{"id":9507,"date":"2021-10-07T09:33:14","date_gmt":"2021-10-07T07:33:14","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/?p=9507"},"modified":"2021-10-07T14:46:23","modified_gmt":"2021-10-07T12:46:23","slug":"jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/","title":{"rendered":"Jacek Kowalski o poezji staropolskiej"},"content":{"rendered":"\n

Jacek Kowalski \u2013 pie\u015bniarz, Sarmata, historyk sztuki, mi\u0142o\u015bnik poezji staropolskiej, t\u0142umacz poezji starofrancuskiej. Pracuje w Instytucie Historii Sztuki UAM jako profesor. Na scenie pojawia si\u0119 od 1988 roku. \u015apiewa piosenki w\u0142asne o dawnych czasach i w\u0142asne przek\u0142ady piosenek z dawnych czas\u00f3w. Jest autorem scenariuszy i tekst\u00f3w teatralnych, program\u00f3w telewizyjnych, plenerowych widowisk historycznych. Wyst\u0119powa\u0142 w dialogu-dyskusji piosenkowej z Jackiem Kaczmarskim pt. \u201eDwie Sarmacje\u201d (TVP 1, 1995 r.). Wydaje ksi\u0105\u017cki, p\u0142yty, popularne i naukowe publikacje zwi\u0105zane z kultur\u0105, sztuk\u0105 i literatur\u0105 dawnej Polski.<\/p>\n\n\n\n

\nhttps:\/\/youtu.be\/CmuDvrW8fg8\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n

Pie\u015b\u0144 o kole rycerskim<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pie\u015b\u0144 o kole rycerskim<\/em> to najstarsza znana z licznych wersji Pie\u015bni o \u017co\u0142nierzu tu\u0142aczu. <\/em>Jej zapis znalaz\u0142 si\u0119 na ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki wydanej w roku 1584 i pochodzi albo z XVI, albo ju\u017c z XVII wieku. Dawn\u0105 metryk\u0119 tekstu potwierdza zawarty w nim opis taktyki wojennej \u2013 tworzenia ruchomego taboru, co by\u0142o typowe dla polskiego wojska w XVI wieku. Szczeg\u00f3\u0142 ten znika w wersjach notowanych p\u00f3\u017aniej. Melodia tej pie\u015bni nie jest nam znana, w zamian mamy bardzo wiele w miar\u0119 bliskich sobie melodii, kt\u00f3re zapisali badacze pie\u015bni ludowych w wieku XIX i XX. Spo\u015br\u00f3d nich wybra\u0142em i zastosowa\u0142em jedn\u0105 z najbardziej archaicznych.<\/p>\n\n\n\n

PIE\u015a\u0143 O KOLE RYCERSKIM:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pi\u0119kne jest ko\u0142o rycerskie,<\/p>\n\n\n\n

Komu da\u0142 B\u00f3g serce m\u0119skie.<\/p>\n\n\n\n

Hetman wojsko ko\u0142em toczy,<\/p>\n\n\n\n

Nieprzyjacielowi w oczy.<\/p>\n\n\n\n

Wozy \u0142a\u0144cuchmi spinaj\u0105,<\/p>\n\n\n\n

Bo si\u0119 trwogi spodziewaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

A gdy si\u0119 ju\u017c potka\u0107 mieli,<\/p>\n\n\n\n

Jezu Chrysta zawo\u0142ali,<\/p>\n\n\n\n

Jezu Chryste Nazare\u0144ski,<\/p>\n\n\n\n

Wejrzy na lud chrze\u015bcija\u0144ski!<\/p>\n\n\n\n

W \u017carskim biegu drzewce krusz\u0105,<\/p>\n\n\n\n

Niejeden si\u0119 \u017cegna z dusz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jednemu si\u0119 mieni\u0105 oczy,<\/p>\n\n\n\n

A z drugiego krew si\u0119 toczy.<\/p>\n\n\n\n

Trzeci wo\u0142a, by dobito<\/p>\n\n\n\n

Albo szabl\u0105 \u0142eb uci\u0119to.<\/p>\n\n\n\n

A ci, co w mogi\u0142ach le\u017c\u0105,<\/p>\n\n\n\n

Do pewnego kresu bie\u017c\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Duma Ukrainna<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pie\u015b\u0144 t\u0119 opublikowa\u0142 po raz pierwszy Adam Czahrowski, pochodz\u0105cy spod Lwowa, ze szlacheckiej rodziny o rycerskich tradycjach. Wi\u00f3d\u0142 on awanturniczy \u017cywot \u2013 wpierw jako zwyk\u0142y rozb\u00f3jnik, potem jako najemnik magnat\u00f3w-buntownik\u00f3w podczas wojny domowej, a wreszcie, skazany na banicj\u0119 [wygnanie], s\u0142u\u017cy\u0142 jako \u017co\u0142nierz broni\u0105c W\u0119gier przed Turkami. Po powrocie do kraju wyda\u0142 zbiorek wierszy Treny i rzeczy romaite<\/em>, w kt\u00f3rym znalaz\u0142a si\u0119 wspomniana pie\u015b\u0144, zatytu\u0142owana Powiedz mi, muzyko moja<\/em>. Trudno powiedzie\u0107, czy jest ona na pewno autorstwa Czahrowskiego, bo z jego w\u0142asnych deklaracji wynika, \u017ce Treny<\/em> zawiera\u0142y te\u017c cudze teksty, a poza tym wiadomo, \u017ce utw\u00f3r ten w roku 1599 by\u0142 ju\u017c bardzo popularny. Przez kolejne stulecie opatrywano go r\u00f3\u017cnymi tytu\u0142ami i przerabiano \u2013 by\u0142a to wi\u0119c kolejno Duma cz\u0142owieka rycerskiego<\/em>, Duma rycerska<\/em>, Duma ukrainna<\/em>. Dawne zapisy nie zawieraj\u0105 melodii, ale przynajmniej od lat mi\u0119dzywojennych XX wieku przyj\u0119\u0142o si\u0119 wykonywa\u0107 t\u0119 pie\u015b\u0144 na nut\u0119 \u015bl\u0105skiej wersji Pie\u015bni o \u017co\u0142nierzu tu\u0142aczu<\/em>, zanotowanej w 1880 roku.<\/p>\n\n\n\n

ADAM CZAHROWSKI, DUMA UKRAINNA<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Powiedz, wdzi\u0119czna kobzo moja,<\/p>\n\n\n\n

Umie li co duma twoja,<\/p>\n\n\n\n

C\u00f3\u017c mo\u017ce by\u0107 pi\u0119kniejszego<\/p>\n\n\n\n

Nad cz\u0142owieka rycerskiego?<\/p>\n\n\n\n

C\u00f3\u017c nad pograniczne kraje,<\/p>\n\n\n\n

K\u0119dy skoro lod roztaje<\/p>\n\n\n\n

Uj\u017arzysz pola nieprzej\u017arzane,<\/p>\n\n\n\n

M\u0142od\u0105 traw\u0105 przyodziane?<\/p>\n\n\n\n

Uj\u017arzysz d\u0105browy rozwite,<\/p>\n\n\n\n

Uj\u017arzysz ptastwo rozmaite,<\/p>\n\n\n\n

Zwierzu stada niezliczone<\/p>\n\n\n\n

I ryb roje niez\u0142owione.<\/p>\n\n\n\n

Gdzie czasem wie\u015bniak ochoczy<\/p>\n\n\n\n

\u0141owi\u0105c sieci swoje toczy,<\/p>\n\n\n\n

Albo na stra\u017c wyprawiony<\/p>\n\n\n\n

Strzela \u017awierz strzelec \u0107wiczony.<\/p>\n\n\n\n

Lub przez nieminione progi<\/p>\n\n\n\n

Dnieprowy kozak ubogi<\/p>\n\n\n\n

Cz\u00f3\u0142nem p\u0142ynie nie bez strachu,<\/p>\n\n\n\n

Chudoju \u017cyw so\u0142omachu<\/p>\n\n\n\n

Usarz zasi\u0119 w mocnej zbroi<\/p>\n\n\n\n

Warownym obozem stoi,<\/p>\n\n\n\n

Kt\u00f3ry po szczup\u0142ym obiedzie<\/p>\n\n\n\n

Stra\u017c zarazem sw\u0105 zawiedzie,<\/p>\n\n\n\n

W tym pr\u00f3buje w kole koni<\/p>\n\n\n\n

Lub kopij\u0105 pier\u015bcie\u0144 goni.<\/p>\n\n\n\n

A kiedy za\u015b trwoga przyjdzie,<\/p>\n\n\n\n

Z trzaskiem z obozu wynidzie,<\/p>\n\n\n\n

Pod \u015bwietnymi chor\u0105gwiami,<\/p>\n\n\n\n

G\u0142o\u015bny tr\u0105b\u0105 i b\u0119bnami.<\/p>\n\n\n\n

Bie\u017cy pochylony lasem,<\/p>\n\n\n\n

Dla s\u0142awy, dla zysku czasem.<\/p>\n\n\n\n

Tam m\u0142\u00f3d\u017a harce swoje zwodzi,<\/p>\n\n\n\n

A za\u015b we krwi cz\u0119sto brodzi,<\/p>\n\n\n\n

Pa\u0142asz k\u0142adzie w poszw\u0119 krwawy,<\/p>\n\n\n\n

Cedz\u0105c za\u015b krew za r\u0119kawy.<\/p>\n\n\n\n

Drugiego te\u017c bystra strza\u0142a<\/p>\n\n\n\n

W sercu skrwawionym osta\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Trzeci ko\u0144mi podeptany<\/p>\n\n\n\n

Polega czasem bez rany.<\/p>\n\n\n\n

Za tym jedna prze\u0142omiona<\/p>\n\n\n\n

Nazad ust\u0119puje strona,<\/p>\n\n\n\n

A zwyci\u0119zca nieb\u0142agany<\/p>\n\n\n\n

W ty\u0142 srogie zadaje rany.<\/p>\n\n\n\n

A w tym do \u0142upu zebrane<\/p>\n\n\n\n

Rycerstwo za\u015b spracowane<\/p>\n\n\n\n

Obraca si\u0119 z trudu swego,<\/p>\n\n\n\n

Daj\u0105c chwa\u0142\u0119 Bogu z tego,<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119kuj\u0105c czasem z wygrania,<\/p>\n\n\n\n

A podczas te\u017c wi\u0119c z przegrania.<\/p>\n\n\n\n

Na jak\u0105\u017c wi\u0119c stron\u0119 stanie,<\/p>\n\n\n\n

B\u0105d\u017a zawsze pochwalon, Panie.<\/p>\n\n\n\n

Bo\u017ce, kt\u00f3ry masz w swej pieczy<\/p>\n\n\n\n

Ludu rycerskiego rzeczy,<\/p>\n\n\n\n

Chudy \u017co\u0142nierz prosi ciebie,<\/p>\n\n\n\n

Odp\u0142a\u0107 mu t\u0119 n\u0119dz\u0119 w niebie.<\/p>\n\n\n\n

Idzie \u017co\u0142nierz (pie\u015b\u0144 o \u017co\u0142nierzu tu\u0142aczu, duma o \u017co\u0142nierzu tu\u0142aczu)<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ta \u017cyj\u0105ca wci\u0105\u017c w \u017cywym przekazie pie\u015b\u0144 ma niezliczone wersje, \u015bpiewane na r\u00f3\u017cne, cho\u0107 bliskie sobie charakterem melodie na ca\u0142ym obszarze dawnej Rzeczypospolitej. Jej najstarszym znanym wariantem, zapewne jeszcze XVI-wiecznym, jest tak zwana Pie\u015b\u0144 o kole rycerskim<\/em>. W p\u00f3\u017aniejszych stuleciach do pocz\u0105tkowego lamentu nad \u017co\u0142nierskim losem dosz\u0142a d\u0142uga historia o tym, jak siostry wyprawiaj\u0105 brata na wojenn\u0105 wypraw\u0119 na Podole, gdzie ginie, a jego rumak kopie mu mogi\u0142\u0119 i przeklina wojn\u0119. Cytat z tej w\u0142a\u015bnie pie\u015bni, sparafrazowany pod koniec XIX wieku przez Stefana \u017beromskiego w tytule jego opowiadania Rozdzi\u00f3bi\u0105 nas kruki, wrony<\/em>, sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z literackich metafor polskiego losu w og\u00f3le.<\/p>\n\n\n\n

IDZIE \u017bO\u0141NIERZ<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Idzie \u017co\u0142nierz borem lasem,<\/p>\n\n\n\n

Przymieraj\u0105c [z] g\u0142odu czasem.<\/p>\n\n\n\n

Suknia na nim nie blakuje,<\/p>\n\n\n\n

Dziurami wiatr przelatuje.<\/p>\n\n\n\n

Chocia\u017c \u017co\u0142nierz obszarpany,<\/p>\n\n\n\n

Przecie\u017c ujdzie mi\u0119dzy pany.<\/p>\n\n\n\n

Trzeba by go obdarowa\u0107,<\/p>\n\n\n\n

Soli chleba nie \u017ca\u0142owa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

W kot\u0142y, b\u0119bny zab\u0119bnili,<\/p>\n\n\n\n

Na wojenk\u0119 zatr\u0105bili.<\/p>\n\n\n\n

Nie p\u0142acz, nie p\u0142acz siostro brata,<\/p>\n\n\n\n

Powr\u00f3c\u0119 ja za trzy lata.<\/p>\n\n\n\n

Nie wysz\u0142o rok i p\u00f3\u0142tora,<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c \u017co\u0142nierze jad\u0105 z pola.<\/p>\n\n\n\n

Witam, witam mospanowie,<\/p>\n\n\n\n

Daleko tam brat na wojnie?<\/p>\n\n\n\n

Niedaleko, w czystem polu<\/p>\n\n\n\n

Le\u017cy sobie na kamieniu,<\/p>\n\n\n\n

Praw\u0105 n\u00f3\u017ck\u0119 ma w strzemieniu.<\/p>\n\n\n\n

Konik jego, wedle niego,<\/p>\n\n\n\n

Grzebie n\u00f3\u017ck\u0105, \u017ca\u0142uje go.<\/p>\n\n\n\n

Kiedym ja mia\u0142 swego pana,<\/p>\n\n\n\n

Tom ja jada\u0142 go\u0142e ziarna<\/p>\n\n\n\n

Teraz nie mam sieczki, s\u0142omy,<\/p>\n\n\n\n

Rozdzi\u00f3bi\u0105 mnie kruki, wrony.<\/p>\n\n\n\n

Lepiej w domu i\u015b\u0107 za p\u0142ugiem,<\/p>\n\n\n\n

Ni\u017c na wojnie szlakiem d\u0142ugiem.<\/p>\n\n\n\n

Bo na wojnie pi\u0119knie chodz\u0105,<\/p>\n\n\n\n

Po kolana we krwi brodz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wojna Chocimska (tekst i melodia Jacek Kowalski)<\/u><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pierwsza bitwa pod Chocimiem w roku 1621 przesz\u0142a do mitu, staj\u0105c si\u0119 synonimem pot\u0119gi i m\u0119stwa obywateli dawnej Rzeczypospolitej, a tak\u017ce g\u0142\u00f3wnym ogniwem szorstkiego, ale jak\u017ce wa\u017cnego polsko-kozackiego przymierza. To w tym starciu chrze\u015bcijanie r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144 wsp\u00f3lnie uratowali Rzeczpospolit\u0105 przed tureckim najazdem. Zaraz po bitwie zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 liczne s\u0142awi\u0105ce j\u0105 epickie utwory. Spo\u015br\u00f3d nich najbardziej s\u0142awny jest dzi\u015b poemat Wac\u0142awa Potockiego Wojna chocimska<\/em>, uznany za arcydzie\u0142o literatury staropolskiej, dzi\u0119ki mistrzostwu j\u0119zyka i niezwyk\u0142emu po\u0142\u0105czeniu wznios\u0142o\u015bci z sarmackim humorem. Moja piosenka nosi ten sam tytu\u0142 i jest ho\u0142dem dla tego dzie\u0142a, kt\u00f3rego charakter pr\u00f3buje w wielkim skr\u00f3cie odda\u0107. Dedykowa\u0142em j\u0105 przyjacio\u0142om: Rafa\u0142owi Budzi\u0144skiemu i \u015bp. Wojtkowi Pelcowi, z kt\u00f3rymi przed laty zacz\u0105\u0142em wsp\u00f3lnie zg\u0142\u0119bia\u0107 pi\u0119kno poezji i pie\u015bni staropolskiej.<\/p>\n\n\n\n

WOJNA CHOCIMSKA <\/strong><\/p>\n\n\n\n

ze \u015apiewniczka Sarmackiego <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wojtkowi Pelcowi i Rafa\u0142owi Budzi\u0144skiemu <\/strong><\/p>\n\n\n\n

towarzyszom sarmackim <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Niepoj\u0119ty Bo\u017ce! Wielki a Wszechmocny!                  <\/p>\n\n\n\n

Kt\u00f3ry dzia\u0142 nam da\u0142e\u015b w krainie p\u00f3\u0142nocnej:           <\/p>\n\n\n\n

Grzech\u00f3w nie poczytaj, z plugastw racz wybawi\u0107,     <\/p>\n\n\n\n

W kt\u00f3rych nar\u00f3d katolicki wielbi si\u0119 plugawi\u0107,  <\/p>\n\n\n\n

Mnie za\u015b pi\u00f3ro wyostrz, abym wyda\u0142 rymem,<\/p>\n\n\n\n

Jak si\u0119 Polak w polu z durnym bi\u0142 Turczynem.<\/p>\n\n\n\n

Gdy w cecorskiem lesie za dopustem Bo\u017cem <\/p>\n\n\n\n

Osman \u017b\u00f3\u0142kiewskiemu ur\u017cn\u0105\u0142 g\u0142ow\u0119 no\u017cem, <\/p>\n\n\n\n

\u015awi\u0144tuch w Polsk\u0119 lezie, niby do stodo\u0142y; <\/p>\n\n\n\n

A tu armia si\u0119 rozpe\u0142z\u0142a, bud\u017cet prawie go\u0142y; <\/p>\n\n\n\n

Wici rozes\u0142ano od kr\u00f3la Zygmunta, <\/p>\n\n\n\n

Lecz nie by\u0142o cnoty ani na \u0107wier\u0107 funta. <\/p>\n\n\n\n

Zamiast na ko\u0144 siada\u0107, przyk\u0142ad da\u0107 prawdziwie, <\/p>\n\n\n\n

Siaki taki moczy grzanki w grzanem piwie; <\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3l we Lwowie skryty wielkie b\u0105ki puszcza, <\/p>\n\n\n\n

A nad Niestrem wali Turk\u00f3w t\u0142ustych t\u0142usta t\u0142uszcza, <\/p>\n\n\n\n

Przeciw kt\u00f3rym stan\u0105\u0142 z pogodnym obliczem <\/p>\n\n\n\n

 Pan Sobieski Jakub z panem Chodkiewiczem. <\/p>\n\n\n\n

By\u0142 kr\u00f3lewicz, ale udzia\u0142 mia\u0142 nieznaczny, <\/p>\n\n\n\n

By\u0142 tak\u017ce, a jak\u017ce! Pieter Sahajdaczny; <\/p>\n\n\n\n

Lipski i Budzi\u0144ski, Pelc oraz Dyndalski, <\/p>\n\n\n\n

A upewniam, \u017ce by\u0142 tak\u017ce niejeden Kowalski! <\/p>\n\n\n\n

Ob\u00f3z okopali pod tureckiem nosem, <\/p>\n\n\n\n

A Chodkiewicz zabra\u0142 g\u0142os i rzek\u0142 tym g\u0142osem: <\/p>\n\n\n\n

Nie bojcie si\u0119 tyle, moje lube druhy; <\/p>\n\n\n\n

Turcy to mandryle, \u015bwinie lub \u015bwi\u0144tuchy; <\/p>\n\n\n\n

Masa to bezduszna, \u0142upu t\u0142um z\u0142akniony; <\/p>\n\n\n\n

A nad nami B\u00f3g, za nami domy oraz \u017cony; <\/p>\n\n\n\n

Bijmy, aby ka\u017cdy ujrza\u0142 swe za\u015bcianki, <\/p>\n\n\n\n

A na staro\u015b\u0107 macza\u0142 w grzanem piwie grzanki. <\/p>\n\n\n\n

\u2013 Rzek\u0142 Chodkiewicz, a wtem Osman nast\u0119puje, <\/p>\n\n\n\n

Niby piesek szczeka, niby lama pluje; <\/p>\n\n\n\n

 Za nim chciwe pu\u0142ki kar\u0142\u00f3w i dr\u0105gali, <\/p>\n\n\n\n

Z obu stron padaj\u0105 trupy, dym pod niebo wali, <\/p>\n\n\n\n

W dymu k\u0142\u0119bach zawis\u0142 z losem Republiki <\/p>\n\n\n\n

Lipski, Pelc, Budzi\u0144ski i Kowalskich szyki. <\/p>\n\n\n\n

Nie opowie wiersz m\u00f3j, szczup\u0142y i wychud\u0142y, <\/p>\n\n\n\n

Jak Budzi\u0144ski z Pelcem rwali z Turk\u00f3w kud\u0142y; <\/p>\n\n\n\n

Jak Kowalski z Lipskim, obadwa r\u0119bacze, <\/p>\n\n\n\n

Osmanowi wyr\u0105bali z paszczy dwa siekacze, <\/p>\n\n\n\n

Jak Chodkiewicz umar\u0142 by\u0142 na dyzenteri\u0119, <\/p>\n\n\n\n

Poczem pok\u00f3j stan\u0105\u0142, korzystny niezmiernie. <\/p>\n\n\n\n

Rozesz\u0142y si\u0119 armie, Osman kwil\u0105c skwierczy, <\/p>\n\n\n\n

I\u017c poszatkowano jego lud blu\u017anierczy; <\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3l we Lwowie skryty kwa\u015bno sobie st\u0119ka, <\/p>\n\n\n\n

I\u017c pobi\u0142a Turk\u00f3w tylko prostej szlachty r\u0119ka; <\/p>\n\n\n\n

A w chocimskiem polu ko\u015b\u0107mi swymi \u015bwiec\u0105: <\/p>\n\n\n\n

Lipski, Pelc, Budzi\u0144ski i Kowalskich nieco. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jacek Kowalski \u2013 pie\u015bniarz, Sarmata, historyk sztuki, mi\u0142o\u015bnik poezji staropolskiej, t\u0142umacz poezji starofrancuskiej. Pracuje w Instytucie Historii Sztuki UAM jako profesor. Na scenie pojawia si\u0119 od 1988 roku. \u015apiewa piosenki w\u0142asne o dawnych czasach i w\u0142asne przek\u0142ady piosenek z dawnych czas\u00f3w. Jest autorem scenariuszy i tekst\u00f3w teatralnych, program\u00f3w telewizyjnych, plenerowych widowisk historycznych. Wyst\u0119powa\u0142 w dialogu-dyskusji […]<\/p>\n","protected":false},"author":134,"featured_media":9504,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[757,114,65,75],"tags":[],"class_list":["post-9507","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bitwa-pod-chocimiem-pl","category-historia-pl","category-muzyka-pl","category-wydarzenia"],"yoast_head":"\nJacek Kowalski o poezji staropolskiej - Instytut Polski w Kijowie<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jacek Kowalski o poezji staropolskiej - Instytut Polski w Kijowie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jacek Kowalski \u2013 pie\u015bniarz, Sarmata, historyk sztuki, mi\u0142o\u015bnik poezji staropolskiej, t\u0142umacz poezji starofrancuskiej. Pracuje w Instytucie Historii Sztuki UAM jako profesor. Na scenie pojawia si\u0119 od 1988 roku. \u015apiewa piosenki w\u0142asne o dawnych czasach i w\u0142asne przek\u0142ady piosenek z dawnych czas\u00f3w. Jest autorem scenariuszy i tekst\u00f3w teatralnych, program\u00f3w telewizyjnych, plenerowych widowisk historycznych. Wyst\u0119powa\u0142 w dialogu-dyskusji […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Kijowie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-10-07T07:33:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-10-07T12:46:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1589\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"907\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"stakhivskaj\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"stakhivskaj\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/\",\"name\":\"Jacek Kowalski o poezji staropolskiej\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1-300x171.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1-1024x584.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1.jpg\",\"datePublished\":\"2021-10-07T07:33:14+02:00\",\"dateModified\":\"2021-10-07T12:46:23+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/#\/schema\/person\/d866a3625e2372765831e1399715ed52\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2021-10-07\",\"endDate\":\"2021-10-07\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OnlineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"VirtualLocation\",\"url\":\"\"},\"description\":\"Jacek Kowalski \u2013 pie\u015bniarz, Sarmata, historyk sztuki, mi\u0142o\u015bnik poezji staropolskiej, t\u0142umacz poezji starofrancuskiej. Pracuje w Instytucie Historii Sztuki UAM jako profesor. Na scenie pojawia si\u0119 od 1988 roku. \u015apiewa piosenki w\u0142asne o dawnych czasach i w\u0142asne przek\u0142ady piosenek z dawnych czas\u00f3w. Jest autorem scenariuszy i tekst\u00f3w teatralnych, program\u00f3w telewizyjnych, plenerowych widowisk historycznych. Wyst\u0119powa\u0142 w dialogu-dyskusji piosenkowej z Jackiem Kaczmarskim pt. \u201eDwie Sarmacje\u201d (TVP 1, 1995 r.). Wydaje ksi\u0105\u017cki, p\u0142yty, popularne i naukowe publikacje zwi\u0105zane z kultur\u0105, sztuk\u0105 i literatur\u0105 dawnej Polski.\\nPie\u015b\u0144 o kole rycerskim\\nPie\u015b\u0144 o kole rycerskim to najstarsza znana z licznych wersji Pie\u015bni o \u017co\u0142nierzu tu\u0142aczu. Jej zapis znalaz\u0142 si\u0119 na ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki wydanej w roku 1584 i pochodzi albo z XVI, albo ju\u017c z XVII wieku. Dawn\u0105 metryk\u0119 tekstu potwierdza zawarty w nim opis taktyki wojennej \u2013 tworzenia ruchomego taboru, co by\u0142o typowe dla polskiego wojska w XVI wieku. Szczeg\u00f3\u0142 ten znika w wersjach notowanych p\u00f3\u017aniej. Melodia tej pie\u015bni nie jest nam znana, w zamian mamy bardzo wiele w miar\u0119 bliskich sobie melodii, kt\u00f3re zapisali badacze pie\u015bni ludowych w wieku XIX i XX. Spo\u015br\u00f3d nich wybra\u0142em i zastosowa\u0142em jedn\u0105 z najbardziej archaicznych.\\nPIE\u015a\u0143 O KOLE RYCERSKIM:\\nPi\u0119kne jest ko\u0142o rycerskie,\\nKomu da\u0142 B\u00f3g serce m\u0119skie.\\nHetman wojsko ko\u0142em toczy,\\nNieprzyjacielowi w oczy.\\nWozy \u0142a\u0144cuchmi spinaj\u0105,\\nBo si\u0119 trwogi spodziewaj\u0105.\\nA gdy si\u0119 ju\u017c potka\u0107 mieli,\\nJezu Chrysta zawo\u0142ali,\\nJezu Chryste Nazare\u0144ski,\\nWejrzy na lud chrze\u015bcija\u0144ski!\\nW \u017carskim biegu drzewce krusz\u0105,\\nNiejeden si\u0119 \u017cegna z dusz\u0105.\\nJednemu si\u0119 mieni\u0105 oczy,\\nA z drugiego krew si\u0119 toczy.\\nTrzeci wo\u0142a, by dobito\\nAlbo szabl\u0105 \u0142eb uci\u0119to.\\nA ci, co w mogi\u0142ach le\u017c\u0105,\\nDo pewnego kresu bie\u017c\u0105.\\nDuma Ukrainna\\nPie\u015b\u0144 t\u0119 opublikowa\u0142 po raz pierwszy Adam Czahrowski, pochodz\u0105cy spod Lwowa, ze szlacheckiej rodziny o rycerskich tradycjach. Wi\u00f3d\u0142 on awanturniczy \u017cywot \u2013 wpierw jako zwyk\u0142y rozb\u00f3jnik, potem jako najemnik magnat\u00f3w-buntownik\u00f3w podczas wojny domowej, a wreszcie, skazany na banicj\u0119 [wygnanie], s\u0142u\u017cy\u0142 jako \u017co\u0142nierz broni\u0105c W\u0119gier przed Turkami. Po powrocie do kraju wyda\u0142 zbiorek wierszy Treny i rzeczy romaite, w kt\u00f3rym znalaz\u0142a si\u0119 wspomniana pie\u015b\u0144, zatytu\u0142owana Powiedz mi, muzyko moja. Trudno powiedzie\u0107, czy jest ona na pewno autorstwa Czahrowskiego, bo z jego w\u0142asnych deklaracji wynika, \u017ce Treny zawiera\u0142y te\u017c cudze teksty, a poza tym wiadomo, \u017ce utw\u00f3r ten w roku 1599 by\u0142 ju\u017c bardzo popularny. Przez kolejne stulecie opatrywano go r\u00f3\u017cnymi tytu\u0142ami i przerabiano \u2013 by\u0142a to wi\u0119c kolejno Duma cz\u0142owieka rycerskiego, Duma rycerska, Duma ukrainna. Dawne zapisy nie zawieraj\u0105 melodii, ale przynajmniej od lat mi\u0119dzywojennych XX wieku przyj\u0119\u0142o si\u0119 wykonywa\u0107 t\u0119 pie\u015b\u0144 na nut\u0119 \u015bl\u0105skiej wersji Pie\u015bni o \u017co\u0142nierzu tu\u0142aczu, zanotowanej w 1880 roku.\\nADAM CZAHROWSKI, DUMA UKRAINNA\\nPowiedz, wdzi\u0119czna kobzo moja,\\nUmie li co duma twoja,\\nC\u00f3\u017c mo\u017ce by\u0107 pi\u0119kniejszego\\nNad cz\u0142owieka rycerskiego?\\nC\u00f3\u017c nad pograniczne kraje,\\nK\u0119dy skoro lod roztaje\\nUj\u017arzysz pola nieprzej\u017arzane,\\nM\u0142od\u0105 traw\u0105 przyodziane?\\nUj\u017arzysz d\u0105browy rozwite,\\nUj\u017arzysz ptastwo rozmaite,\\nZwierzu stada niezliczone\\nI ryb roje niez\u0142owione.\\nGdzie czasem wie\u015bniak ochoczy\\n\u0141owi\u0105c sieci swoje toczy,\\nAlbo na stra\u017c wyprawiony\\nStrzela \u017awierz strzelec \u0107wiczony.\\nLub przez nieminione progi\\nDnieprowy kozak ubogi\\nCz\u00f3\u0142nem p\u0142ynie nie bez strachu,\\nChudoju \u017cyw so\u0142omachu\\nUsarz zasi\u0119 w mocnej zbroi\\nWarownym obozem stoi,\\nKt\u00f3ry po szczup\u0142ym obiedzie\\nStra\u017c zarazem sw\u0105 zawiedzie,\\nW tym pr\u00f3buje w kole koni\\nLub kopij\u0105 pier\u015bcie\u0144 goni.\\nA kiedy za\u015b trwoga przyjdzie,\\nZ trzaskiem z obozu wynidzie,\\nPod \u015bwietnymi chor\u0105gwiami,\\nG\u0142o\u015bny tr\u0105b\u0105 i b\u0119bnami.\\nBie\u017cy pochylony lasem,\\nDla s\u0142awy, dla zysku czasem.\\nTam m\u0142\u00f3d\u017a harce swoje zwodzi,\\nA za\u015b we krwi cz\u0119sto brodzi,\\nPa\u0142asz k\u0142adzie w poszw\u0119 krwawy,\\nCedz\u0105c za\u015b krew za r\u0119kawy.\\nDrugiego te\u017c bystra strza\u0142a\\nW sercu skrwawionym osta\u0142a.\\nTrzeci ko\u0144mi podeptany\\nPolega czasem bez rany.\\nZa tym jedna prze\u0142omiona\\nNazad ust\u0119puje strona,\\nA zwyci\u0119zca nieb\u0142agany\\nW ty\u0142 srogie zadaje rany.\\nA w tym do \u0142upu zebrane\\nRycerstwo za\u015b spracowane\\nObraca si\u0119 z trudu swego,\\nDaj\u0105c chwa\u0142\u0119 Bogu z tego,\\nDzi\u0119kuj\u0105c czasem z wygrania,\\nA podczas te\u017c wi\u0119c z przegrania.\\nNa jak\u0105\u017c wi\u0119c stron\u0119 stanie,\\nB\u0105d\u017a zawsze pochwalon, Panie.\\nBo\u017ce, kt\u00f3ry masz w swej pieczy\\nLudu rycerskiego rzeczy,\\nChudy \u017co\u0142nierz prosi ciebie,\\nOdp\u0142a\u0107 mu t\u0119 n\u0119dz\u0119 w niebie.\\nIdzie \u017co\u0142nierz (pie\u015b\u0144 o \u017co\u0142nierzu tu\u0142aczu, duma o \u017co\u0142nierzu tu\u0142aczu)\\nTa \u017cyj\u0105ca wci\u0105\u017c w \u017cywym przekazie pie\u015b\u0144 ma niezliczone wersje, \u015bpiewane na r\u00f3\u017cne, cho\u0107 bliskie sobie charakterem melodie na ca\u0142ym obszarze dawnej Rzeczypospolitej. Jej najstarszym znanym wariantem, zapewne jeszcze XVI-wiecznym, jest tak zwana Pie\u015b\u0144 o kole rycerskim. W p\u00f3\u017aniejszych stuleciach do pocz\u0105tkowego lamentu nad \u017co\u0142nierskim losem dosz\u0142a d\u0142uga historia o tym, jak siostry wyprawiaj\u0105 brata na wojenn\u0105 wypraw\u0119 na Podole, gdzie ginie, a jego rumak kopie mu mogi\u0142\u0119 i przeklina wojn\u0119. Cytat z tej w\u0142a\u015bnie pie\u015bni, sparafrazowany pod koniec XIX wieku przez Stefana \u017beromskiego w tytule jego opowiadania Rozdzi\u00f3bi\u0105 nas kruki, wrony, sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z literackich metafor polskiego losu w og\u00f3le.\\nIDZIE \u017bO\u0141NIERZ\\nIdzie \u017co\u0142nierz borem lasem,\\nPrzymieraj\u0105c [z] g\u0142odu czasem.\\nSuknia na nim nie blakuje,\\nDziurami wiatr przelatuje.\\nChocia\u017c \u017co\u0142nierz obszarpany,\\nPrzecie\u017c ujdzie mi\u0119dzy pany.\\nTrzeba by go obdarowa\u0107,\\nSoli chleba nie \u017ca\u0142owa\u0107.\\nW kot\u0142y, b\u0119bny zab\u0119bnili,\\nNa wojenk\u0119 zatr\u0105bili.\\nNie p\u0142acz, nie p\u0142acz siostro brata,\\nPowr\u00f3c\u0119 ja za trzy lata.\\nNie wysz\u0142o rok i p\u00f3\u0142tora,\\nJu\u017c \u017co\u0142nierze jad\u0105 z pola.\\nWitam, witam mospanowie,\\nDaleko tam brat na wojnie?\\nNiedaleko, w czystem polu\\nLe\u017cy sobie na kamieniu,\\nPraw\u0105 n\u00f3\u017ck\u0119 ma w strzemieniu.\\nKonik jego, wedle niego,\\nGrzebie n\u00f3\u017ck\u0105, \u017ca\u0142uje go.\\nKiedym ja mia\u0142 swego pana,\\nTom ja jada\u0142 go\u0142e ziarna\\nTeraz nie mam sieczki, s\u0142omy,\\nRozdzi\u00f3bi\u0105 mnie kruki, wrony.\\nLepiej w domu i\u015b\u0107 za p\u0142ugiem,\\nNi\u017c na wojnie szlakiem d\u0142ugiem.\\nBo na wojnie pi\u0119knie chodz\u0105,\\nPo kolana we krwi brodz\u0105.\\nWojna Chocimska (tekst i melodia Jacek Kowalski)\\nPierwsza bitwa pod Chocimiem w roku 1621 przesz\u0142a do mitu, staj\u0105c si\u0119 synonimem pot\u0119gi i m\u0119stwa obywateli dawnej Rzeczypospolitej, a tak\u017ce g\u0142\u00f3wnym ogniwem szorstkiego, ale jak\u017ce wa\u017cnego polsko-kozackiego przymierza. To w tym starciu chrze\u015bcijanie r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144 wsp\u00f3lnie uratowali Rzeczpospolit\u0105 przed tureckim najazdem. Zaraz po bitwie zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 liczne s\u0142awi\u0105ce j\u0105 epickie utwory. Spo\u015br\u00f3d nich najbardziej s\u0142awny jest dzi\u015b poemat Wac\u0142awa Potockiego Wojna chocimska, uznany za arcydzie\u0142o literatury staropolskiej, dzi\u0119ki mistrzostwu j\u0119zyka i niezwyk\u0142emu po\u0142\u0105czeniu wznios\u0142o\u015bci z sarmackim humorem. Moja piosenka nosi ten sam tytu\u0142 i jest ho\u0142dem dla tego dzie\u0142a, kt\u00f3rego charakter pr\u00f3buje w wielkim skr\u00f3cie odda\u0107. Dedykowa\u0142em j\u0105 przyjacio\u0142om: Rafa\u0142owi Budzi\u0144skiemu i \u015bp. Wojtkowi Pelcowi, z kt\u00f3rymi przed laty zacz\u0105\u0142em wsp\u00f3lnie zg\u0142\u0119bia\u0107 pi\u0119kno poezji i pie\u015bni staropolskiej.\\nWOJNA CHOCIMSKA \\nze \u015apiewniczka Sarmackiego \\nWojtkowi Pelcowi i Rafa\u0142owi Budzi\u0144skiemu \\ntowarzyszom sarmackim \\nNiepoj\u0119ty Bo\u017ce! Wielki a Wszechmocny! \\nKt\u00f3ry dzia\u0142 nam da\u0142e\u015b w krainie p\u00f3\u0142nocnej: \\nGrzech\u00f3w nie poczytaj, z plugastw racz wybawi\u0107, \\nW kt\u00f3rych nar\u00f3d katolicki wielbi si\u0119 plugawi\u0107, \\nMnie za\u015b pi\u00f3ro wyostrz, abym wyda\u0142 rymem,\\nJak si\u0119 Polak w polu z durnym bi\u0142 Turczynem.\\nGdy w cecorskiem lesie za dopustem Bo\u017cem \\nOsman \u017b\u00f3\u0142kiewskiemu ur\u017cn\u0105\u0142 g\u0142ow\u0119 no\u017cem, \\n\u015awi\u0144tuch w Polsk\u0119 lezie, niby do stodo\u0142y; \\nA tu armia si\u0119 rozpe\u0142z\u0142a, bud\u017cet prawie go\u0142y; \\nWici rozes\u0142ano od kr\u00f3la Zygmunta, \\nLecz nie by\u0142o cnoty ani na \u0107wier\u0107 funta. \\nZamiast na ko\u0144 siada\u0107, przyk\u0142ad da\u0107 prawdziwie, \\nSiaki taki moczy grzanki w grzanem piwie; \\nKr\u00f3l we Lwowie skryty wielkie b\u0105ki puszcza, \\nA nad Niestrem wali Turk\u00f3w t\u0142ustych t\u0142usta t\u0142uszcza, \\nPrzeciw kt\u00f3rym stan\u0105\u0142 z pogodnym obliczem \\n Pan Sobieski Jakub z panem Chodkiewiczem. \\nBy\u0142 kr\u00f3lewicz, ale udzia\u0142 mia\u0142 nieznaczny, \\nBy\u0142 tak\u017ce, a jak\u017ce! Pieter Sahajdaczny; \\nLipski i Budzi\u0144ski, Pelc oraz Dyndalski, \\nA upewniam, \u017ce by\u0142 tak\u017ce niejeden Kowalski! \\nOb\u00f3z okopali pod tureckiem nosem, \\nA Chodkiewicz zabra\u0142 g\u0142os i rzek\u0142 tym g\u0142osem: \\nNie bojcie si\u0119 tyle, moje lube druhy; \\nTurcy to mandryle, \u015bwinie lub \u015bwi\u0144tuchy; \\nMasa to bezduszna, \u0142upu t\u0142um z\u0142akniony; \\nA nad nami B\u00f3g, za nami domy oraz \u017cony; \\nBijmy, aby ka\u017cdy ujrza\u0142 swe za\u015bcianki, \\nA na staro\u015b\u0107 macza\u0142 w grzanem piwie grzanki. \\n\u2013 Rzek\u0142 Chodkiewicz, a wtem Osman nast\u0119puje, \\nNiby piesek szczeka, niby lama pluje; \\n Za nim chciwe pu\u0142ki kar\u0142\u00f3w i dr\u0105gali, \\nZ obu stron padaj\u0105 trupy, dym pod niebo wali, \\nW dymu k\u0142\u0119bach zawis\u0142 z losem Republiki \\nLipski, Pelc, Budzi\u0144ski i Kowalskich szyki. \\nNie opowie wiersz m\u00f3j, szczup\u0142y i wychud\u0142y, \\nJak Budzi\u0144ski z Pelcem rwali z Turk\u00f3w kud\u0142y; \\nJak Kowalski z Lipskim, obadwa r\u0119bacze, \\nOsmanowi wyr\u0105bali z paszczy dwa siekacze, \\nJak Chodkiewicz umar\u0142 by\u0142 na dyzenteri\u0119, \\nPoczem pok\u00f3j stan\u0105\u0142, korzystny niezmiernie. \\nRozesz\u0142y si\u0119 armie, Osman kwil\u0105c skwierczy, \\nI\u017c poszatkowano jego lud blu\u017anierczy; \\nKr\u00f3l we Lwowie skryty kwa\u015bno sobie st\u0119ka, \\nI\u017c pobi\u0142a Turk\u00f3w tylko prostej szlachty r\u0119ka; \\nA w chocimskiem polu ko\u015b\u0107mi swymi \u015bwiec\u0105: \\nLipski, Pelc, Budzi\u0144ski i Kowalskich nieco. \"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1.jpg\",\"width\":1589,\"height\":907},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Jacek Kowalski o poezji staropolskiej\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Kijowie\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/#\/schema\/person\/d866a3625e2372765831e1399715ed52\",\"name\":\"stakhivskaj\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ecf64eaf0b1c478b2d56e921c6cb89ba?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ecf64eaf0b1c478b2d56e921c6cb89ba?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"stakhivskaj\"},\"sameAs\":[\"stakhivskaj\"],\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/author\/stakhivskaj\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jacek Kowalski o poezji staropolskiej - Instytut Polski w Kijowie","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Jacek Kowalski o poezji staropolskiej - Instytut Polski w Kijowie","og_description":"Jacek Kowalski \u2013 pie\u015bniarz, Sarmata, historyk sztuki, mi\u0142o\u015bnik poezji staropolskiej, t\u0142umacz poezji starofrancuskiej. Pracuje w Instytucie Historii Sztuki UAM jako profesor. Na scenie pojawia si\u0119 od 1988 roku. \u015apiewa piosenki w\u0142asne o dawnych czasach i w\u0142asne przek\u0142ady piosenek z dawnych czas\u00f3w. Jest autorem scenariuszy i tekst\u00f3w teatralnych, program\u00f3w telewizyjnych, plenerowych widowisk historycznych. Wyst\u0119powa\u0142 w dialogu-dyskusji […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/","og_site_name":"Instytut Polski w Kijowie","article_published_time":"2021-10-07T07:33:14+00:00","article_modified_time":"2021-10-07T12:46:23+00:00","og_image":[{"width":1589,"height":907,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"stakhivskaj","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"stakhivskaj","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/","name":"Jacek Kowalski o poezji staropolskiej","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1-300x171.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1-1024x584.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1.jpg","datePublished":"2021-10-07T07:33:14+02:00","dateModified":"2021-10-07T12:46:23+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/#\/schema\/person\/d866a3625e2372765831e1399715ed52"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2021-10-07","endDate":"2021-10-07","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OnlineEventAttendanceMode","location":{"@type":"VirtualLocation","url":""},"description":"Jacek Kowalski \u2013 pie\u015bniarz, Sarmata, historyk sztuki, mi\u0142o\u015bnik poezji staropolskiej, t\u0142umacz poezji starofrancuskiej. Pracuje w Instytucie Historii Sztuki UAM jako profesor. Na scenie pojawia si\u0119 od 1988 roku. \u015apiewa piosenki w\u0142asne o dawnych czasach i w\u0142asne przek\u0142ady piosenek z dawnych czas\u00f3w. Jest autorem scenariuszy i tekst\u00f3w teatralnych, program\u00f3w telewizyjnych, plenerowych widowisk historycznych. Wyst\u0119powa\u0142 w dialogu-dyskusji piosenkowej z Jackiem Kaczmarskim pt. \u201eDwie Sarmacje\u201d (TVP 1, 1995 r.). Wydaje ksi\u0105\u017cki, p\u0142yty, popularne i naukowe publikacje zwi\u0105zane z kultur\u0105, sztuk\u0105 i literatur\u0105 dawnej Polski.\nPie\u015b\u0144 o kole rycerskim\nPie\u015b\u0144 o kole rycerskim to najstarsza znana z licznych wersji Pie\u015bni o \u017co\u0142nierzu tu\u0142aczu. Jej zapis znalaz\u0142 si\u0119 na ok\u0142adce ksi\u0105\u017cki wydanej w roku 1584 i pochodzi albo z XVI, albo ju\u017c z XVII wieku. Dawn\u0105 metryk\u0119 tekstu potwierdza zawarty w nim opis taktyki wojennej \u2013 tworzenia ruchomego taboru, co by\u0142o typowe dla polskiego wojska w XVI wieku. Szczeg\u00f3\u0142 ten znika w wersjach notowanych p\u00f3\u017aniej. Melodia tej pie\u015bni nie jest nam znana, w zamian mamy bardzo wiele w miar\u0119 bliskich sobie melodii, kt\u00f3re zapisali badacze pie\u015bni ludowych w wieku XIX i XX. Spo\u015br\u00f3d nich wybra\u0142em i zastosowa\u0142em jedn\u0105 z najbardziej archaicznych.\nPIE\u015a\u0143 O KOLE RYCERSKIM:\nPi\u0119kne jest ko\u0142o rycerskie,\nKomu da\u0142 B\u00f3g serce m\u0119skie.\nHetman wojsko ko\u0142em toczy,\nNieprzyjacielowi w oczy.\nWozy \u0142a\u0144cuchmi spinaj\u0105,\nBo si\u0119 trwogi spodziewaj\u0105.\nA gdy si\u0119 ju\u017c potka\u0107 mieli,\nJezu Chrysta zawo\u0142ali,\nJezu Chryste Nazare\u0144ski,\nWejrzy na lud chrze\u015bcija\u0144ski!\nW \u017carskim biegu drzewce krusz\u0105,\nNiejeden si\u0119 \u017cegna z dusz\u0105.\nJednemu si\u0119 mieni\u0105 oczy,\nA z drugiego krew si\u0119 toczy.\nTrzeci wo\u0142a, by dobito\nAlbo szabl\u0105 \u0142eb uci\u0119to.\nA ci, co w mogi\u0142ach le\u017c\u0105,\nDo pewnego kresu bie\u017c\u0105.\nDuma Ukrainna\nPie\u015b\u0144 t\u0119 opublikowa\u0142 po raz pierwszy Adam Czahrowski, pochodz\u0105cy spod Lwowa, ze szlacheckiej rodziny o rycerskich tradycjach. Wi\u00f3d\u0142 on awanturniczy \u017cywot \u2013 wpierw jako zwyk\u0142y rozb\u00f3jnik, potem jako najemnik magnat\u00f3w-buntownik\u00f3w podczas wojny domowej, a wreszcie, skazany na banicj\u0119 [wygnanie], s\u0142u\u017cy\u0142 jako \u017co\u0142nierz broni\u0105c W\u0119gier przed Turkami. Po powrocie do kraju wyda\u0142 zbiorek wierszy Treny i rzeczy romaite, w kt\u00f3rym znalaz\u0142a si\u0119 wspomniana pie\u015b\u0144, zatytu\u0142owana Powiedz mi, muzyko moja. Trudno powiedzie\u0107, czy jest ona na pewno autorstwa Czahrowskiego, bo z jego w\u0142asnych deklaracji wynika, \u017ce Treny zawiera\u0142y te\u017c cudze teksty, a poza tym wiadomo, \u017ce utw\u00f3r ten w roku 1599 by\u0142 ju\u017c bardzo popularny. Przez kolejne stulecie opatrywano go r\u00f3\u017cnymi tytu\u0142ami i przerabiano \u2013 by\u0142a to wi\u0119c kolejno Duma cz\u0142owieka rycerskiego, Duma rycerska, Duma ukrainna. Dawne zapisy nie zawieraj\u0105 melodii, ale przynajmniej od lat mi\u0119dzywojennych XX wieku przyj\u0119\u0142o si\u0119 wykonywa\u0107 t\u0119 pie\u015b\u0144 na nut\u0119 \u015bl\u0105skiej wersji Pie\u015bni o \u017co\u0142nierzu tu\u0142aczu, zanotowanej w 1880 roku.\nADAM CZAHROWSKI, DUMA UKRAINNA\nPowiedz, wdzi\u0119czna kobzo moja,\nUmie li co duma twoja,\nC\u00f3\u017c mo\u017ce by\u0107 pi\u0119kniejszego\nNad cz\u0142owieka rycerskiego?\nC\u00f3\u017c nad pograniczne kraje,\nK\u0119dy skoro lod roztaje\nUj\u017arzysz pola nieprzej\u017arzane,\nM\u0142od\u0105 traw\u0105 przyodziane?\nUj\u017arzysz d\u0105browy rozwite,\nUj\u017arzysz ptastwo rozmaite,\nZwierzu stada niezliczone\nI ryb roje niez\u0142owione.\nGdzie czasem wie\u015bniak ochoczy\n\u0141owi\u0105c sieci swoje toczy,\nAlbo na stra\u017c wyprawiony\nStrzela \u017awierz strzelec \u0107wiczony.\nLub przez nieminione progi\nDnieprowy kozak ubogi\nCz\u00f3\u0142nem p\u0142ynie nie bez strachu,\nChudoju \u017cyw so\u0142omachu\nUsarz zasi\u0119 w mocnej zbroi\nWarownym obozem stoi,\nKt\u00f3ry po szczup\u0142ym obiedzie\nStra\u017c zarazem sw\u0105 zawiedzie,\nW tym pr\u00f3buje w kole koni\nLub kopij\u0105 pier\u015bcie\u0144 goni.\nA kiedy za\u015b trwoga przyjdzie,\nZ trzaskiem z obozu wynidzie,\nPod \u015bwietnymi chor\u0105gwiami,\nG\u0142o\u015bny tr\u0105b\u0105 i b\u0119bnami.\nBie\u017cy pochylony lasem,\nDla s\u0142awy, dla zysku czasem.\nTam m\u0142\u00f3d\u017a harce swoje zwodzi,\nA za\u015b we krwi cz\u0119sto brodzi,\nPa\u0142asz k\u0142adzie w poszw\u0119 krwawy,\nCedz\u0105c za\u015b krew za r\u0119kawy.\nDrugiego te\u017c bystra strza\u0142a\nW sercu skrwawionym osta\u0142a.\nTrzeci ko\u0144mi podeptany\nPolega czasem bez rany.\nZa tym jedna prze\u0142omiona\nNazad ust\u0119puje strona,\nA zwyci\u0119zca nieb\u0142agany\nW ty\u0142 srogie zadaje rany.\nA w tym do \u0142upu zebrane\nRycerstwo za\u015b spracowane\nObraca si\u0119 z trudu swego,\nDaj\u0105c chwa\u0142\u0119 Bogu z tego,\nDzi\u0119kuj\u0105c czasem z wygrania,\nA podczas te\u017c wi\u0119c z przegrania.\nNa jak\u0105\u017c wi\u0119c stron\u0119 stanie,\nB\u0105d\u017a zawsze pochwalon, Panie.\nBo\u017ce, kt\u00f3ry masz w swej pieczy\nLudu rycerskiego rzeczy,\nChudy \u017co\u0142nierz prosi ciebie,\nOdp\u0142a\u0107 mu t\u0119 n\u0119dz\u0119 w niebie.\nIdzie \u017co\u0142nierz (pie\u015b\u0144 o \u017co\u0142nierzu tu\u0142aczu, duma o \u017co\u0142nierzu tu\u0142aczu)\nTa \u017cyj\u0105ca wci\u0105\u017c w \u017cywym przekazie pie\u015b\u0144 ma niezliczone wersje, \u015bpiewane na r\u00f3\u017cne, cho\u0107 bliskie sobie charakterem melodie na ca\u0142ym obszarze dawnej Rzeczypospolitej. Jej najstarszym znanym wariantem, zapewne jeszcze XVI-wiecznym, jest tak zwana Pie\u015b\u0144 o kole rycerskim. W p\u00f3\u017aniejszych stuleciach do pocz\u0105tkowego lamentu nad \u017co\u0142nierskim losem dosz\u0142a d\u0142uga historia o tym, jak siostry wyprawiaj\u0105 brata na wojenn\u0105 wypraw\u0119 na Podole, gdzie ginie, a jego rumak kopie mu mogi\u0142\u0119 i przeklina wojn\u0119. Cytat z tej w\u0142a\u015bnie pie\u015bni, sparafrazowany pod koniec XIX wieku przez Stefana \u017beromskiego w tytule jego opowiadania Rozdzi\u00f3bi\u0105 nas kruki, wrony, sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z literackich metafor polskiego losu w og\u00f3le.\nIDZIE \u017bO\u0141NIERZ\nIdzie \u017co\u0142nierz borem lasem,\nPrzymieraj\u0105c [z] g\u0142odu czasem.\nSuknia na nim nie blakuje,\nDziurami wiatr przelatuje.\nChocia\u017c \u017co\u0142nierz obszarpany,\nPrzecie\u017c ujdzie mi\u0119dzy pany.\nTrzeba by go obdarowa\u0107,\nSoli chleba nie \u017ca\u0142owa\u0107.\nW kot\u0142y, b\u0119bny zab\u0119bnili,\nNa wojenk\u0119 zatr\u0105bili.\nNie p\u0142acz, nie p\u0142acz siostro brata,\nPowr\u00f3c\u0119 ja za trzy lata.\nNie wysz\u0142o rok i p\u00f3\u0142tora,\nJu\u017c \u017co\u0142nierze jad\u0105 z pola.\nWitam, witam mospanowie,\nDaleko tam brat na wojnie?\nNiedaleko, w czystem polu\nLe\u017cy sobie na kamieniu,\nPraw\u0105 n\u00f3\u017ck\u0119 ma w strzemieniu.\nKonik jego, wedle niego,\nGrzebie n\u00f3\u017ck\u0105, \u017ca\u0142uje go.\nKiedym ja mia\u0142 swego pana,\nTom ja jada\u0142 go\u0142e ziarna\nTeraz nie mam sieczki, s\u0142omy,\nRozdzi\u00f3bi\u0105 mnie kruki, wrony.\nLepiej w domu i\u015b\u0107 za p\u0142ugiem,\nNi\u017c na wojnie szlakiem d\u0142ugiem.\nBo na wojnie pi\u0119knie chodz\u0105,\nPo kolana we krwi brodz\u0105.\nWojna Chocimska (tekst i melodia Jacek Kowalski)\nPierwsza bitwa pod Chocimiem w roku 1621 przesz\u0142a do mitu, staj\u0105c si\u0119 synonimem pot\u0119gi i m\u0119stwa obywateli dawnej Rzeczypospolitej, a tak\u017ce g\u0142\u00f3wnym ogniwem szorstkiego, ale jak\u017ce wa\u017cnego polsko-kozackiego przymierza. To w tym starciu chrze\u015bcijanie r\u00f3\u017cnych wyzna\u0144 wsp\u00f3lnie uratowali Rzeczpospolit\u0105 przed tureckim najazdem. Zaraz po bitwie zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 liczne s\u0142awi\u0105ce j\u0105 epickie utwory. Spo\u015br\u00f3d nich najbardziej s\u0142awny jest dzi\u015b poemat Wac\u0142awa Potockiego Wojna chocimska, uznany za arcydzie\u0142o literatury staropolskiej, dzi\u0119ki mistrzostwu j\u0119zyka i niezwyk\u0142emu po\u0142\u0105czeniu wznios\u0142o\u015bci z sarmackim humorem. Moja piosenka nosi ten sam tytu\u0142 i jest ho\u0142dem dla tego dzie\u0142a, kt\u00f3rego charakter pr\u00f3buje w wielkim skr\u00f3cie odda\u0107. Dedykowa\u0142em j\u0105 przyjacio\u0142om: Rafa\u0142owi Budzi\u0144skiemu i \u015bp. Wojtkowi Pelcowi, z kt\u00f3rymi przed laty zacz\u0105\u0142em wsp\u00f3lnie zg\u0142\u0119bia\u0107 pi\u0119kno poezji i pie\u015bni staropolskiej.\nWOJNA CHOCIMSKA \nze \u015apiewniczka Sarmackiego \nWojtkowi Pelcowi i Rafa\u0142owi Budzi\u0144skiemu \ntowarzyszom sarmackim \nNiepoj\u0119ty Bo\u017ce! Wielki a Wszechmocny! \nKt\u00f3ry dzia\u0142 nam da\u0142e\u015b w krainie p\u00f3\u0142nocnej: \nGrzech\u00f3w nie poczytaj, z plugastw racz wybawi\u0107, \nW kt\u00f3rych nar\u00f3d katolicki wielbi si\u0119 plugawi\u0107, \nMnie za\u015b pi\u00f3ro wyostrz, abym wyda\u0142 rymem,\nJak si\u0119 Polak w polu z durnym bi\u0142 Turczynem.\nGdy w cecorskiem lesie za dopustem Bo\u017cem \nOsman \u017b\u00f3\u0142kiewskiemu ur\u017cn\u0105\u0142 g\u0142ow\u0119 no\u017cem, \n\u015awi\u0144tuch w Polsk\u0119 lezie, niby do stodo\u0142y; \nA tu armia si\u0119 rozpe\u0142z\u0142a, bud\u017cet prawie go\u0142y; \nWici rozes\u0142ano od kr\u00f3la Zygmunta, \nLecz nie by\u0142o cnoty ani na \u0107wier\u0107 funta. \nZamiast na ko\u0144 siada\u0107, przyk\u0142ad da\u0107 prawdziwie, \nSiaki taki moczy grzanki w grzanem piwie; \nKr\u00f3l we Lwowie skryty wielkie b\u0105ki puszcza, \nA nad Niestrem wali Turk\u00f3w t\u0142ustych t\u0142usta t\u0142uszcza, \nPrzeciw kt\u00f3rym stan\u0105\u0142 z pogodnym obliczem \n Pan Sobieski Jakub z panem Chodkiewiczem. \nBy\u0142 kr\u00f3lewicz, ale udzia\u0142 mia\u0142 nieznaczny, \nBy\u0142 tak\u017ce, a jak\u017ce! Pieter Sahajdaczny; \nLipski i Budzi\u0144ski, Pelc oraz Dyndalski, \nA upewniam, \u017ce by\u0142 tak\u017ce niejeden Kowalski! \nOb\u00f3z okopali pod tureckiem nosem, \nA Chodkiewicz zabra\u0142 g\u0142os i rzek\u0142 tym g\u0142osem: \nNie bojcie si\u0119 tyle, moje lube druhy; \nTurcy to mandryle, \u015bwinie lub \u015bwi\u0144tuchy; \nMasa to bezduszna, \u0142upu t\u0142um z\u0142akniony; \nA nad nami B\u00f3g, za nami domy oraz \u017cony; \nBijmy, aby ka\u017cdy ujrza\u0142 swe za\u015bcianki, \nA na staro\u015b\u0107 macza\u0142 w grzanem piwie grzanki. \n\u2013 Rzek\u0142 Chodkiewicz, a wtem Osman nast\u0119puje, \nNiby piesek szczeka, niby lama pluje; \n Za nim chciwe pu\u0142ki kar\u0142\u00f3w i dr\u0105gali, \nZ obu stron padaj\u0105 trupy, dym pod niebo wali, \nW dymu k\u0142\u0119bach zawis\u0142 z losem Republiki \nLipski, Pelc, Budzi\u0144ski i Kowalskich szyki. \nNie opowie wiersz m\u00f3j, szczup\u0142y i wychud\u0142y, \nJak Budzi\u0144ski z Pelcem rwali z Turk\u00f3w kud\u0142y; \nJak Kowalski z Lipskim, obadwa r\u0119bacze, \nOsmanowi wyr\u0105bali z paszczy dwa siekacze, \nJak Chodkiewicz umar\u0142 by\u0142 na dyzenteri\u0119, \nPoczem pok\u00f3j stan\u0105\u0142, korzystny niezmiernie. \nRozesz\u0142y si\u0119 armie, Osman kwil\u0105c skwierczy, \nI\u017c poszatkowano jego lud blu\u017anierczy; \nKr\u00f3l we Lwowie skryty kwa\u015bno sobie st\u0119ka, \nI\u017c pobi\u0142a Turk\u00f3w tylko prostej szlachty r\u0119ka; \nA w chocimskiem polu ko\u015b\u0107mi swymi \u015bwiec\u0105: \nLipski, Pelc, Budzi\u0144ski i Kowalskich nieco. "},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-content\/uploads\/sites\/19\/2021\/10\/1.jpg","width":1589,"height":907},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/pl\/2021\/10\/07\/jacek-kowalski-o-poezji-staropolskiej\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jacek Kowalski o poezji staropolskiej"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/","name":"Instytut Polski w Kijowie","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/#\/schema\/person\/d866a3625e2372765831e1399715ed52","name":"stakhivskaj","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ecf64eaf0b1c478b2d56e921c6cb89ba?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ecf64eaf0b1c478b2d56e921c6cb89ba?s=96&d=mm&r=g","caption":"stakhivskaj"},"sameAs":["stakhivskaj"],"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/author\/stakhivskaj\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9507","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-json\/wp\/v2\/users\/134"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9507"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9507\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9529,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9507\/revisions\/9529"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9507"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9507"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/kyiv\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9507"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}