{"id":9721,"date":"2021-01-12T18:30:31","date_gmt":"2021-01-12T17:30:31","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/?p=9721"},"modified":"2021-01-12T18:33:41","modified_gmt":"2021-01-12T17:33:41","slug":"daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/","title":{"rendered":"\u201eDaj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj\u201d"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Najstarsze zdanie, zapisane po polsku pochodzi z \u0142aci\u0144skoj\u0119zycznej Ksi\u0119gi Henrykowskiej. Jest to kronika za\u0142o\u017cenia opactwa cysters\u00f3w w miejscowo\u015bci Henryk\u00f3w, spisana po 1268 roku. Pocz\u0105tkowo kronika powstawa\u0142a jako spis d\u00f3br klasztornych, w celu wyja\u015bnienia praw klasztoru do nich. Ksi\u0119ga henrykowska stanowi cenny dokument historyczny, prawniczy i j\u0119zykowy, zapisano w niej oko\u0142o 120 nazw miejscowych, informacje o mieszka\u0144cach Dolnego \u015al\u0105sku (od wie\u015bniak\u00f3w po biskup\u00f3w wroc\u0142awskich) i ich imiona. Opisane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c stosunki spo\u0142eczne w Polsce XIII wieku. Nad kronik\u0105 pracowa\u0142o dw\u00f3ch mnich\u00f3w, autor drugiej cz\u0119\u015bci, nieznany z imienia zakonnik, doprowadzi\u0142 histori\u0119 opactwa do 1310.<\/p>\n

W zapiskach z 1270, na karcie 24 w wierszu 9. od do\u0142u znajduje si\u0119 zdanie, kt\u00f3re jest uwa\u017cane za najstarsze zapisane w j\u0119zyku polskim:<\/p>\n

\u201eBogwali uxor stabat, ad molam molendo. Cui vir suus idem Bogwalus, compassus dixit: Sine, ut ego etiam molam. Hoc est in polonico: Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai.\u201d \u2013 oryginalny cytat Ksi\u0119gi Henrykowskiej po \u0142acinie.<\/p>\n

Gdy za\u015b tam przez pewien czas przemieszkiwa\u0142, poj\u0105\u0142 za \u017con\u0119 c\u00f3rk\u0119 jakiego\u015b kleryka, ch\u0142opk\u0119 grub\u0105 i zupe\u0142nie niezdarn\u0105. Lecz trzeba wiedzie\u0107, \u017ce za owych dni by\u0142y tu w okolicy m\u0142yny wodne ogromnie rzadkie, przeto \u017cona tego Bogwa\u0142a Czecha sta\u0142a bardzo cz\u0119sto przy \u017carnach miel\u0105c. Lituj\u0105c si\u0119 nad ni\u0105 m\u0105\u017c jej Bogwa\u0142 m\u00f3wi\u0142: \u201eSine, ut ego etiam molam\u201d \u2013 to jest po polsku: \u201eDaj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj!\u201d. Tak \u00f3w Czech na zmian\u0119 me\u0142\u0142 z \u017con\u0105 i cz\u0119sto obraca\u0142 kamie\u0144 tak jak \u017cona.<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Strona z ksi\u0119gi henrykowskiej z zaznaczonym (na niebiesko) najstarszym polskim zdaniem. \u0179r\u00f3d\u0142o: https:\/\/twojahistoria.pl<\/em><\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

W transliteracji zdanie to brzmi: Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai<\/em>, w wyniku transkrypcji mo\u017cna je zapisa\u0107 jako: Daj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj, co wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie oznacza: Daj, niech ja pomiel\u0119, a ty odpoczywaj.<\/p>\n

Zdanie zosta\u0142o wypowiedziane przez osiad\u0142ego na Dolnym \u015al\u0105sku czeskiego rycerza Boguchwa\u0142a do jego \u017cony, gdy ta me\u0142\u0142a ziarno na r\u0119cznych \u017carnach. Znajduje si\u0119 ono w opisie pochodzenia nazwy pobliskiej wsi Brukalice \u2013 nale\u017ca\u0142a bowiem do d\u00f3br klasztornych. Mielenie ziarna by\u0142o wtedy uwa\u017cane za prac\u0119 niegodn\u0105 m\u0119\u017cczyzny, Czech ten zosta\u0142 nazwany przez s\u0105siad\u00f3w Bruka\u0142\u0105 (zbrukany), a przezwisko to da\u0142o tak\u017ce nazw\u0119 ca\u0142ej miejscowo\u015bci.<\/p>\n

Lecz wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mo\u017cemy uwa\u017ca\u0107, \u017ce zapami\u0119tano tego cz\u0142owiek tylko dlatego, \u017ce pomaga\u0142 \u017conie.<\/p>\n

Ksi\u0119ga przechowywana jest w Muzeum Archidiecezjalnym we Wroc\u0142awiu (sygn. V.7), natomiast w klasztorze w Henrykowie znajduje si\u0119 jej faksymile. 10 marca 2014 Ksi\u0119ga henrykowska zosta\u0142a nominowana do wpisania, a 9 pa\u017adziernika 2015 zosta\u0142a wpisana na list\u0119 \u201ePami\u0119\u0107 \u015awiata\u201d UNESCO.<\/p>\n

S\u0142ynne zdanie mo\u017cemy te\u017c us\u0142ysze\u0107, na przyk\u0142ad, w \u201eSercach z Kamienia\u201d, czyli pierwszym du\u017cym dodatku do gry \u201eWied\u017amin 3: Dziki Gon\u201d. Zdanie zostaje wypowiedziane w chwili, kiedy wied\u017amin jest op\u0119tany przez ducha. Mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c znale\u017a\u0107 koszulki, torby i artyku\u0142y papiernicze z t\u0119 kwesti\u0105.<\/p>\n

Do obejrzenia:<\/p>\n

Cyfrowa wersja Ksi\u0119gi Henrykowskiej<\/a>.<\/p>\n

Wyk\u0142ad dr hab. Wojciecha Mrozowicza pt. \u201eKsi\u0119ga paradoks\u00f3w, czyli jak Ksi\u0119ga Henrykowska trafi\u0142a na list\u0119 UNESCO\u201d<\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Najstarsze zdanie, zapisane po polsku pochodzi z \u0142aci\u0144skoj\u0119zycznej Ksi\u0119gi Henrykowskiej. Jest to kronika za\u0142o\u017cenia opactwa cysters\u00f3w w miejscowo\u015bci Henryk\u00f3w, spisana po 1268 roku. Pocz\u0105tkowo kronika powstawa\u0142a jako spis d\u00f3br klasztornych, w celu wyja\u015bnienia praw klasztoru do nich. Ksi\u0119ga henrykowska stanowi cenny dokument historyczny, prawniczy i j\u0119zykowy, zapisano w niej oko\u0142o 120 nazw miejscowych, informacje o […]<\/p>\n","protected":false},"author":65,"featured_media":9718,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[154,146],"tags":[],"class_list":["post-9721","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-literatura","category-wydarzenia"],"yoast_head":"\n\u201eDaj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj\u201d - Instytut Polski w Mi\u0144sku<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201eDaj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj\u201d - Instytut Polski w Mi\u0144sku\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Najstarsze zdanie, zapisane po polsku pochodzi z \u0142aci\u0144skoj\u0119zycznej Ksi\u0119gi Henrykowskiej. Jest to kronika za\u0142o\u017cenia opactwa cysters\u00f3w w miejscowo\u015bci Henryk\u00f3w, spisana po 1268 roku. Pocz\u0105tkowo kronika powstawa\u0142a jako spis d\u00f3br klasztornych, w celu wyja\u015bnienia praw klasztoru do nich. Ksi\u0119ga henrykowska stanowi cenny dokument historyczny, prawniczy i j\u0119zykowy, zapisano w niej oko\u0142o 120 nazw miejscowych, informacje o […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Mi\u0144sku\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-01-12T17:30:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-01-12T17:33:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"940\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"788\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"gudo\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"gudo\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/\",\"name\":\"\u201eDaj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj\u201d\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online-300x251.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png\",\"datePublished\":\"2021-01-12T17:30:31+03:00\",\"dateModified\":\"2021-01-12T17:33:41+03:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2021-01-13\",\"endDate\":\"2021-01-19\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OnlineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"VirtualLocation\",\"url\":\"\"},\"description\":\"Najstarsze zdanie, zapisane po polsku pochodzi z \u0142aci\u0144skoj\u0119zycznej Ksi\u0119gi Henrykowskiej. Jest to kronika za\u0142o\u017cenia opactwa cysters\u00f3w w miejscowo\u015bci Henryk\u00f3w, spisana po 1268 roku. Pocz\u0105tkowo kronika powstawa\u0142a jako spis d\u00f3br klasztornych, w celu wyja\u015bnienia praw klasztoru do nich. Ksi\u0119ga henrykowska stanowi cenny dokument historyczny, prawniczy i j\u0119zykowy, zapisano w niej oko\u0142o 120 nazw miejscowych, informacje o mieszka\u0144cach Dolnego \u015al\u0105sku (od wie\u015bniak\u00f3w po biskup\u00f3w wroc\u0142awskich) i ich imiona. Opisane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c stosunki spo\u0142eczne w Polsce XIII wieku. Nad kronik\u0105 pracowa\u0142o dw\u00f3ch mnich\u00f3w, autor drugiej cz\u0119\u015bci, nieznany z imienia zakonnik, doprowadzi\u0142 histori\u0119 opactwa do 1310.\\nW zapiskach z 1270, na karcie 24 w wierszu 9. od do\u0142u znajduje si\u0119 zdanie, kt\u00f3re jest uwa\u017cane za najstarsze zapisane w j\u0119zyku polskim:\\n\u201eBogwali uxor stabat, ad molam molendo. Cui vir suus idem Bogwalus, compassus dixit: Sine, ut ego etiam molam. Hoc est in polonico: Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai.\u201d \u2013 oryginalny cytat Ksi\u0119gi Henrykowskiej po \u0142acinie.\\nGdy za\u015b tam przez pewien czas przemieszkiwa\u0142, poj\u0105\u0142 za \u017con\u0119 c\u00f3rk\u0119 jakiego\u015b kleryka, ch\u0142opk\u0119 grub\u0105 i zupe\u0142nie niezdarn\u0105. Lecz trzeba wiedzie\u0107, \u017ce za owych dni by\u0142y tu w okolicy m\u0142yny wodne ogromnie rzadkie, przeto \u017cona tego Bogwa\u0142a Czecha sta\u0142a bardzo cz\u0119sto przy \u017carnach miel\u0105c. Lituj\u0105c si\u0119 nad ni\u0105 m\u0105\u017c jej Bogwa\u0142 m\u00f3wi\u0142: \u201eSine, ut ego etiam molam\u201d \u2013 to jest po polsku: \u201eDaj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj!\u201d. Tak \u00f3w Czech na zmian\u0119 me\u0142\u0142 z \u017con\u0105 i cz\u0119sto obraca\u0142 kamie\u0144 tak jak \u017cona.\\nW transliteracji zdanie to brzmi: Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai, w wyniku transkrypcji mo\u017cna je zapisa\u0107 jako: Daj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj, co wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie oznacza: Daj, niech ja pomiel\u0119, a ty odpoczywaj.\\nZdanie zosta\u0142o wypowiedziane przez osiad\u0142ego na Dolnym \u015al\u0105sku czeskiego rycerza Boguchwa\u0142a do jego \u017cony, gdy ta me\u0142\u0142a ziarno na r\u0119cznych \u017carnach. Znajduje si\u0119 ono w opisie pochodzenia nazwy pobliskiej wsi Brukalice \u2013 nale\u017ca\u0142a bowiem do d\u00f3br klasztornych. Mielenie ziarna by\u0142o wtedy uwa\u017cane za prac\u0119 niegodn\u0105 m\u0119\u017cczyzny, Czech ten zosta\u0142 nazwany przez s\u0105siad\u00f3w Bruka\u0142\u0105 (zbrukany), a przezwisko to da\u0142o tak\u017ce nazw\u0119 ca\u0142ej miejscowo\u015bci.\\nLecz wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mo\u017cemy uwa\u017ca\u0107, \u017ce zapami\u0119tano tego cz\u0142owiek tylko dlatego, \u017ce pomaga\u0142 \u017conie.\\nKsi\u0119ga przechowywana jest w Muzeum Archidiecezjalnym we Wroc\u0142awiu (sygn. V.7), natomiast w klasztorze w Henrykowie znajduje si\u0119 jej faksymile. 10 marca 2014 Ksi\u0119ga henrykowska zosta\u0142a nominowana do wpisania, a 9 pa\u017adziernika 2015 zosta\u0142a wpisana na list\u0119 \u201ePami\u0119\u0107 \u015awiata\u201d UNESCO.\\nS\u0142ynne zdanie mo\u017cemy te\u017c us\u0142ysze\u0107, na przyk\u0142ad, w \u201eSercach z Kamienia\u201d, czyli pierwszym du\u017cym dodatku do gry \u201eWied\u017amin 3: Dziki Gon\u201d. Zdanie zostaje wypowiedziane w chwili, kiedy wied\u017amin jest op\u0119tany przez ducha. Mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c znale\u017a\u0107 koszulki, torby i artyku\u0142y papiernicze z t\u0119 kwesti\u0105.\\nDo obejrzenia:\\nCyfrowa wersja Ksi\u0119gi Henrykowskiej.\\nWyk\u0142ad dr hab. Wojciecha Mrozowicza pt. \u201eKsi\u0119ga paradoks\u00f3w, czyli jak Ksi\u0119ga Henrykowska trafi\u0142a na list\u0119 UNESCO\u201d\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png\",\"width\":940,\"height\":788},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201eDaj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Mi\u0144sku\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941\",\"name\":\"gudo\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"gudo\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/author\/gudo\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201eDaj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj\u201d - Instytut Polski w Mi\u0144sku","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"\u201eDaj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj\u201d - Instytut Polski w Mi\u0144sku","og_description":"Najstarsze zdanie, zapisane po polsku pochodzi z \u0142aci\u0144skoj\u0119zycznej Ksi\u0119gi Henrykowskiej. Jest to kronika za\u0142o\u017cenia opactwa cysters\u00f3w w miejscowo\u015bci Henryk\u00f3w, spisana po 1268 roku. Pocz\u0105tkowo kronika powstawa\u0142a jako spis d\u00f3br klasztornych, w celu wyja\u015bnienia praw klasztoru do nich. Ksi\u0119ga henrykowska stanowi cenny dokument historyczny, prawniczy i j\u0119zykowy, zapisano w niej oko\u0142o 120 nazw miejscowych, informacje o […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/","og_site_name":"Instytut Polski w Mi\u0144sku","article_published_time":"2021-01-12T17:30:31+00:00","article_modified_time":"2021-01-12T17:33:41+00:00","og_image":[{"width":940,"height":788,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png","type":"image\/png"}],"author":"gudo","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"gudo","Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/","name":"\u201eDaj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj\u201d","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online-300x251.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png","datePublished":"2021-01-12T17:30:31+03:00","dateModified":"2021-01-12T17:33:41+03:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2021-01-13","endDate":"2021-01-19","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OnlineEventAttendanceMode","location":{"@type":"VirtualLocation","url":""},"description":"Najstarsze zdanie, zapisane po polsku pochodzi z \u0142aci\u0144skoj\u0119zycznej Ksi\u0119gi Henrykowskiej. Jest to kronika za\u0142o\u017cenia opactwa cysters\u00f3w w miejscowo\u015bci Henryk\u00f3w, spisana po 1268 roku. Pocz\u0105tkowo kronika powstawa\u0142a jako spis d\u00f3br klasztornych, w celu wyja\u015bnienia praw klasztoru do nich. Ksi\u0119ga henrykowska stanowi cenny dokument historyczny, prawniczy i j\u0119zykowy, zapisano w niej oko\u0142o 120 nazw miejscowych, informacje o mieszka\u0144cach Dolnego \u015al\u0105sku (od wie\u015bniak\u00f3w po biskup\u00f3w wroc\u0142awskich) i ich imiona. Opisane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c stosunki spo\u0142eczne w Polsce XIII wieku. Nad kronik\u0105 pracowa\u0142o dw\u00f3ch mnich\u00f3w, autor drugiej cz\u0119\u015bci, nieznany z imienia zakonnik, doprowadzi\u0142 histori\u0119 opactwa do 1310.\nW zapiskach z 1270, na karcie 24 w wierszu 9. od do\u0142u znajduje si\u0119 zdanie, kt\u00f3re jest uwa\u017cane za najstarsze zapisane w j\u0119zyku polskim:\n\u201eBogwali uxor stabat, ad molam molendo. Cui vir suus idem Bogwalus, compassus dixit: Sine, ut ego etiam molam. Hoc est in polonico: Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai.\u201d \u2013 oryginalny cytat Ksi\u0119gi Henrykowskiej po \u0142acinie.\nGdy za\u015b tam przez pewien czas przemieszkiwa\u0142, poj\u0105\u0142 za \u017con\u0119 c\u00f3rk\u0119 jakiego\u015b kleryka, ch\u0142opk\u0119 grub\u0105 i zupe\u0142nie niezdarn\u0105. Lecz trzeba wiedzie\u0107, \u017ce za owych dni by\u0142y tu w okolicy m\u0142yny wodne ogromnie rzadkie, przeto \u017cona tego Bogwa\u0142a Czecha sta\u0142a bardzo cz\u0119sto przy \u017carnach miel\u0105c. Lituj\u0105c si\u0119 nad ni\u0105 m\u0105\u017c jej Bogwa\u0142 m\u00f3wi\u0142: \u201eSine, ut ego etiam molam\u201d \u2013 to jest po polsku: \u201eDaj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj!\u201d. Tak \u00f3w Czech na zmian\u0119 me\u0142\u0142 z \u017con\u0105 i cz\u0119sto obraca\u0142 kamie\u0144 tak jak \u017cona.\nW transliteracji zdanie to brzmi: Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai, w wyniku transkrypcji mo\u017cna je zapisa\u0107 jako: Daj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj, co wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie oznacza: Daj, niech ja pomiel\u0119, a ty odpoczywaj.\nZdanie zosta\u0142o wypowiedziane przez osiad\u0142ego na Dolnym \u015al\u0105sku czeskiego rycerza Boguchwa\u0142a do jego \u017cony, gdy ta me\u0142\u0142a ziarno na r\u0119cznych \u017carnach. Znajduje si\u0119 ono w opisie pochodzenia nazwy pobliskiej wsi Brukalice \u2013 nale\u017ca\u0142a bowiem do d\u00f3br klasztornych. Mielenie ziarna by\u0142o wtedy uwa\u017cane za prac\u0119 niegodn\u0105 m\u0119\u017cczyzny, Czech ten zosta\u0142 nazwany przez s\u0105siad\u00f3w Bruka\u0142\u0105 (zbrukany), a przezwisko to da\u0142o tak\u017ce nazw\u0119 ca\u0142ej miejscowo\u015bci.\nLecz wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mo\u017cemy uwa\u017ca\u0107, \u017ce zapami\u0119tano tego cz\u0142owiek tylko dlatego, \u017ce pomaga\u0142 \u017conie.\nKsi\u0119ga przechowywana jest w Muzeum Archidiecezjalnym we Wroc\u0142awiu (sygn. V.7), natomiast w klasztorze w Henrykowie znajduje si\u0119 jej faksymile. 10 marca 2014 Ksi\u0119ga henrykowska zosta\u0142a nominowana do wpisania, a 9 pa\u017adziernika 2015 zosta\u0142a wpisana na list\u0119 \u201ePami\u0119\u0107 \u015awiata\u201d UNESCO.\nS\u0142ynne zdanie mo\u017cemy te\u017c us\u0142ysze\u0107, na przyk\u0142ad, w \u201eSercach z Kamienia\u201d, czyli pierwszym du\u017cym dodatku do gry \u201eWied\u017amin 3: Dziki Gon\u201d. Zdanie zostaje wypowiedziane w chwili, kiedy wied\u017amin jest op\u0119tany przez ducha. Mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c znale\u017a\u0107 koszulki, torby i artyku\u0142y papiernicze z t\u0119 kwesti\u0105.\nDo obejrzenia:\nCyfrowa wersja Ksi\u0119gi Henrykowskiej.\nWyk\u0142ad dr hab. Wojciecha Mrozowicza pt. \u201eKsi\u0119ga paradoks\u00f3w, czyli jak Ksi\u0119ga Henrykowska trafi\u0142a na list\u0119 UNESCO\u201d"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-content\/uploads\/sites\/6\/2021\/01\/Biblioteka-online.png","width":940,"height":788},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/pl\/2021\/01\/12\/daj-ac-ja-pobrusze-a-ty-poczywaj\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201eDaj, a\u0107 ja pobrusz\u0119, a ty poczywaj\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/","name":"Instytut Polski w Mi\u0144sku","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/5a289b781d4e7b95c2800672408de941","name":"gudo","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/9e61a9878af96adca2e123c46defb38f?s=96&d=mm&r=g","caption":"gudo"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/author\/gudo\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/65"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9721"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9721\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9723,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9721\/revisions\/9723"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/minsk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}