{"id":10975,"date":"2021-05-05T12:22:18","date_gmt":"2021-05-05T09:22:18","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/?p=10975"},"modified":"2021-06-07T13:21:47","modified_gmt":"2021-06-07T10:21:47","slug":"podwojnie-wolne-prawa-polityczne-kobiet-1918-wystawa-wirtualna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/05\/05\/podwojnie-wolne-prawa-polityczne-kobiet-1918-wystawa-wirtualna\/","title":{"rendered":"Podw\u00f3jnie wolne. Prawa polityczne kobiet 1918. Wystawa wirtualna"},"content":{"rendered":"\n

Przyznanie kobietom czynnych i biernych praw wyborczych na podstawie dekretu Naczelnika Pa\u0144stwa z 28 listopada 1918 roku stawia\u0142o Polsk\u0119 w szeregu najbardziej demokratycznych i post\u0119powych pa\u0144stw Europy.<\/h4>\n

W walce o prawa. Polki pod zaborami <\/strong><\/p>\n

Brak w\u0142asnego pa\u0144stwa w XIX wieku odcisn\u0105\u0142 si\u0119 na \u017cyciu spo\u0142ecznym i politycznym Polak\u00f3w, na wszystkich jego p\u0142aszczyznach. Ziemie polskie nie mog\u0142y w pe\u0142ni swobodnie rozwija\u0107 si\u0119 gospodarczo i cywilizacyjnie. Nie pozosta\u0142o to bez wp\u0142ywu na sytuacj\u0119 kobiet i powstaj\u0105cy w drugiej po\u0142owie wieku ruch sufra\u017cystek, d\u0105\u017c\u0105cy do zr\u00f3wnania ich w prawach z m\u0119\u017cczyznami. Jednym z najwi\u0119kszych problem\u00f3w by\u0142 utrudniony dost\u0119p do edukacji. W zaborze pruskim w og\u00f3le nie by\u0142o uniwersytet\u00f3w, w zaborze rosyjskim w\u0142adze nie zezwoli\u0142y na kszta\u0142cenie kobiet na zrusyfikowanym Uniwersytecie Warszawskim. W autonomicznej Galicji Polki od lat 90. XIX wieku mog\u0142y studiowa\u0107 na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim, ale jedynie na dw\u00f3ch kierunkach: medycznym i filozoficznym. Kobiety by\u0142y dyskryminowane te\u017c na gruncie prawa cywilnego. Zaborcy wzorowali si\u0119 na Kodeksie Napoleona, kt\u00f3ry obowi\u0105zywa\u0142 w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w europejskich. Polki po \u015bmierci m\u0119\u017ca nie mia\u0142y prawa do samodzielnego wychowania w\u0142asnych dzieci, mia\u0142y ograniczone prawa do dziedziczenia, nie mog\u0142y po\u015bwiadcza\u0107 um\u00f3w i testament\u00f3w, gdy\u017c by\u0142y podporz\u0105dkowane w\u0142adzy m\u0119\u017cczyzny w wielu obszarach \u017cycia. Najgorzej by\u0142o w zaborze rosyjskim, gdzie po powstaniu styczniowym by\u0142y karane razem z uczestnicz\u0105cymi w walkach m\u0119\u017cczyznami, a wi\u0119zienie, zsy\u0142ka, konfiskata maj\u0105tku i pauperyzacja sta\u0142y si\u0119 do\u015bwiadczeniem tysi\u0119cy Polek. Na skutek represji politycznych i przemian ekonomicznych dysproporcje mi\u0119dzy kobietami a m\u0119\u017cczyznami jeszcze si\u0119 powi\u0119kszy\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Dyskusja nad po\u0142o\u017ceniem kobiet rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w prasie w latach 70. XIX wieku. Zainicjowa\u0142a j\u0105 grupa pozytywist\u00f3w warszawskich \u2014 dziennikarzy i pisarzy. Proponowano reform\u0119 edukacji dziewcz\u0105t, dopuszczenie ich do studi\u00f3w wy\u017cszych, rozbudow\u0119 szkolnictwa zawodowego, usuni\u0119cie nier\u00f3wno\u015bci kobiet i m\u0119\u017cczyzn w prawie cywilnym. W zwi\u0105zku z bierno\u015bci\u0105 w\u0142adz carskich z inicjatywy Jadwigi Szczawi\u0144skiej-Dawidowej powsta\u0142a w Warszawie pierwsza zakonspirowana uczelnia wy\u017csza dla kobiet \u2014 Uniwersytet Lataj\u0105cy. Jej s\u0142uchaczk\u0105 by\u0142a m.in. Maria Sk\u0142odowska.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n
\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n\n
\"\"<\/picture><\/div>
<\/div><\/div>
\"\"<\/picture><\/div>
<\/div><\/div>
\"\"<\/picture><\/div>
<\/div><\/div><\/div>
\n <\/svg>
9-1<\/div>
<\/div><\/div><\/div>
8-1<\/div>
<\/div><\/div><\/div>
7-1<\/div>
<\/div><\/div><\/div> <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n
\"previous\"previous<\/div><\/div>
\"next\"next<\/div><\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/ss3-loader><\/div><\/div>
<\/div><\/div>\n\n\n

Mimo tych ogranicze\u0144 w XIX wieku Polki nie tylko odgrywa\u0142y g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 w wychowaniu patriotycznym dzieci i m\u0142odzie\u017cy, lecz tak\u017ce w\u0142\u0105cza\u0142y si\u0119 aktywnie w \u017cycie publiczne. W latach 90. zacz\u0119\u0142y si\u0119 kszta\u0142towa\u0107 \u015brodowiska sufra\u017cystek, kt\u00f3re mia\u0142y tr\u00f3jzaborowy charakter, popularyzowa\u0142y has\u0142a r\u00f3wnych praw kobiet oraz prawa g\u0142osu. Do najwa\u017cniejszych nale\u017ca\u0142y chrze\u015bcija\u0144skie Zjednoczone Ko\u0142o Ziemianek (ZKZ) oraz post\u0119powy Zwi\u0105zek R\u00f3wnouprawnienia Kobiet Polskich (ZRKP). Na pocz\u0105tku XX wieku w otoczeniu J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego pojawi\u0142a si\u0119 grupa socjalistycznych dzia\u0142aczek niepodleg\u0142o\u015bciowych, tworz\u0105cych Organizacj\u0119 Bojow\u0105 Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS). Wszystkie trzy \u015brodowiska spotka\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej na froncie I wojny \u015bwiatowej, w walce o woln\u0105, niepodleg\u0142\u0105 Polsk\u0119.<\/p>\n\n\n

\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n\n
\"\"<\/picture><\/div>
<\/div><\/div>
\"\"<\/picture><\/div>
<\/div><\/div>
\"\"<\/picture><\/div>
<\/div><\/div>
\"\"<\/picture><\/div>
<\/div><\/div><\/div>
\n <\/svg>
3-1-2<\/div>
<\/div><\/div><\/div>
3-2-2<\/div>
<\/div><\/div><\/div>
3-3-2<\/div>
<\/div><\/div><\/div>
3-5<\/div>
<\/div><\/div><\/div> <\/div>\n\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n
\"previous\"previous<\/div><\/div>
\"next\"next<\/div><\/div>
<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/ss3-loader><\/div><\/div>
<\/div><\/div>\n\n\n