{"id":9433,"date":"2020-12-10T10:56:48","date_gmt":"2020-12-10T09:56:48","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/?p=9433"},"modified":"2020-12-10T11:03:08","modified_gmt":"2020-12-10T10:03:08","slug":"marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/","title":{"rendered":"Marian Falski \u2013 tw\u00f3rca ponadczasowego elementarza"},"content":{"rendered":"\n

139 lat temu, 8 grudnia 1881 roku w Naczy ko\u0142o Nowogr\u00f3dka urodzi\u0142 si\u0119 Marian Falski<\/strong>. Na opracowanym przez niego elementarzu czyta\u0107 i pisa\u0107 nauczy\u0142o si\u0119 wiele pokole\u0144 Polak\u00f3w. To on jest tak\u017ce autorem jednego z pierwszych zda\u0144 czytanych przez Polak\u00f3w: „Ala ma kota”<\/em>.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Marian Falski, autor „Elementarza”, stoi jako trzeci z lewej strony. Foto: Wikipedia\/ domena publiczna<\/p><\/div>\n

Marian Falski przyszed\u0142 na \u015bwiat w rodzinie drobnomieszcza\u0144skiej w miejscowo\u015bci Nacz\u0430 ko\u0142o Nowogr\u00f3dka. Ucz\u0119szcza\u0142 do szko\u0142y powszechnej i gimnazjum w Mi\u0144sku. Na pocz\u0105tku XX wieku podj\u0105\u0142 studia na Politechnice Warszawskiej. Podczas studi\u00f3w zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z ruchem niepodleg\u0142o\u015bciowym i konspiracyjnymi kr\u0119gami o\u015bwiatowymi. Wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w rewolucji 1905 roku jako jeden z przyw\u00f3dc\u00f3w PPS-owskiej m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n

W latach 1903-04 wraz z W.\u00a0Iwanowskim i S.\u00a0Boguszewskim zajmowa\u0142 si\u0119 organizacj\u0105 nielegalnej bia\u0142oruskiej dzia\u0142alno\u015bci wydawniczej w Krakowie. Pod pseudonimem Janka Swajak przet\u0142umaczy\u0142 na j\u0119zyk bia\u0142oruski \u201eJanko-muzykant\u201d H.\u00a0Sienkiewicza, \u201eDo swego Boga\u201d S.\u00a0\u017beromskiego i opowiadanie nieznanego autora \u201eWied\u017ama\u201d, przygotowa\u0142 tak\u017ce tekst anonimowego apelu \u201eCarskie gospodarstwo\u201d, wykorzystuj\u0105c do tego wydane w Londynie bia\u0142oruskie broszury agitacyjne.\u00a0 Pod koniec 1904 r. wraz z W.\u00a0Iwanowskim uczestniczy\u0142 w pracy nad pierwszym \u201eElementarzem bia\u0142oruskim\u201d. Jeden z za\u0142o\u017cycieli Partii Socjalistycznej Bia\u0142ej Rusi (1904), w imieniu kt\u00f3rej w j\u0119zyku bia\u0142oruskim wydawano apele propagandowe.<\/p>\n

W 1907 roku zosta\u0142 aresztowany za przynale\u017cno\u015b\u0107 do organizacji konspiracyjnych i osadzony w warszawskiej Cytadeli. Uda\u0142o mu si\u0119 jednak zbiec z wi\u0119zienia. Nast\u0119pnie wyjecha\u0142 do Krakowa, gdzie podj\u0105\u0142 studia z psychologii i pedagogiki na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim.<\/p>\n

W Krakowie Falski aktywnie udziela\u0142 si\u0119 w kr\u0119gach nauczycielskich. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci najpierw Falski by\u0142 kierownikiem, a potem dyrektorem referatu Biura Statystyki Szkolnej w Ministerstwie O\u015bwiaty. To w\u0142a\u015bnie tam zorganizowa\u0142 sw\u00f3j warsztat badawczy. Swoimi pracami zyska\u0142 sobie powszechne uznanie w\u015br\u00f3d pedagog\u00f3w.<\/p>\n

Podczas II wojny \u015bwiatowej Marian Falski kontynuowa\u0142 swoj\u0105 prac\u0119. W warunkach okupacyjnych przygotowywa\u0142 materia\u0142y dla odbudowy szkolnictwa.<\/p>\n

\"\"<\/a>

„Elementarz” Falskiego, 1910<\/p><\/div>\n

Falski pozostawi\u0142 po sobie bogat\u0105 spu\u015bcizn\u0119, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 liczne pracy dotycz\u0105ce pedagogiki i organizacji systemu edukacji. W 1974 roku nak\u0142adem Ossolineum ukaza\u0142 si\u0119 zbi\u00f3r jego prac. Jednak przez rzesze zosta\u0142 zapami\u0119tany jako autor „Elementarza” przeznaczonego do nauki pisania i czytania. Pierwsze wydanie ukaza\u0142o si\u0119 w Krakowie w 1910 roku. Podr\u0119cznik od razu zyska\u0142 uznanie nauczycieli i rodzic\u00f3w. Falski doskonali\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n

„Elementarz” doczeka\u0142 si\u0119 kilkunastu wznowie\u0144 zdobionych pi\u0119knymi ilustracjami. Kolejne wersje „Elementarza” by\u0142y wydawane w Polsce jeszcze w latach 70.\"\"<\/a><\/p>\n

\u2013 <\/em>Jest to do\u015b\u0107 wyj\u0105tkowe zjawisko w karierze podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych. Na \u015bwiecie \u017caden inny podr\u0119cznik szkolny nie doczeka\u0142 si\u0119 tylu wyda\u0144 <\/em>\u2013 powiedzia\u0142 prof. Ryszard Wroczy\u0144ski.<\/p>\n

Wed\u0142ug materia\u0142\u00f3w Polskiego Radio<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em>Proponujemy pos\u0142ucha\u0107 r\u00f3wnie\u017c audycji Ireny Kossakowskiej \u201eO Marianie Falskim\u201d<\/a>.<\/p>\n

Ciekawostki na temat \u201eElementarza\u201d Falskiego (w tym te\u017c losy s\u0142ynnej Ali) mo\u017cna przeczyta\u0107 w artykule Miko\u0142aja Gli\u0144skiego<\/a> na portalu culture.pl.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

139 lat temu, 8 grudnia 1881 roku w Naczy ko\u0142o Nowogr\u00f3dka urodzi\u0142 si\u0119 Marian Falski. Na opracowanym przez niego elementarzu czyta\u0107 i pisa\u0107 nauczy\u0142o si\u0119 wiele pokole\u0144 Polak\u00f3w. To on jest tak\u017ce autorem jednego z pierwszych zda\u0144 czytanych przez Polak\u00f3w: „Ala ma kota”. Marian Falski przyszed\u0142 na \u015bwiat w rodzinie drobnomieszcza\u0144skiej w miejscowo\u015bci Nacz\u0430 ko\u0142o […]<\/p>\n","protected":false},"author":65,"featured_media":9430,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-9433","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"yoast_head":"\nMarian Falski \u2013 tw\u00f3rca ponadczasowego elementarza - Instytut Polski w Mi\u0144sku<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Marian Falski \u2013 tw\u00f3rca ponadczasowego elementarza - Instytut Polski w Mi\u0144sku\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"139 lat temu, 8 grudnia 1881 roku w Naczy ko\u0142o Nowogr\u00f3dka urodzi\u0142 si\u0119 Marian Falski. Na opracowanym przez niego elementarzu czyta\u0107 i pisa\u0107 nauczy\u0142o si\u0119 wiele pokole\u0144 Polak\u00f3w. To on jest tak\u017ce autorem jednego z pierwszych zda\u0144 czytanych przez Polak\u00f3w: „Ala ma kota”. Marian Falski przyszed\u0142 na \u015bwiat w rodzinie drobnomieszcza\u0144skiej w miejscowo\u015bci Nacz\u0430 ko\u0142o […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Mi\u0144sku\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-12-10T09:56:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-12-10T10:03:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1550\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2029\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"gudo\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"gudo\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/\",\"name\":\"Marian Falski \u2013 tw\u00f3rca ponadczasowego elementarza\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01-229x300.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01-782x1024.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01.jpg\",\"datePublished\":\"2020-12-10T09:56:48+03:00\",\"dateModified\":\"2020-12-10T10:03:08+03:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2020-12-08\",\"endDate\":\"2020-12-08\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"139 lat temu, 8 grudnia 1881 roku w Naczy ko\u0142o Nowogr\u00f3dka urodzi\u0142 si\u0119 Marian Falski. Na opracowanym przez niego elementarzu czyta\u0107 i pisa\u0107 nauczy\u0142o si\u0119 wiele pokole\u0144 Polak\u00f3w. To on jest tak\u017ce autorem jednego z pierwszych zda\u0144 czytanych przez Polak\u00f3w: \\\"Ala ma kota\\\".\\n[caption id=\\\"attachment_9435\\\" align=\\\"alignright\\\" width=\\\"287\\\"] Marian Falski, autor \\\"Elementarza\\\", stoi jako trzeci z lewej strony. Foto: Wikipedia\/ domena publiczna[\/caption]\\nMarian Falski przyszed\u0142 na \u015bwiat w rodzinie drobnomieszcza\u0144skiej w miejscowo\u015bci Nacz\u0430 ko\u0142o Nowogr\u00f3dka. Ucz\u0119szcza\u0142 do szko\u0142y powszechnej i gimnazjum w Mi\u0144sku. Na pocz\u0105tku XX wieku podj\u0105\u0142 studia na Politechnice Warszawskiej. Podczas studi\u00f3w zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z ruchem niepodleg\u0142o\u015bciowym i konspiracyjnymi kr\u0119gami o\u015bwiatowymi. Wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w rewolucji 1905 roku jako jeden z przyw\u00f3dc\u00f3w PPS-owskiej m\u0142odzie\u017cy.\\nW latach 1903-04 wraz z W.\u00a0Iwanowskim i S.\u00a0Boguszewskim zajmowa\u0142 si\u0119 organizacj\u0105 nielegalnej bia\u0142oruskiej dzia\u0142alno\u015bci wydawniczej w Krakowie. Pod pseudonimem Janka Swajak przet\u0142umaczy\u0142 na j\u0119zyk bia\u0142oruski \u201eJanko-muzykant\u201d H.\u00a0Sienkiewicza, \u201eDo swego Boga\u201d S.\u00a0\u017beromskiego i opowiadanie nieznanego autora \u201eWied\u017ama\u201d, przygotowa\u0142 tak\u017ce tekst anonimowego apelu \u201eCarskie gospodarstwo\u201d, wykorzystuj\u0105c do tego wydane w Londynie bia\u0142oruskie broszury agitacyjne.\u00a0 Pod koniec 1904 r. wraz z W.\u00a0Iwanowskim uczestniczy\u0142 w pracy nad pierwszym \u201eElementarzem bia\u0142oruskim\u201d. Jeden z za\u0142o\u017cycieli Partii Socjalistycznej Bia\u0142ej Rusi (1904), w imieniu kt\u00f3rej w j\u0119zyku bia\u0142oruskim wydawano apele propagandowe.\\nW 1907 roku zosta\u0142 aresztowany za przynale\u017cno\u015b\u0107 do organizacji konspiracyjnych i osadzony w warszawskiej Cytadeli. Uda\u0142o mu si\u0119 jednak zbiec z wi\u0119zienia. Nast\u0119pnie wyjecha\u0142 do Krakowa, gdzie podj\u0105\u0142 studia z psychologii i pedagogiki na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim.\\nW Krakowie Falski aktywnie udziela\u0142 si\u0119 w kr\u0119gach nauczycielskich. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci najpierw Falski by\u0142 kierownikiem, a potem dyrektorem referatu Biura Statystyki Szkolnej w Ministerstwie O\u015bwiaty. To w\u0142a\u015bnie tam zorganizowa\u0142 sw\u00f3j warsztat badawczy. Swoimi pracami zyska\u0142 sobie powszechne uznanie w\u015br\u00f3d pedagog\u00f3w.\\nPodczas II wojny \u015bwiatowej Marian Falski kontynuowa\u0142 swoj\u0105 prac\u0119. W warunkach okupacyjnych przygotowywa\u0142 materia\u0142y dla odbudowy szkolnictwa.\\n[caption id=\\\"attachment_9434\\\" align=\\\"alignleft\\\" width=\\\"229\\\"] \\\"Elementarz\\\" Falskiego, 1910[\/caption]\\nFalski pozostawi\u0142 po sobie bogat\u0105 spu\u015bcizn\u0119, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 liczne pracy dotycz\u0105ce pedagogiki i organizacji systemu edukacji. W 1974 roku nak\u0142adem Ossolineum ukaza\u0142 si\u0119 zbi\u00f3r jego prac. Jednak przez rzesze zosta\u0142 zapami\u0119tany jako autor \\\"Elementarza\\\" przeznaczonego do nauki pisania i czytania. Pierwsze wydanie ukaza\u0142o si\u0119 w Krakowie w 1910 roku. Podr\u0119cznik od razu zyska\u0142 uznanie nauczycieli i rodzic\u00f3w. Falski doskonali\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie.\\n\\\"Elementarz\\\" doczeka\u0142 si\u0119 kilkunastu wznowie\u0144 zdobionych pi\u0119knymi ilustracjami. Kolejne wersje \\\"Elementarza\\\" by\u0142y wydawane w Polsce jeszcze w latach 70.\\n\u2013 Jest to do\u015b\u0107 wyj\u0105tkowe zjawisko w karierze podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych. Na \u015bwiecie \u017caden inny podr\u0119cznik szkolny nie doczeka\u0142 si\u0119 tylu wyda\u0144 \u2013 powiedzia\u0142 prof. Ryszard Wroczy\u0144ski.\\nWed\u0142ug materia\u0142\u00f3w Polskiego Radio\\n\u00a0Proponujemy pos\u0142ucha\u0107 r\u00f3wnie\u017c audycji Ireny Kossakowskiej \u201eO Marianie Falskim\u201d.\\nCiekawostki na temat \u201eElementarza\u201d Falskiego (w tym te\u017c losy s\u0142ynnej Ali) mo\u017cna przeczyta\u0107 w artykule Miko\u0142aja Gli\u0144skiego na portalu culture.pl.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01.jpg\",\"width\":1550,\"height\":2029,\"caption\":\"\u201c\u0411\u0443\u043a\u0432\u0430\u0440\u201d \u0424\u0430\u043b\u044c\u0441\u043a\u0430\u0433\u0430, 1910\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Marian Falski \u2013 tw\u00f3rca ponadczasowego elementarza\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Mi\u0144sku\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941\",\"name\":\"gudo\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"gudo\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/author\/gudo\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Marian Falski \u2013 tw\u00f3rca ponadczasowego elementarza - Instytut Polski w Mi\u0144sku","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Marian Falski \u2013 tw\u00f3rca ponadczasowego elementarza - Instytut Polski w Mi\u0144sku","og_description":"139 lat temu, 8 grudnia 1881 roku w Naczy ko\u0142o Nowogr\u00f3dka urodzi\u0142 si\u0119 Marian Falski. Na opracowanym przez niego elementarzu czyta\u0107 i pisa\u0107 nauczy\u0142o si\u0119 wiele pokole\u0144 Polak\u00f3w. To on jest tak\u017ce autorem jednego z pierwszych zda\u0144 czytanych przez Polak\u00f3w: „Ala ma kota”. Marian Falski przyszed\u0142 na \u015bwiat w rodzinie drobnomieszcza\u0144skiej w miejscowo\u015bci Nacz\u0430 ko\u0142o […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/","og_site_name":"Instytut Polski w Mi\u0144sku","article_published_time":"2020-12-10T09:56:48+00:00","article_modified_time":"2020-12-10T10:03:08+00:00","og_image":[{"width":1550,"height":2029,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"gudo","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"gudo","Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/","name":"Marian Falski \u2013 tw\u00f3rca ponadczasowego elementarza","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01-229x300.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01-782x1024.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01.jpg","datePublished":"2020-12-10T09:56:48+03:00","dateModified":"2020-12-10T10:03:08+03:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2020-12-08","endDate":"2020-12-08","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"139 lat temu, 8 grudnia 1881 roku w Naczy ko\u0142o Nowogr\u00f3dka urodzi\u0142 si\u0119 Marian Falski. Na opracowanym przez niego elementarzu czyta\u0107 i pisa\u0107 nauczy\u0142o si\u0119 wiele pokole\u0144 Polak\u00f3w. To on jest tak\u017ce autorem jednego z pierwszych zda\u0144 czytanych przez Polak\u00f3w: \"Ala ma kota\".\n[caption id=\"attachment_9435\" align=\"alignright\" width=\"287\"] Marian Falski, autor \"Elementarza\", stoi jako trzeci z lewej strony. Foto: Wikipedia\/ domena publiczna[\/caption]\nMarian Falski przyszed\u0142 na \u015bwiat w rodzinie drobnomieszcza\u0144skiej w miejscowo\u015bci Nacz\u0430 ko\u0142o Nowogr\u00f3dka. Ucz\u0119szcza\u0142 do szko\u0142y powszechnej i gimnazjum w Mi\u0144sku. Na pocz\u0105tku XX wieku podj\u0105\u0142 studia na Politechnice Warszawskiej. Podczas studi\u00f3w zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z ruchem niepodleg\u0142o\u015bciowym i konspiracyjnymi kr\u0119gami o\u015bwiatowymi. Wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w rewolucji 1905 roku jako jeden z przyw\u00f3dc\u00f3w PPS-owskiej m\u0142odzie\u017cy.\nW latach 1903-04 wraz z W.\u00a0Iwanowskim i S.\u00a0Boguszewskim zajmowa\u0142 si\u0119 organizacj\u0105 nielegalnej bia\u0142oruskiej dzia\u0142alno\u015bci wydawniczej w Krakowie. Pod pseudonimem Janka Swajak przet\u0142umaczy\u0142 na j\u0119zyk bia\u0142oruski \u201eJanko-muzykant\u201d H.\u00a0Sienkiewicza, \u201eDo swego Boga\u201d S.\u00a0\u017beromskiego i opowiadanie nieznanego autora \u201eWied\u017ama\u201d, przygotowa\u0142 tak\u017ce tekst anonimowego apelu \u201eCarskie gospodarstwo\u201d, wykorzystuj\u0105c do tego wydane w Londynie bia\u0142oruskie broszury agitacyjne.\u00a0 Pod koniec 1904 r. wraz z W.\u00a0Iwanowskim uczestniczy\u0142 w pracy nad pierwszym \u201eElementarzem bia\u0142oruskim\u201d. Jeden z za\u0142o\u017cycieli Partii Socjalistycznej Bia\u0142ej Rusi (1904), w imieniu kt\u00f3rej w j\u0119zyku bia\u0142oruskim wydawano apele propagandowe.\nW 1907 roku zosta\u0142 aresztowany za przynale\u017cno\u015b\u0107 do organizacji konspiracyjnych i osadzony w warszawskiej Cytadeli. Uda\u0142o mu si\u0119 jednak zbiec z wi\u0119zienia. Nast\u0119pnie wyjecha\u0142 do Krakowa, gdzie podj\u0105\u0142 studia z psychologii i pedagogiki na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim.\nW Krakowie Falski aktywnie udziela\u0142 si\u0119 w kr\u0119gach nauczycielskich. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci najpierw Falski by\u0142 kierownikiem, a potem dyrektorem referatu Biura Statystyki Szkolnej w Ministerstwie O\u015bwiaty. To w\u0142a\u015bnie tam zorganizowa\u0142 sw\u00f3j warsztat badawczy. Swoimi pracami zyska\u0142 sobie powszechne uznanie w\u015br\u00f3d pedagog\u00f3w.\nPodczas II wojny \u015bwiatowej Marian Falski kontynuowa\u0142 swoj\u0105 prac\u0119. W warunkach okupacyjnych przygotowywa\u0142 materia\u0142y dla odbudowy szkolnictwa.\n[caption id=\"attachment_9434\" align=\"alignleft\" width=\"229\"] \"Elementarz\" Falskiego, 1910[\/caption]\nFalski pozostawi\u0142 po sobie bogat\u0105 spu\u015bcizn\u0119, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 liczne pracy dotycz\u0105ce pedagogiki i organizacji systemu edukacji. W 1974 roku nak\u0142adem Ossolineum ukaza\u0142 si\u0119 zbi\u00f3r jego prac. Jednak przez rzesze zosta\u0142 zapami\u0119tany jako autor \"Elementarza\" przeznaczonego do nauki pisania i czytania. Pierwsze wydanie ukaza\u0142o si\u0119 w Krakowie w 1910 roku. Podr\u0119cznik od razu zyska\u0142 uznanie nauczycieli i rodzic\u00f3w. Falski doskonali\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie.\n\"Elementarz\" doczeka\u0142 si\u0119 kilkunastu wznowie\u0144 zdobionych pi\u0119knymi ilustracjami. Kolejne wersje \"Elementarza\" by\u0142y wydawane w Polsce jeszcze w latach 70.\n\u2013 Jest to do\u015b\u0107 wyj\u0105tkowe zjawisko w karierze podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych. Na \u015bwiecie \u017caden inny podr\u0119cznik szkolny nie doczeka\u0142 si\u0119 tylu wyda\u0144 \u2013 powiedzia\u0142 prof. Ryszard Wroczy\u0144ski.\nWed\u0142ug materia\u0142\u00f3w Polskiego Radio\n\u00a0Proponujemy pos\u0142ucha\u0107 r\u00f3wnie\u017c audycji Ireny Kossakowskiej \u201eO Marianie Falskim\u201d.\nCiekawostki na temat \u201eElementarza\u201d Falskiego (w tym te\u017c losy s\u0142ynnej Ali) mo\u017cna przeczyta\u0107 w artykule Miko\u0142aja Gli\u0144skiego na portalu culture.pl."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Elementarz_Falski_Rembowski_01.jpg","width":1550,"height":2029,"caption":"\u201c\u0411\u0443\u043a\u0432\u0430\u0440\u201d \u0424\u0430\u043b\u044c\u0441\u043a\u0430\u0433\u0430, 1910"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/10\/marian-falski-tworca-ponadczasowego-elementarza\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Marian Falski \u2013 tw\u00f3rca ponadczasowego elementarza"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/","name":"Instytut Polski w Mi\u0144sku","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941","name":"gudo","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g","caption":"gudo"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/author\/gudo\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9433","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/65"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9433"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9433\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9436,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9433\/revisions\/9436"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9430"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9433"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9433"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9433"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}