{"id":5012,"date":"2020-11-30T14:12:00","date_gmt":"2020-11-30T13:12:00","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/?p=5012"},"modified":"2021-12-01T12:04:04","modified_gmt":"2021-12-01T11:04:04","slug":"rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/","title":{"rendered":"Rafa\u0142 Ryszka: Tajemnica Cecylii Broll"},"content":{"rendered":"\n

Moderacja: dr Gra\u017cyna Maria Peter<\/strong> (dziennikarka)<\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka \u201eTajemnica Cecylii Broll\u201d jest literackim debiutem autora. By\u0142a spisywana przez ostatnich kilka lat i stanowi wyraz fascynacji wyj\u0105tkowym zak\u0105tkiem Europy, jakim jest dawny styk trzech europejskich cesarstw: skrawkiem \u015bl\u0105skiej ziemi, pomi\u0119dzy Gliwicami, Bieruniem i Mys\u0142owicami. Jest to szczeg\u00f3lne miejsce na mapach Polski i Niemiec, zaznaczone w kronikach, w historii, w j\u0119zyku, w kulturze, w religii, w architekturze, a nawet w sztuce kulinarnej i modzie. Ale przede wszystkim to swoiste \u201egenius loci\u201d wywar\u0142o pi\u0119tno na niezwyczajnych losach ludzi tu mieszkaj\u0105cych.<\/p>\n

Historia mi\u0119dzywojenna przewraca\u0142a bezlito\u015bnie jak klocki domina \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w tego regionu. Po kolei trafia\u0142y na ich barki plebiscyty, agitacje, bieda, powstania, kolonizacja i wyzysk, kordony graniczne, a wielka machina polityczna puszczona w ruch w roku 1933 w Niemczech tutaj systematycznie i dotkliwie przygniata\u0142a kolejne sfery codziennej egzystencji. Wiadomo jak to historyczne domino zatoczy\u0142o ko\u0142o i przewr\u00f3ci\u0142o si\u0119 w Berlinie w maju 1945 roku grzebi\u0105c ze sob\u0105 miliony ludzkich istnie\u0144. Ale nawet wtedy na \u015al\u0105sku nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wcale ta fala nieszcz\u0119\u015b\u0107 i \u0142ez \u2026<\/p>\n

Autor ksi\u0105\u017cki bierze pod lup\u0119 fragment tego niszczycielskiego impetu. Zatrzymujemy si\u0119 dok\u0142adnie na sierpniu 1942 roku. Wehrmacht jest wtedy w apogeum swojej mocy i aspiracji. Niebawem na horyzoncie pojawi si\u0119 \u201eStalingrad\u201d i wszystko zmieni. P\u00f3\u017aniej b\u0119dzie dla Trzeciej Rzeszy ju\u017c tylko gorzej. Ale tego jeszcze nikt nie wie. Kto by to przypuszcza\u0142? Jeszcze Niemcy chc\u0105 i mog\u0105 zdoby\u0107 \u015bwiat.<\/p>\n

Akcja powie\u015bci dzieje si\u0119 w Altberun i Tichau na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Rzeczywisto\u015b\u0107 tutaj w tym czasie sta\u0142a si\u0119 przera\u017caj\u0105co niemiecka. Gefreiter Henryk\/Heinrich\/Hajnel Krawietzki, prosty \u017co\u0142nierz z Tych dostaje trzytygodniowy urlop zdrowotny i przyje\u017cd\u017ca do domu z frontu na wschodzie. Jest ranny i ma si\u0119 tutaj podleczy\u0107. Na zapleczu wojny \u017cycie wydaje si\u0119 toczy\u0107 swoim rytmem: w Bieruniu dziesi\u0105tki ludzi pracuj\u0105 przy wojennej produkcji, mieszka\u0144cy widz\u0105 dymy nad Babicami, a has\u0142o \u201eAuschwitz\u201d budzi strach, niepok\u00f3j i niepewno\u015b\u0107, ale jeszcze nie groz\u0119. Wyd\u0142u\u017caj\u0105 si\u0119 listy poleg\u0142ych i zaginionych na frontach. I w tej scenerii dochodzi do morderstwa \u2013 w niejasnych okoliczno\u015bciach zostaje zabita kuzynka Krawietzkiego, tytu\u0142owa Fraulein Cecylia Broll, pracownica fabryki dynamitu LIGNOZA. A by\u0142a to nietuzinkowa \u015al\u0105zaczka, co wychodzi podczas prywatnego \u015bledztwa kuzyna.<\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka bazuje na oryginalnych dokumentach, zbiorze korespondencji, kartek feldpostu i zdj\u0119ciach zmar\u0142ej w latach 90-tych krewnej z Mys\u0142owic. Jej bogata i intryguj\u0105ca kolekcja pami\u0105tek sta\u0142a si\u0119 przyczynkiem do wysnucia opowie\u015bci o tamtych czasach w niebanalnej konwencji kryminalnej.<\/p>\n

Czy jest to dokument?<\/em>
Nie, cho\u0107 niekt\u00f3re opisane wydarzenia mia\u0142y miejsce, a wszystkie inne zdarzenia s\u0105 prawdopodobne. Zbie\u017cno\u015b\u0107 lokalizacji, postaci jest celowa i mocno osadzona w realiach.<\/p>\n

Czy jest to krymina\u0142?<\/em>
Tak, i to w stylu \u201eretro\u201d. Ale ksi\u0105\u017cka \u0142\u0105czy r\u00f3\u017cne w\u0105tki i konwencje. Znajduj\u0105 si\u0119 tu motywy wojenne, mi\u0142osne, muzyczne, filmowe, etnograficzne \u2026 I du\u017co o zbrodni i karze (lub jej braku), o relacjach mi\u0119dzyludzkich: rodzinie, przyja\u017ani, polityce, o historii\u2026 O tym, czym \u017cyli \u00f3wcze\u015bni Bierunianie i Tyszanie.<\/p>\n

Czy jest powie\u015bci\u0105 tylko o \u015al\u0105sku?<\/em>
Nie, cho\u0107 pisana jest po polsku, po \u015bl\u0105sku i po niemiecku. W tym wojennym opisie jednej rodziny, jednego miejsca perspektywa widzenia jest szersza, egzemplaryczna \u015bwiadcz\u0105ca, \u017ce historia \u201elokalna\u201d ma wymiar \u201eglobalny\u201d i nie jest oboj\u0119tna na osobiste \u017cyciorysy i prywatne losy. Powie\u015b\u0107 podejmuje refleksj\u0119 nad problemem zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy nieuchronnymi procesami historycznymi, a ich wp\u0142ywem na koleje losu pojedynczego cz\u0142owieka. \u201eOjciec (lub dziadek) w Wehrmachcie\u201d \u2013 temat tabu, temat wstydliwy, temat dra\u017cliwy to jeden z no\u015bnych przyk\u0142ad\u00f3w takiej \u201ewielkiej\u201d i \u201elokalnej\u201d perspektywy historycznej.<\/p>\n

Co stara si\u0119 przekaza\u0107 ta opowie\u015b\u0107?<\/em>
Przede wszystkim tego, \u017ce historie rodzinne, prywatne \u2013 naszych dziadk\u00f3w, krewnych i przodk\u00f3w s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u201ewielkiej\u201d historii \u015bwiata. Czy tego chcemy, czy nie, czy tego si\u0119 wstydzimy, czy nie. To \u201enasza\u201d historia \u2013 nawet, je\u015bli narusza spo\u0142eczne tabu i wstyd, nawet je\u015bli nie jest powodem tylko do chluby, nawet je\u015bli ich prawda nie przystaje do zbudowanych mit\u00f3w i legend. Warto pozna\u0107 dokonywane wtedy wybory, rozterki, dramaty i dylematy zwyk\u0142ych ludzi, aby osadzi\u0107 je w realiach i kontekstach. Nikomu przez to nie odbieraj\u0105c z \u201ekrzywd\u201d i \u201ezas\u0142ug\u201d, nie umniejszaj\u0105c, nie relatywizuj\u0105c, nie gorsz\u0105c. Autorowi chodzi bowiem o pokazanie tego \u201ehajmatu\u201d \u2013 ojczyzny, kt\u00f3ra jest w\u0142asna, bliska, swojska, tutejsza \u2013 tym bardziej, gdy wielu t\u0119skni do \u201eVaterlandu\u201d, kt\u00f3ry ma by\u0107 \u201e\u00fcber alles\u201d.<\/p>\n

Histori\u0119 \u0142atwo ocenia\u0107 stawiaj\u0105c dzisiejsze miary i skale. Z perspektywy czasu wszystko jest proste, a historyjki, kt\u00f3re znamy ze szkolnych podr\u0119cznik\u00f3w o bezkompromisowych bohaterach s\u0105 jednoznaczne, pouczaj\u0105ce i budz\u0105 szacunek. Ale cz\u0119sto s\u0105 wyidealizowane, osadzone w wyimaginowanym czarno \u2013 bia\u0142ym \u015bwiecie. \u017bycie zwyk\u0142ych ludzi, szczeg\u00f3lnie w burzliwych czasach takie nie jest. Od zwyk\u0142ych ludzi doczesno\u015b\u0107 zawsze wymaga kompromis\u00f3w i bezustannego lawirowania na granicy przyzwoito\u015bci, moralno\u015bci, a nierzadko nara\u017cania \u017cycia. Swojego i bliskich. Historia to tragiczna ekwilibrystyka. By\u0107 mo\u017ce lektura tej ksi\u0105\u017cki, cho\u0107 dla cz\u0119\u015bci Czytelnik\u00f3w b\u0119dzie okazj\u0105, aby \u2013 dla siebie \u2013 da\u0107 si\u0119 sprowokowa\u0107 do refleksji i pyta\u0144 nad tymi upraszczaniami i zawi\u0142o\u015bciami. Losy \u015al\u0105zak\u00f3w w ca\u0142ym, burzliwym XX wieku udowadniaj\u0105, \u017ce nie ma prostych historii, a na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku szczeg\u00f3lnie. I to trzeba wiedzie\u0107.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Rafa\u0142 Ryszka<\/strong> (ur. 1975 w Tychach) jest absolwentem Papieskiego Wydzia\u0142u Teologicznego we Wroc\u0142awiu, cz\u0142onkiem Rady parafialnej jednej z lipskich parafii i cz\u0142onkiem diecezjalnego zespo\u0142u \u201eErkundungsprozess<\/a>\u201d \u2013 reformuj\u0105cego parafie na terenie Saksonii. Rafa\u0142 Ryszka mieszka w Lipsku, gdzie pracuje jako nauczyciel w szkole specjalnej i za\u0142o\u017cy\u0142 1 Lipsk\u0105 Dru\u017cyn\u0119 Harcersk\u0105 ZHP na \u015awiecie im. Ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego<\/a> oraz Klub \u201eTygodnika Powszechnego\u201d<\/a>.<\/p>\n

Organizator: Instytut Polski w Berlinie \u2013 Filia w Lipsku<\/p>\n

Veranstaltungseite auf Facebook<\/a>
Info: <\/strong>tajemnicabroll.wordpress.com<\/a>, saksoniapopolsku.wordpress.com<\/a>
Udzia\u0142: <\/strong>wolny
Miejsce:<\/strong> https:\/\/hu-berlin.zoom.us\/j\/68751480425<\/a>
Identyfikator spotkania:<\/strong> 687 5148 0425<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n\n\n

Programm des Polnischen Instituts:<\/h3>
Caf\u00e9 Ukra\u0457na \u2013 monatliche Meet-Ups <\/h5><\/a>
\n\t\t\t\t\t\t
from<\/span> ical<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\tGoogle<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\toutlook<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/i>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\tAndere <\/span>\t\t\t\t\tDiskussion <\/span>\t\t\t\t\tFilm <\/span>\t\t\t\t\tLiteratur <\/span>\t\t\t\t\tMusik <\/span>\t\t\t\t\tProgramm <\/span><\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\nPolnisches Institut, Markt 10, 04109 Leipzig\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/address>\n\t\t\t\t\t<\/div><\/div>
Andrzej-Wajda-Jahr 2026 <\/h5><\/a>
\n\t\t\t\t\t\t
from<\/span> ical<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\tGoogle<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\toutlook<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/i>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\tFilm <\/span>\t\t\t\t\tProgramm <\/span><\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\nweltweit\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/address>\n\t\t\t\t\t<\/div><\/div>
Der Warschauer Aufstand 1944 <\/h5><\/a>
\n\t\t\t\t\t\t
from<\/span> ical<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\tGoogle<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\toutlook<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/i>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\tAusstellung <\/span>\t\t\t\t\tProgramm <\/span><\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\nBundesverwaltungsgericht, Simsonplatz 1, 04107 Leipzig\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/address>\n\t\t\t\t\t<\/div><\/div>
38. Filmfest Dresden <\/h5><\/a>
\n\t\t\t\t\t\t
from<\/span> ical<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\tGoogle<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\toutlook<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/i>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\tFilm <\/span>\t\t\t\t\tProgramm <\/span><\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\nverschiedene Orte in Dresden\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/address>\n\t\t\t\t\t<\/div><\/div>
Kana\u0142 \/ Der Kanal <\/h5><\/a>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\tical<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\tGoogle<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\toutlook<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/i>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\tFilm <\/span>\t\t\t\t\tProgramm <\/span>\t\t\t\t\tVortrag <\/span><\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\nPolnisches Institut, Markt 10, 04109 Leipzig\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/address>\n\t\t\t\t\t<\/div><\/div>
Joanna Duda Trio <\/h5><\/a>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\tical<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\tGoogle<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\toutlook<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/i>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\tMusik <\/span>\t\t\t\t\tProgramm <\/span><\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\nTRAFO, Nollendorfer Str. 30, 07743 Jena\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/address>\n\t\t\t\t\t<\/div><\/div>
Gedenkkonzert mit neu entdeckten Werken von Szymon Laks <\/h5><\/a>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\tical<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\tGoogle<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\toutlook<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/i>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\tMusik <\/span>\t\t\t\t\tProgramm <\/span>\t\t\t\t\tVortrag <\/span><\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\nPolnisches Institut, Markt 10, 04109 Leipzig\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/address>\n\t\t\t\t\t<\/div><\/div>
Listy z Wilczej \/ Briefe aus der Wilcza <\/h5><\/a>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\tical<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\tGoogle<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\toutlook<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/i>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\tFilm <\/span>\t\t\t\t\tProgramm <\/span><\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\nCamillo, Handwerk 13, 02826 G\u00f6rlitz\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/address>\n\t\t\t\t\t<\/div><\/div>
Migration im polnischen Kino <\/h5><\/a>
\n\t\t\t\t\t\t
from<\/span> ical<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\tGoogle<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\toutlook<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/i>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\tDiskussion <\/span>\t\t\t\t\tFilm <\/span>\t\t\t\t\tProgramm <\/span><\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\nPuschkino, Halle (Saale)\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/address>\n\t\t\t\t\t<\/div><\/div>
Po-Lin. Okruchy pami\u0119ci \/ Spuren der Erinnerung <\/h5><\/a>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\tical<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\tGoogle<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\toutlook<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/i>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\tFilm <\/span>\t\t\t\t\tProgramm <\/span>\t\t\t\t\tVortrag <\/span><\/span>\n\t\t\t\t\t<\/div>
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\nPolnisches Institut, Markt 10, 04109 Leipzig\n\t\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/address>\n\t\t\t\t\t<\/div><\/div><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Moderacja: dr Gra\u017cyna Maria Peter (dziennikarka) Ksi\u0105\u017cka \u201eTajemnica Cecylii Broll\u201d jest literackim debiutem autora. By\u0142a spisywana przez ostatnich kilka lat i stanowi wyraz fascynacji wyj\u0105tkowym zak\u0105tkiem Europy, jakim jest dawny styk trzech europejskich cesarstw: skrawkiem \u015bl\u0105skiej ziemi, pomi\u0119dzy Gliwicami, Bieruniem i Mys\u0142owicami. Jest to szczeg\u00f3lne miejsce na mapach Polski i Niemiec, zaznaczone w kronikach, w […]<\/p>\n","protected":false},"author":79,"featured_media":5019,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[179],"tags":[156,361,259,101],"class_list":["post-5012","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-programmarchiv","tag-geschichte","tag-jablonowski-2","tag-online","tag-vortrag"],"yoast_head":"\nRafa\u0142 Ryszka: Tajemnica Cecylii Broll - Instytut Polski w Lipsku<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Rafa\u0142 Ryszka: Tajemnica Cecylii Broll - Instytut Polski w Lipsku\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Moderacja: dr Gra\u017cyna Maria Peter (dziennikarka) Ksi\u0105\u017cka \u201eTajemnica Cecylii Broll\u201d jest literackim debiutem autora. By\u0142a spisywana przez ostatnich kilka lat i stanowi wyraz fascynacji wyj\u0105tkowym zak\u0105tkiem Europy, jakim jest dawny styk trzech europejskich cesarstw: skrawkiem \u015bl\u0105skiej ziemi, pomi\u0119dzy Gliwicami, Bieruniem i Mys\u0142owicami. Jest to szczeg\u00f3lne miejsce na mapach Polski i Niemiec, zaznaczone w kronikach, w […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Lipsku\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-11-30T13:12:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-12-01T11:04:04+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2000\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Rainer Mende\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Rainer Mende\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/\",\"name\":\"Rafa\u0142 Ryszka: Tajemnica Cecylii Broll\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona-300x162.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona-1024x553.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona.jpg\",\"datePublished\":\"2020-11-30T13:12:00+02:00\",\"dateModified\":\"2021-12-01T11:04:04+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/#\/schema\/person\/a74d20cf3dac53f5579b2a3ec40f22dd\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2021-11-30T07:45:00+02:00\",\"endDate\":\"2021-11-30T08:45:00+02:00\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OnlineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"VirtualLocation\",\"url\":\"https:\/\/hu-berlin.zoom.us\/j\/68751480425\"},\"description\":\"Moderacja: dr Gra\u017cyna Maria Peter (dziennikarka)\\nKsi\u0105\u017cka \u201eTajemnica Cecylii Broll\u201d jest literackim debiutem autora. By\u0142a spisywana przez ostatnich kilka lat i stanowi wyraz fascynacji wyj\u0105tkowym zak\u0105tkiem Europy, jakim jest dawny styk trzech europejskich cesarstw: skrawkiem \u015bl\u0105skiej ziemi, pomi\u0119dzy Gliwicami, Bieruniem i Mys\u0142owicami. Jest to szczeg\u00f3lne miejsce na mapach Polski i Niemiec, zaznaczone w kronikach, w historii, w j\u0119zyku, w kulturze, w religii, w architekturze, a nawet w sztuce kulinarnej i modzie. Ale przede wszystkim to swoiste \u201egenius loci\u201d wywar\u0142o pi\u0119tno na niezwyczajnych losach ludzi tu mieszkaj\u0105cych.\\nHistoria mi\u0119dzywojenna przewraca\u0142a bezlito\u015bnie jak klocki domina \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w tego regionu. Po kolei trafia\u0142y na ich barki plebiscyty, agitacje, bieda, powstania, kolonizacja i wyzysk, kordony graniczne, a wielka machina polityczna puszczona w ruch w roku 1933 w Niemczech tutaj systematycznie i dotkliwie przygniata\u0142a kolejne sfery codziennej egzystencji. Wiadomo jak to historyczne domino zatoczy\u0142o ko\u0142o i przewr\u00f3ci\u0142o si\u0119 w Berlinie w maju 1945 roku grzebi\u0105c ze sob\u0105 miliony ludzkich istnie\u0144. Ale nawet wtedy na \u015al\u0105sku nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wcale ta fala nieszcz\u0119\u015b\u0107 i \u0142ez \u2026\\nAutor ksi\u0105\u017cki bierze pod lup\u0119 fragment tego niszczycielskiego impetu. Zatrzymujemy si\u0119 dok\u0142adnie na sierpniu 1942 roku. Wehrmacht jest wtedy w apogeum swojej mocy i aspiracji. Niebawem na horyzoncie pojawi si\u0119 \u201eStalingrad\u201d i wszystko zmieni. P\u00f3\u017aniej b\u0119dzie dla Trzeciej Rzeszy ju\u017c tylko gorzej. Ale tego jeszcze nikt nie wie. Kto by to przypuszcza\u0142? Jeszcze Niemcy chc\u0105 i mog\u0105 zdoby\u0107 \u015bwiat.\\nAkcja powie\u015bci dzieje si\u0119 w Altberun i Tichau na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Rzeczywisto\u015b\u0107 tutaj w tym czasie sta\u0142a si\u0119 przera\u017caj\u0105co niemiecka. Gefreiter Henryk\/Heinrich\/Hajnel Krawietzki, prosty \u017co\u0142nierz z Tych dostaje trzytygodniowy urlop zdrowotny i przyje\u017cd\u017ca do domu z frontu na wschodzie. Jest ranny i ma si\u0119 tutaj podleczy\u0107. Na zapleczu wojny \u017cycie wydaje si\u0119 toczy\u0107 swoim rytmem: w Bieruniu dziesi\u0105tki ludzi pracuj\u0105 przy wojennej produkcji, mieszka\u0144cy widz\u0105 dymy nad Babicami, a has\u0142o \u201eAuschwitz\u201d budzi strach, niepok\u00f3j i niepewno\u015b\u0107, ale jeszcze nie groz\u0119. Wyd\u0142u\u017caj\u0105 si\u0119 listy poleg\u0142ych i zaginionych na frontach. I w tej scenerii dochodzi do morderstwa \u2013 w niejasnych okoliczno\u015bciach zostaje zabita kuzynka Krawietzkiego, tytu\u0142owa Fraulein Cecylia Broll, pracownica fabryki dynamitu LIGNOZA. A by\u0142a to nietuzinkowa \u015al\u0105zaczka, co wychodzi podczas prywatnego \u015bledztwa kuzyna.\\nKsi\u0105\u017cka bazuje na oryginalnych dokumentach, zbiorze korespondencji, kartek feldpostu i zdj\u0119ciach zmar\u0142ej w latach 90-tych krewnej z Mys\u0142owic. Jej bogata i intryguj\u0105ca kolekcja pami\u0105tek sta\u0142a si\u0119 przyczynkiem do wysnucia opowie\u015bci o tamtych czasach w niebanalnej konwencji kryminalnej.\\nCzy jest to dokument?Nie, cho\u0107 niekt\u00f3re opisane wydarzenia mia\u0142y miejsce, a wszystkie inne zdarzenia s\u0105 prawdopodobne. Zbie\u017cno\u015b\u0107 lokalizacji, postaci jest celowa i mocno osadzona w realiach.\\nCzy jest to krymina\u0142?Tak, i to w stylu \u201eretro\u201d. Ale ksi\u0105\u017cka \u0142\u0105czy r\u00f3\u017cne w\u0105tki i konwencje. Znajduj\u0105 si\u0119 tu motywy wojenne, mi\u0142osne, muzyczne, filmowe, etnograficzne \u2026 I du\u017co o zbrodni i karze (lub jej braku), o relacjach mi\u0119dzyludzkich: rodzinie, przyja\u017ani, polityce, o historii\u2026 O tym, czym \u017cyli \u00f3wcze\u015bni Bierunianie i Tyszanie.\\nCzy jest powie\u015bci\u0105 tylko o \u015al\u0105sku?Nie, cho\u0107 pisana jest po polsku, po \u015bl\u0105sku i po niemiecku. W tym wojennym opisie jednej rodziny, jednego miejsca perspektywa widzenia jest szersza, egzemplaryczna \u015bwiadcz\u0105ca, \u017ce historia \u201elokalna\u201d ma wymiar \u201eglobalny\u201d i nie jest oboj\u0119tna na osobiste \u017cyciorysy i prywatne losy. Powie\u015b\u0107 podejmuje refleksj\u0119 nad problemem zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy nieuchronnymi procesami historycznymi, a ich wp\u0142ywem na koleje losu pojedynczego cz\u0142owieka. \u201eOjciec (lub dziadek) w Wehrmachcie\u201d \u2013 temat tabu, temat wstydliwy, temat dra\u017cliwy to jeden z no\u015bnych przyk\u0142ad\u00f3w takiej \u201ewielkiej\u201d i \u201elokalnej\u201d perspektywy historycznej.\\nCo stara si\u0119 przekaza\u0107 ta opowie\u015b\u0107?Przede wszystkim tego, \u017ce historie rodzinne, prywatne \u2013 naszych dziadk\u00f3w, krewnych i przodk\u00f3w s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u201ewielkiej\u201d historii \u015bwiata. Czy tego chcemy, czy nie, czy tego si\u0119 wstydzimy, czy nie. To \u201enasza\u201d historia \u2013 nawet, je\u015bli narusza spo\u0142eczne tabu i wstyd, nawet je\u015bli nie jest powodem tylko do chluby, nawet je\u015bli ich prawda nie przystaje do zbudowanych mit\u00f3w i legend. Warto pozna\u0107 dokonywane wtedy wybory, rozterki, dramaty i dylematy zwyk\u0142ych ludzi, aby osadzi\u0107 je w realiach i kontekstach. Nikomu przez to nie odbieraj\u0105c z \u201ekrzywd\u201d i \u201ezas\u0142ug\u201d, nie umniejszaj\u0105c, nie relatywizuj\u0105c, nie gorsz\u0105c. Autorowi chodzi bowiem o pokazanie tego \u201ehajmatu\u201d \u2013 ojczyzny, kt\u00f3ra jest w\u0142asna, bliska, swojska, tutejsza \u2013 tym bardziej, gdy wielu t\u0119skni do \u201eVaterlandu\u201d, kt\u00f3ry ma by\u0107 \u201e\u00fcber alles\u201d.\\nHistori\u0119 \u0142atwo ocenia\u0107 stawiaj\u0105c dzisiejsze miary i skale. Z perspektywy czasu wszystko jest proste, a historyjki, kt\u00f3re znamy ze szkolnych podr\u0119cznik\u00f3w o bezkompromisowych bohaterach s\u0105 jednoznaczne, pouczaj\u0105ce i budz\u0105 szacunek. Ale cz\u0119sto s\u0105 wyidealizowane, osadzone w wyimaginowanym czarno \u2013 bia\u0142ym \u015bwiecie. \u017bycie zwyk\u0142ych ludzi, szczeg\u00f3lnie w burzliwych czasach takie nie jest. Od zwyk\u0142ych ludzi doczesno\u015b\u0107 zawsze wymaga kompromis\u00f3w i bezustannego lawirowania na granicy przyzwoito\u015bci, moralno\u015bci, a nierzadko nara\u017cania \u017cycia. Swojego i bliskich. Historia to tragiczna ekwilibrystyka. By\u0107 mo\u017ce lektura tej ksi\u0105\u017cki, cho\u0107 dla cz\u0119\u015bci Czytelnik\u00f3w b\u0119dzie okazj\u0105, aby \u2013 dla siebie \u2013 da\u0107 si\u0119 sprowokowa\u0107 do refleksji i pyta\u0144 nad tymi upraszczaniami i zawi\u0142o\u015bciami. Losy \u015al\u0105zak\u00f3w w ca\u0142ym, burzliwym XX wieku udowadniaj\u0105, \u017ce nie ma prostych historii, a na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku szczeg\u00f3lnie. I to trzeba wiedzie\u0107.\\n \\n \\nRafa\u0142 Ryszka (ur. 1975 w Tychach) jest absolwentem Papieskiego Wydzia\u0142u Teologicznego we Wroc\u0142awiu, cz\u0142onkiem Rady parafialnej jednej z lipskich parafii i cz\u0142onkiem diecezjalnego zespo\u0142u \u201eErkundungsprozess\u201d \u2013 reformuj\u0105cego parafie na terenie Saksonii. Rafa\u0142 Ryszka mieszka w Lipsku, gdzie pracuje jako nauczyciel w szkole specjalnej i za\u0142o\u017cy\u0142 1 Lipsk\u0105 Dru\u017cyn\u0119 Harcersk\u0105 ZHP na \u015awiecie im. Ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego oraz Klub \u201eTygodnika Powszechnego\u201d.\\nOrganizator: Instytut Polski w Berlinie \u2013 Filia w Lipsku\\nVeranstaltungseite auf FacebookInfo: tajemnicabroll.wordpress.com, saksoniapopolsku.wordpress.comUdzia\u0142: wolnyMiejsce: https:\/\/hu-berlin.zoom.us\/j\/68751480425Identyfikator spotkania: 687 5148 0425\\n \\n \"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona.jpg\",\"width\":2000,\"height\":1080},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Rafa\u0142 Ryszka: Tajemnica Cecylii Broll\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Lipsku\",\"description\":\"Kolejna witryna sieci „Instytuty Polskie”\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/#\/schema\/person\/a74d20cf3dac53f5579b2a3ec40f22dd\",\"name\":\"Rainer Mende\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/61382ed949dec269ce106c2fd5871a60?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/61382ed949dec269ce106c2fd5871a60?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Rainer Mende\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/author\/mender\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Rafa\u0142 Ryszka: Tajemnica Cecylii Broll - Instytut Polski w Lipsku","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Rafa\u0142 Ryszka: Tajemnica Cecylii Broll - Instytut Polski w Lipsku","og_description":"Moderacja: dr Gra\u017cyna Maria Peter (dziennikarka) Ksi\u0105\u017cka \u201eTajemnica Cecylii Broll\u201d jest literackim debiutem autora. By\u0142a spisywana przez ostatnich kilka lat i stanowi wyraz fascynacji wyj\u0105tkowym zak\u0105tkiem Europy, jakim jest dawny styk trzech europejskich cesarstw: skrawkiem \u015bl\u0105skiej ziemi, pomi\u0119dzy Gliwicami, Bieruniem i Mys\u0142owicami. Jest to szczeg\u00f3lne miejsce na mapach Polski i Niemiec, zaznaczone w kronikach, w […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/","og_site_name":"Instytut Polski w Lipsku","article_published_time":"2020-11-30T13:12:00+00:00","article_modified_time":"2021-12-01T11:04:04+00:00","og_image":[{"width":2000,"height":1080,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Rainer Mende","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"Rainer Mende","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/","name":"Rafa\u0142 Ryszka: Tajemnica Cecylii Broll","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona-300x162.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona-1024x553.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona.jpg","datePublished":"2020-11-30T13:12:00+02:00","dateModified":"2021-12-01T11:04:04+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/#\/schema\/person\/a74d20cf3dac53f5579b2a3ec40f22dd"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2021-11-30T07:45:00+02:00","endDate":"2021-11-30T08:45:00+02:00","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OnlineEventAttendanceMode","location":{"@type":"VirtualLocation","url":"https:\/\/hu-berlin.zoom.us\/j\/68751480425"},"description":"Moderacja: dr Gra\u017cyna Maria Peter (dziennikarka)\nKsi\u0105\u017cka \u201eTajemnica Cecylii Broll\u201d jest literackim debiutem autora. By\u0142a spisywana przez ostatnich kilka lat i stanowi wyraz fascynacji wyj\u0105tkowym zak\u0105tkiem Europy, jakim jest dawny styk trzech europejskich cesarstw: skrawkiem \u015bl\u0105skiej ziemi, pomi\u0119dzy Gliwicami, Bieruniem i Mys\u0142owicami. Jest to szczeg\u00f3lne miejsce na mapach Polski i Niemiec, zaznaczone w kronikach, w historii, w j\u0119zyku, w kulturze, w religii, w architekturze, a nawet w sztuce kulinarnej i modzie. Ale przede wszystkim to swoiste \u201egenius loci\u201d wywar\u0142o pi\u0119tno na niezwyczajnych losach ludzi tu mieszkaj\u0105cych.\nHistoria mi\u0119dzywojenna przewraca\u0142a bezlito\u015bnie jak klocki domina \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w tego regionu. Po kolei trafia\u0142y na ich barki plebiscyty, agitacje, bieda, powstania, kolonizacja i wyzysk, kordony graniczne, a wielka machina polityczna puszczona w ruch w roku 1933 w Niemczech tutaj systematycznie i dotkliwie przygniata\u0142a kolejne sfery codziennej egzystencji. Wiadomo jak to historyczne domino zatoczy\u0142o ko\u0142o i przewr\u00f3ci\u0142o si\u0119 w Berlinie w maju 1945 roku grzebi\u0105c ze sob\u0105 miliony ludzkich istnie\u0144. Ale nawet wtedy na \u015al\u0105sku nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wcale ta fala nieszcz\u0119\u015b\u0107 i \u0142ez \u2026\nAutor ksi\u0105\u017cki bierze pod lup\u0119 fragment tego niszczycielskiego impetu. Zatrzymujemy si\u0119 dok\u0142adnie na sierpniu 1942 roku. Wehrmacht jest wtedy w apogeum swojej mocy i aspiracji. Niebawem na horyzoncie pojawi si\u0119 \u201eStalingrad\u201d i wszystko zmieni. P\u00f3\u017aniej b\u0119dzie dla Trzeciej Rzeszy ju\u017c tylko gorzej. Ale tego jeszcze nikt nie wie. Kto by to przypuszcza\u0142? Jeszcze Niemcy chc\u0105 i mog\u0105 zdoby\u0107 \u015bwiat.\nAkcja powie\u015bci dzieje si\u0119 w Altberun i Tichau na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Rzeczywisto\u015b\u0107 tutaj w tym czasie sta\u0142a si\u0119 przera\u017caj\u0105co niemiecka. Gefreiter Henryk\/Heinrich\/Hajnel Krawietzki, prosty \u017co\u0142nierz z Tych dostaje trzytygodniowy urlop zdrowotny i przyje\u017cd\u017ca do domu z frontu na wschodzie. Jest ranny i ma si\u0119 tutaj podleczy\u0107. Na zapleczu wojny \u017cycie wydaje si\u0119 toczy\u0107 swoim rytmem: w Bieruniu dziesi\u0105tki ludzi pracuj\u0105 przy wojennej produkcji, mieszka\u0144cy widz\u0105 dymy nad Babicami, a has\u0142o \u201eAuschwitz\u201d budzi strach, niepok\u00f3j i niepewno\u015b\u0107, ale jeszcze nie groz\u0119. Wyd\u0142u\u017caj\u0105 si\u0119 listy poleg\u0142ych i zaginionych na frontach. I w tej scenerii dochodzi do morderstwa \u2013 w niejasnych okoliczno\u015bciach zostaje zabita kuzynka Krawietzkiego, tytu\u0142owa Fraulein Cecylia Broll, pracownica fabryki dynamitu LIGNOZA. A by\u0142a to nietuzinkowa \u015al\u0105zaczka, co wychodzi podczas prywatnego \u015bledztwa kuzyna.\nKsi\u0105\u017cka bazuje na oryginalnych dokumentach, zbiorze korespondencji, kartek feldpostu i zdj\u0119ciach zmar\u0142ej w latach 90-tych krewnej z Mys\u0142owic. Jej bogata i intryguj\u0105ca kolekcja pami\u0105tek sta\u0142a si\u0119 przyczynkiem do wysnucia opowie\u015bci o tamtych czasach w niebanalnej konwencji kryminalnej.\nCzy jest to dokument?Nie, cho\u0107 niekt\u00f3re opisane wydarzenia mia\u0142y miejsce, a wszystkie inne zdarzenia s\u0105 prawdopodobne. Zbie\u017cno\u015b\u0107 lokalizacji, postaci jest celowa i mocno osadzona w realiach.\nCzy jest to krymina\u0142?Tak, i to w stylu \u201eretro\u201d. Ale ksi\u0105\u017cka \u0142\u0105czy r\u00f3\u017cne w\u0105tki i konwencje. Znajduj\u0105 si\u0119 tu motywy wojenne, mi\u0142osne, muzyczne, filmowe, etnograficzne \u2026 I du\u017co o zbrodni i karze (lub jej braku), o relacjach mi\u0119dzyludzkich: rodzinie, przyja\u017ani, polityce, o historii\u2026 O tym, czym \u017cyli \u00f3wcze\u015bni Bierunianie i Tyszanie.\nCzy jest powie\u015bci\u0105 tylko o \u015al\u0105sku?Nie, cho\u0107 pisana jest po polsku, po \u015bl\u0105sku i po niemiecku. W tym wojennym opisie jednej rodziny, jednego miejsca perspektywa widzenia jest szersza, egzemplaryczna \u015bwiadcz\u0105ca, \u017ce historia \u201elokalna\u201d ma wymiar \u201eglobalny\u201d i nie jest oboj\u0119tna na osobiste \u017cyciorysy i prywatne losy. Powie\u015b\u0107 podejmuje refleksj\u0119 nad problemem zale\u017cno\u015bci pomi\u0119dzy nieuchronnymi procesami historycznymi, a ich wp\u0142ywem na koleje losu pojedynczego cz\u0142owieka. \u201eOjciec (lub dziadek) w Wehrmachcie\u201d \u2013 temat tabu, temat wstydliwy, temat dra\u017cliwy to jeden z no\u015bnych przyk\u0142ad\u00f3w takiej \u201ewielkiej\u201d i \u201elokalnej\u201d perspektywy historycznej.\nCo stara si\u0119 przekaza\u0107 ta opowie\u015b\u0107?Przede wszystkim tego, \u017ce historie rodzinne, prywatne \u2013 naszych dziadk\u00f3w, krewnych i przodk\u00f3w s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u201ewielkiej\u201d historii \u015bwiata. Czy tego chcemy, czy nie, czy tego si\u0119 wstydzimy, czy nie. To \u201enasza\u201d historia \u2013 nawet, je\u015bli narusza spo\u0142eczne tabu i wstyd, nawet je\u015bli nie jest powodem tylko do chluby, nawet je\u015bli ich prawda nie przystaje do zbudowanych mit\u00f3w i legend. Warto pozna\u0107 dokonywane wtedy wybory, rozterki, dramaty i dylematy zwyk\u0142ych ludzi, aby osadzi\u0107 je w realiach i kontekstach. Nikomu przez to nie odbieraj\u0105c z \u201ekrzywd\u201d i \u201ezas\u0142ug\u201d, nie umniejszaj\u0105c, nie relatywizuj\u0105c, nie gorsz\u0105c. Autorowi chodzi bowiem o pokazanie tego \u201ehajmatu\u201d \u2013 ojczyzny, kt\u00f3ra jest w\u0142asna, bliska, swojska, tutejsza \u2013 tym bardziej, gdy wielu t\u0119skni do \u201eVaterlandu\u201d, kt\u00f3ry ma by\u0107 \u201e\u00fcber alles\u201d.\nHistori\u0119 \u0142atwo ocenia\u0107 stawiaj\u0105c dzisiejsze miary i skale. Z perspektywy czasu wszystko jest proste, a historyjki, kt\u00f3re znamy ze szkolnych podr\u0119cznik\u00f3w o bezkompromisowych bohaterach s\u0105 jednoznaczne, pouczaj\u0105ce i budz\u0105 szacunek. Ale cz\u0119sto s\u0105 wyidealizowane, osadzone w wyimaginowanym czarno \u2013 bia\u0142ym \u015bwiecie. \u017bycie zwyk\u0142ych ludzi, szczeg\u00f3lnie w burzliwych czasach takie nie jest. Od zwyk\u0142ych ludzi doczesno\u015b\u0107 zawsze wymaga kompromis\u00f3w i bezustannego lawirowania na granicy przyzwoito\u015bci, moralno\u015bci, a nierzadko nara\u017cania \u017cycia. Swojego i bliskich. Historia to tragiczna ekwilibrystyka. By\u0107 mo\u017ce lektura tej ksi\u0105\u017cki, cho\u0107 dla cz\u0119\u015bci Czytelnik\u00f3w b\u0119dzie okazj\u0105, aby \u2013 dla siebie \u2013 da\u0107 si\u0119 sprowokowa\u0107 do refleksji i pyta\u0144 nad tymi upraszczaniami i zawi\u0142o\u015bciami. Losy \u015al\u0105zak\u00f3w w ca\u0142ym, burzliwym XX wieku udowadniaj\u0105, \u017ce nie ma prostych historii, a na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku szczeg\u00f3lnie. I to trzeba wiedzie\u0107.\n \n \nRafa\u0142 Ryszka (ur. 1975 w Tychach) jest absolwentem Papieskiego Wydzia\u0142u Teologicznego we Wroc\u0142awiu, cz\u0142onkiem Rady parafialnej jednej z lipskich parafii i cz\u0142onkiem diecezjalnego zespo\u0142u \u201eErkundungsprozess\u201d \u2013 reformuj\u0105cego parafie na terenie Saksonii. Rafa\u0142 Ryszka mieszka w Lipsku, gdzie pracuje jako nauczyciel w szkole specjalnej i za\u0142o\u017cy\u0142 1 Lipsk\u0105 Dru\u017cyn\u0119 Harcersk\u0105 ZHP na \u015awiecie im. Ksi\u0119cia J\u00f3zefa Poniatowskiego oraz Klub \u201eTygodnika Powszechnego\u201d.\nOrganizator: Instytut Polski w Berlinie \u2013 Filia w Lipsku\nVeranstaltungseite auf FacebookInfo: tajemnicabroll.wordpress.com, saksoniapopolsku.wordpress.comUdzia\u0142: wolnyMiejsce: https:\/\/hu-berlin.zoom.us\/j\/68751480425Identyfikator spotkania: 687 5148 0425\n \n "},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-content\/uploads\/sites\/29\/2020\/11\/2021-11-30-LITERATUR-Rafal-Ryszka-Tajemnica-Cecylii-Broll-Cover_gross_strona.jpg","width":2000,"height":1080},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/2020\/11\/30\/rafal-ryszka-tajemnica-cecylii-broll\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Rafa\u0142 Ryszka: Tajemnica Cecylii Broll"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/","name":"Instytut Polski w Lipsku","description":"Kolejna witryna sieci „Instytuty Polskie”","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/#\/schema\/person\/a74d20cf3dac53f5579b2a3ec40f22dd","name":"Rainer Mende","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/61382ed949dec269ce106c2fd5871a60?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/61382ed949dec269ce106c2fd5871a60?s=96&d=mm&r=g","caption":"Rainer Mende"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/author\/mender\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-json\/wp\/v2\/users\/79"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5012"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5056,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5012\/revisions\/5056"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5019"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/leipzig\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}