{"id":2687,"date":"2019-03-01T13:03:00","date_gmt":"2019-03-01T12:03:00","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/petersburg\/?p=2687"},"modified":"2020-05-29T13:07:29","modified_gmt":"2020-05-29T11:07:29","slug":"sladami-bronka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/petersburg\/pl\/2019\/03\/01\/sladami-bronka\/","title":{"rendered":"\u015aladami Bronka"},"content":{"rendered":"\n

Na wiecz\u00f3r, zorganizowany we wsp\u00f3\u0142pracy z Instytutem Polskim w Petersburgu, z\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 barwna opowie\u015b\u0107 o m\u0142odo\u015bci Bronis\u0142awa Pi\u0142sudskiego, latach zes\u0142ania na Sachalinie po\u015bwi\u0119conych badaniu miejscowych lud\u00f3w i jego licznych podr\u00f3\u017cach. Miejsca, do kt\u00f3rych trafi\u0142 okr\u0105\u017caj\u0105c niemal w ca\u0142o\u015bci kul\u0119 ziemsk\u0105, Danuta zamierza odwiedzi\u0107 w ci\u0105gu dw\u00f3ch lat, prowadz\u0105c po drodze badania terenowe i archiwalne. Relacja z podr\u00f3\u017cy \u201e\u015aladami Bronka\u201d ma charakter wirtualnego, interaktywnego przekazu w formacie WebDoc.<\/p>\n\n\n\n

Licznych go\u015bci przyby\u0142ych na spotkanie szczeg\u00f3lnie zainteresowa\u0142y petersburskie \u015blady Bronis\u0142awa Pi\u0142sudskiego. Zgodnie z polsk\u0105 tradycj\u0105, wiecz\u00f3r zako\u0144czy\u0142a zbiorowa degustacja p\u0105czk\u00f3w, jak przysta\u0142o na T\u0142usty Czwartek.<\/p>\n\n\n\n

Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski urodzi\u0142 si\u0119 2 listopada 1866 r. w Zu\u0142owie, w powiecie \u015bwi\u0119cia\u0144skim. Nauk\u0119 rozpocz\u0105\u0142 w gimnazjum w pobliskim Wilnie, gdzie razem z bratem J\u00f3zefem zorganizowali k\u00f3\u0142ko samokszta\u0142ceniowe \u201eSp\u00f3jnia\u201d. Usuni\u0119ty ze szko\u0142y za t\u0119 dzia\u0142alno\u015b\u0107, Bronis\u0142aw przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Sankt Petersburga. Tu zda\u0142 matur\u0119 i rozpocz\u0105\u0142 studia prawnicze na uniwersytecie. Oskar\u017cony o udzia\u0142, we wsp\u00f3\u0142pracy z terrorystyczn\u0105 frakcj\u0105 Narodnej Woli, w przygotowaniach do zamachu na cara Aleksandra III, w 1887 r. zosta\u0142 aresztowany i skazany na kar\u0119 \u015bmierci, kt\u00f3r\u0105 zamieniono na 15 lat katorgi. Miejscem zes\u0142ania by\u0142 odleg\u0142y Sachalin, wyspa na Oceanie Spokojnym, le\u017c\u0105ca u wschodnich wybrze\u017cy Azji. Tam, we wsi Rykowskoje pocz\u0105tkowo, jak inni kator\u017cnicy, ci\u0119\u017cko fizycznie pracowa\u0142, karczowa\u0142 las, wykonywa\u0142 roboty budowlane i ciesielskie, zajmowa\u0142 si\u0119 byd\u0142em. Z czasem, ze wzgl\u0119du na brak ludzi wykszta\u0142conych, przeznaczono go do l\u017cejszych prac, zosta\u0142 nauczycielem i pisarzem w kancelarii Zarz\u0105du Policji Okr\u0119gu Tymowskiego. Na polecenie w\u0142adz prowadzi\u0142 obserwacje klimatologiczne i badania botaniczne.<\/p>\n\n\n\n

Na zes\u0142aniu, z czasem zacz\u0105\u0142 realizowa\u0107 swoje pasje poznawcze i zaj\u0105\u0142 si\u0119 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 badawcz\u0105. Zainteresowa\u0142 si\u0119 ludno\u015bci\u0105 autochtoniczn\u0105: Gilakami (Niwchami), Ajnami i Orokami. Rozpocz\u0105\u0142 systematyczne studia nad ich j\u0119zykiem i kultur\u0105. Zyska\u0142 sobie szacunek i sympati\u0119 zar\u00f3wno tubylc\u00f3w, jak i miejscowej administracji. Przyczyni\u0142 si\u0119 do powstania muzeum na Przycz\u00f3\u0142ku Aleksandrowskim, dla kt\u00f3rego opracowa\u0142 zbi\u00f3r etnograficzny licz\u0105cy ponad tysi\u0105c eksponat\u00f3w. Zaj\u0105\u0142 si\u0119 te\u017c o\u015bwiat\u0105 ludow\u0105, organizowa\u0142 szko\u0142y, prowadzi\u0142 odczyty z historii i literatury. Sp\u0119dzi\u0142 kilka lat we W\u0142adywostoku, gdzie by\u0142 kustoszem muzeum. Przygotowa\u0142 kolekcj\u0119 na Wystaw\u0119 Etnograficzn\u0105 w Pary\u017cu w 1900 r., nagrodzon\u0105 srebrnym medalem. Wkr\u00f3tce powr\u00f3ci\u0142 na Sachalin, by kontynuowa\u0107 badania nad Ajnami. Zamieszka\u0142 w wiosce Ai na wschodnim wybrze\u017cu wyspy, tam o\u017ceni\u0142 z Ajnusk\u0105, mia\u0142 z ni\u0105 syna Sukezo i c\u00f3rk\u0119 Kiyo. Ich potomkowie mieszkaj\u0105 obecnie w Japonii.<\/p>\n\n\n\n

Bada\u0142 r\u00f3wnie\u017c \u017cycie Ajn\u00f3w na japo\u0144skiej wyspie Hokkaido w ramach ekspedycji Wac\u0142awa Sieroszewskiego pod auspicjami Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego. Prawdopodobnie zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w wydarzenia 1905 r. i dlatego musia\u0142 ucieka\u0107 z Rosji. Przez Japoni\u0119 i Stany Zjednoczone przedosta\u0142 si\u0119 do kraju. \u017bona i dzieci pozosta\u0142y na Sachalinie, nigdy ju\u017c ich nie zobaczy\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Pod koniec 1906 r., po niemal 20 latach zsy\u0142ki, znalaz\u0142 si\u0119 w Krakowie. Pomocy finansowej i duchowego wsparcia udzieli\u0142 mu brat J\u00f3zef. By\u0142y kator\u017cnik pr\u00f3bowa\u0142 odnale\u017a\u0107 si\u0119 w nowej rzeczywisto\u015bci, podr\u00f3\u017cowa\u0142 wiele po Europie, sporo pisa\u0142, opublikowa\u0142 swoj\u0105 jedyn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eMaterials for the Study of the Ajnu Language and Culture\u201d. Na pewien czas osiad\u0142 w Zakopanem, gdzie zamieszka\u0142 w willi Korni\u0142owicz\u00f3wka pod Nosalem. Zafascynowany kultur\u0105 ludow\u0105 Podhala i s\u0105siednich krain, Spiszu i Orawy, zacz\u0105\u0142 prowadzi\u0107 badania terenowe. Zebrane i opracowane przez niego eksponaty znacznie wzbogaci\u0142y zbiory Muzeum Tatrza\u0144skiego, a tak\u017ce Muzeum Etnograficznego w Petersburgu.<\/p>\n\n\n\n

Gdy wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa, jako poddany rosyjski musia\u0142 opu\u015bci\u0107 Galicj\u0119. Uda\u0142 si\u0119 do neutralnej Szwajcarii, po czym przeni\u00f3s\u0142 do Rapperswilu, gdzie prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 charytatywn\u0105 i wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z redakcj\u0105 \u201eEncyclop\u00e9die Polonaise\u201d. Nast\u0119pnie wyjecha\u0142 do Francji i pracowa\u0142 w agendach Komitetu Narodowego Polskiego w Pary\u017cu. 17 maja 1918 r. zgin\u0105\u0142 w nurtach Sekwany, w do dzi\u015b niewyja\u015bnionych okoliczno\u015bciach. Pochowany zosta\u0142 na Cmentarzu Polskim w Montmorency. W 2000 r. urna z ziemi\u0105 z jego grobu zosta\u0142a z\u0142o\u017cona na Starym Cmentarzu w Zakopanem, gdzie wzniesiono tam symboliczn\u0105 mogi\u0142\u0119 \u201ekr\u00f3la Ajn\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Bronis\u0142aw Pi\u0142sudski zyska\u0142 ogromne uznanie w Rosji i Japonii jako badacz kultury tubylczych lud\u00f3w Sachalina i Hokkaido. Jego dorobek tak\u017ce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie ceniony jest przez badaczy antropolog\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Opr. Ewa Zi\u00f3\u0142kowska<\/p>\n\n\n\n