Dzi\u015b, gdy obchodzimy 230. rocznic\u0119 uchwalenia Konstytucji 3 Maja przez ostatniego kr\u00f3la polskiego i wielkiego ksi\u0119cia litewskiego, Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego, warto przypomnie\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ona wprowadzi\u0142a m.in. tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy i modyfikacj\u0119 dotychczasowego ustroju pa\u0144stwa poprzez cz\u0119\u015bciowe r\u00f3wnouprawnienie mieszka\u0144c\u00f3w Rzeczypospolitej. By\u0142a r\u00f3wnie\u017c wyrazem woli obrony niepodleg\u0142o\u015bci po I rozbiorze dokonanym przez Austri\u0119, Prusy i Rosj\u0119 w 1772 roku.<\/p>\n\n\n\n
Konstytucja 3 Maja wraz z dope\u0142niaj\u0105cym j\u0105 Zar\u0119czeniem Wzajemnym Obojga Narod\u00f3w uchwalonym przez Sejm Wielki 20 pa\u017adziernika 1791 roku stanowi\u0142a tak\u017ce przejaw zacie\u015bnienia unii narod\u00f3w polskiego i litewskiego. W akcie tym zagwarantowano m.in. obsadzanie wszystkich wsp\u00f3lnych dla Rzeczypospolitej urz\u0119d\u00f3w przez Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w wed\u0142ug parytetu 1:1. Z dum\u0105 mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce przyw\u00f3dcy obu narod\u00f3w i pa\u0144stw, pomimo wszelkich r\u00f3\u017cnic, potrafili skutecznie dzia\u0142a\u0107 razem w chwili decyduj\u0105cej pr\u00f3by, dotycz\u0105cej ich egzystencji. Ten przyk\u0142ad inspiruje wsp\u00f3\u0142prac\u0119 i przyja\u017a\u0144 Warszawy z Wilnem do dzisiaj.<\/p>\n\n\n\n
Niestety, ambitne plany reform, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 realizowane w oparciu o przepisy nowej ustawy zasadniczej, zosta\u0142y przekre\u015blone przez zbrojn\u0105 interwencj\u0119 wojsk rosyjskich w 1792 roku. Jako akt prawny Konstytucja 3 Maja przesta\u0142a formalnie obowi\u0105zywa\u0107 w listopadzie 1793 roku na mocy uchwa\u0142y sejmu zwo\u0142anego pod dyktatem Rosji i Prus do Grodna. W tym samym roku obydwa pa\u0144stwa dokona\u0142y II rozbioru Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n
Ostateczne znikni\u0119cie pa\u0144stwa polsko-litewskiego z mapy Europy na ponad 120 lat zosta\u0142o przypiecz\u0119towane III rozbiorem w roku 1795, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142y Austria, Prusy i Rosja. Ten akt, sprzeczny z wszelkimi zasadami prawa mi\u0119dzynarodowego, zosta\u0142 przekre\u015blony dopiero w rezultacie I wojny \u015bwiatowej, kiedy w 1918 roku Polska i Litwa odzyska\u0142y niepodleg\u0142o\u015b\u0107 jako dwa suwerenne pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
Po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja obchodzona by\u0142a jako \u015bwi\u0119to pa\u0144stwowe ju\u017c od 1919 roku. W okresie wojennej okupacji niemieckiej i sowieckiej oraz za rz\u0105d\u00f3w komunist\u00f3w w Polsce, gdy \u015bwi\u0119to to zosta\u0142o zniesione, wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w nadal uznawa\u0142a 3 maja za dzie\u0144 \u015bwi\u0105teczny. W suwerennej Rzeczypospolitej Polskiej od 1990 roku ponownie obchodzimy \u015awi\u0119to Narodowe Trzeciego Maja.<\/p>\n\n\n\n
Konstytucja 3 Maja i Zar\u0119czenie Wzajemne Obojga Narod\u00f3w s\u0105 jednym z zasadniczych element\u00f3w wielowiekowego dziedzictwa stosunk\u00f3w polsko-litewskich. Ich uchwalenie to jeden z fundament\u00f3w dzisiejszej wsp\u00f3\u0142pracy naszych pa\u0144stw na forum Unii Europejskiej i w NATO.<\/p>\n\n\n\n
Opr\u00f3cz wsp\u00f3lnej przesz\u0142o\u015bci dzisiejsze Polsk\u0119 i Litw\u0119 \u0142\u0105cz\u0105 niezliczone wsp\u00f3lne projekty energetyczne i transportowe, kt\u00f3re s\u0142u\u017c\u0105 ca\u0142ej Europie, a tak\u017ce wsp\u00f3lne starania o wzmocnienie bezpiecze\u0144stwa na \u015bwiecie, zw\u0142aszcza w regionie.<\/p>\n\n\n\n
Odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do wsp\u00f3lnego dziedzictwa Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w, oba nasze kraje wspieraj\u0105 naszych s\u0105siad\u00f3w: Ukrain\u0119, stoj\u0105c\u0105 dzi\u015b na stra\u017cy swojej suwerenno\u015bci i integralno\u015bci terytorialnej w zmaganiach z rosyjsk\u0105 agresj\u0105 i okupacj\u0105 oraz nar\u00f3d bia\u0142oruski, kt\u00f3ry zas\u0142uguje na wolno\u015b\u0107 i demokracj\u0119 w niepodleg\u0142ym pa\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n