{"id":10637,"date":"2021-03-23T12:33:52","date_gmt":"2021-03-23T09:33:52","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/?p=10637"},"modified":"2021-03-23T12:42:16","modified_gmt":"2021-03-23T09:42:16","slug":"dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/","title":{"rendered":"Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Grupy Aleksandra \u0141adosia"},"content":{"rendered":"\n

Z tej okazji proponujemy materia\u0142 o Grupie Aleksandra \u0141adosia<\/strong> \u2013 polskich dyplomatach, kt\u00f3rzy w latach Holokaustu ratowali \u017byd\u00f3w przed niemieck\u0105 eksterminacj\u0105.<\/strong><\/p>\n

Na ratunek! Polscy dyplomaci i akcja pomocy ludno\u015bci \u017cydowskiej w okresie II wojny \u015bwiatowej
<\/strong>(fragmenty publikacji Marka Pernala)<\/p>\n

Druga wojna \u015bwiatowa stworzy\u0142a \u015bmiertelne zagro\u017cenie dla milion\u00f3w ludzi, zakwestionowa\u0142a warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji, podwa\u017cy\u0142a tradycje i wi\u0119zy spo\u0142eczne, bezpowrotnie zniszczy\u0142a wiele bezcennych d\u00f3br kultury. W\u015br\u00f3d tragedii, jakie przynios\u0142a, jedna zajmuje miejsce szczeg\u00f3lne. Dramat narodu \u017cydowskiego, skazanego przez ideolog\u00f3w niemieckiego faszyzmu na eksterminacj\u0119, nie znajduje por\u00f3wnania z sytuacj\u0105 \u017cadnej innej spo\u0142eczno\u015bci w okupowanej Europie. Prze\u015bladowania anty\u017cydowskie, jakie pojawi\u0142y si\u0119 w Niemczech ju\u017c w po\u0142owie lat 30., po wybuchu wojny sta\u0142y si\u0119 praktyk\u0105 obecn\u0105 we wszystkich krajach okupowanych lub zdominowanych przez III Rzesz\u0119. Wyj\u0105tkowo tragicznie wygl\u0105da\u0142a sytuacja w zaj\u0119tej przez Niemc\u00f3w Polsce, kraju w kt\u00f3rym przed 1939 rokiem zamieszkiwa\u0142o 3,5 miliona \u017byd\u00f3w tworz\u0105cych najliczniejsze skupisko wyznawc\u00f3w judaizmu w Europie i drug\u0105 co do wielko\u015bci – po Stanach Zjednoczonych – spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 na \u015bwiecie. Tu, na ziemiach polskich,\u00a0 hitlerowskie ludob\u00f3jstwo przybra\u0142o posta\u0107 prawdziwego przemys\u0142u \u015bmierci w postaci najwi\u0119kszych niemieckich oboz\u00f3w koncentracyjnych i oboz\u00f3w zag\u0142ady.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Szyfrogram A. \u0141adosia<\/p><\/div>\n

Po wybuchu wojny tylko nielicznym \u017bydom uda\u0142o si\u0119 opu\u015bci\u0107 Polsk\u0119 we wrze\u015bniowej fali uchod\u017ac\u00f3w. Na terenach zaj\u0119tych przez III Rzesz\u0119 cz\u0142onkowie spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej definiowanej wed\u0142ug rasowych kryteri\u00f3w ustaw norymberskich zostali pozbawieni wszelkich praw obywatelskich i cywilnych, zmuszeni do zamieszkania w gettach, poddani surowym karom za \u0142amanie przepis\u00f3w dyskryminacyjnych, wystawieni na codzienn\u0105 \u015bmier\u0107. Od roku 1941 podlegali systematycznej eksterminacji uj\u0119tej w 1942 roku w nazistowski plan ca\u0142kowitej zag\u0142ady europejskich \u017byd\u00f3w. Do 1945 roku w niemieckich obozach i w gettach straci\u0142o \u017cycie oko\u0142o 3 milion\u00f3w obywateli polskich o \u017cydowskim pochodzeniu. Na terenach zaj\u0119tych przez ZSRS \u017bydzi stanowili znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u015br\u00f3d co najmniej 380 tysi\u0119cy obywateli RP deportowanych w latach 1939-41 w g\u0142\u0105b Zwi\u0105zku Sowieckiego.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Aleksander \u0141ado\u015b \/ Wikimedia Commons<\/p><\/div>\n

Od pierwszych dni wojny Polacy pochodzenia \u017cydowskiego, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 wydosta\u0107 za granic\u0119, otrzymywali pomoc od polskich s\u0142u\u017cb konsularnych, na zasadach jednakowych dla wszystkich obywateli RP. Polskie plac\u00f3wki wydawa\u0142y im dokumenty to\u017csamo\u015bci i udziela\u0142y dost\u0119pnej pomocy organizacyjnej, rzeczowej i finansowej. Wraz z up\u0142ywem czasu i nasilaniem si\u0119 represji anty\u017cydowskich w Polsce i innych podbitych krajach Europy, kwestia pomocy \u017bydom zagro\u017conym zag\u0142ad\u0105 nabra\u0142a jednak dla wielu polskich plac\u00f3wek wyj\u0105tkowego znaczenia. Historia owych dzia\u0142a\u0144 przynosi wiele przyk\u0142ad\u00f3w wyj\u0105tkowej ofiarno\u015bci licznych polskich dyplomat\u00f3w. Niekt\u00f3rzy ratuj\u0105c \u017cydowskich obywateli RP nara\u017cali swe \u017cycie lub wolno\u015b\u0107. Innych los nie stawia\u0142 przed tak dramatycznymi wyzwaniami. Pracowali w krajach gwarantuj\u0105cych im osobiste bezpiecze\u0144stwo i mogli nie obawia\u0107 si\u0119 o swe po\u0142o\u017cenie, anga\u017cowali si\u0119 jednak w akcj\u0119 pomocy \u017bydom w spos\u00f3b i w zakresie znacznie wykraczaj\u0105cym poza rutyn\u0119 i standardy opieki nad wsp\u00f3\u0142obywatelami.<\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 bohater\u00f3w tej publikacji by\u0142a zawodowymi dyplomatami, cz\u0119sto z d\u0142ugoletnimi do\u015bwiadczeniami z szeregu plac\u00f3wek. Do tytu\u0142owej grupy doda\u0142em jednak kilka os\u00f3b, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105c postaciami zwi\u0105zanymi z Ministerstwem Spraw Zagranicznych, w istocie pe\u0142ni\u0142y zadania i funkcje przypisane do r\u00f3l dyplomat\u00f3w i konsul\u00f3w RP. Osoby te nie dysponowa\u0142y paszportami po\u015bwiadczaj\u0105cymi tytu\u0142y, stopnie czy immunitety, ale istota ich misji wpisywa\u0142a si\u0119 w najlepsze tradycje etosu polskiej s\u0142u\u017cby dyplomatycznej.\u00a0<\/p>\n

\u00a0<\/strong>Poselstwo RP w Bernie, \u201eambasada Polski dla kontynentu Europy\u201d<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a>

Berno. Poselstwo II RP w Szwajcarii \/ Narodowe Archiwum Cyfrowe<\/p><\/div>\n

Przed II wojn\u0105 \u015bwiatowa polska plac\u00f3wka dyplomatyczna w Bernie nie odgrywa\u0142a szczeg\u00f3lnie wa\u017cnej roli w polityce zagranicznej RP. Polsko-szwajcarskie stosunki dwustronne trudno by\u0142o nazwa\u0107 o\u017cywionymi, cho\u0107 Polska otwar\u0142a w Bernie swe przedstawicielstwo dyplomatyczne ju\u017c w 1919 roku, a Szwajcarzy utworzyli sw\u0105 plac\u00f3wk\u0119 w Warszawie w 1921. Owszem, Rzeczpospolita przywi\u0105zywa\u0142a du\u017c\u0105 wag\u0119 do swej reprezentacji przy Lidze Narod\u00f3w w szwajcarskiej Genewie. Delegatami RP byli mi\u0119dzy innymi wybitni politycy i dyplomaci Ignacy Jan Paderewski, Konstanty Skirmunt, Aleksander Skrzy\u0144ski czy Edward Raczy\u0144ski. Liczni przedstawiciele Polski przyje\u017cd\u017cali do genewskiej siedziby LN, by wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w posiedzeniach Rady i Zgromadzenia Ligi. W okresie mi\u0119dzywojennym nigdy jednak \u017caden z polskich polityk\u00f3w nie z\u0142o\u017cy\u0142 wizyty swemu szwajcarskiemu odpowiednikowi ani \u017cadna delegacja szwajcarska nie przyby\u0142a do Polski. Tu\u017c przed wybuchem wojny w berne\u0144skim poselstwie kierowanym przez pos\u0142a Tytusa Komarnickiego pracowa\u0142o dw\u00f3ch dyplomat\u00f3w, I sekretarz poselstwa, kierownik Wydzia\u0142u Konsularnego Stefan Ryniewicz i attach\u00e9 Stanis\u0142aw Nahlik oraz dziesi\u0119ciu pracownik\u00f3w kontraktowych, w\u015br\u00f3d nich m.in. Konstanty Rokicki.<\/p>\n

Po wybuchu wojny mimo nacisk\u00f3w niemieckich w\u0142adze w Bernie nie zgodzi\u0142y si\u0119 na zamkni\u0119cie polskiego przedstawicielstwa. Szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dzia\u0142ania poselstwa znacznie wykraczaj\u0105 poza granice neutralnej Szwajcarii. Szczeg\u00f3lnie widoczne sta\u0142o si\u0119 to po 1941 roku i podbiciu lub zdominowaniu przez Niemcy niemal wszystkich kraj\u00f3w europejskich. Aleksander \u0141ado\u015b, kt\u00f3ry w kwietniu 1940 roku obj\u0105\u0142 kierownictwo szwajcarskiej plac\u00f3wki, pisa\u0142 do Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Londynie: \u201eW 1942 r. Poselstwo RP w Bernie [to] prawie jedyna plac\u00f3wka poza P\u00f3\u0142wyspem Skandynawskim i Pirenejskim, na kontynencie europejskim, kt\u00f3ra mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 i istnie\u0107 na normalnych warunkach. Plac\u00f3wki we Francji – nielegalne, ambasada w Watykanie – zamkni\u0119ta w murach. Zakres dzia\u0142ania plac\u00f3wki znacznie si\u0119 zwi\u0119kszy\u0142. Plac\u00f3wka w Bernie sta\u0142a si\u0119 faktycznie ambasad\u0105 Polski dla ca\u0142ego kontynentu Europy<\/em>\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Fa\u0142szywy paszport paragwajski \/ Muzeum Pa\u0144stwowe Auschwitz-Birkenau<\/p><\/div>\n

Istotnie, kierowane przez \u0141adosia poselstwo sta\u0142o si\u0119 dla rz\u0105du RP w Londynie centralnym ogniwem w \u0142a\u0144cuchu przekazywania informacji, korespondencji i \u015brodk\u00f3w finansowych dla wi\u0119kszo\u015bci uchod\u017ac\u00f3w polskich w pa\u0144stwach satelickich lub podbitych przez Niemcy. Przez berne\u0144sk\u0105 plac\u00f3wk\u0119 przechodzi\u0142a pomoc dla odbiorc\u00f3w wsparcia w samej Szwajcarii, ale i na W\u0119grzech, Rumunii, Jugos\u0142awii, Francji, Grecji i we W\u0142oszech, a tak\u017ce w krajach pozaeuropejskich, w Japonii i Chinach. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142 fakt, i\u017c poselstwo mog\u0142o w swych dzia\u0142aniach wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z maj\u0105cym siedzib\u0119 w Genewie Mi\u0119dzynarodowym Czerwonym Krzy\u017cem, przy kt\u00f3rym jako przedstawiciel Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca akredytowany zosta\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Stanis\u0142aw Albrecht Radziwi\u0142\u0142.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d adresat\u00f3w dzia\u0142a\u0144 pomocowych prowadzonych w ca\u0142ym niemal okresie wojny przez poselstwo najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 stanowi\u0142y osoby pochodzenia \u017cydowskiego. Szczeg\u00f3lne znaczenie mia\u0142a akcja pomocy dla \u017byd\u00f3w w okupowanej Polsce. Plac\u00f3wka we wsp\u00f3\u0142pracy z Mi\u0119dzynarodowym Czerwonym Krzy\u017cem po\u015bredniczy\u0142a w przekazywaniu towar\u00f3w i lekarstw, gromadzi\u0142a i dystrybuowa\u0142a informacje, udost\u0119pnia\u0142a szwajcarskim i ameryka\u0144skim organizacjom pomagaj\u0105cym \u017bydom w Polsce swe kana\u0142y \u0142\u0105czno\u015bci. Wyj\u0105tkowym przyk\u0142adem zaanga\u017cowania si\u0119 polskich dyplomat\u00f3w w akcj\u0119 ratowania europejskich \u017byd\u00f3w by\u0142y dzia\u0142ania z wykorzystaniem paszport\u00f3w kraj\u00f3w po\u0142udniowoameryka\u0144skich, prowadzone przez \u201egrup\u0119 berne\u0144sk\u0105\u201d kierowan\u0105 przez \u0141adosia w latach 1940-1943. W jej sk\u0142ad weszli, obok szefa plac\u00f3wki, I sekretarz a p\u00f3\u017aniej radca poselstwa Stefan Ryniewicz, wicekonsul Konstanty Rokicki, attach\u00e9 Juliusz K\u00fchl oraz wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z nimi przedstawiciele \u015brodowiska \u017cydowskiego adwokat Abraham Silberschein i kupiec Chaim Eiss.<\/p>\n

Uchwa\u0142\u0105 z dnia 21 stycznia 2021 Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowi\u0142 rok 2021 Rokiem Grupy \u0141adosia<\/strong>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W 2018 roku przez Instytut Pami\u0119ci Narodowej zosta\u0142 wyprodukowany film dokumentalny \u201ePaszporty Paragwaju\u201d<\/strong> w re\u017cyserii Roberta Kaczmarka.<\/p>\n\n\n\n

\nhttps:\/\/youtu.be\/Eabp42ISN_4\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z tej okazji proponujemy materia\u0142 o Grupie Aleksandra \u0141adosia \u2013 polskich dyplomatach, kt\u00f3rzy w latach Holokaustu ratowali \u017byd\u00f3w przed niemieck\u0105 eksterminacj\u0105. Na ratunek! Polscy dyplomaci i akcja pomocy ludno\u015bci \u017cydowskiej w okresie II wojny \u015bwiatowej (fragmenty publikacji Marka Pernala) Druga wojna \u015bwiatowa stworzy\u0142a \u015bmiertelne zagro\u017cenie dla milion\u00f3w ludzi, zakwestionowa\u0142a warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji, podwa\u017cy\u0142a tradycje i […]<\/p>\n","protected":false},"author":65,"featured_media":10634,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[7,150],"tags":[],"class_list":["post-10637","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-historia"],"yoast_head":"\nDzia\u0142alno\u015b\u0107 Grupy Aleksandra \u0141adosia - Instytut Polski w Mi\u0144sku<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Grupy Aleksandra \u0141adosia - Instytut Polski w Mi\u0144sku\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Z tej okazji proponujemy materia\u0142 o Grupie Aleksandra \u0141adosia \u2013 polskich dyplomatach, kt\u00f3rzy w latach Holokaustu ratowali \u017byd\u00f3w przed niemieck\u0105 eksterminacj\u0105. Na ratunek! Polscy dyplomaci i akcja pomocy ludno\u015bci \u017cydowskiej w okresie II wojny \u015bwiatowej (fragmenty publikacji Marka Pernala) Druga wojna \u015bwiatowa stworzy\u0142a \u015bmiertelne zagro\u017cenie dla milion\u00f3w ludzi, zakwestionowa\u0142a warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji, podwa\u017cy\u0142a tradycje i […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Mi\u0144sku\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-03-23T09:33:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-03-23T09:42:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"840\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"558\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"gudo\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"gudo\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/\",\"name\":\"Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Grupy Aleksandra \u0141adosia\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia-300x199.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg\",\"datePublished\":\"2021-03-23T09:33:52+03:00\",\"dateModified\":\"2021-03-23T09:42:16+03:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2021-03-24\",\"endDate\":\"2021-03-24\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"Z tej okazji proponujemy materia\u0142 o Grupie Aleksandra \u0141adosia \u2013 polskich dyplomatach, kt\u00f3rzy w latach Holokaustu ratowali \u017byd\u00f3w przed niemieck\u0105 eksterminacj\u0105.\\nNa ratunek! Polscy dyplomaci i akcja pomocy ludno\u015bci \u017cydowskiej w okresie II wojny \u015bwiatowej (fragmenty publikacji Marka Pernala)\\nDruga wojna \u015bwiatowa stworzy\u0142a \u015bmiertelne zagro\u017cenie dla milion\u00f3w ludzi, zakwestionowa\u0142a warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji, podwa\u017cy\u0142a tradycje i wi\u0119zy spo\u0142eczne, bezpowrotnie zniszczy\u0142a wiele bezcennych d\u00f3br kultury. W\u015br\u00f3d tragedii, jakie przynios\u0142a, jedna zajmuje miejsce szczeg\u00f3lne. Dramat narodu \u017cydowskiego, skazanego przez ideolog\u00f3w niemieckiego faszyzmu na eksterminacj\u0119, nie znajduje por\u00f3wnania z sytuacj\u0105 \u017cadnej innej spo\u0142eczno\u015bci w okupowanej Europie. Prze\u015bladowania anty\u017cydowskie, jakie pojawi\u0142y si\u0119 w Niemczech ju\u017c w po\u0142owie lat 30., po wybuchu wojny sta\u0142y si\u0119 praktyk\u0105 obecn\u0105 we wszystkich krajach okupowanych lub zdominowanych przez III Rzesz\u0119. Wyj\u0105tkowo tragicznie wygl\u0105da\u0142a sytuacja w zaj\u0119tej przez Niemc\u00f3w Polsce, kraju w kt\u00f3rym przed 1939 rokiem zamieszkiwa\u0142o 3,5 miliona \u017byd\u00f3w tworz\u0105cych najliczniejsze skupisko wyznawc\u00f3w judaizmu w Europie i drug\u0105 co do wielko\u015bci - po Stanach Zjednoczonych - spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 na \u015bwiecie. Tu, na ziemiach polskich,\u00a0 hitlerowskie ludob\u00f3jstwo przybra\u0142o posta\u0107 prawdziwego przemys\u0142u \u015bmierci w postaci najwi\u0119kszych niemieckich oboz\u00f3w koncentracyjnych i oboz\u00f3w zag\u0142ady.\\n[caption id=\\\"attachment_10638\\\" align=\\\"alignleft\\\" width=\\\"250\\\"] Szyfrogram A. \u0141adosia[\/caption]\\nPo wybuchu wojny tylko nielicznym \u017bydom uda\u0142o si\u0119 opu\u015bci\u0107 Polsk\u0119 we wrze\u015bniowej fali uchod\u017ac\u00f3w. Na terenach zaj\u0119tych przez III Rzesz\u0119 cz\u0142onkowie spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej definiowanej wed\u0142ug rasowych kryteri\u00f3w ustaw norymberskich zostali pozbawieni wszelkich praw obywatelskich i cywilnych, zmuszeni do zamieszkania w gettach, poddani surowym karom za \u0142amanie przepis\u00f3w dyskryminacyjnych, wystawieni na codzienn\u0105 \u015bmier\u0107. Od roku 1941 podlegali systematycznej eksterminacji uj\u0119tej w 1942 roku w nazistowski plan ca\u0142kowitej zag\u0142ady europejskich \u017byd\u00f3w. Do 1945 roku w niemieckich obozach i w gettach straci\u0142o \u017cycie oko\u0142o 3 milion\u00f3w obywateli polskich o \u017cydowskim pochodzeniu. Na terenach zaj\u0119tych przez ZSRS \u017bydzi stanowili znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u015br\u00f3d co najmniej 380 tysi\u0119cy obywateli RP deportowanych w latach 1939-41 w g\u0142\u0105b Zwi\u0105zku Sowieckiego.\\n[caption id=\\\"attachment_10639\\\" align=\\\"alignright\\\" width=\\\"235\\\"] Aleksander \u0141ado\u015b \/ Wikimedia Commons[\/caption]\\nOd pierwszych dni wojny Polacy pochodzenia \u017cydowskiego, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 wydosta\u0107 za granic\u0119, otrzymywali pomoc od polskich s\u0142u\u017cb konsularnych, na zasadach jednakowych dla wszystkich obywateli RP. Polskie plac\u00f3wki wydawa\u0142y im dokumenty to\u017csamo\u015bci i udziela\u0142y dost\u0119pnej pomocy organizacyjnej, rzeczowej i finansowej. Wraz z up\u0142ywem czasu i nasilaniem si\u0119 represji anty\u017cydowskich w Polsce i innych podbitych krajach Europy, kwestia pomocy \u017bydom zagro\u017conym zag\u0142ad\u0105 nabra\u0142a jednak dla wielu polskich plac\u00f3wek wyj\u0105tkowego znaczenia. Historia owych dzia\u0142a\u0144 przynosi wiele przyk\u0142ad\u00f3w wyj\u0105tkowej ofiarno\u015bci licznych polskich dyplomat\u00f3w. Niekt\u00f3rzy ratuj\u0105c \u017cydowskich obywateli RP nara\u017cali swe \u017cycie lub wolno\u015b\u0107. Innych los nie stawia\u0142 przed tak dramatycznymi wyzwaniami. Pracowali w krajach gwarantuj\u0105cych im osobiste bezpiecze\u0144stwo i mogli nie obawia\u0107 si\u0119 o swe po\u0142o\u017cenie, anga\u017cowali si\u0119 jednak w akcj\u0119 pomocy \u017bydom w spos\u00f3b i w zakresie znacznie wykraczaj\u0105cym poza rutyn\u0119 i standardy opieki nad wsp\u00f3\u0142obywatelami.\\nWi\u0119kszo\u015b\u0107 bohater\u00f3w tej publikacji by\u0142a zawodowymi dyplomatami, cz\u0119sto z d\u0142ugoletnimi do\u015bwiadczeniami z szeregu plac\u00f3wek. Do tytu\u0142owej grupy doda\u0142em jednak kilka os\u00f3b, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105c postaciami zwi\u0105zanymi z Ministerstwem Spraw Zagranicznych, w istocie pe\u0142ni\u0142y zadania i funkcje przypisane do r\u00f3l dyplomat\u00f3w i konsul\u00f3w RP. Osoby te nie dysponowa\u0142y paszportami po\u015bwiadczaj\u0105cymi tytu\u0142y, stopnie czy immunitety, ale istota ich misji wpisywa\u0142a si\u0119 w najlepsze tradycje etosu polskiej s\u0142u\u017cby dyplomatycznej.\u00a0\\n\u00a0Poselstwo RP w Bernie, \u201eambasada Polski dla kontynentu Europy\u201d\\n[caption id=\\\"attachment_10640\\\" align=\\\"aligncenter\\\" width=\\\"1024\\\"] Berno. Poselstwo II RP w Szwajcarii \/ Narodowe Archiwum Cyfrowe[\/caption]\\nPrzed II wojn\u0105 \u015bwiatowa polska plac\u00f3wka dyplomatyczna w Bernie nie odgrywa\u0142a szczeg\u00f3lnie wa\u017cnej roli w polityce zagranicznej RP. Polsko-szwajcarskie stosunki dwustronne trudno by\u0142o nazwa\u0107 o\u017cywionymi, cho\u0107 Polska otwar\u0142a w Bernie swe przedstawicielstwo dyplomatyczne ju\u017c w 1919 roku, a Szwajcarzy utworzyli sw\u0105 plac\u00f3wk\u0119 w Warszawie w 1921. Owszem, Rzeczpospolita przywi\u0105zywa\u0142a du\u017c\u0105 wag\u0119 do swej reprezentacji przy Lidze Narod\u00f3w w szwajcarskiej Genewie. Delegatami RP byli mi\u0119dzy innymi wybitni politycy i dyplomaci Ignacy Jan Paderewski, Konstanty Skirmunt, Aleksander Skrzy\u0144ski czy Edward Raczy\u0144ski. Liczni przedstawiciele Polski przyje\u017cd\u017cali do genewskiej siedziby LN, by wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w posiedzeniach Rady i Zgromadzenia Ligi. W okresie mi\u0119dzywojennym nigdy jednak \u017caden z polskich polityk\u00f3w nie z\u0142o\u017cy\u0142 wizyty swemu szwajcarskiemu odpowiednikowi ani \u017cadna delegacja szwajcarska nie przyby\u0142a do Polski. Tu\u017c przed wybuchem wojny w berne\u0144skim poselstwie kierowanym przez pos\u0142a Tytusa Komarnickiego pracowa\u0142o dw\u00f3ch dyplomat\u00f3w, I sekretarz poselstwa, kierownik Wydzia\u0142u Konsularnego Stefan Ryniewicz i attach\u00e9 Stanis\u0142aw Nahlik oraz dziesi\u0119ciu pracownik\u00f3w kontraktowych, w\u015br\u00f3d nich m.in. Konstanty Rokicki.\\nPo wybuchu wojny mimo nacisk\u00f3w niemieckich w\u0142adze w Bernie nie zgodzi\u0142y si\u0119 na zamkni\u0119cie polskiego przedstawicielstwa. Szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dzia\u0142ania poselstwa znacznie wykraczaj\u0105 poza granice neutralnej Szwajcarii. Szczeg\u00f3lnie widoczne sta\u0142o si\u0119 to po 1941 roku i podbiciu lub zdominowaniu przez Niemcy niemal wszystkich kraj\u00f3w europejskich. Aleksander \u0141ado\u015b, kt\u00f3ry w kwietniu 1940 roku obj\u0105\u0142 kierownictwo szwajcarskiej plac\u00f3wki, pisa\u0142 do Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Londynie: \u201eW 1942 r. Poselstwo RP w Bernie [to] prawie jedyna plac\u00f3wka poza P\u00f3\u0142wyspem Skandynawskim i Pirenejskim, na kontynencie europejskim, kt\u00f3ra mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 i istnie\u0107 na normalnych warunkach. Plac\u00f3wki we Francji - nielegalne, ambasada w Watykanie - zamkni\u0119ta w murach. Zakres dzia\u0142ania plac\u00f3wki znacznie si\u0119 zwi\u0119kszy\u0142. Plac\u00f3wka w Bernie sta\u0142a si\u0119 faktycznie ambasad\u0105 Polski dla ca\u0142ego kontynentu Europy\u201d.\\n[caption id=\\\"attachment_10641\\\" align=\\\"aligncenter\\\" width=\\\"656\\\"] Fa\u0142szywy paszport paragwajski \/ Muzeum Pa\u0144stwowe Auschwitz-Birkenau[\/caption]\\nIstotnie, kierowane przez \u0141adosia poselstwo sta\u0142o si\u0119 dla rz\u0105du RP w Londynie centralnym ogniwem w \u0142a\u0144cuchu przekazywania informacji, korespondencji i \u015brodk\u00f3w finansowych dla wi\u0119kszo\u015bci uchod\u017ac\u00f3w polskich w pa\u0144stwach satelickich lub podbitych przez Niemcy. Przez berne\u0144sk\u0105 plac\u00f3wk\u0119 przechodzi\u0142a pomoc dla odbiorc\u00f3w wsparcia w samej Szwajcarii, ale i na W\u0119grzech, Rumunii, Jugos\u0142awii, Francji, Grecji i we W\u0142oszech, a tak\u017ce w krajach pozaeuropejskich, w Japonii i Chinach. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142 fakt, i\u017c poselstwo mog\u0142o w swych dzia\u0142aniach wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z maj\u0105cym siedzib\u0119 w Genewie Mi\u0119dzynarodowym Czerwonym Krzy\u017cem, przy kt\u00f3rym jako przedstawiciel Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca akredytowany zosta\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Stanis\u0142aw Albrecht Radziwi\u0142\u0142.\\nW\u015br\u00f3d adresat\u00f3w dzia\u0142a\u0144 pomocowych prowadzonych w ca\u0142ym niemal okresie wojny przez poselstwo najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 stanowi\u0142y osoby pochodzenia \u017cydowskiego. Szczeg\u00f3lne znaczenie mia\u0142a akcja pomocy dla \u017byd\u00f3w w okupowanej Polsce. Plac\u00f3wka we wsp\u00f3\u0142pracy z Mi\u0119dzynarodowym Czerwonym Krzy\u017cem po\u015bredniczy\u0142a w przekazywaniu towar\u00f3w i lekarstw, gromadzi\u0142a i dystrybuowa\u0142a informacje, udost\u0119pnia\u0142a szwajcarskim i ameryka\u0144skim organizacjom pomagaj\u0105cym \u017bydom w Polsce swe kana\u0142y \u0142\u0105czno\u015bci. Wyj\u0105tkowym przyk\u0142adem zaanga\u017cowania si\u0119 polskich dyplomat\u00f3w w akcj\u0119 ratowania europejskich \u017byd\u00f3w by\u0142y dzia\u0142ania z wykorzystaniem paszport\u00f3w kraj\u00f3w po\u0142udniowoameryka\u0144skich, prowadzone przez \u201egrup\u0119 berne\u0144sk\u0105\u201d kierowan\u0105 przez \u0141adosia w latach 1940-1943. W jej sk\u0142ad weszli, obok szefa plac\u00f3wki, I sekretarz a p\u00f3\u017aniej radca poselstwa Stefan Ryniewicz, wicekonsul Konstanty Rokicki, attach\u00e9 Juliusz K\u00fchl oraz wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z nimi przedstawiciele \u015brodowiska \u017cydowskiego adwokat Abraham Silberschein i kupiec Chaim Eiss.\\nUchwa\u0142\u0105 z dnia 21 stycznia 2021 Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowi\u0142 rok 2021 Rokiem Grupy \u0141adosia.\\nW 2018 roku przez Instytut Pami\u0119ci Narodowej zosta\u0142 wyprodukowany film dokumentalny \u201ePaszporty Paragwaju\u201d w re\u017cyserii Roberta Kaczmarka.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg\",\"width\":840,\"height\":558},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Grupy Aleksandra \u0141adosia\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Mi\u0144sku\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941\",\"name\":\"gudo\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"gudo\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/author\/gudo\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Grupy Aleksandra \u0141adosia - Instytut Polski w Mi\u0144sku","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Grupy Aleksandra \u0141adosia - Instytut Polski w Mi\u0144sku","og_description":"Z tej okazji proponujemy materia\u0142 o Grupie Aleksandra \u0141adosia \u2013 polskich dyplomatach, kt\u00f3rzy w latach Holokaustu ratowali \u017byd\u00f3w przed niemieck\u0105 eksterminacj\u0105. Na ratunek! Polscy dyplomaci i akcja pomocy ludno\u015bci \u017cydowskiej w okresie II wojny \u015bwiatowej (fragmenty publikacji Marka Pernala) Druga wojna \u015bwiatowa stworzy\u0142a \u015bmiertelne zagro\u017cenie dla milion\u00f3w ludzi, zakwestionowa\u0142a warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji, podwa\u017cy\u0142a tradycje i […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/","og_site_name":"Instytut Polski w Mi\u0144sku","article_published_time":"2021-03-23T09:33:52+00:00","article_modified_time":"2021-03-23T09:42:16+00:00","og_image":[{"width":840,"height":558,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"gudo","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"gudo","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/","name":"Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Grupy Aleksandra \u0141adosia","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia-300x199.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg","datePublished":"2021-03-23T09:33:52+03:00","dateModified":"2021-03-23T09:42:16+03:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2021-03-24","endDate":"2021-03-24","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"Z tej okazji proponujemy materia\u0142 o Grupie Aleksandra \u0141adosia \u2013 polskich dyplomatach, kt\u00f3rzy w latach Holokaustu ratowali \u017byd\u00f3w przed niemieck\u0105 eksterminacj\u0105.\nNa ratunek! Polscy dyplomaci i akcja pomocy ludno\u015bci \u017cydowskiej w okresie II wojny \u015bwiatowej (fragmenty publikacji Marka Pernala)\nDruga wojna \u015bwiatowa stworzy\u0142a \u015bmiertelne zagro\u017cenie dla milion\u00f3w ludzi, zakwestionowa\u0142a warto\u015bci wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji, podwa\u017cy\u0142a tradycje i wi\u0119zy spo\u0142eczne, bezpowrotnie zniszczy\u0142a wiele bezcennych d\u00f3br kultury. W\u015br\u00f3d tragedii, jakie przynios\u0142a, jedna zajmuje miejsce szczeg\u00f3lne. Dramat narodu \u017cydowskiego, skazanego przez ideolog\u00f3w niemieckiego faszyzmu na eksterminacj\u0119, nie znajduje por\u00f3wnania z sytuacj\u0105 \u017cadnej innej spo\u0142eczno\u015bci w okupowanej Europie. Prze\u015bladowania anty\u017cydowskie, jakie pojawi\u0142y si\u0119 w Niemczech ju\u017c w po\u0142owie lat 30., po wybuchu wojny sta\u0142y si\u0119 praktyk\u0105 obecn\u0105 we wszystkich krajach okupowanych lub zdominowanych przez III Rzesz\u0119. Wyj\u0105tkowo tragicznie wygl\u0105da\u0142a sytuacja w zaj\u0119tej przez Niemc\u00f3w Polsce, kraju w kt\u00f3rym przed 1939 rokiem zamieszkiwa\u0142o 3,5 miliona \u017byd\u00f3w tworz\u0105cych najliczniejsze skupisko wyznawc\u00f3w judaizmu w Europie i drug\u0105 co do wielko\u015bci - po Stanach Zjednoczonych - spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 na \u015bwiecie. Tu, na ziemiach polskich,\u00a0 hitlerowskie ludob\u00f3jstwo przybra\u0142o posta\u0107 prawdziwego przemys\u0142u \u015bmierci w postaci najwi\u0119kszych niemieckich oboz\u00f3w koncentracyjnych i oboz\u00f3w zag\u0142ady.\n[caption id=\"attachment_10638\" align=\"alignleft\" width=\"250\"] Szyfrogram A. \u0141adosia[\/caption]\nPo wybuchu wojny tylko nielicznym \u017bydom uda\u0142o si\u0119 opu\u015bci\u0107 Polsk\u0119 we wrze\u015bniowej fali uchod\u017ac\u00f3w. Na terenach zaj\u0119tych przez III Rzesz\u0119 cz\u0142onkowie spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej definiowanej wed\u0142ug rasowych kryteri\u00f3w ustaw norymberskich zostali pozbawieni wszelkich praw obywatelskich i cywilnych, zmuszeni do zamieszkania w gettach, poddani surowym karom za \u0142amanie przepis\u00f3w dyskryminacyjnych, wystawieni na codzienn\u0105 \u015bmier\u0107. Od roku 1941 podlegali systematycznej eksterminacji uj\u0119tej w 1942 roku w nazistowski plan ca\u0142kowitej zag\u0142ady europejskich \u017byd\u00f3w. Do 1945 roku w niemieckich obozach i w gettach straci\u0142o \u017cycie oko\u0142o 3 milion\u00f3w obywateli polskich o \u017cydowskim pochodzeniu. Na terenach zaj\u0119tych przez ZSRS \u017bydzi stanowili znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 spo\u015br\u00f3d co najmniej 380 tysi\u0119cy obywateli RP deportowanych w latach 1939-41 w g\u0142\u0105b Zwi\u0105zku Sowieckiego.\n[caption id=\"attachment_10639\" align=\"alignright\" width=\"235\"] Aleksander \u0141ado\u015b \/ Wikimedia Commons[\/caption]\nOd pierwszych dni wojny Polacy pochodzenia \u017cydowskiego, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 wydosta\u0107 za granic\u0119, otrzymywali pomoc od polskich s\u0142u\u017cb konsularnych, na zasadach jednakowych dla wszystkich obywateli RP. Polskie plac\u00f3wki wydawa\u0142y im dokumenty to\u017csamo\u015bci i udziela\u0142y dost\u0119pnej pomocy organizacyjnej, rzeczowej i finansowej. Wraz z up\u0142ywem czasu i nasilaniem si\u0119 represji anty\u017cydowskich w Polsce i innych podbitych krajach Europy, kwestia pomocy \u017bydom zagro\u017conym zag\u0142ad\u0105 nabra\u0142a jednak dla wielu polskich plac\u00f3wek wyj\u0105tkowego znaczenia. Historia owych dzia\u0142a\u0144 przynosi wiele przyk\u0142ad\u00f3w wyj\u0105tkowej ofiarno\u015bci licznych polskich dyplomat\u00f3w. Niekt\u00f3rzy ratuj\u0105c \u017cydowskich obywateli RP nara\u017cali swe \u017cycie lub wolno\u015b\u0107. Innych los nie stawia\u0142 przed tak dramatycznymi wyzwaniami. Pracowali w krajach gwarantuj\u0105cych im osobiste bezpiecze\u0144stwo i mogli nie obawia\u0107 si\u0119 o swe po\u0142o\u017cenie, anga\u017cowali si\u0119 jednak w akcj\u0119 pomocy \u017bydom w spos\u00f3b i w zakresie znacznie wykraczaj\u0105cym poza rutyn\u0119 i standardy opieki nad wsp\u00f3\u0142obywatelami.\nWi\u0119kszo\u015b\u0107 bohater\u00f3w tej publikacji by\u0142a zawodowymi dyplomatami, cz\u0119sto z d\u0142ugoletnimi do\u015bwiadczeniami z szeregu plac\u00f3wek. Do tytu\u0142owej grupy doda\u0142em jednak kilka os\u00f3b, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105c postaciami zwi\u0105zanymi z Ministerstwem Spraw Zagranicznych, w istocie pe\u0142ni\u0142y zadania i funkcje przypisane do r\u00f3l dyplomat\u00f3w i konsul\u00f3w RP. Osoby te nie dysponowa\u0142y paszportami po\u015bwiadczaj\u0105cymi tytu\u0142y, stopnie czy immunitety, ale istota ich misji wpisywa\u0142a si\u0119 w najlepsze tradycje etosu polskiej s\u0142u\u017cby dyplomatycznej.\u00a0\n\u00a0Poselstwo RP w Bernie, \u201eambasada Polski dla kontynentu Europy\u201d\n[caption id=\"attachment_10640\" align=\"aligncenter\" width=\"1024\"] Berno. Poselstwo II RP w Szwajcarii \/ Narodowe Archiwum Cyfrowe[\/caption]\nPrzed II wojn\u0105 \u015bwiatowa polska plac\u00f3wka dyplomatyczna w Bernie nie odgrywa\u0142a szczeg\u00f3lnie wa\u017cnej roli w polityce zagranicznej RP. Polsko-szwajcarskie stosunki dwustronne trudno by\u0142o nazwa\u0107 o\u017cywionymi, cho\u0107 Polska otwar\u0142a w Bernie swe przedstawicielstwo dyplomatyczne ju\u017c w 1919 roku, a Szwajcarzy utworzyli sw\u0105 plac\u00f3wk\u0119 w Warszawie w 1921. Owszem, Rzeczpospolita przywi\u0105zywa\u0142a du\u017c\u0105 wag\u0119 do swej reprezentacji przy Lidze Narod\u00f3w w szwajcarskiej Genewie. Delegatami RP byli mi\u0119dzy innymi wybitni politycy i dyplomaci Ignacy Jan Paderewski, Konstanty Skirmunt, Aleksander Skrzy\u0144ski czy Edward Raczy\u0144ski. Liczni przedstawiciele Polski przyje\u017cd\u017cali do genewskiej siedziby LN, by wzi\u0105\u0107 udzia\u0142 w posiedzeniach Rady i Zgromadzenia Ligi. W okresie mi\u0119dzywojennym nigdy jednak \u017caden z polskich polityk\u00f3w nie z\u0142o\u017cy\u0142 wizyty swemu szwajcarskiemu odpowiednikowi ani \u017cadna delegacja szwajcarska nie przyby\u0142a do Polski. Tu\u017c przed wybuchem wojny w berne\u0144skim poselstwie kierowanym przez pos\u0142a Tytusa Komarnickiego pracowa\u0142o dw\u00f3ch dyplomat\u00f3w, I sekretarz poselstwa, kierownik Wydzia\u0142u Konsularnego Stefan Ryniewicz i attach\u00e9 Stanis\u0142aw Nahlik oraz dziesi\u0119ciu pracownik\u00f3w kontraktowych, w\u015br\u00f3d nich m.in. Konstanty Rokicki.\nPo wybuchu wojny mimo nacisk\u00f3w niemieckich w\u0142adze w Bernie nie zgodzi\u0142y si\u0119 na zamkni\u0119cie polskiego przedstawicielstwa. Szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce dzia\u0142ania poselstwa znacznie wykraczaj\u0105 poza granice neutralnej Szwajcarii. Szczeg\u00f3lnie widoczne sta\u0142o si\u0119 to po 1941 roku i podbiciu lub zdominowaniu przez Niemcy niemal wszystkich kraj\u00f3w europejskich. Aleksander \u0141ado\u015b, kt\u00f3ry w kwietniu 1940 roku obj\u0105\u0142 kierownictwo szwajcarskiej plac\u00f3wki, pisa\u0142 do Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Londynie: \u201eW 1942 r. Poselstwo RP w Bernie [to] prawie jedyna plac\u00f3wka poza P\u00f3\u0142wyspem Skandynawskim i Pirenejskim, na kontynencie europejskim, kt\u00f3ra mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 i istnie\u0107 na normalnych warunkach. Plac\u00f3wki we Francji - nielegalne, ambasada w Watykanie - zamkni\u0119ta w murach. Zakres dzia\u0142ania plac\u00f3wki znacznie si\u0119 zwi\u0119kszy\u0142. Plac\u00f3wka w Bernie sta\u0142a si\u0119 faktycznie ambasad\u0105 Polski dla ca\u0142ego kontynentu Europy\u201d.\n[caption id=\"attachment_10641\" align=\"aligncenter\" width=\"656\"] Fa\u0142szywy paszport paragwajski \/ Muzeum Pa\u0144stwowe Auschwitz-Birkenau[\/caption]\nIstotnie, kierowane przez \u0141adosia poselstwo sta\u0142o si\u0119 dla rz\u0105du RP w Londynie centralnym ogniwem w \u0142a\u0144cuchu przekazywania informacji, korespondencji i \u015brodk\u00f3w finansowych dla wi\u0119kszo\u015bci uchod\u017ac\u00f3w polskich w pa\u0144stwach satelickich lub podbitych przez Niemcy. Przez berne\u0144sk\u0105 plac\u00f3wk\u0119 przechodzi\u0142a pomoc dla odbiorc\u00f3w wsparcia w samej Szwajcarii, ale i na W\u0119grzech, Rumunii, Jugos\u0142awii, Francji, Grecji i we W\u0142oszech, a tak\u017ce w krajach pozaeuropejskich, w Japonii i Chinach. Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142 fakt, i\u017c poselstwo mog\u0142o w swych dzia\u0142aniach wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z maj\u0105cym siedzib\u0119 w Genewie Mi\u0119dzynarodowym Czerwonym Krzy\u017cem, przy kt\u00f3rym jako przedstawiciel Polskiego Czerwonego Krzy\u017ca akredytowany zosta\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 Stanis\u0142aw Albrecht Radziwi\u0142\u0142.\nW\u015br\u00f3d adresat\u00f3w dzia\u0142a\u0144 pomocowych prowadzonych w ca\u0142ym niemal okresie wojny przez poselstwo najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 stanowi\u0142y osoby pochodzenia \u017cydowskiego. Szczeg\u00f3lne znaczenie mia\u0142a akcja pomocy dla \u017byd\u00f3w w okupowanej Polsce. Plac\u00f3wka we wsp\u00f3\u0142pracy z Mi\u0119dzynarodowym Czerwonym Krzy\u017cem po\u015bredniczy\u0142a w przekazywaniu towar\u00f3w i lekarstw, gromadzi\u0142a i dystrybuowa\u0142a informacje, udost\u0119pnia\u0142a szwajcarskim i ameryka\u0144skim organizacjom pomagaj\u0105cym \u017bydom w Polsce swe kana\u0142y \u0142\u0105czno\u015bci. Wyj\u0105tkowym przyk\u0142adem zaanga\u017cowania si\u0119 polskich dyplomat\u00f3w w akcj\u0119 ratowania europejskich \u017byd\u00f3w by\u0142y dzia\u0142ania z wykorzystaniem paszport\u00f3w kraj\u00f3w po\u0142udniowoameryka\u0144skich, prowadzone przez \u201egrup\u0119 berne\u0144sk\u0105\u201d kierowan\u0105 przez \u0141adosia w latach 1940-1943. W jej sk\u0142ad weszli, obok szefa plac\u00f3wki, I sekretarz a p\u00f3\u017aniej radca poselstwa Stefan Ryniewicz, wicekonsul Konstanty Rokicki, attach\u00e9 Juliusz K\u00fchl oraz wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z nimi przedstawiciele \u015brodowiska \u017cydowskiego adwokat Abraham Silberschein i kupiec Chaim Eiss.\nUchwa\u0142\u0105 z dnia 21 stycznia 2021 Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowi\u0142 rok 2021 Rokiem Grupy \u0141adosia.\nW 2018 roku przez Instytut Pami\u0119ci Narodowej zosta\u0142 wyprodukowany film dokumentalny \u201ePaszporty Paragwaju\u201d w re\u017cyserii Roberta Kaczmarka."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/03\/paszporty_grupa-Ladosia.jpg","width":840,"height":558},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/03\/23\/dzialalnosc-grupy-aleksandra-ladosia\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dzia\u0142alno\u015b\u0107 Grupy Aleksandra \u0141adosia"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/","name":"Instytut Polski w Mi\u0144sku","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941","name":"gudo","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g","caption":"gudo"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/author\/gudo\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10637","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/65"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10637"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10637\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10666,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10637\/revisions\/10666"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10634"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10637"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}