej\u0119, podnosi\u0142y na duchu, pokrzepia\u0142y serca, ale niemal zawsze by\u0142y brutalnie t\u0142umione przez zaborc\u00f3w i okupant\u00f3w. B\u0119d\u0105c tragiczne, cz\u0119sto nieuniknione, budowa\u0142y to\u017csamo\u015b\u0107 wsp\u00f3lnotow\u0105 i na og\u00f3\u0142 przynosi\u0142y zwyci\u0119stwo po latach. Odciska\u0142y silne pi\u0119tno na polskim spo\u0142ecze\u0144stwie i polskiej historii. Dlatego sta\u0142y si\u0119 cz\u0119sto poruszanym tematem literackim, malarskim, filmowym. I cho\u0107 arty\u015bci ukazywali je na r\u00f3\u017cne sposoby, to prawie nigdy nie krytykowali samej idei powstania i opowiadali si\u0119 za walk\u0105 o wolno\u015b\u0107, wynosz\u0105c j\u0105 na kulturowe piedesta\u0142y.<\/p>\n<p>Warszawa \u2013 stolica Polski \u2013 sta\u0142a si\u0119 podczas II wojny \u015bwiatowej miastem dw\u00f3ch powsta\u0144, w kt\u00f3rych \u017bydzi i Polacy starli si\u0119 z niemieckimi zbrodniarzami. Miasto zosta\u0142o ostatecznie obr\u00f3cone w ruin\u0119, zniszczone i spalone. To dowodzi, jak silny jest polski imperatyw d\u0105\u017cenia do wolno\u015bci.<\/p>\n<p>Mo\u017cna postawi\u0107 pytanie \u2013 dlaczego w Warszawie? Warto w tym miejscu przypomnie\u0107, \u017ce w 1939 r., u progu inwazji Niemiec na Polsk\u0119, w Warszawie mieszka\u0142o blisko 370 tys. \u017byd\u00f3w. Stanowili ok. 30 proc. og\u00f3\u0142u mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej do polskiej stolicy w ci\u0105gu nast\u0119pnego roku przyby\u0142o niemal 100 000 kolejnych \u017byd\u00f3w, systematycznie wysiedlanych przez Niemc\u00f3w z ziem w\u0142\u0105czonych do Rzeszy Niemieckiej i z okupowanych teren\u00f3w Polski. Wiosn\u0105 1940 r. Niemcy zacz\u0119li tworzy\u0107 zamkni\u0119t\u0105 dzielnic\u0119 \u017cydowsk\u0105. Do ostatecznego zamkni\u0119cia getta w Warszawie dosz\u0142o w listopadzie 1940 r. Za murami, na obszarze 307 ha, znalaz\u0142o si\u0119 oko\u0142o 400 tys. \u017byd\u00f3w. W kwietniu 1941 r. do getta nap\u0142yn\u0119li przesiedle\u0144cy. Liczba ludno\u015bci zamkni\u0119tej w murach getta wzros\u0142a do 450 tys. os\u00f3b. Nie przypadkiem przywo\u0142uj\u0119 te dane. Warszawskie getto by\u0142o najwi\u0119kszym gettem utworzonym przez Niemc\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej w Europie. W lipcu 1942 r. okupanci rozpocz\u0119li masow\u0105 wyw\u00f3zk\u0119 \u017byd\u00f3w z getta do obozu zag\u0142ady w Treblince. Szacuje si\u0119, \u017ce zamordowanych zosta\u0142o wtedy od 250 do 300 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. Oko\u0142o 100 tysi\u0119cy zmar\u0142o w getcie z g\u0142odu i chor\u00f3b na skutek stworzonych przez Niemc\u00f3w nieludzkich warunk\u00f3w.<\/p>\n<p>M\u00f3wimy: \u201e\u017bydzi\u201d, ale musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce to byli obywatele Polski, wielonarodowej, wielokulturowej II Rzeczypospolitej. Dlatego naszym wsp\u00f3lnym obowi\u0105zkiem jest upami\u0119tnienie powstania w getcie warszawskim \u2013 najwi\u0119kszego powstania \u017cydowskiego w czasie II wojny \u015bwiatowej i pierwszego miejskiego powstania w okupowanej Europie \u2013 oraz zachowanie w pami\u0119ci odwagi tych, kt\u00f3rzy stawili op\u00f3r niemieckim okupantom. W Polsce w tych dniach odbywa si\u0119 ponad 150 wydarze\u0144 towarzysz\u0105cych oficjalnym obchodom 80. rocznicy powstania w getcie warszawskim. Wydarzenia te organizowane s\u0105 lub finansowane przez polski rz\u0105d, m.in. w ramach programu wsparcia dzia\u0142a\u0144 na rzecz zachowania dziedzictwa i pami\u0119ci o polskich \u017bydach, realizowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od czasu obj\u0119cia rz\u0105d\u00f3w przez Zjednoczon\u0105 Prawic\u0119 ponad trzykrotnie zwi\u0119kszyli\u015bmy nak\u0142ady na instytucje, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 obejmuje dbanie o pami\u0119\u0107, kultur\u0119 i dziedzictwo wielokulturowego narodu polskiego, w tym dziedzictwo mniejszo\u015bci \u017cydowskiej na ziemiach polskich, a tak\u017ce upami\u0119tnienie Zag\u0142ady \u017byd\u00f3w dokonanej przez Niemc\u00f3w na terenie okupowanej Polski.<\/p>\n<p>W\u015br\u00f3d dotowanych przez polski rz\u0105d instytucji znajduj\u0105 si\u0119 m.in. pa\u0144stwowe muzea w dawnych niemieckich obozach \u015bmierci: Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu; Muzeum na Majdanku (z oddzia\u0142ami: Muzeum i Miejsce Pami\u0119ci w Be\u0142\u017ccu i w Sobiborze); Muzeum Stutthof w Sztutowie; Muzeum Treblinka; Muzeum Gross-Rosen w Rogo\u017anicy; Muzeum \u2013 Miejsce Pami\u0119ci KL Plaszow w Krakowie. A tak\u017ce Muzeum Getta Warszawskiego, Muzeum Polak\u00f3w Ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w podczas II Wojny \u015awiatowej im. Rodziny Ulm\u00f3w w Markowej, Muzeum Pami\u0119ci Mieszka\u0144c\u00f3w Ziemi O\u015bwi\u0119cimskiej, Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN, \u017bydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma. To zar\u00f3wno instytucje dzia\u0142aj\u0105ce od dziesi\u0119cioleci, cz\u0119sto niedostatecznie finansowane w przesz\u0142o\u015bci, jak i instytucje powo\u0142ane w ci\u0105gu ostatnich kilku lat, w trosce o pami\u0119\u0107: Muzeum Getta Warszawskiego, Muzeum Polak\u00f3w Ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w podczas II Wojny \u015awiatowej im. Rodziny Ulm\u00f3w w Markowej, Muzeum Pami\u0119ci Mieszka\u0144c\u00f3w Ziemi O\u015bwi\u0119cimskiej.<\/p>\n<p>Warszawa jest dzi\u015b miastem \u017cywych. Polska jest krajem \u017cywych. Pami\u0119tamy o przesz\u0142o\u015bci i czerpi\u0105c z historycznych do\u015bwiadcze\u0144, chcemy budowa\u0107 lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Nie zapominamy jednak o tych, kt\u00f3rzy umarli lub zostali zamordowani. Przekazywana przez pokolenia pami\u0119\u0107 musi trwa\u0107 wiecznie. A dzisiaj to my jeste\u015bmy jej kustoszami.<\/p>\n<p>Piotr Gli\u0144ski<\/p>\n<p>Tekst publikowany wsp\u00f3lnie z polskim miesi\u0119cznikiem <a href=\"https:\/\/wszystkoconajwazniejsze.pl\/\">\u201eWszystko co Najwa\u017cniejsze\u201d<\/a> w projekcie historycznym z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej i Polsk\u0105 Fundacj\u0105 Narodow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"703\" src=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/Premier-Glinski-1024x703.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8834\" srcset=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/Premier-Glinski-1024x703.jpg 1024w, https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/Premier-Glinski-300x206.jpg 300w, https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/Premier-Glinski-768x527.jpg 768w, https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/Premier-Glinski.jpg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Prof. Piotr Gli\u0144ski, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Foto: INM<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Piotr GLI\u0143SKI Profesor zwyczajny nauk humanistycznych. Wicepremier, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W latach 2005 &#8211; 2011 przewodnicz\u0105cy Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. Zwi\u0105zany z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN. W latach 1997 -2005 kierowa\u0142 Zak\u0142adem Spo\u0142ecze\u0144stwa Obywatelskiego. \u00a0Jeste\u015bmy kustoszami tej pami\u0119ci. Osiemdziesi\u0105ta rocznica powstania w getcie warszawskim W kwietniu 1943 r., w przeddzie\u0144 \u017cydowskiego \u015bwi\u0119ta [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":103,"featured_media":8833,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[185],"tags":[],"class_list":["post-8837","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosc"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Jeste\u015bmy kustoszami tej pami\u0119ci. Osiemdziesi\u0105ta rocznica powstania w getcie warszawskim - Instytut Polski w Dusseldorfie<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Beitrag von Prof. Piotr Gli\u0144ski, Minister f\u00fcr Kultur und Nationales Erbe der Republik Polen\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jeste\u015bmy kustoszami tej pami\u0119ci. Osiemdziesi\u0105ta rocznica powstania w getcie warszawskim - Instytut Polski w Dusseldorfie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Beitrag von Prof. Piotr Gli\u0144ski, Minister f\u00fcr Kultur und Nationales Erbe der Republik Polen\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Dusseldorfie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-04-18T08:24:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2023-08-03T14:19:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1202\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"801\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kolinskia\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kolinskia\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/\",\"name\":\"Jeste\u015bmy kustoszami tej pami\u0119ci. Osiemdziesi\u0105ta rocznica powstania w getcie warszawskim\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum-300x200.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum-1024x682.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum.jpg\",\"datePublished\":\"2023-04-18T08:24:15+02:00\",\"dateModified\":\"2023-08-03T14:19:12+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#\/schema\/person\/6b4b76776c5d49a1eb862046e311998e\"},\"description\":\"Prof. Piotr GLI\u0143SKI\\nProfesor zwyczajny nauk humanistycznych. Wicepremier, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W latach 2005 - 2011 przewodnicz\u0105cy Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. Zwi\u0105zany z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN. W latach 1997 -2005 kierowa\u0142 Zak\u0142adem Spo\u0142ecze\u0144stwa Obywatelskiego.\\n\u00a0Jeste\u015bmy kustoszami tej pami\u0119ci. Osiemdziesi\u0105ta rocznica powstania w getcie warszawskim\\nW kwietniu 1943 r., w przeddzie\u0144 \u017cydowskiego \u015bwi\u0119ta Pesach, okupuj\u0105cy polsk\u0105 stolic\u0119 Niemcy otoczyli stworzon\u0105 przez siebie \u017cydowsk\u0105 dzielnic\u0119, warszawskie getto, przygotowuj\u0105c si\u0119 do jego ostatecznej likwidacji. 19 kwietnia niemiecka policja i si\u0142y pomocnicze SS wkroczy\u0142y, by doko\u0144czy\u0107 dzie\u0142a zag\u0142ady. Mieszka\u0144cy getta ukryli si\u0119 w bunkrach i kryj\u00f3wkach. \u017bydowscy powsta\u0144cy zaatakowali Niemc\u00f3w przy u\u017cyciu broni palnej, koktajli Mo\u0142otowa oraz granat\u00f3w r\u0119cznych. Dwa niemieckie pojazdy zosta\u0142y podpalone za pomoc\u0105 butelek z benzyn\u0105. Zaskoczeni Niemcy pocz\u0105tkowo nie byli w stanie prze\u0142ama\u0107 zaci\u0119tego oporu obro\u0144c\u00f3w.\\nWobec tych niepowodze\u0144 Niemcy zacz\u0119li systematycznie pali\u0107 budynki, zamieniaj\u0105c ulice getta w ognist\u0105 pu\u0142apk\u0119. Podczas gdy w getcie trwa\u0142y walki, polskie oddzia\u0142y podziemnej armii podj\u0119\u0142y dzia\u0142ania przeciwko Niemcom. Trzy sekcje Armii Krajowej bezskutecznie pr\u00f3bowa\u0142y sforsowa\u0107 mury getta za pomoc\u0105 materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Skazani na zag\u0142ad\u0119 \u017bydzi bronili si\u0119 do pocz\u0105tku maja. Symbolicznym ostatnim aktem powstania by\u0142o zburzenie przez Niemc\u00f3w Wielkiej Synagogi na T\u0142omackiem w Warszawie.\\nPowstanie w getcie warszawskim by\u0142o pierwszym powstaniem wielkomiejskim i zarazem najwi\u0119kszym zrywem ludno\u015bci \u017cydowskiej w trakcie niemieckiej okupacji. Po po\u0142udniu 19 kwietnia 1943 r. w twierdzy \u017bydowskiego Zwi\u0105zku Wojskowego przy placu Muranowskim w symbolicznym ge\u015bcie na dachu budynku bojownicy umie\u015bcili bia\u0142o-czerwon\u0105 flag\u0119 Polski i bia\u0142o-niebiesk\u0105 flag\u0119 \u017bZW. Ten obraz dw\u00f3ch flag \u2013 polskiej bia\u0142o-czerwonej i syjonistycznej bia\u0142o-niebieskiej \u2013 powiewaj\u0105cych wsp\u00f3lnie na dachu budynku nad walcz\u0105cym gettem, sta\u0142 si\u0119 symbolem nierozerwalnie splecionych ze sob\u0105 los\u00f3w polsko-\u017cydowskich. Kilkana\u015bcie miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej, w sierpniu 1944 roku, wybuch\u0142o powstanie warszawskie \u2013 b\u00f3j o woln\u0105 Polsk\u0119, najwi\u0119kszy zryw wolno\u015bciowy w historii II wojny \u015bwiatowej.\\nW polskiej historii, literaturze, sztuce i szeroko rozumianej kulturze mo\u017cna znale\u017a\u0107 szereg odwo\u0142a\u0144 do zryw\u00f3w powsta\u0144czych. Powstania dawa\u0142y nadziej\u0119, podnosi\u0142y na duchu, pokrzepia\u0142y serca, ale niemal zawsze by\u0142y brutalnie t\u0142umione przez zaborc\u00f3w i okupant\u00f3w. B\u0119d\u0105c tragiczne, cz\u0119sto nieuniknione, budowa\u0142y to\u017csamo\u015b\u0107 wsp\u00f3lnotow\u0105 i na og\u00f3\u0142 przynosi\u0142y zwyci\u0119stwo po latach. Odciska\u0142y silne pi\u0119tno na polskim spo\u0142ecze\u0144stwie i polskiej historii. Dlatego sta\u0142y si\u0119 cz\u0119sto poruszanym tematem literackim, malarskim, filmowym. I cho\u0107 arty\u015bci ukazywali je na r\u00f3\u017cne sposoby, to prawie nigdy nie krytykowali samej idei powstania i opowiadali si\u0119 za walk\u0105 o wolno\u015b\u0107, wynosz\u0105c j\u0105 na kulturowe piedesta\u0142y.\\nWarszawa \u2013 stolica Polski \u2013 sta\u0142a si\u0119 podczas II wojny \u015bwiatowej miastem dw\u00f3ch powsta\u0144, w kt\u00f3rych \u017bydzi i Polacy starli si\u0119 z niemieckimi zbrodniarzami. Miasto zosta\u0142o ostatecznie obr\u00f3cone w ruin\u0119, zniszczone i spalone. To dowodzi, jak silny jest polski imperatyw d\u0105\u017cenia do wolno\u015bci.\\nMo\u017cna postawi\u0107 pytanie \u2013 dlaczego w Warszawie? Warto w tym miejscu przypomnie\u0107, \u017ce w 1939 r., u progu inwazji Niemiec na Polsk\u0119, w Warszawie mieszka\u0142o blisko 370 tys. \u017byd\u00f3w. Stanowili ok. 30 proc. og\u00f3\u0142u mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej do polskiej stolicy w ci\u0105gu nast\u0119pnego roku przyby\u0142o niemal 100 000 kolejnych \u017byd\u00f3w, systematycznie wysiedlanych przez Niemc\u00f3w z ziem w\u0142\u0105czonych do Rzeszy Niemieckiej i z okupowanych teren\u00f3w Polski. Wiosn\u0105 1940 r. Niemcy zacz\u0119li tworzy\u0107 zamkni\u0119t\u0105 dzielnic\u0119 \u017cydowsk\u0105. Do ostatecznego zamkni\u0119cia getta w Warszawie dosz\u0142o w listopadzie 1940 r. Za murami, na obszarze 307 ha, znalaz\u0142o si\u0119 oko\u0142o 400 tys. \u017byd\u00f3w. W kwietniu 1941 r. do getta nap\u0142yn\u0119li przesiedle\u0144cy. Liczba ludno\u015bci zamkni\u0119tej w murach getta wzros\u0142a do 450 tys. os\u00f3b. Nie przypadkiem przywo\u0142uj\u0119 te dane. Warszawskie getto by\u0142o najwi\u0119kszym gettem utworzonym przez Niemc\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej w Europie. W lipcu 1942 r. okupanci rozpocz\u0119li masow\u0105 wyw\u00f3zk\u0119 \u017byd\u00f3w z getta do obozu zag\u0142ady w Treblince. Szacuje si\u0119, \u017ce zamordowanych zosta\u0142o wtedy od 250 do 300 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. Oko\u0142o 100 tysi\u0119cy zmar\u0142o w getcie z g\u0142odu i chor\u00f3b na skutek stworzonych przez Niemc\u00f3w nieludzkich warunk\u00f3w.\\nM\u00f3wimy: \u201e\u017bydzi\u201d, ale musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce to byli obywatele Polski, wielonarodowej, wielokulturowej II Rzeczypospolitej. Dlatego naszym wsp\u00f3lnym obowi\u0105zkiem jest upami\u0119tnienie powstania w getcie warszawskim \u2013 najwi\u0119kszego powstania \u017cydowskiego w czasie II wojny \u015bwiatowej i pierwszego miejskiego powstania w okupowanej Europie \u2013 oraz zachowanie w pami\u0119ci odwagi tych, kt\u00f3rzy stawili op\u00f3r niemieckim okupantom. W Polsce w tych dniach odbywa si\u0119 ponad 150 wydarze\u0144 towarzysz\u0105cych oficjalnym obchodom 80. rocznicy powstania w getcie warszawskim. Wydarzenia te organizowane s\u0105 lub finansowane przez polski rz\u0105d, m.in. w ramach programu wsparcia dzia\u0142a\u0144 na rzecz zachowania dziedzictwa i pami\u0119ci o polskich \u017bydach, realizowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od czasu obj\u0119cia rz\u0105d\u00f3w przez Zjednoczon\u0105 Prawic\u0119 ponad trzykrotnie zwi\u0119kszyli\u015bmy nak\u0142ady na instytucje, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 obejmuje dbanie o pami\u0119\u0107, kultur\u0119 i dziedzictwo wielokulturowego narodu polskiego, w tym dziedzictwo mniejszo\u015bci \u017cydowskiej na ziemiach polskich, a tak\u017ce upami\u0119tnienie Zag\u0142ady \u017byd\u00f3w dokonanej przez Niemc\u00f3w na terenie okupowanej Polski.\\nW\u015br\u00f3d dotowanych przez polski rz\u0105d instytucji znajduj\u0105 si\u0119 m.in. pa\u0144stwowe muzea w dawnych niemieckich obozach \u015bmierci: Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu; Muzeum na Majdanku (z oddzia\u0142ami: Muzeum i Miejsce Pami\u0119ci w Be\u0142\u017ccu i w Sobiborze); Muzeum Stutthof w Sztutowie; Muzeum Treblinka; Muzeum Gross-Rosen w Rogo\u017anicy; Muzeum \u2013 Miejsce Pami\u0119ci KL Plaszow w Krakowie. A tak\u017ce Muzeum Getta Warszawskiego, Muzeum Polak\u00f3w Ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w podczas II Wojny \u015awiatowej im. Rodziny Ulm\u00f3w w Markowej, Muzeum Pami\u0119ci Mieszka\u0144c\u00f3w Ziemi O\u015bwi\u0119cimskiej, Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN, \u017bydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma. To zar\u00f3wno instytucje dzia\u0142aj\u0105ce od dziesi\u0119cioleci, cz\u0119sto niedostatecznie finansowane w przesz\u0142o\u015bci, jak i instytucje powo\u0142ane w ci\u0105gu ostatnich kilku lat, w trosce o pami\u0119\u0107: Muzeum Getta Warszawskiego, Muzeum Polak\u00f3w Ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w podczas II Wojny \u015awiatowej im. Rodziny Ulm\u00f3w w Markowej, Muzeum Pami\u0119ci Mieszka\u0144c\u00f3w Ziemi O\u015bwi\u0119cimskiej.\\nWarszawa jest dzi\u015b miastem \u017cywych. Polska jest krajem \u017cywych. Pami\u0119tamy o przesz\u0142o\u015bci i czerpi\u0105c z historycznych do\u015bwiadcze\u0144, chcemy budowa\u0107 lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Nie zapominamy jednak o tych, kt\u00f3rzy umarli lub zostali zamordowani. Przekazywana przez pokolenia pami\u0119\u0107 musi trwa\u0107 wiecznie. A dzisiaj to my jeste\u015bmy jej kustoszami.\\nPiotr Gli\u0144ski\\nTekst publikowany wsp\u00f3lnie z polskim miesi\u0119cznikiem \u201eWszystko co Najwa\u017cniejsze\u201d w projekcie historycznym z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej i Polsk\u0105 Fundacj\u0105 Narodow\u0105.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2023-04-19\",\"endDate\":\"2023-05-16\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}}},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum.jpg\",\"width\":1202,\"height\":801},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Jeste\u015bmy kustoszami tej pami\u0119ci. Osiemdziesi\u0105ta rocznica powstania w getcie warszawskim\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Dusseldorfie\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#\/schema\/person\/6b4b76776c5d49a1eb862046e311998e\",\"name\":\"kolinskia\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9bb79075402c1d25f1e9e4e8260c2d13?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9bb79075402c1d25f1e9e4e8260c2d13?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kolinskia\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/author\/kolinskia\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jeste\u015bmy kustoszami tej pami\u0119ci. Osiemdziesi\u0105ta rocznica powstania w getcie warszawskim - Instytut Polski w Dusseldorfie","description":"Beitrag von Prof. Piotr Gli\u0144ski, Minister f\u00fcr Kultur und Nationales Erbe der Republik Polen","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Jeste\u015bmy kustoszami tej pami\u0119ci. Osiemdziesi\u0105ta rocznica powstania w getcie warszawskim - Instytut Polski w Dusseldorfie","og_description":"Beitrag von Prof. Piotr Gli\u0144ski, Minister f\u00fcr Kultur und Nationales Erbe der Republik Polen","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/","og_site_name":"Instytut Polski w Dusseldorfie","article_published_time":"2023-04-18T08:24:15+00:00","article_modified_time":"2023-08-03T14:19:12+00:00","og_image":[{"width":1202,"height":801,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"kolinskia","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"kolinskia","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/","name":"Jeste\u015bmy kustoszami tej pami\u0119ci. Osiemdziesi\u0105ta rocznica powstania w getcie warszawskim","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum-300x200.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum-1024x682.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum.jpg","datePublished":"2023-04-18T08:24:15+02:00","dateModified":"2023-08-03T14:19:12+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#\/schema\/person\/6b4b76776c5d49a1eb862046e311998e"},"description":"Prof. Piotr GLI\u0143SKI\nProfesor zwyczajny nauk humanistycznych. Wicepremier, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W latach 2005 - 2011 przewodnicz\u0105cy Polskiego Towarzystwa Socjologicznego. Zwi\u0105zany z Instytutem Filozofii i Socjologii PAN. W latach 1997 -2005 kierowa\u0142 Zak\u0142adem Spo\u0142ecze\u0144stwa Obywatelskiego.\n\u00a0Jeste\u015bmy kustoszami tej pami\u0119ci. Osiemdziesi\u0105ta rocznica powstania w getcie warszawskim\nW kwietniu 1943 r., w przeddzie\u0144 \u017cydowskiego \u015bwi\u0119ta Pesach, okupuj\u0105cy polsk\u0105 stolic\u0119 Niemcy otoczyli stworzon\u0105 przez siebie \u017cydowsk\u0105 dzielnic\u0119, warszawskie getto, przygotowuj\u0105c si\u0119 do jego ostatecznej likwidacji. 19 kwietnia niemiecka policja i si\u0142y pomocnicze SS wkroczy\u0142y, by doko\u0144czy\u0107 dzie\u0142a zag\u0142ady. Mieszka\u0144cy getta ukryli si\u0119 w bunkrach i kryj\u00f3wkach. \u017bydowscy powsta\u0144cy zaatakowali Niemc\u00f3w przy u\u017cyciu broni palnej, koktajli Mo\u0142otowa oraz granat\u00f3w r\u0119cznych. Dwa niemieckie pojazdy zosta\u0142y podpalone za pomoc\u0105 butelek z benzyn\u0105. Zaskoczeni Niemcy pocz\u0105tkowo nie byli w stanie prze\u0142ama\u0107 zaci\u0119tego oporu obro\u0144c\u00f3w.\nWobec tych niepowodze\u0144 Niemcy zacz\u0119li systematycznie pali\u0107 budynki, zamieniaj\u0105c ulice getta w ognist\u0105 pu\u0142apk\u0119. Podczas gdy w getcie trwa\u0142y walki, polskie oddzia\u0142y podziemnej armii podj\u0119\u0142y dzia\u0142ania przeciwko Niemcom. Trzy sekcje Armii Krajowej bezskutecznie pr\u00f3bowa\u0142y sforsowa\u0107 mury getta za pomoc\u0105 materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Skazani na zag\u0142ad\u0119 \u017bydzi bronili si\u0119 do pocz\u0105tku maja. Symbolicznym ostatnim aktem powstania by\u0142o zburzenie przez Niemc\u00f3w Wielkiej Synagogi na T\u0142omackiem w Warszawie.\nPowstanie w getcie warszawskim by\u0142o pierwszym powstaniem wielkomiejskim i zarazem najwi\u0119kszym zrywem ludno\u015bci \u017cydowskiej w trakcie niemieckiej okupacji. Po po\u0142udniu 19 kwietnia 1943 r. w twierdzy \u017bydowskiego Zwi\u0105zku Wojskowego przy placu Muranowskim w symbolicznym ge\u015bcie na dachu budynku bojownicy umie\u015bcili bia\u0142o-czerwon\u0105 flag\u0119 Polski i bia\u0142o-niebiesk\u0105 flag\u0119 \u017bZW. Ten obraz dw\u00f3ch flag \u2013 polskiej bia\u0142o-czerwonej i syjonistycznej bia\u0142o-niebieskiej \u2013 powiewaj\u0105cych wsp\u00f3lnie na dachu budynku nad walcz\u0105cym gettem, sta\u0142 si\u0119 symbolem nierozerwalnie splecionych ze sob\u0105 los\u00f3w polsko-\u017cydowskich. Kilkana\u015bcie miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej, w sierpniu 1944 roku, wybuch\u0142o powstanie warszawskie \u2013 b\u00f3j o woln\u0105 Polsk\u0119, najwi\u0119kszy zryw wolno\u015bciowy w historii II wojny \u015bwiatowej.\nW polskiej historii, literaturze, sztuce i szeroko rozumianej kulturze mo\u017cna znale\u017a\u0107 szereg odwo\u0142a\u0144 do zryw\u00f3w powsta\u0144czych. Powstania dawa\u0142y nadziej\u0119, podnosi\u0142y na duchu, pokrzepia\u0142y serca, ale niemal zawsze by\u0142y brutalnie t\u0142umione przez zaborc\u00f3w i okupant\u00f3w. B\u0119d\u0105c tragiczne, cz\u0119sto nieuniknione, budowa\u0142y to\u017csamo\u015b\u0107 wsp\u00f3lnotow\u0105 i na og\u00f3\u0142 przynosi\u0142y zwyci\u0119stwo po latach. Odciska\u0142y silne pi\u0119tno na polskim spo\u0142ecze\u0144stwie i polskiej historii. Dlatego sta\u0142y si\u0119 cz\u0119sto poruszanym tematem literackim, malarskim, filmowym. I cho\u0107 arty\u015bci ukazywali je na r\u00f3\u017cne sposoby, to prawie nigdy nie krytykowali samej idei powstania i opowiadali si\u0119 za walk\u0105 o wolno\u015b\u0107, wynosz\u0105c j\u0105 na kulturowe piedesta\u0142y.\nWarszawa \u2013 stolica Polski \u2013 sta\u0142a si\u0119 podczas II wojny \u015bwiatowej miastem dw\u00f3ch powsta\u0144, w kt\u00f3rych \u017bydzi i Polacy starli si\u0119 z niemieckimi zbrodniarzami. Miasto zosta\u0142o ostatecznie obr\u00f3cone w ruin\u0119, zniszczone i spalone. To dowodzi, jak silny jest polski imperatyw d\u0105\u017cenia do wolno\u015bci.\nMo\u017cna postawi\u0107 pytanie \u2013 dlaczego w Warszawie? Warto w tym miejscu przypomnie\u0107, \u017ce w 1939 r., u progu inwazji Niemiec na Polsk\u0119, w Warszawie mieszka\u0142o blisko 370 tys. \u017byd\u00f3w. Stanowili ok. 30 proc. og\u00f3\u0142u mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej do polskiej stolicy w ci\u0105gu nast\u0119pnego roku przyby\u0142o niemal 100 000 kolejnych \u017byd\u00f3w, systematycznie wysiedlanych przez Niemc\u00f3w z ziem w\u0142\u0105czonych do Rzeszy Niemieckiej i z okupowanych teren\u00f3w Polski. Wiosn\u0105 1940 r. Niemcy zacz\u0119li tworzy\u0107 zamkni\u0119t\u0105 dzielnic\u0119 \u017cydowsk\u0105. Do ostatecznego zamkni\u0119cia getta w Warszawie dosz\u0142o w listopadzie 1940 r. Za murami, na obszarze 307 ha, znalaz\u0142o si\u0119 oko\u0142o 400 tys. \u017byd\u00f3w. W kwietniu 1941 r. do getta nap\u0142yn\u0119li przesiedle\u0144cy. Liczba ludno\u015bci zamkni\u0119tej w murach getta wzros\u0142a do 450 tys. os\u00f3b. Nie przypadkiem przywo\u0142uj\u0119 te dane. Warszawskie getto by\u0142o najwi\u0119kszym gettem utworzonym przez Niemc\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej w Europie. W lipcu 1942 r. okupanci rozpocz\u0119li masow\u0105 wyw\u00f3zk\u0119 \u017byd\u00f3w z getta do obozu zag\u0142ady w Treblince. Szacuje si\u0119, \u017ce zamordowanych zosta\u0142o wtedy od 250 do 300 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. Oko\u0142o 100 tysi\u0119cy zmar\u0142o w getcie z g\u0142odu i chor\u00f3b na skutek stworzonych przez Niemc\u00f3w nieludzkich warunk\u00f3w.\nM\u00f3wimy: \u201e\u017bydzi\u201d, ale musimy pami\u0119ta\u0107, \u017ce to byli obywatele Polski, wielonarodowej, wielokulturowej II Rzeczypospolitej. Dlatego naszym wsp\u00f3lnym obowi\u0105zkiem jest upami\u0119tnienie powstania w getcie warszawskim \u2013 najwi\u0119kszego powstania \u017cydowskiego w czasie II wojny \u015bwiatowej i pierwszego miejskiego powstania w okupowanej Europie \u2013 oraz zachowanie w pami\u0119ci odwagi tych, kt\u00f3rzy stawili op\u00f3r niemieckim okupantom. W Polsce w tych dniach odbywa si\u0119 ponad 150 wydarze\u0144 towarzysz\u0105cych oficjalnym obchodom 80. rocznicy powstania w getcie warszawskim. Wydarzenia te organizowane s\u0105 lub finansowane przez polski rz\u0105d, m.in. w ramach programu wsparcia dzia\u0142a\u0144 na rzecz zachowania dziedzictwa i pami\u0119ci o polskich \u017bydach, realizowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Od czasu obj\u0119cia rz\u0105d\u00f3w przez Zjednoczon\u0105 Prawic\u0119 ponad trzykrotnie zwi\u0119kszyli\u015bmy nak\u0142ady na instytucje, kt\u00f3rych dzia\u0142alno\u015b\u0107 obejmuje dbanie o pami\u0119\u0107, kultur\u0119 i dziedzictwo wielokulturowego narodu polskiego, w tym dziedzictwo mniejszo\u015bci \u017cydowskiej na ziemiach polskich, a tak\u017ce upami\u0119tnienie Zag\u0142ady \u017byd\u00f3w dokonanej przez Niemc\u00f3w na terenie okupowanej Polski.\nW\u015br\u00f3d dotowanych przez polski rz\u0105d instytucji znajduj\u0105 si\u0119 m.in. pa\u0144stwowe muzea w dawnych niemieckich obozach \u015bmierci: Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu; Muzeum na Majdanku (z oddzia\u0142ami: Muzeum i Miejsce Pami\u0119ci w Be\u0142\u017ccu i w Sobiborze); Muzeum Stutthof w Sztutowie; Muzeum Treblinka; Muzeum Gross-Rosen w Rogo\u017anicy; Muzeum \u2013 Miejsce Pami\u0119ci KL Plaszow w Krakowie. A tak\u017ce Muzeum Getta Warszawskiego, Muzeum Polak\u00f3w Ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w podczas II Wojny \u015awiatowej im. Rodziny Ulm\u00f3w w Markowej, Muzeum Pami\u0119ci Mieszka\u0144c\u00f3w Ziemi O\u015bwi\u0119cimskiej, Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN, \u017bydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma. To zar\u00f3wno instytucje dzia\u0142aj\u0105ce od dziesi\u0119cioleci, cz\u0119sto niedostatecznie finansowane w przesz\u0142o\u015bci, jak i instytucje powo\u0142ane w ci\u0105gu ostatnich kilku lat, w trosce o pami\u0119\u0107: Muzeum Getta Warszawskiego, Muzeum Polak\u00f3w Ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w podczas II Wojny \u015awiatowej im. Rodziny Ulm\u00f3w w Markowej, Muzeum Pami\u0119ci Mieszka\u0144c\u00f3w Ziemi O\u015bwi\u0119cimskiej.\nWarszawa jest dzi\u015b miastem \u017cywych. Polska jest krajem \u017cywych. Pami\u0119tamy o przesz\u0142o\u015bci i czerpi\u0105c z historycznych do\u015bwiadcze\u0144, chcemy budowa\u0107 lepsz\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107. Nie zapominamy jednak o tych, kt\u00f3rzy umarli lub zostali zamordowani. Przekazywana przez pokolenia pami\u0119\u0107 musi trwa\u0107 wiecznie. A dzisiaj to my jeste\u015bmy jej kustoszami.\nPiotr Gli\u0144ski\nTekst publikowany wsp\u00f3lnie z polskim miesi\u0119cznikiem \u201eWszystko co Najwa\u017cniejsze\u201d w projekcie historycznym z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej i Polsk\u0105 Fundacj\u0105 Narodow\u0105.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2023-04-19","endDate":"2023-05-16","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}}},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2023\/04\/akcja-zonkile-2020-pomnik-muzeum.jpg","width":1202,"height":801},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/pl\/2023\/04\/18\/jestesmy-kustoszami-tej-pamieci-osiemdziesiata-rocznica-powstania-w-getcie-warszawskim\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jeste\u015bmy kustoszami tej pami\u0119ci. Osiemdziesi\u0105ta rocznica powstania w getcie warszawskim"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/","name":"Instytut Polski w Dusseldorfie","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#\/schema\/person\/6b4b76776c5d49a1eb862046e311998e","name":"kolinskia","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9bb79075402c1d25f1e9e4e8260c2d13?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9bb79075402c1d25f1e9e4e8260c2d13?s=96&d=mm&r=g","caption":"kolinskia"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/author\/kolinskia\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8837","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/users\/103"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8837"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8837\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8838,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8837\/revisions\/8838"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8833"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8837"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8837"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/duesseldorf\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8837"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}