{"id":3222,"date":"2020-08-08T11:39:05","date_gmt":"2020-08-08T09:39:05","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/petersburg\/?p=3222"},"modified":"2020-09-03T13:20:17","modified_gmt":"2020-09-03T11:20:17","slug":"pierwsza-polska-biblioteka-narodowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/petersburg\/pl\/2020\/08\/08\/pierwsza-polska-biblioteka-narodowa\/","title":{"rendered":"Pierwsza polska Biblioteka Narodowa"},"content":{"rendered":"\n

Biblioteka by\u0142a dzie\u0142em braci Za\u0142uskich: Andrzeja Stanis\u0142awa Kostki (1695\u20131758) i J\u00f3zefa Andrzeja (1702\u20131774). Jej ksi\u0119gozbi\u00f3r nale\u017ca\u0142 do najwi\u0119kszych i najwa\u017cniejszych w \u00f3wczesnej Europie, liczy\u0142 ok. 200 tys. druk\u00f3w, 10 tys. r\u0119kopis\u00f3w, tysi\u0105ce map, atlas\u00f3w, sztych\u00f3w. Zasadniczy trzon stanowi\u0142y zbiory gromadzone przez J\u00f3zefa Andrzeja Za\u0142uskiego, zw\u0142aszcza w czasie jego podr\u00f3\u017cy zagranicznych. Cho\u0107 znalaz\u0142o si\u0119 w niej wi\u0119cej dzie\u0142 obcych ni\u017c polskich, literatura rodzima by\u0142a niemal w komplecie. Jednym z najcenniejszych nabytk\u00f3w by\u0142a Biblioteka \u017b\u00f3\u0142kiewska, ongi\u015b w\u0142asno\u015b\u0107 Jana III Sobieskiego, sk\u0142ada\u0142y si\u0119 na ni\u0105 ksi\u0105\u017cki pochodz\u0105ce z kolekcji Zygmunta Augusta, Stefana Batorego, W\u0142adys\u0142awa IV i hetmana Stanis\u0142awa \u017b\u00f3\u0142kiewskiego. Biblioteka by\u0142a przede wszystkim warsztatem naukowym. Mie\u015bci\u0142a si\u0119 w Pa\u0142acu Dani\u0142owiczowskim. <\/p>\n\n\n\n

Okres rozkwitu przypad\u0142 na lata 1747\u20131758. Po \u015bmierci braci Za\u0142uskich, w 1774 r. Biblioteka Publiczna przesz\u0142a na w\u0142asno\u015b\u0107 pa\u0144stwa dekretem kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 jej protektorem i mecenasem. Przemianowano j\u0105 na „Bibliotek\u0119 Rzeczypospolitej Za\u0142uskich zwan\u0105”, a zarz\u0105d powierzono Komisji Edukacji Narodowej. W 1778 r. sejm uchwali\u0142 dla biblioteki egzemplarz obowi\u0105zkowy z terenu Korony. <\/p>\n\n\n\n

Biblioteka by\u0142a \u017cywym o\u015brodkiem literacko-naukowym w Polsce czas\u00f3w saskich i doby stanis\u0142awowskiej. Korzystali z niej najwybitniejsi polscy uczeni i pisarze, m.in.: Adam Naruszewicz, Jan Albertrandi, Tadeusz Czacki. Liczni cudzoziemcy zwiedzali j\u0105 jako jedn\u0105 z osobliwo\u015bci Warszawy. Po trzecim rozbiorze Polski na rozkaz imperatorowej Katarzyny II bibliotek\u0119 skonfiskowano i wywieziono do Petersburga, gdzie sta\u0142a si\u0119 fundamentem i ozdob\u0105 Cesarskiej Biblioteki Publicznej. Znaczna cz\u0119\u015b\u0107 zbior\u00f3w uleg\u0142a rozproszeniu na skutek braku nale\u017cytej opieki. Uczeni polscy tylko z rzadka mogli mie\u0107 do nich dost\u0119p. Na mocy traktatu ryskiego z 1921 r. Polska odzyska\u0142a w latach 1922\u20131934 cz\u0119\u015b\u0107 druk\u00f3w i r\u0119kopis\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

W ostatnim czasie w wyniku owocnej wsp\u00f3\u0142pracy Biblioteki Narodowej w Warszawie i Rosyjskiej Biblioteki Narodowej w Sankt Petersburgu powsta\u0142 \u201eKatalog zachowanych r\u0119kopis\u00f3w Biblioteki Za\u0142uskich\u201d, b\u0119d\u0105cy wynikiem wieloletniego mi\u0119dzynarodowego projektu dokumentacyjnego obu bibliotek. Katalog prezentuje opisy 2 300 r\u0119kopis\u00f3w (1 894 pochodzi ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej), poprzedzonych obszernymi wst\u0119pami merytorycznymi autor\u00f3w polskich i rosyjskich. Planowana jest jego prezentacja w Sankt Petersburgu. <\/p>\n\n\n\n