{"id":9611,"date":"2020-12-23T11:38:12","date_gmt":"2020-12-23T10:38:12","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/?p=9611"},"modified":"2020-12-23T11:45:02","modified_gmt":"2020-12-23T10:45:02","slug":"%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/","title":{"rendered":"Mickiewicz wigilijny"},"content":{"rendered":"\n

Podczas mro\u017anej nocy wigilijnej w roku 1798 na \u015bwiat przyszed\u0142\u00a0 s\u0142ynny poeta Adam Mickiewicz. Dla Adama Mickiewicza Bo\u017ce Narodzenie by\u0142o wi\u0119c \u015bwi\u0119tem potr\u00f3jnym, bowiem 24 grudnia obchodzi\u0142 te\u017c swoje urodziny i imieniny.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Najstarsza c\u00f3rka poety Maria (nazywana w domu Maryni\u0105, maj\u0105ca nazwisko Gorecka po m\u0119\u017cu) tak wspomina\u0142a po latach \u015bwi\u0119ta w paryskim domu rodzinnym: \u201eZwyczaj Wigilii [\u2026] \u015bci\u015ble by\u0142 u nas zachowywany, szczeg\u00f3lniej Wigilia, na kt\u00f3r\u0105 te\u017c przypada\u0142y ojca imieniny. Dzie\u0144 ten u nas najsolenniejszy w roku, w takie mnie wprawia\u0142 wzruszenie, \u017ce noc ca\u0142\u0105 przep\u0119dza\u0142am prawie w gor\u0105czce. Rano szli\u015bmy ojcu winszowa\u0107, sk\u0142adaj\u0105c mu \u017cyczenia i podarki; p\u00f3\u017aniej zaczyna\u0142a si\u0119 d\u0142uga processya przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych, kt\u00f3ra przez dzie\u0144 ca\u0142y trwa\u0142a bez przestanku. Wieczorem, na stole sianem zas\u0142anym, ukazywa\u0142a si\u0119 wigilia, na nitce spuszczonej u sufitu wisia\u0142a gwiazdka z op\u0142atka i kolebka, kt\u00f3re ojciec sam przygotowywa\u0142, i przesuwa\u0142y si\u0119, z wielk\u0105 nieraz trudno\u015bci\u0105 pod dozorem mamy sporz\u0105dzone tradycyjne potrawy\u201d. I te\u017c: \u201eW ka\u017cd\u0105 Wigili\u0119, tak\u017ce wieczorem, dawa\u0142o si\u0119 nagle s\u0142ysze\u0107 za drzwiami kol\u0119d\u0119 \u201eW \u017c\u0142obie le\u017cy, kt\u00f3\u017c pobie\u017cy\u201d, kt\u00f3rej ojciec z widocznym rozrzewnieniem s\u0142ucha\u0142 (…). Byli to przyjaciele i znajomi, kt\u00f3rzy zawsze z mi\u0142\u0105 wst\u0119powali niespodziank\u0105. Wiecz\u00f3r cz\u0119sto ko\u0144czy\u0142 si\u0119 (…) ta\u0144cami i polonezem, w kt\u00f3rym ojciec wyst\u0119powa\u0142 zawsze, powtarzaj\u0105c, \u017ce to jedyny taniec pi\u0119kny, powa\u017cny, dla ka\u017cdego stosowny\u2026\u201d. Dla poety na wygnaniu (jak r\u00f3wnie\u017c dla wielu pokole\u0144 Polak\u00f3w) Bo\u017ce Narodzenie chroni\u0142o pami\u0119\u0107 o utraconej Ojczy\u017anie.<\/p>\n

Ostatni\u0105 Wigili\u0119 z matk\u0105 i bra\u0107mi w rodzinnym Nowogr\u00f3dku Mickiewicz sp\u0119dzi\u0142 w 1815 roku, natomiast ostatni\u0105 Wigili\u0119 w Wilnie (by\u0142y to r\u00f3wnie\u017c ostatnie \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia na Litwie) \u2013 24 grudnia 1824 roku \u2013 poeta sp\u0119dzi\u0142 w wi\u0119zieniu w Klasztorze Bazylian\u00f3w, gdzie trafi\u0142 razem z innymi uczestnikami Towarzystwa Filomatycznego (\u201eza udzia\u0142 w tajnych m\u0142odzie\u017cowych organizacjach\u201d). Wydarzenia s\u0142ynnej wigilijnej nocy (opisane p\u00f3\u017aniej w \u201eDziadach\u201d) przypomina Ignacy Domeyko: \u201eU bazylian\u00f3w p\u00f3\u0142noc by\u0142a dla nas wschodem s\u0142o\u0144ca, zbierali\u015bmy si\u0119 w celi Adama i a\u017c do \u015bwitu przep\u0119dzali\u015bmy noce na rozmowie cichej, ale nie smutnej. Frejend przyrz\u0105dza\u0142 herbat\u0119 i nas roz\u015bmiesza\u0142. (…) z jutrzni, w noc Bo\u017cego Narodzenia, dochodzi\u0142a nas przy wt\u00f3rowaniu dalekiego organu przyt\u0142umiona pie\u015b\u0144 \u201ePrzybie\u017celi pastuszkowie\u201d, kt\u00f3ra to pie\u015b\u0144 przenosi\u0142a nas w progi domowe, gdzie po nas matki i siostry p\u0142aka\u0142y\u201d.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie, \u017ce filomaci te\u017c obchodzili imieniny Mickiewicza. U bazylian\u00f3w 24 grudnia 1824 roku Tomasz Zan z s\u0105siedniej celi przekaza\u0142 dla przyjaciela wiersz:<\/p>\n

Allegro. \u015apiew na Adamowe
<\/em>S\u0105 piro\u017cki, s\u0105 essyki,
<\/em>Francuzy i biszkopciki,
<\/em>Czworogranne, z\u0105bkowane,
<\/em>Konfitur\u0105 natykane.
<\/em>S\u0142owem na \u0142yk i na ham,
<\/em>B\u0119dzie mia\u0142 dosy\u0107 Adam.
<\/em>Fi, fi! Na sucho nie do rzeczy
<\/em>I zwyczaj dziwnie przeczy,
<\/em>I\u017ale przyjma\u0107 przyjaciela,
<\/em>Gdy winko, gdy winko z butli nie strzela.<\/em><\/p>\n

W 1831 roku ju\u017c jako mieszkaj\u0105cy poza krajem emigrant Mickiewicz przyjecha\u0142 do Wielkopolski z zamiarem przekroczenia granicy i udania si\u0119 do ogarni\u0119tego powstaniem listopadowym Kr\u00f3lestwa Polskiego (podr\u00f3\u017cowa\u0142 niemal tajemnie jako w\u0119drowny nauczyciel pod nazwiskiem Adam M\u00fchl). Tego zamiaru nie uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107, natomiast Wigili\u0119 i \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia poeta sp\u0119dzi\u0142 w \u0141ukowie, goszcz\u0105c w maj\u0105tku dawnego napoleo\u0144czyka J\u00f3zefa Grabowskiego, wymienionego p\u00f3\u017aniej w \u201ePanu Tadeuszu\u201d. Oficer armii Ksi\u0119stwa Warszawskiego, pami\u0119tnikarz\u00a0 Adam Turno w swoim \u201eDzienniku\u201d po latach wspomina\u0142 t\u0119 ostatni\u0105 Wigili\u0119 poety na polskiej ziemi: \u201eWieszcz nasz: lubi zwyczaje narodowe a\u017c do przesady. Uwa\u017ca\u0142, aby w czasie Wigilii Bo\u017cego Narodzenia jedzono na sianie, aby s\u0142oma w k\u0105cie sta\u0142a, \u017ceby gwiazdka na w\u0142osie wisia\u0142a. Lubi tylko potrawy narodowe, barszcz, kapust\u0119, kie\u0142basy, czernin\u0119, kluski itd. Wszystko to wci\u0105ga do narodowo\u015bci. Jest nabo\u017cny, \u017cegna si\u0119, siadaj\u0105c i wstaj\u0105c od sto\u0142u\u201d.<\/p>\n

\"\"<\/a>

\u0426\u0430\u0440\u043a\u0432\u0430 \u0421\u0432\u044f\u0442\u043e\u0433\u0430 \u041c\u0456\u0445\u0430\u043b\u0430 \u0410\u0440\u0445\u0430\u043d\u0451\u043b\u0430 \u045e \u041b\u0443\u043a\u0430\u0432\u0435 \/ Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015aw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w \u0141ukowie, fot. Archiwum Urz\u0119du Miejskiego w Obornikach<\/p><\/div>\n

Na Pasterk\u0119 towarzystwo wybra\u0142o si\u0119 do ma\u0142ego \u00a0ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a, kt\u00f3ry zachowa\u0142 si\u0119 do dzisiaj w bardzo dobrym stanie. O wydarzeniach sprzed 189 lat informuje pami\u0105tkowa tabliczka w kruchcie: \u201eTurysto, stoisz przed ko\u015bcio\u0142em, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142 w Pasterce odprawianej przez ksi\u0119dza proboszcza Antoniego Nieprzeckiego w nocy 25 grudnia 1831 r. nasz wielki poeta Adam Mickiewicz\u201d. Pasterk\u0119 t\u0119 czasem nazywaj\u0105 \u201eMsz\u0105 trzech poet\u00f3w\u201d, bo opr\u00f3cz Mickiewicza uczestniczyli w niej r\u00f3wnie\u017c Stefan Garczy\u0144ski oraz Wincenty Pol. Do\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do nich powsta\u0144czy rz\u0105dca Nowogr\u00f3dka \u2013 starszy brat Adama Franciszek Mickiewicz, internowany w Prusach. By\u0142o to pi\u0119kne \u015bwi\u0119to w dawnych zwyczajach i kr\u0119gu najbli\u017cszych. Literaturoznawca Teofil Syga stwierdza, \u017ce w\u0142a\u015bnie 24\u201331 grudnia 1831 \u2013 w \u0141ukowie, narodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 poematu \u201ePan Tadeusz\u201d \u2013 hymnu utraconej Ojczyzny. Przekonany jest o tym r\u00f3wnie\u017c J\u00f3zef Grabowski wspominaj\u0105cy w pami\u0119tnikach, \u017ce \u201eAdam Mickiewicz w chwilach wolnych od smutku ci\u0119\u017ckiego zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 poema Pana Tadeusza\u201d.<\/p>\n

Do poczytania i pos\u0142uchania:<\/strong><\/p>\n

Kol\u0119da \u201eW \u017c\u0142obie le\u017cy\u201d<\/a> (z kt\u00f3r\u0105 przychodzili do Mickiewicza go\u015bcie) w wykonaniu zespo\u0142u \u201eGolec uOrkiestra\u201d<\/a> oraz w wersji z tekstem<\/a>. Jest ona prawdopodobnie dzie\u0142em s\u0142ynnego kaznodziei kr\u00f3lewskiego, Piotra Skargi, a jej melodia nawi\u0105zuje do poloneza koronacyjnego W\u0142adys\u0142awa IV Wazy.<\/p>\n

Wspomnienia o Adamie Mickiewiczu opowiedziane najm\u0142odszemu bratu przez Mary\u0119 Goreck\u0105<\/a>, Warszawa, nak\u0142adem Redakcyi Kroniki Rodzinnej, 1875<\/p>\n

Wspomnienia Ignacego Domeyki o dzia\u0142alno\u015bci filaret\u00f3w i filomat\u00f3w<\/a><\/p>\n

Artyku\u0142 Liliany Narkowicz \u201eOstatnie Wigilie Adama Mickiewicza\u201d<\/a> o szczeg\u00f3lnym miejscu Wigilii w losach Adama Mickiewicza, kt\u00f3ry zosta\u0142 inspiracj\u0105 dla tego odcinka Biblioteki online.<\/p>\n

\u201eCela Konrada\u201d<\/a> \u2013 symboliczna ekspozycja, upami\u0119tniaj\u0105ca zniewolenie filomat\u00f3w i Mickiewicza.Pocz\u0105tek formularza<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podczas mro\u017anej nocy wigilijnej w roku 1798 na \u015bwiat przyszed\u0142\u00a0 s\u0142ynny poeta Adam Mickiewicz. Dla Adama Mickiewicza Bo\u017ce Narodzenie by\u0142o wi\u0119c \u015bwi\u0119tem potr\u00f3jnym, bowiem 24 grudnia obchodzi\u0142 te\u017c swoje urodziny i imieniny. Najstarsza c\u00f3rka poety Maria (nazywana w domu Maryni\u0105, maj\u0105ca nazwisko Gorecka po m\u0119\u017cu) tak wspomina\u0142a po latach \u015bwi\u0119ta w paryskim domu rodzinnym: \u201eZwyczaj […]<\/p>\n","protected":false},"author":65,"featured_media":9609,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[154,146],"tags":[],"class_list":["post-9611","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-literatura","category-wydarzenia"],"yoast_head":"\nMickiewicz wigilijny - Instytut Polski w Mi\u0144sku<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/\u043c\u0456\u0446\u043a\u0435\u0432\u0456\u0447-\u0432\u0456\u0433\u0456\u043b\u0456\u0439\u043d\u044b-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mickiewicz wigilijny - Instytut Polski w Mi\u0144sku\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Podczas mro\u017anej nocy wigilijnej w roku 1798 na \u015bwiat przyszed\u0142\u00a0 s\u0142ynny poeta Adam Mickiewicz. Dla Adama Mickiewicza Bo\u017ce Narodzenie by\u0142o wi\u0119c \u015bwi\u0119tem potr\u00f3jnym, bowiem 24 grudnia obchodzi\u0142 te\u017c swoje urodziny i imieniny. Najstarsza c\u00f3rka poety Maria (nazywana w domu Maryni\u0105, maj\u0105ca nazwisko Gorecka po m\u0119\u017cu) tak wspomina\u0142a po latach \u015bwi\u0119ta w paryskim domu rodzinnym: \u201eZwyczaj […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/\u043c\u0456\u0446\u043a\u0435\u0432\u0456\u0447-\u0432\u0456\u0433\u0456\u043b\u0456\u0439\u043d\u044b-2\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Mi\u0144sku\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-12-23T10:38:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-12-23T10:45:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1747\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1240\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"gudo\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"gudo\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/\",\"name\":\"Mickiewicz wigilijny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online-300x213.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online-1024x727.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online.jpg\",\"datePublished\":\"2020-12-23T10:38:12+03:00\",\"dateModified\":\"2020-12-23T10:45:02+03:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2020-12-24\",\"endDate\":\"2020-12-28\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"Podczas mro\u017anej nocy wigilijnej w roku 1798 na \u015bwiat przyszed\u0142\u00a0 s\u0142ynny poeta Adam Mickiewicz. Dla Adama Mickiewicza Bo\u017ce Narodzenie by\u0142o wi\u0119c \u015bwi\u0119tem potr\u00f3jnym, bowiem 24 grudnia obchodzi\u0142 te\u017c swoje urodziny i imieniny.\\nNajstarsza c\u00f3rka poety Maria (nazywana w domu Maryni\u0105, maj\u0105ca nazwisko Gorecka po m\u0119\u017cu) tak wspomina\u0142a po latach \u015bwi\u0119ta w paryskim domu rodzinnym: \u201eZwyczaj Wigilii [\u2026] \u015bci\u015ble by\u0142 u nas zachowywany, szczeg\u00f3lniej Wigilia, na kt\u00f3r\u0105 te\u017c przypada\u0142y ojca imieniny. Dzie\u0144 ten u nas najsolenniejszy w roku, w takie mnie wprawia\u0142 wzruszenie, \u017ce noc ca\u0142\u0105 przep\u0119dza\u0142am prawie w gor\u0105czce. Rano szli\u015bmy ojcu winszowa\u0107, sk\u0142adaj\u0105c mu \u017cyczenia i podarki; p\u00f3\u017aniej zaczyna\u0142a si\u0119 d\u0142uga processya przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych, kt\u00f3ra przez dzie\u0144 ca\u0142y trwa\u0142a bez przestanku. Wieczorem, na stole sianem zas\u0142anym, ukazywa\u0142a si\u0119 wigilia, na nitce spuszczonej u sufitu wisia\u0142a gwiazdka z op\u0142atka i kolebka, kt\u00f3re ojciec sam przygotowywa\u0142, i przesuwa\u0142y si\u0119, z wielk\u0105 nieraz trudno\u015bci\u0105 pod dozorem mamy sporz\u0105dzone tradycyjne potrawy\u201d. I te\u017c: \u201eW ka\u017cd\u0105 Wigili\u0119, tak\u017ce wieczorem, dawa\u0142o si\u0119 nagle s\u0142ysze\u0107 za drzwiami kol\u0119d\u0119 \u201eW \u017c\u0142obie le\u017cy, kt\u00f3\u017c pobie\u017cy\u201d, kt\u00f3rej ojciec z widocznym rozrzewnieniem s\u0142ucha\u0142 (...). Byli to przyjaciele i znajomi, kt\u00f3rzy zawsze z mi\u0142\u0105 wst\u0119powali niespodziank\u0105. Wiecz\u00f3r cz\u0119sto ko\u0144czy\u0142 si\u0119 (...) ta\u0144cami i polonezem, w kt\u00f3rym ojciec wyst\u0119powa\u0142 zawsze, powtarzaj\u0105c, \u017ce to jedyny taniec pi\u0119kny, powa\u017cny, dla ka\u017cdego stosowny\u2026\u201d. Dla poety na wygnaniu (jak r\u00f3wnie\u017c dla wielu pokole\u0144 Polak\u00f3w) Bo\u017ce Narodzenie chroni\u0142o pami\u0119\u0107 o utraconej Ojczy\u017anie.\\nOstatni\u0105 Wigili\u0119 z matk\u0105 i bra\u0107mi w rodzinnym Nowogr\u00f3dku Mickiewicz sp\u0119dzi\u0142 w 1815 roku, natomiast ostatni\u0105 Wigili\u0119 w Wilnie (by\u0142y to r\u00f3wnie\u017c ostatnie \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia na Litwie) \u2013 24 grudnia 1824 roku \u2013 poeta sp\u0119dzi\u0142 w wi\u0119zieniu w Klasztorze Bazylian\u00f3w, gdzie trafi\u0142 razem z innymi uczestnikami Towarzystwa Filomatycznego (\u201eza udzia\u0142 w tajnych m\u0142odzie\u017cowych organizacjach\u201d). Wydarzenia s\u0142ynnej wigilijnej nocy (opisane p\u00f3\u017aniej w \u201eDziadach\u201d) przypomina Ignacy Domeyko: \u201eU bazylian\u00f3w p\u00f3\u0142noc by\u0142a dla nas wschodem s\u0142o\u0144ca, zbierali\u015bmy si\u0119 w celi Adama i a\u017c do \u015bwitu przep\u0119dzali\u015bmy noce na rozmowie cichej, ale nie smutnej. Frejend przyrz\u0105dza\u0142 herbat\u0119 i nas roz\u015bmiesza\u0142. (...) z jutrzni, w noc Bo\u017cego Narodzenia, dochodzi\u0142a nas przy wt\u00f3rowaniu dalekiego organu przyt\u0142umiona pie\u015b\u0144 \u201ePrzybie\u017celi pastuszkowie\u201d, kt\u00f3ra to pie\u015b\u0144 przenosi\u0142a nas w progi domowe, gdzie po nas matki i siostry p\u0142aka\u0142y\u201d.\\nOczywi\u015bcie, \u017ce filomaci te\u017c obchodzili imieniny Mickiewicza. U bazylian\u00f3w 24 grudnia 1824 roku Tomasz Zan z s\u0105siedniej celi przekaza\u0142 dla przyjaciela wiersz:\\nAllegro. \u015apiew na AdamoweS\u0105 piro\u017cki, s\u0105 essyki,Francuzy i biszkopciki,Czworogranne, z\u0105bkowane,Konfitur\u0105 natykane.S\u0142owem na \u0142yk i na ham,B\u0119dzie mia\u0142 dosy\u0107 Adam.Fi, fi! Na sucho nie do rzeczyI zwyczaj dziwnie przeczy,I\u017ale przyjma\u0107 przyjaciela,Gdy winko, gdy winko z butli nie strzela.\\nW 1831 roku ju\u017c jako mieszkaj\u0105cy poza krajem emigrant Mickiewicz przyjecha\u0142 do Wielkopolski z zamiarem przekroczenia granicy i udania si\u0119 do ogarni\u0119tego powstaniem listopadowym Kr\u00f3lestwa Polskiego (podr\u00f3\u017cowa\u0142 niemal tajemnie jako w\u0119drowny nauczyciel pod nazwiskiem Adam M\u00fchl). Tego zamiaru nie uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107, natomiast Wigili\u0119 i \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia poeta sp\u0119dzi\u0142 w \u0141ukowie, goszcz\u0105c w maj\u0105tku dawnego napoleo\u0144czyka J\u00f3zefa Grabowskiego, wymienionego p\u00f3\u017aniej w \u201ePanu Tadeuszu\u201d. Oficer armii Ksi\u0119stwa Warszawskiego, pami\u0119tnikarz\u00a0 Adam Turno w swoim \u201eDzienniku\u201d po latach wspomina\u0142 t\u0119 ostatni\u0105 Wigili\u0119 poety na polskiej ziemi: \u201eWieszcz nasz: lubi zwyczaje narodowe a\u017c do przesady. Uwa\u017ca\u0142, aby w czasie Wigilii Bo\u017cego Narodzenia jedzono na sianie, aby s\u0142oma w k\u0105cie sta\u0142a, \u017ceby gwiazdka na w\u0142osie wisia\u0142a. Lubi tylko potrawy narodowe, barszcz, kapust\u0119, kie\u0142basy, czernin\u0119, kluski itd. Wszystko to wci\u0105ga do narodowo\u015bci. Jest nabo\u017cny, \u017cegna si\u0119, siadaj\u0105c i wstaj\u0105c od sto\u0142u\u201d.\\n[caption id=\\\"attachment_9605\\\" align=\\\"alignright\\\" width=\\\"300\\\"] \u0426\u0430\u0440\u043a\u0432\u0430 \u0421\u0432\u044f\u0442\u043e\u0433\u0430 \u041c\u0456\u0445\u0430\u043b\u0430 \u0410\u0440\u0445\u0430\u043d\u0451\u043b\u0430 \u045e \u041b\u0443\u043a\u0430\u0432\u0435 \/ Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015aw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w \u0141ukowie, fot. Archiwum Urz\u0119du Miejskiego w Obornikach[\/caption]\\nNa Pasterk\u0119 towarzystwo wybra\u0142o si\u0119 do ma\u0142ego \u00a0ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a, kt\u00f3ry zachowa\u0142 si\u0119 do dzisiaj w bardzo dobrym stanie. O wydarzeniach sprzed 189 lat informuje pami\u0105tkowa tabliczka w kruchcie: \u201eTurysto, stoisz przed ko\u015bcio\u0142em, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142 w Pasterce odprawianej przez ksi\u0119dza proboszcza Antoniego Nieprzeckiego w nocy 25 grudnia 1831 r. nasz wielki poeta Adam Mickiewicz\u201d. Pasterk\u0119 t\u0119 czasem nazywaj\u0105 \u201eMsz\u0105 trzech poet\u00f3w\u201d, bo opr\u00f3cz Mickiewicza uczestniczyli w niej r\u00f3wnie\u017c Stefan Garczy\u0144ski oraz Wincenty Pol. Do\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do nich powsta\u0144czy rz\u0105dca Nowogr\u00f3dka \u2013 starszy brat Adama Franciszek Mickiewicz, internowany w Prusach. By\u0142o to pi\u0119kne \u015bwi\u0119to w dawnych zwyczajach i kr\u0119gu najbli\u017cszych. Literaturoznawca Teofil Syga stwierdza, \u017ce w\u0142a\u015bnie 24\u201331 grudnia 1831 \u2013 w \u0141ukowie, narodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 poematu \u201ePan Tadeusz\u201d \u2013 hymnu utraconej Ojczyzny. Przekonany jest o tym r\u00f3wnie\u017c J\u00f3zef Grabowski wspominaj\u0105cy w pami\u0119tnikach, \u017ce \u201eAdam Mickiewicz w chwilach wolnych od smutku ci\u0119\u017ckiego zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 poema Pana Tadeusza\u201d.\\nDo poczytania i pos\u0142uchania:\\nKol\u0119da \u201eW \u017c\u0142obie le\u017cy\u201d (z kt\u00f3r\u0105 przychodzili do Mickiewicza go\u015bcie) w wykonaniu zespo\u0142u \u201eGolec uOrkiestra\u201d oraz w wersji z tekstem. Jest ona prawdopodobnie dzie\u0142em s\u0142ynnego kaznodziei kr\u00f3lewskiego, Piotra Skargi, a jej melodia nawi\u0105zuje do poloneza koronacyjnego W\u0142adys\u0142awa IV Wazy.\\nWspomnienia o Adamie Mickiewiczu opowiedziane najm\u0142odszemu bratu przez Mary\u0119 Goreck\u0105, Warszawa, nak\u0142adem Redakcyi Kroniki Rodzinnej, 1875\\nWspomnienia Ignacego Domeyki o dzia\u0142alno\u015bci filaret\u00f3w i filomat\u00f3w\\nArtyku\u0142 Liliany Narkowicz \u201eOstatnie Wigilie Adama Mickiewicza\u201d o szczeg\u00f3lnym miejscu Wigilii w losach Adama Mickiewicza, kt\u00f3ry zosta\u0142 inspiracj\u0105 dla tego odcinka Biblioteki online.\\n\u201eCela Konrada\u201d \u2013 symboliczna ekspozycja, upami\u0119tniaj\u0105ca zniewolenie filomat\u00f3w i Mickiewicza.Pocz\u0105tek formularza\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online.jpg\",\"width\":1747,\"height\":1240},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Mickiewicz wigilijny\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Mi\u0144sku\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941\",\"name\":\"gudo\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"gudo\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/author\/gudo\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Mickiewicz wigilijny - Instytut Polski w Mi\u0144sku","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/\u043c\u0456\u0446\u043a\u0435\u0432\u0456\u0447-\u0432\u0456\u0433\u0456\u043b\u0456\u0439\u043d\u044b-2\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Mickiewicz wigilijny - Instytut Polski w Mi\u0144sku","og_description":"Podczas mro\u017anej nocy wigilijnej w roku 1798 na \u015bwiat przyszed\u0142\u00a0 s\u0142ynny poeta Adam Mickiewicz. Dla Adama Mickiewicza Bo\u017ce Narodzenie by\u0142o wi\u0119c \u015bwi\u0119tem potr\u00f3jnym, bowiem 24 grudnia obchodzi\u0142 te\u017c swoje urodziny i imieniny. Najstarsza c\u00f3rka poety Maria (nazywana w domu Maryni\u0105, maj\u0105ca nazwisko Gorecka po m\u0119\u017cu) tak wspomina\u0142a po latach \u015bwi\u0119ta w paryskim domu rodzinnym: \u201eZwyczaj […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/\u043c\u0456\u0446\u043a\u0435\u0432\u0456\u0447-\u0432\u0456\u0433\u0456\u043b\u0456\u0439\u043d\u044b-2\/","og_site_name":"Instytut Polski w Mi\u0144sku","article_published_time":"2020-12-23T10:38:12+00:00","article_modified_time":"2020-12-23T10:45:02+00:00","og_image":[{"width":1747,"height":1240,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"gudo","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"gudo","Szacowany czas czytania":"5 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/","name":"Mickiewicz wigilijny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online-300x213.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online-1024x727.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online.jpg","datePublished":"2020-12-23T10:38:12+03:00","dateModified":"2020-12-23T10:45:02+03:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2020-12-24","endDate":"2020-12-28","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"Podczas mro\u017anej nocy wigilijnej w roku 1798 na \u015bwiat przyszed\u0142\u00a0 s\u0142ynny poeta Adam Mickiewicz. Dla Adama Mickiewicza Bo\u017ce Narodzenie by\u0142o wi\u0119c \u015bwi\u0119tem potr\u00f3jnym, bowiem 24 grudnia obchodzi\u0142 te\u017c swoje urodziny i imieniny.\nNajstarsza c\u00f3rka poety Maria (nazywana w domu Maryni\u0105, maj\u0105ca nazwisko Gorecka po m\u0119\u017cu) tak wspomina\u0142a po latach \u015bwi\u0119ta w paryskim domu rodzinnym: \u201eZwyczaj Wigilii [\u2026] \u015bci\u015ble by\u0142 u nas zachowywany, szczeg\u00f3lniej Wigilia, na kt\u00f3r\u0105 te\u017c przypada\u0142y ojca imieniny. Dzie\u0144 ten u nas najsolenniejszy w roku, w takie mnie wprawia\u0142 wzruszenie, \u017ce noc ca\u0142\u0105 przep\u0119dza\u0142am prawie w gor\u0105czce. Rano szli\u015bmy ojcu winszowa\u0107, sk\u0142adaj\u0105c mu \u017cyczenia i podarki; p\u00f3\u017aniej zaczyna\u0142a si\u0119 d\u0142uga processya przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych, kt\u00f3ra przez dzie\u0144 ca\u0142y trwa\u0142a bez przestanku. Wieczorem, na stole sianem zas\u0142anym, ukazywa\u0142a si\u0119 wigilia, na nitce spuszczonej u sufitu wisia\u0142a gwiazdka z op\u0142atka i kolebka, kt\u00f3re ojciec sam przygotowywa\u0142, i przesuwa\u0142y si\u0119, z wielk\u0105 nieraz trudno\u015bci\u0105 pod dozorem mamy sporz\u0105dzone tradycyjne potrawy\u201d. I te\u017c: \u201eW ka\u017cd\u0105 Wigili\u0119, tak\u017ce wieczorem, dawa\u0142o si\u0119 nagle s\u0142ysze\u0107 za drzwiami kol\u0119d\u0119 \u201eW \u017c\u0142obie le\u017cy, kt\u00f3\u017c pobie\u017cy\u201d, kt\u00f3rej ojciec z widocznym rozrzewnieniem s\u0142ucha\u0142 (...). Byli to przyjaciele i znajomi, kt\u00f3rzy zawsze z mi\u0142\u0105 wst\u0119powali niespodziank\u0105. Wiecz\u00f3r cz\u0119sto ko\u0144czy\u0142 si\u0119 (...) ta\u0144cami i polonezem, w kt\u00f3rym ojciec wyst\u0119powa\u0142 zawsze, powtarzaj\u0105c, \u017ce to jedyny taniec pi\u0119kny, powa\u017cny, dla ka\u017cdego stosowny\u2026\u201d. Dla poety na wygnaniu (jak r\u00f3wnie\u017c dla wielu pokole\u0144 Polak\u00f3w) Bo\u017ce Narodzenie chroni\u0142o pami\u0119\u0107 o utraconej Ojczy\u017anie.\nOstatni\u0105 Wigili\u0119 z matk\u0105 i bra\u0107mi w rodzinnym Nowogr\u00f3dku Mickiewicz sp\u0119dzi\u0142 w 1815 roku, natomiast ostatni\u0105 Wigili\u0119 w Wilnie (by\u0142y to r\u00f3wnie\u017c ostatnie \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia na Litwie) \u2013 24 grudnia 1824 roku \u2013 poeta sp\u0119dzi\u0142 w wi\u0119zieniu w Klasztorze Bazylian\u00f3w, gdzie trafi\u0142 razem z innymi uczestnikami Towarzystwa Filomatycznego (\u201eza udzia\u0142 w tajnych m\u0142odzie\u017cowych organizacjach\u201d). Wydarzenia s\u0142ynnej wigilijnej nocy (opisane p\u00f3\u017aniej w \u201eDziadach\u201d) przypomina Ignacy Domeyko: \u201eU bazylian\u00f3w p\u00f3\u0142noc by\u0142a dla nas wschodem s\u0142o\u0144ca, zbierali\u015bmy si\u0119 w celi Adama i a\u017c do \u015bwitu przep\u0119dzali\u015bmy noce na rozmowie cichej, ale nie smutnej. Frejend przyrz\u0105dza\u0142 herbat\u0119 i nas roz\u015bmiesza\u0142. (...) z jutrzni, w noc Bo\u017cego Narodzenia, dochodzi\u0142a nas przy wt\u00f3rowaniu dalekiego organu przyt\u0142umiona pie\u015b\u0144 \u201ePrzybie\u017celi pastuszkowie\u201d, kt\u00f3ra to pie\u015b\u0144 przenosi\u0142a nas w progi domowe, gdzie po nas matki i siostry p\u0142aka\u0142y\u201d.\nOczywi\u015bcie, \u017ce filomaci te\u017c obchodzili imieniny Mickiewicza. U bazylian\u00f3w 24 grudnia 1824 roku Tomasz Zan z s\u0105siedniej celi przekaza\u0142 dla przyjaciela wiersz:\nAllegro. \u015apiew na AdamoweS\u0105 piro\u017cki, s\u0105 essyki,Francuzy i biszkopciki,Czworogranne, z\u0105bkowane,Konfitur\u0105 natykane.S\u0142owem na \u0142yk i na ham,B\u0119dzie mia\u0142 dosy\u0107 Adam.Fi, fi! Na sucho nie do rzeczyI zwyczaj dziwnie przeczy,I\u017ale przyjma\u0107 przyjaciela,Gdy winko, gdy winko z butli nie strzela.\nW 1831 roku ju\u017c jako mieszkaj\u0105cy poza krajem emigrant Mickiewicz przyjecha\u0142 do Wielkopolski z zamiarem przekroczenia granicy i udania si\u0119 do ogarni\u0119tego powstaniem listopadowym Kr\u00f3lestwa Polskiego (podr\u00f3\u017cowa\u0142 niemal tajemnie jako w\u0119drowny nauczyciel pod nazwiskiem Adam M\u00fchl). Tego zamiaru nie uda\u0142o si\u0119 zrealizowa\u0107, natomiast Wigili\u0119 i \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Narodzenia poeta sp\u0119dzi\u0142 w \u0141ukowie, goszcz\u0105c w maj\u0105tku dawnego napoleo\u0144czyka J\u00f3zefa Grabowskiego, wymienionego p\u00f3\u017aniej w \u201ePanu Tadeuszu\u201d. Oficer armii Ksi\u0119stwa Warszawskiego, pami\u0119tnikarz\u00a0 Adam Turno w swoim \u201eDzienniku\u201d po latach wspomina\u0142 t\u0119 ostatni\u0105 Wigili\u0119 poety na polskiej ziemi: \u201eWieszcz nasz: lubi zwyczaje narodowe a\u017c do przesady. Uwa\u017ca\u0142, aby w czasie Wigilii Bo\u017cego Narodzenia jedzono na sianie, aby s\u0142oma w k\u0105cie sta\u0142a, \u017ceby gwiazdka na w\u0142osie wisia\u0142a. Lubi tylko potrawy narodowe, barszcz, kapust\u0119, kie\u0142basy, czernin\u0119, kluski itd. Wszystko to wci\u0105ga do narodowo\u015bci. Jest nabo\u017cny, \u017cegna si\u0119, siadaj\u0105c i wstaj\u0105c od sto\u0142u\u201d.\n[caption id=\"attachment_9605\" align=\"alignright\" width=\"300\"] \u0426\u0430\u0440\u043a\u0432\u0430 \u0421\u0432\u044f\u0442\u043e\u0433\u0430 \u041c\u0456\u0445\u0430\u043b\u0430 \u0410\u0440\u0445\u0430\u043d\u0451\u043b\u0430 \u045e \u041b\u0443\u043a\u0430\u0432\u0435 \/ Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015aw. Micha\u0142a Archanio\u0142a w \u0141ukowie, fot. Archiwum Urz\u0119du Miejskiego w Obornikach[\/caption]\nNa Pasterk\u0119 towarzystwo wybra\u0142o si\u0119 do ma\u0142ego \u00a0ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Micha\u0142a Archanio\u0142a, kt\u00f3ry zachowa\u0142 si\u0119 do dzisiaj w bardzo dobrym stanie. O wydarzeniach sprzed 189 lat informuje pami\u0105tkowa tabliczka w kruchcie: \u201eTurysto, stoisz przed ko\u015bcio\u0142em, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142 w Pasterce odprawianej przez ksi\u0119dza proboszcza Antoniego Nieprzeckiego w nocy 25 grudnia 1831 r. nasz wielki poeta Adam Mickiewicz\u201d. Pasterk\u0119 t\u0119 czasem nazywaj\u0105 \u201eMsz\u0105 trzech poet\u00f3w\u201d, bo opr\u00f3cz Mickiewicza uczestniczyli w niej r\u00f3wnie\u017c Stefan Garczy\u0144ski oraz Wincenty Pol. Do\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 do nich powsta\u0144czy rz\u0105dca Nowogr\u00f3dka \u2013 starszy brat Adama Franciszek Mickiewicz, internowany w Prusach. By\u0142o to pi\u0119kne \u015bwi\u0119to w dawnych zwyczajach i kr\u0119gu najbli\u017cszych. Literaturoznawca Teofil Syga stwierdza, \u017ce w\u0142a\u015bnie 24\u201331 grudnia 1831 \u2013 w \u0141ukowie, narodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 poematu \u201ePan Tadeusz\u201d \u2013 hymnu utraconej Ojczyzny. Przekonany jest o tym r\u00f3wnie\u017c J\u00f3zef Grabowski wspominaj\u0105cy w pami\u0119tnikach, \u017ce \u201eAdam Mickiewicz w chwilach wolnych od smutku ci\u0119\u017ckiego zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 poema Pana Tadeusza\u201d.\nDo poczytania i pos\u0142uchania:\nKol\u0119da \u201eW \u017c\u0142obie le\u017cy\u201d (z kt\u00f3r\u0105 przychodzili do Mickiewicza go\u015bcie) w wykonaniu zespo\u0142u \u201eGolec uOrkiestra\u201d oraz w wersji z tekstem. Jest ona prawdopodobnie dzie\u0142em s\u0142ynnego kaznodziei kr\u00f3lewskiego, Piotra Skargi, a jej melodia nawi\u0105zuje do poloneza koronacyjnego W\u0142adys\u0142awa IV Wazy.\nWspomnienia o Adamie Mickiewiczu opowiedziane najm\u0142odszemu bratu przez Mary\u0119 Goreck\u0105, Warszawa, nak\u0142adem Redakcyi Kroniki Rodzinnej, 1875\nWspomnienia Ignacego Domeyki o dzia\u0142alno\u015bci filaret\u00f3w i filomat\u00f3w\nArtyku\u0142 Liliany Narkowicz \u201eOstatnie Wigilie Adama Mickiewicza\u201d o szczeg\u00f3lnym miejscu Wigilii w losach Adama Mickiewicza, kt\u00f3ry zosta\u0142 inspiracj\u0105 dla tego odcinka Biblioteki online.\n\u201eCela Konrada\u201d \u2013 symboliczna ekspozycja, upami\u0119tniaj\u0105ca zniewolenie filomat\u00f3w i Mickiewicza.Pocz\u0105tek formularza"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2020\/12\/Biblioteka-online.jpg","width":1747,"height":1240},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2020\/12\/23\/%d0%bc%d1%96%d1%86%d0%ba%d0%b5%d0%b2%d1%96%d1%87-%d0%b2%d1%96%d0%b3%d1%96%d0%bb%d1%96%d0%b9%d0%bd%d1%8b-2\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Mickiewicz wigilijny"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/","name":"Instytut Polski w Mi\u0144sku","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941","name":"gudo","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g","caption":"gudo"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/author\/gudo\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/65"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9611"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9615,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9611\/revisions\/9615"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9609"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}