{"id":2671,"date":"2020-07-02T13:48:38","date_gmt":"2020-07-02T11:48:38","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?p=2671"},"modified":"2020-07-02T14:44:36","modified_gmt":"2020-07-02T12:44:36","slug":"24-30-kwietnia-1920","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/","title":{"rendered":"24\u201330 kwietnia 1920"},"content":{"rendered":"\n

\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0<\/strong>O\u015brodek KARTA<\/strong><\/a>\u00a0na zlecenie\u00a0<\/strong>Biura Programu NIEPODLEG\u0141A<\/strong><\/a>, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

Semen Petlura, przyw\u00f3dca Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej, podpisuje z Polsk\u0105 \u2013 24 kwietnia \u2013 wojskow\u0105 konwencj\u0119 w sprawie wsp\u00f3lnej ofensywy na Ukrainie. 25 kwietnia J\u00f3zef Pi\u0142sudski, jako w\u00f3dz po\u0142\u0105czonych si\u0142, rozpoczyna ofensyw\u0119 na odcinku od Prypeci do Dniestru, zdobywaj\u0105c w ci\u0105gu trzech dni \u017bytomierz, Koziatyn i Czarnobyl \u2013 w tym w\u0119z\u0142y komunikacyjne, co dezorganizuje front bolszewicki. Polskie wojska bior\u0105 25 tysi\u0119cy je\u0144c\u00f3w, 120 armat, tysi\u0105ce wagon\u00f3w kolejowych z zawarto\u015bci\u0105. 26 kwietnia J\u00f3zef Pi\u0142sudskiego og\u0142asza odezw\u0119 do Ukrai\u0144c\u00f3w, \u017ce celem wojsk polskich jest odbudowa niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego. 29 kwietnia bolszewicy ustanawiaj\u0105 Michai\u0142a Tuchaczewskiego dow\u00f3dc\u0105 Frontu Zachodniego. W Poznaniu robotnicy strajkuj\u0105, \u017c\u0105daj\u0105c podwy\u017cek.<\/strong><\/p>\n

\"mapa\n

Dzia\u0142ania na Ukrainie, kwiecie\u0144-maj 1920.
[w:] A. Przybylski, \u201eWojna Polska 1918-1921\u201d.
Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej<\/p>\n<\/div>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

Z ARTYKU\u0141U W \u201eGAZECIE ROBOTNICZEJ\u201d:<\/strong><\/h5>\n

Od miesi\u0119cy rz\u0105dzi ju\u017c u nas w\u0142adza koalicyjna. A jednak my, Polacy na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, nie jeste\u015bmy jeszcze r\u00f3wnouprawnieni.<\/p>\n

Niemcy, kt\u00f3rzy w stosunku do Koalicji zachowuj\u0105 si\u0119 prowokuj\u0105co, Niemcy, kt\u00f3rzy szykuj\u0105 wrogie dla niej demonstracje, ci sami Niemcy s\u0105 dot\u0105d uprzywilejowani. My za\u015b, Polacy, kt\u00f3rzy\u015bmy podczas strasznej wojny \u015bwiatowej walczyli w jednych szeregach z koalicjantami, kt\u00f3rzy d\u0105\u017cyli\u015bmy zawsze do \u015bcis\u0142ej z Koalicj\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy, licz\u0105c si\u0119 z wszystkimi jej wymaganiami, my jeste\u015bmy nadal \u201eobywatelami drugiej klasy\u201d.<\/p>\n

Bo kt\u00f3\u017c naprawd\u0119 rz\u0105dzi na \u015al\u0105sku G\u00f3rnym? Czy koalicja? Nie. Na \u015al\u0105sku G\u00f3rnym rz\u0105dz\u0105 naprawd\u0119 jeszcze Niemcy, kt\u00f3rzy z brutalno\u015bci\u0105 sobie w\u0142a\u015bciw\u0105 potrafili utr\u0105ci\u0107 ka\u017cdy niedogadzaj\u0105cy im rozkaz koalicyjny. [\u2026] Robotnik polski na taki stan rzeczy si\u0119 nie zgodzi. Nie po to popierali\u015bmy polityk\u0119 Koalicji przez lata wojny, nie po to dawali\u015bmy ochotnik\u00f3w do wojsk walcz\u0105cych z Prusakami, nie po to wreszcie zla\u0142 si\u0119 \u015al\u0105sk G\u00f3rny krwi\u0105 bohatersk\u0105 powsta\u0144c\u00f3w, by\u015bmy dzi\u015b wraca\u0107 mieli pod jarzmo pruskie z \u0142aski koalicyjnej.<\/p>\n

Katowice, 24 kwietnia 1920<\/p>\n

[\u017b\u0105damy r\u00f3wnouprawnienia<\/em>, \u201eGazeta Robotnicza\u201d nr 94\/1920]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Z INFORMACJI \u201eKURIERA WARSZAWSKIEGO\u201d:<\/strong><\/h5>\n

Wczoraj odby\u0142y si\u0119 we wszystkich wi\u0119kszych miastach na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku wielkie demonstracje polskie. Uchwalono rezolucje, domagaj\u0105ce si\u0119 od komisji plebiscytowej zniesienia niemieckiej Sicherheitspolizei [Policja Bezpiecze\u0144stwa] i zast\u0105pienia jej przez milicj\u0119, kt\u00f3rej sk\u0142ad odpowiada\u0142by stosunkom narodowo\u015bciowym na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Rezolucje \u017c\u0105daj\u0105 dalej wydania zakazu wywozu \u015brodk\u00f3w leczniczych i chemikali\u00f3w ze \u015al\u0105ska do Niemiec.<\/p>\n

Warszawa, 26 kwietnia 1920<\/p>\n

[Demonstracje na \u015al\u0105sku,\u00a0<\/em>\u201eKurier Warszawski: wydanie wieczorne\u201d 115\/1920]<\/p>\n

\"na\n

Kwiecie\u0144 1920.
Genera\u0142 Antoni Listowski (pierwszy z lewej) podczas rozmowy z atamanem Semenem Petlur\u0105 (drugi z lewej).
Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n<\/div>\n

J\u00d3ZEF PI\u0141\u00adSUD\u00adSKI W\u00a0ODE\u00adZWIE DO MIE\u00adSZKA\u0143\u00adC\u00d3W UKRA\u00adI\u00adNY:<\/strong><\/h5>\n

Woj\u00adska Rze\u00adczy\u00adpo\u00adspo\u00adli\u00adtej Pol\u00adskiej na roz\u00adkaz m\u00f3j ru\u00adszy\u00ad\u0142y na\u00adprz\u00f3d, wst\u0119\u00adpu\u00adj\u0105c g\u0142\u0119\u00adbo\u00adko na zie\u00admi\u0119 Ukra\u00adi\u00adny.<\/p>\n

Lud\u00adno\u00ad\u015bci ziem tych czy\u00adni\u0119 wia\u00addo\u00admym, \u017ce woj\u00adska pol\u00adskie usu\u00adn\u0105 z\u00a0te\u00adre\u00adn\u00f3w, przez na\u00adr\u00f3d ukrai\u0144\u00adski za\u00admie\u00adszka\u00adnych, ob\u00adcych naje\u017ad\u017a\u00adc\u00f3w, prze\u00adciw\u00adko kt\u00f3rym lud ukra\u00adi\u0144\u00adski po\u00adwsta\u0142 z\u00a0or\u0119\u00ad\u017cem w\u00a0r\u0119\u00adku, broni\u0105c swych sadyb przed gwa\u0142tem, rozbojem i grabie\u017c\u0105. Wojska polskie pozostan\u0105 na Ukrainie przez czas potrzebny po to, aby w\u0142adz\u0119 na ziemiach tych m\u00f3g\u0142 obj\u0105\u0107 prawy rz\u0105d ukrai\u0144ski.<\/p>\n

Ra\u00adzem z\u00a0woj\u00adska\u00admi pol\u00adski\u00admi wra\u00adca\u00adj\u0105 na Ukra\u00adi\u00adn\u0119 sze\u00adre\u00adgi wa\u00adlecz\u00adnych jej sy\u00adn\u00f3w pod wo\u00addz\u0105 ata\u00adma\u00adna g\u0142\u00f3w\u00adne\u00adgo, Se\u00adme\u00adna Pe\u00adtlu\u00adry, kt\u00f3re w\u00a0Rze\u00adcz\u00adpo\u00adspo\u00adli\u00adtej Pol\u00adskiej zna\u00adla\u00adz\u0142y schron i\u00a0pomoc w\u00a0naj\u00adci\u0119\u017c\u00adszych dniach pr\u00f3by dla lu\u00addu ukra\u00adi\u0144\u00adskie\u00adgo. [\u2026]<\/p>\n

Wzy\u00adwam na\u00adr\u00f3d ukra\u00adi\u0144\u00adski i\u00a0wszy\u00adst\u00adkich mie\u00adszka\u0144\u00adc\u00f3w tych ziem, aby nio\u00ads\u0105c cier\u00adp\u00adli\u00adwie ci\u0119\u017cary, ja\u00adkie trud\u00adny czas woj\u00adny na\u00adk\u0142a\u00adda, do\u00adpo\u00adma\u00adga\u00adli w mia\u00adr\u0119 swych si\u0142 woj\u00adsku Rzeczypospoli\u00adtej Pol\u00adskiej w\u00a0je\u00adgo krwa\u00adwej wal\u00adce o\u00a0ich w\u0142a\u00adsne \u017cy\u00adcie i\u00a0wol\u00adno\u015b\u0107.<\/p>\n

Warszawa, 26 kwietnia 1920<\/p>\n

[Polska uznaje Ukrain\u0119<\/em>, \u201eDziennik Cieszy\u0144ski\u201d nr 97, 1920]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

ATAMAN SEMEN PETLURA W ODEZWIE DO NARODU UKRAI\u0143SKIEGO:<\/strong><\/h5>\n

Narodzie Ukrainy! Ciernist\u0105 drog\u0105 tocz\u0105 si\u0119 Twoje dzieje. Ot\u00f3\u017c ju\u017c trzy lata mija, jak usi\u0142ujesz zaprowadzi\u0107 \u0142ad w swojej republice, zdoby\u0107 dla siebie wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107 i niepodleg\u0142o\u015b\u0107, walcz\u0105c z czerwonymi naje\u017ad\u017acami \u2013 moskiewskimi bolszewikami. Z\u0142o\u017cy\u0142e\u015b wielkie ofiary na polu bitwy. [\u2026] Trzy lata, narodzie ukrai\u0144ski, walczy\u0142e\u015b sam, zapomniany przez wszystkie narody \u015bwiata, albowiem wrogowie Twoi nie spali i wszelkimi sposobami prowokowali Ci\u0119, nie przyznaj\u0105c Ci nawet prawa zwa\u0107 si\u0119 mianem Ukrai\u0144c\u00f3w, mianem narodu ukrai\u0144skiego. Dzi\u015b dokonuje si\u0119 wielka przemiana. [\u2026] Rzeczpospolita Polska wesz\u0142a na drog\u0119 okazania realnej pomocy Ukrai\u0144skiej Republice Ludowej w jej walce z moskiewskimi okupantami, daj\u0105c mo\u017cno\u015b\u0107 u siebie formowa\u0107 si\u0119 oddzia\u0142om jej armii i ta armia idzie teraz walczy\u0107 z wrogami Ukrainy. [\u2026] Wsp\u00f3ln\u0105 walk\u0105 zaprzyja\u017anionych armii \u2013 ukrai\u0144skiej i polskiej \u2013 naprawimy b\u0142\u0119dy przesz\u0142o\u015bci, a krew, wsp\u00f3lnie przelana w bojach przecz odwiecznemu historycznemu wrogowi, Moskwie, kt\u00f3ry ongi\u015b zgubi\u0142 Polsk\u0119 i zaprzepa\u015bci\u0142 Ukrain\u0119, u\u015bwi\u0119ci nowy okres wzajemnej przyja\u017ani ukrai\u0144skiego i polskiego narodu.<\/p>\n

Winnica, 26 kwietnia 1920<\/p>\n

[Odezwa g\u0142\u00f3wnego atamana Petlury,\u00a0<\/em>\u201eMonitor Polski\u201d nr 97\/1920]<\/p>\n

\"plakat\n

Polski plakat propagandowy z 1920 roku.
Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej<\/p>\n<\/div>\n

PPOR. MIECZYS\u0141AW LEPECKI\u00a0<\/strong>(1 DYWIZJA PIECHOTY):<\/strong><\/h5>\n

Zza zakr\u0119tu wyjecha\u0142o pancerne auto i skierowa\u0142o si\u0119 na nas. [\u2026] Odezwa\u0142 si\u0119 przeci\u0105g\u0142y, r\u00f3wnomierny, twardy terkot karabinu maszynowego. W jednej sekundzie ulica pokry\u0142a si\u0119 cia\u0142ami zabitych i rannych \u017co\u0142nierzy. W chwil\u0119 potem odezwa\u0142o si\u0119 par\u0119 kr\u00f3tkich wybuch\u00f3w r\u0119cznych granat\u00f3w, rzuconych w \u015blad za uciekaj\u0105cym potworem. [\u2026] Z tej strasznej chwili pozosta\u0142a mi w pami\u0119ci tylko wykrzywiona okropnym, nieludzkim jakim\u015b \u015bmiechem twarz kobiety, wygl\u0105daj\u0105cej przez okno pobliskiego domu. [\u2026] Samoch\u00f3d nie zatrzyma\u0142 si\u0119 przy nas ani sekundy, lecz\u00a0oddali\u0142 si\u0119 tak szybko, jak mu silnik pozwoli\u0142. [\u2026] Nie ujecha\u0142 jednak daleko, na jednej z najbli\u017cszych ulic zosta\u0142 przez nasze oddzia\u0142y zdobyty, a za\u0142oga sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z dw\u00f3ch ludzi \u2013 zabita. \u017bo\u0142nierze nasi [\u2026] do za\u0142\u00f3g samochod\u00f3w pancernych, p\u0142atowc\u00f3w czy te\u017c poci\u0105g\u00f3w pancernych odnosili si\u0119 nadzwyczaj nienawistnie.<\/p>\n

\u017bytomierz, 26 kwietnia 1920<\/p>\n

\u017bytomierz, karmiony wiadomo\u015bciami o Polsce i wojsku polskim ze \u017ar\u00f3de\u0142 sowieckich, s\u0105dzi\u0142, \u017ce nasze oddzia\u0142y to jakie\u015b bandy ubrane w \u0142achmany, na wp\u00f3\u0142 rozb\u00f3jnicze i \u017cyj\u0105ce z rekwizycji. Tymczasem zobaczy\u0142 co\u015b wr\u0119cz przeciwnego, co\u015b, co zaskoczy\u0142o go zupe\u0142nie. Powitaniom licznych tam Polak\u00f3w i innych narodowo\u015bci, nieprzyja\u017anie do ustroju sowieckiego nastrojonych, nie by\u0142o ko\u0144ca. [\u2026] Oficer\u00f3w wyrywano sobie na ulicach z r\u0105k, chc\u0105c mie\u0107 ich u siebie na kwaterach. Dziewcz\u0119ta biega\u0142y za \u017co\u0142nierzami w spos\u00f3b zgo\u0142a natarczywy. [\u2026]<\/p>\n

Na drugi dzie\u0144 na ulicach rozlepiono mn\u00f3stwo proklamacji. Wi\u0119c przede wszystkim zbiera\u0142y si\u0119 wielkie t\u0142umy przed odezw\u0105 Naczelnego Wodza, wydrukowan\u0105 w dw\u00f3ch j\u0119zykach: polskim i ukrai\u0144skim. Nie brak\u0142o te\u017c czytelnik\u00f3w przed odezwami Petlury.<\/p>\n

\u017bytomierz, 27 kwietnia 1920<\/p>\n

[Mieczys\u0142aw Lepecki,\u00a0W blaskach wojny<\/em>, Warszawa 1926]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

PPOR. MAR. KAROL TAUBE\u00a0<\/strong>(DOW\u00d3DCA MOTOR\u00d3WKI BOJOWEJ FLOTYLLI PI\u0143SKIEJ):<\/strong><\/h5>\n

\u201ePancerny\u201d mkn\u0105\u0142 ca\u0142\u0105 moc\u0105. Za nim wyci\u0105ga\u0142y co si\u0142 motor\u00f3wki, wygl\u0105da\u0142o to tak, jakby psy goni\u0142y dzika. Na horyzoncie ledwie dymki ju\u017c wida\u0107. To flotylla nieprzyjacielska. \u201eCa\u0142\u0105 moc\u0105 naprz\u00f3d\u201d \u2013 wrzeszczy dow\u00f3dca okr\u0119tu. \u2013 \u201eJu\u017c idzie ca\u0142\u0105 moc\u0105 \u2013 odpowiada ponuro maszynista. \u2013 [\u2026] Kocio\u0142 nie wytrzyma, panie poruczniku.\u201d \u2013 \u201eWytrzyma!\u201d \u2013 ryczy g\u0142os w tubie.<\/p>\n

Flotylla, min\u0105wszy kra\u0144ce Czarnobyla, znalaz\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d ogromnej niziny, otwartej po obu brzegach Prypeci. [\u2026] Zarycza\u0142, zadymi\u0142 \u201ePancerny\u201d [\u2026]. Artylerzy\u015bci skacz\u0105 w chmurze dymu ko\u0142o swych dzia\u0142, uwijaj\u0105 si\u0119, by\u00a0nad\u0105\u017cy\u0107 komendzie. \u201ePancerny\u201d a\u017c dr\u017cy od huku. Pociski nieprzyjacielskie [\u2026] wyj\u0105 w powietrzu. Wysokie na kilkana\u015bcie metr\u00f3w fontanny z szumem tryskaj\u0105 jedna za drug\u0105. [\u2026] S\u0142up wody zwali\u0142 si\u0119 na dzi\u00f3b i z szumem rozla\u0142 si\u0119 po pok\u0142adzie \u2013 wszyscy spojrzeli po sobie, ten i \u00f3w z lekka poblad\u0142. Naraz olbrzymia kolumna ognia i dymu wystrzeli\u0142a wysoko ponad lasem. \u201eKanonierka dosta\u0142a! Pali si\u0119! Pali si\u0119! Tonie!\u201d \u2013 rozleg\u0142y si\u0119 triumfalne g\u0142osy na mostku. [\u2026] Ogie\u0144 nieprzyjacielski usta\u0142 zupe\u0142nie. Tylko kominy silnie dymi\u0142y. Flotylla nieprzyjacielska szybko uchodzi\u0142a w d\u00f3\u0142 rzeki ku widniej\u0105cej z dala sinej wst\u0119dze Dniepru.<\/p>\n

Prype\u0107 (dop\u0142yw Dniepru), 27 kwietnia 1920<\/p>\n

[Karol Taube,\u00a0Figle diablika b\u0142ot pi\u0144skich: ze wspomnie\u0144 marynarza<\/em>, Warszawa 1937]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

WINCENTY RZYMOWSKI\u00a0<\/strong>(DZIENNIKARZ I PUBLICYSTA):<\/strong><\/h5>\n

W szeregach \u017co\u0142nierskich umil\u00adk\u0142a weso\u0142a pie\u015b\u0144 legionowa. S\u0142ycha\u0107 tylko miarowy odg\u0142os krok\u00f3w i da\u00adleki, leniwy turkot ci\u0105gn\u0105cych za nami tren\u00f3w. I te dwa odg\u0142osy, w okr\u0119gu kilkunastu, mo\u017ce kilkudzie\u00adsi\u0119ciu kilometr\u00f3w, doko\u0142a, stanowi\u0105 jedyny puls tej ziemi, \u015bpi\u0105cej jakim\u015b nie\u017cywym, odr\u0119twia\u0142ym snem. A przecie\u017c t\u0119dy, drog\u0105, po kt\u00f3\u00adrej ci\u0105gnie nasz oddzia\u0142, przelecia\u0142 dwa dni temu huragan polskiego natarcia, roztr\u0105caj\u0105c w drzazgi dwu\u00adnast\u0105 bolszewick\u0105 armi\u0119, kt\u00f3ra tutaj, na tych w\u0142a\u015bnie polach, trzyma\u0142a od miesi\u0105ca nieust\u0119pliw\u0105, czujn\u0105 stra\u017c. [\u2026]<\/p>\n

Gdyby nie stosy drut\u00f3w, kolczastych, porzucane tu i owdzie, wzd\u0142u\u017c go\u015bci\u0144ca, gdyby nie po\u0142amane auta, nie trupy ko\u0144\u00adskie i \u015bwie\u017ce ludzkie mogi\u0142y, trudno by by\u0142o z oblicza ziemi odgadn\u0105\u0107, \u017ce co\u015b wielkiego na niej i dla niej si\u0119 dzieje, \u017ce jaki\u015b wyrok tutaj za\u00adpada, \u017ce co\u015b w jej losie prze\u0142amuje si\u0119 i rozstrzyga. Jest jaka\u015b bezgraniczna bierno\u015b\u0107 w charakterze Ukrainy, ale bierno\u015b\u0107 zamkni\u0119ta w sobie, dzika i odporna. Gdy wkracza oddzia\u0142 nasz do wsi ukrai\u0144skiej, zachowanie ludno\u015bci jest takie, jak gdyby wkroczenie to nie by\u0142o \u017cadnym dla niej zdarzeniem. Wita wojska nasze bez cienia niech\u0119ci; owszem, wita je \u017cyczliwie dzi\u0119kuj\u0105c za przep\u0119dzenie rz\u0105d\u00f3w sowieckich, kt\u00f3re przeklina, jako piekieln\u0105 d\u0142awi\u0105c\u0105 zmor\u0119 ucisku i rozboju. Ale na tym ko\u0144czy si\u0119 w\u0105tek jej uczu\u0107. Dalej go\u015bcinno\u015b\u0107 jej nie si\u0119ga.<\/p>\n

Na postoju w Kurniach, 28 kwietnia 1920<\/p>\n

[Wincenty Rzymowski,\u00a0Szlakiem kijowskim. Wra\u017cenia i notatki wojenne,\u00a0<\/em>\u201eRomans i Powie\u015b\u0107\u201d nr 22\/1920]<\/p>\n

\"kolejka\n

1920.
Ameryka\u0144ska Misja Pomocy \u2013 rozdawanie m\u0105ki ludno\u015bci cywilnej.
Fot. O\u015brodek KARTA<\/p>\n<\/div>\n

Z INFORMACJI \u201eGAZETY POZNA\u0143SKIEJ\u201d:<\/strong><\/h5>\n

Rano na dziedzi\u0144cu zamkowym zebra\u0142y si\u0119 t\u0142umy, kt\u00f3re wys\u0142a\u0142y deputacj\u0119 do pana ministra [Mariana] Seydy z \u017c\u0105daniem natychmiastowego podwy\u017cszenia zarobk\u00f3w. W czasie toczenia si\u0119 uk\u0142ad\u00f3w z ministrem t\u0142umy na podw\u00f3rzu zamkowym naciera\u0142y coraz silniej i coraz gwa\u0142towniej. Policja usi\u0142owa\u0142a je uspokoi\u0107. [\u2026] Tymczasem oko\u0142o godziny drugiej po po\u0142udniu zjawi\u0142 si\u0119 drugi poch\u00f3d demonstracyjny z \u017c\u0105daniem, aby zarobki natychmiast i bezzw\u0142ocznie zosta\u0142y podwy\u017cszone. [\u2026] Demonstranci nacierali [\u2026] na policj\u0119. Z t\u0142umu pad\u0142y strza\u0142y. [\u2026] Policja da\u0142a teraz kilka strza\u0142\u00f3w w powietrze, ale demonstranci powitali to szyderstwem i \u015bmiechami. Wobec tego policja zacz\u0119\u0142a do nich strzela\u0107. Pad\u0142y dwa trupy, jeden z demonstrant\u00f3w zosta\u0142 ci\u0119\u017cko i kilku l\u017cej rannych. [\u2026]<\/p>\n

Ministerstwo dekretowa\u0142o natychmiast stan obl\u0119\u017cenia na miasto Pozna\u0144 i oba powiaty pozna\u0144skie [\u2026]. Nast\u0105pi\u0105 obostrzenia, ustaje swoboda zebra\u0144, a wchodz\u0105 w \u017cycie znowu s\u0105dy dora\u017ane.<\/p>\n

Pozna\u0144, 28 kwietnia 1920<\/p>\n

[Krwawe starcia w Poznaniu<\/em>, \u201eGazeta Pozna\u0144ska\u201d nr 98\/1920]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

W\u0141ODZIMIERZ LENIN\u00a0<\/strong>(PRZYW\u00d3DCA PARTII BOLSZEWICKIEJ)\u00a0NA WSZECHROSYJSKIM ZJE\u0179DZIE ROBOTNIK\u00d3W ZAK\u0141AD\u00d3W PRODUKCJI SZK\u0141A I PORCELANY:<\/strong><\/h5>\n

Jak wida\u0107, wp\u0142ywy imperialist\u00f3w francuskich wzi\u0119\u0142y g\u00f3r\u0119 w sferach rz\u0105dowych Polski. Prowadzon\u0105 ostatnio polityk\u0119 lawirowania wok\u00f3\u0142 toczonych z nami rokowa\u0144 o zawarcie pokoju rz\u0105d polski postanowi\u0142 zarzuci\u0107 i rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142ania wojenne [\u2026]. Wymaga to od nas najbardziej zdecydowanej i niezw\u0142ocznej obrony interes\u00f3w proletariatu. Nie w\u0105tpimy, \u017ce zdo\u0142amy interesy te obroni\u0107, nie w\u0105tpimy, \u017ce ta nowa pr\u00f3ba imperialist\u00f3w Ententy, zmierzaj\u0105ca do zd\u0142awienia Rosji Radzieckiej, zako\u0144czy si\u0119 takim samym fiaskiem, jak awantura [carskich genera\u0142\u00f3w] Denikina i Ko\u0142czaka. Rzecz jasna, \u017ce Polska korzysta z ca\u0142kowitego wsparcia wojskowego ze strony Francji, Anglii i ca\u0142ej Ententy. [\u2026]<\/p>\n

Wojna z Polsk\u0105 zosta\u0142a nam narzucona. [\u2026] Powinni\u015bmy wyja\u015bni\u0107 wszystkim robotnikom i ch\u0142opom, dlaczego Polska pod\u017cegana przez Entent\u0119 wszcz\u0119\u0142a z nami wojn\u0119. Powinni\u015bmy wyja\u015bni\u0107, \u017ce uczyniono to w tym celu, by\u00a0zwi\u0119kszy\u0107 barier\u0119, pog\u0142\u0119bi\u0107 przepa\u015b\u0107, kt\u00f3ra oddziela od\u00a0nas proletariat Niemiec. [\u2026]<\/p>\n

Trzeba doprowadzi\u0107 proletariack\u0105 dyscyplin\u0119 pracy do\u00a0najwy\u017cszego stopnia, a wtedy b\u0119dziemy niezwyci\u0119\u017ceni. Udowodnimy, \u017ce Republiki Radzieckiej obali\u0107 nie mo\u017cna i \u017ce zdo\u0142amy przyci\u0105gn\u0105\u0107 na pomoc wszystkie pozosta\u0142e republiki \u015bwiata.<\/p>\n

29 kwietnia 1920<\/p>\n

[W\u0142odzimierz Lenin,\u00a0Dzie\u0142a wszystkie<\/em>, t. 41, Warszawa 1988]<\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

Ka\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:<\/strong><\/p>\n

Projekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.
Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl<\/a>.
Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.<\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

Prezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany […]<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":2662,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[16,107,209],"tags":[],"class_list":["post-2671","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-historia","category-wiktoria-pl"],"yoast_head":"\n24\u201330 kwietnia 1920 - Instytut Polski w Sofii<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"24\u201330 kwietnia 1920 - Instytut Polski w Sofii\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Sofii\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-07-02T11:48:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-07-02T12:44:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"2038\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"michailovam\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"michailovam\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/\",\"name\":\"24\u201330 kwietnia 1920\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-scaled.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-300x239.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-1024x815.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-scaled.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2020-07-02T11:48:38+02:00\",\"dateModified\":\"2020-07-02T12:44:36+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2020-07-02\",\"endDate\":\"2020-07-02\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA\u00a0na zlecenie\u00a0Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.\\n\u2042\\nSemen Petlura, przyw\u00f3dca Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej, podpisuje z Polsk\u0105 \u2013 24 kwietnia \u2013 wojskow\u0105 konwencj\u0119 w sprawie wsp\u00f3lnej ofensywy na Ukrainie. 25 kwietnia J\u00f3zef Pi\u0142sudski, jako w\u00f3dz po\u0142\u0105czonych si\u0142, rozpoczyna ofensyw\u0119 na odcinku od Prypeci do Dniestru, zdobywaj\u0105c w ci\u0105gu trzech dni \u017bytomierz, Koziatyn i Czarnobyl \u2013 w tym w\u0119z\u0142y komunikacyjne, co dezorganizuje front bolszewicki. Polskie wojska bior\u0105 25 tysi\u0119cy je\u0144c\u00f3w, 120 armat, tysi\u0105ce wagon\u00f3w kolejowych z zawarto\u015bci\u0105. 26 kwietnia J\u00f3zef Pi\u0142sudskiego og\u0142asza odezw\u0119 do Ukrai\u0144c\u00f3w, \u017ce celem wojsk polskich jest odbudowa niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego. 29 kwietnia bolszewicy ustanawiaj\u0105 Michai\u0142a Tuchaczewskiego dow\u00f3dc\u0105 Frontu Zachodniego. W Poznaniu robotnicy strajkuj\u0105, \u017c\u0105daj\u0105c podwy\u017cek.\\nDzia\u0142ania na Ukrainie, kwiecie\u0144-maj 1920.[w:] A. Przybylski, \u201eWojna Polska 1918-1921\u201d.Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej\\n\u2042\\nZ ARTYKU\u0141U W \u201eGAZECIE ROBOTNICZEJ\u201d:\\nOd miesi\u0119cy rz\u0105dzi ju\u017c u nas w\u0142adza koalicyjna. A jednak my, Polacy na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, nie jeste\u015bmy jeszcze r\u00f3wnouprawnieni.\\nNiemcy, kt\u00f3rzy w stosunku do Koalicji zachowuj\u0105 si\u0119 prowokuj\u0105co, Niemcy, kt\u00f3rzy szykuj\u0105 wrogie dla niej demonstracje, ci sami Niemcy s\u0105 dot\u0105d uprzywilejowani. My za\u015b, Polacy, kt\u00f3rzy\u015bmy podczas strasznej wojny \u015bwiatowej walczyli w jednych szeregach z koalicjantami, kt\u00f3rzy d\u0105\u017cyli\u015bmy zawsze do \u015bcis\u0142ej z Koalicj\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy, licz\u0105c si\u0119 z wszystkimi jej wymaganiami, my jeste\u015bmy nadal \u201eobywatelami drugiej klasy\u201d.\\nBo kt\u00f3\u017c naprawd\u0119 rz\u0105dzi na \u015al\u0105sku G\u00f3rnym? Czy koalicja? Nie. Na \u015al\u0105sku G\u00f3rnym rz\u0105dz\u0105 naprawd\u0119 jeszcze Niemcy, kt\u00f3rzy z brutalno\u015bci\u0105 sobie w\u0142a\u015bciw\u0105 potrafili utr\u0105ci\u0107 ka\u017cdy niedogadzaj\u0105cy im rozkaz koalicyjny. [\u2026] Robotnik polski na taki stan rzeczy si\u0119 nie zgodzi. Nie po to popierali\u015bmy polityk\u0119 Koalicji przez lata wojny, nie po to dawali\u015bmy ochotnik\u00f3w do wojsk walcz\u0105cych z Prusakami, nie po to wreszcie zla\u0142 si\u0119 \u015al\u0105sk G\u00f3rny krwi\u0105 bohatersk\u0105 powsta\u0144c\u00f3w, by\u015bmy dzi\u015b wraca\u0107 mieli pod jarzmo pruskie z \u0142aski koalicyjnej.\\nKatowice, 24 kwietnia 1920\\n[\u017b\u0105damy r\u00f3wnouprawnienia, \u201eGazeta Robotnicza\u201d nr 94\/1920]\\n\u00a0\\nZ INFORMACJI \u201eKURIERA WARSZAWSKIEGO\u201d:\\nWczoraj odby\u0142y si\u0119 we wszystkich wi\u0119kszych miastach na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku wielkie demonstracje polskie. Uchwalono rezolucje, domagaj\u0105ce si\u0119 od komisji plebiscytowej zniesienia niemieckiej Sicherheitspolizei [Policja Bezpiecze\u0144stwa] i zast\u0105pienia jej przez milicj\u0119, kt\u00f3rej sk\u0142ad odpowiada\u0142by stosunkom narodowo\u015bciowym na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Rezolucje \u017c\u0105daj\u0105 dalej wydania zakazu wywozu \u015brodk\u00f3w leczniczych i chemikali\u00f3w ze \u015al\u0105ska do Niemiec.\\nWarszawa, 26 kwietnia 1920\\n[Demonstracje na \u015al\u0105sku,\u00a0\u201eKurier Warszawski: wydanie wieczorne\u201d 115\/1920]\\nKwiecie\u0144 1920.Genera\u0142 Antoni Listowski (pierwszy z lewej) podczas rozmowy z atamanem Semenem Petlur\u0105 (drugi z lewej).Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe\\n\u00a0\\nJ\u00d3ZEF PI\u0141\u00adSUD\u00adSKI W\u00a0ODE\u00adZWIE DO MIE\u00adSZKA\u0143\u00adC\u00d3W UKRA\u00adI\u00adNY:\\nWoj\u00adska Rze\u00adczy\u00adpo\u00adspo\u00adli\u00adtej Pol\u00adskiej na roz\u00adkaz m\u00f3j ru\u00adszy\u00ad\u0142y na\u00adprz\u00f3d, wst\u0119\u00adpu\u00adj\u0105c g\u0142\u0119\u00adbo\u00adko na zie\u00admi\u0119 Ukra\u00adi\u00adny.\\nLud\u00adno\u00ad\u015bci ziem tych czy\u00adni\u0119 wia\u00addo\u00admym, \u017ce woj\u00adska pol\u00adskie usu\u00adn\u0105 z\u00a0te\u00adre\u00adn\u00f3w, przez na\u00adr\u00f3d ukrai\u0144\u00adski za\u00admie\u00adszka\u00adnych, ob\u00adcych naje\u017ad\u017a\u00adc\u00f3w, prze\u00adciw\u00adko kt\u00f3rym lud ukra\u00adi\u0144\u00adski po\u00adwsta\u0142 z\u00a0or\u0119\u00ad\u017cem w\u00a0r\u0119\u00adku, broni\u0105c swych sadyb przed gwa\u0142tem, rozbojem i grabie\u017c\u0105. Wojska polskie pozostan\u0105 na Ukrainie przez czas potrzebny po to, aby w\u0142adz\u0119 na ziemiach tych m\u00f3g\u0142 obj\u0105\u0107 prawy rz\u0105d ukrai\u0144ski.\\nRa\u00adzem z\u00a0woj\u00adska\u00admi pol\u00adski\u00admi wra\u00adca\u00adj\u0105 na Ukra\u00adi\u00adn\u0119 sze\u00adre\u00adgi wa\u00adlecz\u00adnych jej sy\u00adn\u00f3w pod wo\u00addz\u0105 ata\u00adma\u00adna g\u0142\u00f3w\u00adne\u00adgo, Se\u00adme\u00adna Pe\u00adtlu\u00adry, kt\u00f3re w\u00a0Rze\u00adcz\u00adpo\u00adspo\u00adli\u00adtej Pol\u00adskiej zna\u00adla\u00adz\u0142y schron i\u00a0pomoc w\u00a0naj\u00adci\u0119\u017c\u00adszych dniach pr\u00f3by dla lu\u00addu ukra\u00adi\u0144\u00adskie\u00adgo. [\u2026]\\nWzy\u00adwam na\u00adr\u00f3d ukra\u00adi\u0144\u00adski i\u00a0wszy\u00adst\u00adkich mie\u00adszka\u0144\u00adc\u00f3w tych ziem, aby nio\u00ads\u0105c cier\u00adp\u00adli\u00adwie ci\u0119\u017cary, ja\u00adkie trud\u00adny czas woj\u00adny na\u00adk\u0142a\u00adda, do\u00adpo\u00adma\u00adga\u00adli w mia\u00adr\u0119 swych si\u0142 woj\u00adsku Rzeczypospoli\u00adtej Pol\u00adskiej w\u00a0je\u00adgo krwa\u00adwej wal\u00adce o\u00a0ich w\u0142a\u00adsne \u017cy\u00adcie i\u00a0wol\u00adno\u015b\u0107.\\nWarszawa, 26 kwietnia 1920\\n[Polska uznaje Ukrain\u0119, \u201eDziennik Cieszy\u0144ski\u201d nr 97, 1920]\\n\u00a0\\nATAMAN SEMEN PETLURA W ODEZWIE DO NARODU UKRAI\u0143SKIEGO:\\nNarodzie Ukrainy! Ciernist\u0105 drog\u0105 tocz\u0105 si\u0119 Twoje dzieje. Ot\u00f3\u017c ju\u017c trzy lata mija, jak usi\u0142ujesz zaprowadzi\u0107 \u0142ad w swojej republice, zdoby\u0107 dla siebie wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107 i niepodleg\u0142o\u015b\u0107, walcz\u0105c z czerwonymi naje\u017ad\u017acami \u2013 moskiewskimi bolszewikami. Z\u0142o\u017cy\u0142e\u015b wielkie ofiary na polu bitwy. [\u2026] Trzy lata, narodzie ukrai\u0144ski, walczy\u0142e\u015b sam, zapomniany przez wszystkie narody \u015bwiata, albowiem wrogowie Twoi nie spali i wszelkimi sposobami prowokowali Ci\u0119, nie przyznaj\u0105c Ci nawet prawa zwa\u0107 si\u0119 mianem Ukrai\u0144c\u00f3w, mianem narodu ukrai\u0144skiego. Dzi\u015b dokonuje si\u0119 wielka przemiana. [\u2026] Rzeczpospolita Polska wesz\u0142a na drog\u0119 okazania realnej pomocy Ukrai\u0144skiej Republice Ludowej w jej walce z moskiewskimi okupantami, daj\u0105c mo\u017cno\u015b\u0107 u siebie formowa\u0107 si\u0119 oddzia\u0142om jej armii i ta armia idzie teraz walczy\u0107 z wrogami Ukrainy. [\u2026] Wsp\u00f3ln\u0105 walk\u0105 zaprzyja\u017anionych armii \u2013 ukrai\u0144skiej i polskiej \u2013 naprawimy b\u0142\u0119dy przesz\u0142o\u015bci, a krew, wsp\u00f3lnie przelana w bojach przecz odwiecznemu historycznemu wrogowi, Moskwie, kt\u00f3ry ongi\u015b zgubi\u0142 Polsk\u0119 i zaprzepa\u015bci\u0142 Ukrain\u0119, u\u015bwi\u0119ci nowy okres wzajemnej przyja\u017ani ukrai\u0144skiego i polskiego narodu.\\nWinnica, 26 kwietnia 1920\\n[Odezwa g\u0142\u00f3wnego atamana Petlury,\u00a0\u201eMonitor Polski\u201d nr 97\/1920]\\nPolski plakat propagandowy z 1920 roku.Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej\\nPPOR. MIECZYS\u0141AW LEPECKI\u00a0(1 DYWIZJA PIECHOTY):\\nZza zakr\u0119tu wyjecha\u0142o pancerne auto i skierowa\u0142o si\u0119 na nas. [\u2026] Odezwa\u0142 si\u0119 przeci\u0105g\u0142y, r\u00f3wnomierny, twardy terkot karabinu maszynowego. W jednej sekundzie ulica pokry\u0142a si\u0119 cia\u0142ami zabitych i rannych \u017co\u0142nierzy. W chwil\u0119 potem odezwa\u0142o si\u0119 par\u0119 kr\u00f3tkich wybuch\u00f3w r\u0119cznych granat\u00f3w, rzuconych w \u015blad za uciekaj\u0105cym potworem. [\u2026] Z tej strasznej chwili pozosta\u0142a mi w pami\u0119ci tylko wykrzywiona okropnym, nieludzkim jakim\u015b \u015bmiechem twarz kobiety, wygl\u0105daj\u0105cej przez okno pobliskiego domu. [\u2026] Samoch\u00f3d nie zatrzyma\u0142 si\u0119 przy nas ani sekundy, lecz\u00a0oddali\u0142 si\u0119 tak szybko, jak mu silnik pozwoli\u0142. [\u2026] Nie ujecha\u0142 jednak daleko, na jednej z najbli\u017cszych ulic zosta\u0142 przez nasze oddzia\u0142y zdobyty, a za\u0142oga sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z dw\u00f3ch ludzi \u2013 zabita. \u017bo\u0142nierze nasi [\u2026] do za\u0142\u00f3g samochod\u00f3w pancernych, p\u0142atowc\u00f3w czy te\u017c poci\u0105g\u00f3w pancernych odnosili si\u0119 nadzwyczaj nienawistnie.\\n\u017bytomierz, 26 kwietnia 1920\\n\u017bytomierz, karmiony wiadomo\u015bciami o Polsce i wojsku polskim ze \u017ar\u00f3de\u0142 sowieckich, s\u0105dzi\u0142, \u017ce nasze oddzia\u0142y to jakie\u015b bandy ubrane w \u0142achmany, na wp\u00f3\u0142 rozb\u00f3jnicze i \u017cyj\u0105ce z rekwizycji. Tymczasem zobaczy\u0142 co\u015b wr\u0119cz przeciwnego, co\u015b, co zaskoczy\u0142o go zupe\u0142nie. Powitaniom licznych tam Polak\u00f3w i innych narodowo\u015bci, nieprzyja\u017anie do ustroju sowieckiego nastrojonych, nie by\u0142o ko\u0144ca. [\u2026] Oficer\u00f3w wyrywano sobie na ulicach z r\u0105k, chc\u0105c mie\u0107 ich u siebie na kwaterach. Dziewcz\u0119ta biega\u0142y za \u017co\u0142nierzami w spos\u00f3b zgo\u0142a natarczywy. [\u2026]\\nNa drugi dzie\u0144 na ulicach rozlepiono mn\u00f3stwo proklamacji. Wi\u0119c przede wszystkim zbiera\u0142y si\u0119 wielkie t\u0142umy przed odezw\u0105 Naczelnego Wodza, wydrukowan\u0105 w dw\u00f3ch j\u0119zykach: polskim i ukrai\u0144skim. Nie brak\u0142o te\u017c czytelnik\u00f3w przed odezwami Petlury.\\n\u017bytomierz, 27 kwietnia 1920\\n[Mieczys\u0142aw Lepecki,\u00a0W blaskach wojny, Warszawa 1926]\\n\u00a0\\nPPOR. MAR. KAROL TAUBE\u00a0(DOW\u00d3DCA MOTOR\u00d3WKI BOJOWEJ FLOTYLLI PI\u0143SKIEJ):\\n\u201ePancerny\u201d mkn\u0105\u0142 ca\u0142\u0105 moc\u0105. Za nim wyci\u0105ga\u0142y co si\u0142 motor\u00f3wki, wygl\u0105da\u0142o to tak, jakby psy goni\u0142y dzika. Na horyzoncie ledwie dymki ju\u017c wida\u0107. To flotylla nieprzyjacielska. \u201eCa\u0142\u0105 moc\u0105 naprz\u00f3d\u201d \u2013 wrzeszczy dow\u00f3dca okr\u0119tu. \u2013 \u201eJu\u017c idzie ca\u0142\u0105 moc\u0105 \u2013 odpowiada ponuro maszynista. \u2013 [\u2026] Kocio\u0142 nie wytrzyma, panie poruczniku.\u201d \u2013 \u201eWytrzyma!\u201d \u2013 ryczy g\u0142os w tubie.\\nFlotylla, min\u0105wszy kra\u0144ce Czarnobyla, znalaz\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d ogromnej niziny, otwartej po obu brzegach Prypeci. [\u2026] Zarycza\u0142, zadymi\u0142 \u201ePancerny\u201d [\u2026]. Artylerzy\u015bci skacz\u0105 w chmurze dymu ko\u0142o swych dzia\u0142, uwijaj\u0105 si\u0119, by\u00a0nad\u0105\u017cy\u0107 komendzie. \u201ePancerny\u201d a\u017c dr\u017cy od huku. Pociski nieprzyjacielskie [\u2026] wyj\u0105 w powietrzu. Wysokie na kilkana\u015bcie metr\u00f3w fontanny z szumem tryskaj\u0105 jedna za drug\u0105. [\u2026] S\u0142up wody zwali\u0142 si\u0119 na dzi\u00f3b i z szumem rozla\u0142 si\u0119 po pok\u0142adzie \u2013 wszyscy spojrzeli po sobie, ten i \u00f3w z lekka poblad\u0142. Naraz olbrzymia kolumna ognia i dymu wystrzeli\u0142a wysoko ponad lasem. \u201eKanonierka dosta\u0142a! Pali si\u0119! Pali si\u0119! Tonie!\u201d \u2013 rozleg\u0142y si\u0119 triumfalne g\u0142osy na mostku. [\u2026] Ogie\u0144 nieprzyjacielski usta\u0142 zupe\u0142nie. Tylko kominy silnie dymi\u0142y. Flotylla nieprzyjacielska szybko uchodzi\u0142a w d\u00f3\u0142 rzeki ku widniej\u0105cej z dala sinej wst\u0119dze Dniepru.\\nPrype\u0107 (dop\u0142yw Dniepru), 27 kwietnia 1920\\n[Karol Taube,\u00a0Figle diablika b\u0142ot pi\u0144skich: ze wspomnie\u0144 marynarza, Warszawa 1937]\\n\u00a0\\nWINCENTY RZYMOWSKI\u00a0(DZIENNIKARZ I PUBLICYSTA):\\nW szeregach \u017co\u0142nierskich umil\u00adk\u0142a weso\u0142a pie\u015b\u0144 legionowa. S\u0142ycha\u0107 tylko miarowy odg\u0142os krok\u00f3w i da\u00adleki, leniwy turkot ci\u0105gn\u0105cych za nami tren\u00f3w. I te dwa odg\u0142osy, w okr\u0119gu kilkunastu, mo\u017ce kilkudzie\u00adsi\u0119ciu kilometr\u00f3w, doko\u0142a, stanowi\u0105 jedyny puls tej ziemi, \u015bpi\u0105cej jakim\u015b nie\u017cywym, odr\u0119twia\u0142ym snem. A przecie\u017c t\u0119dy, drog\u0105, po kt\u00f3\u00adrej ci\u0105gnie nasz oddzia\u0142, przelecia\u0142 dwa dni temu huragan polskiego natarcia, roztr\u0105caj\u0105c w drzazgi dwu\u00adnast\u0105 bolszewick\u0105 armi\u0119, kt\u00f3ra tutaj, na tych w\u0142a\u015bnie polach, trzyma\u0142a od miesi\u0105ca nieust\u0119pliw\u0105, czujn\u0105 stra\u017c. [\u2026]\\nGdyby nie stosy drut\u00f3w, kolczastych, porzucane tu i owdzie, wzd\u0142u\u017c go\u015bci\u0144ca, gdyby nie po\u0142amane auta, nie trupy ko\u0144\u00adskie i \u015bwie\u017ce ludzkie mogi\u0142y, trudno by by\u0142o z oblicza ziemi odgadn\u0105\u0107, \u017ce co\u015b wielkiego na niej i dla niej si\u0119 dzieje, \u017ce jaki\u015b wyrok tutaj za\u00adpada, \u017ce co\u015b w jej losie prze\u0142amuje si\u0119 i rozstrzyga. Jest jaka\u015b bezgraniczna bierno\u015b\u0107 w charakterze Ukrainy, ale bierno\u015b\u0107 zamkni\u0119ta w sobie, dzika i odporna. Gdy wkracza oddzia\u0142 nasz do wsi ukrai\u0144skiej, zachowanie ludno\u015bci jest takie, jak gdyby wkroczenie to nie by\u0142o \u017cadnym dla niej zdarzeniem. Wita wojska nasze bez cienia niech\u0119ci; owszem, wita je \u017cyczliwie dzi\u0119kuj\u0105c za przep\u0119dzenie rz\u0105d\u00f3w sowieckich, kt\u00f3re przeklina, jako piekieln\u0105 d\u0142awi\u0105c\u0105 zmor\u0119 ucisku i rozboju. Ale na tym ko\u0144czy si\u0119 w\u0105tek jej uczu\u0107. Dalej go\u015bcinno\u015b\u0107 jej nie si\u0119ga.\\nNa postoju w Kurniach, 28 kwietnia 1920\\n[Wincenty Rzymowski,\u00a0Szlakiem kijowskim. Wra\u017cenia i notatki wojenne,\u00a0\u201eRomans i Powie\u015b\u0107\u201d nr 22\/1920]\\n1920.Ameryka\u0144ska Misja Pomocy \u2013 rozdawanie m\u0105ki ludno\u015bci cywilnej.Fot. O\u015brodek KARTA\\nZ INFORMACJI \u201eGAZETY POZNA\u0143SKIEJ\u201d:\\nRano na dziedzi\u0144cu zamkowym zebra\u0142y si\u0119 t\u0142umy, kt\u00f3re wys\u0142a\u0142y deputacj\u0119 do pana ministra [Mariana] Seydy z \u017c\u0105daniem natychmiastowego podwy\u017cszenia zarobk\u00f3w. W czasie toczenia si\u0119 uk\u0142ad\u00f3w z ministrem t\u0142umy na podw\u00f3rzu zamkowym naciera\u0142y coraz silniej i coraz gwa\u0142towniej. Policja usi\u0142owa\u0142a je uspokoi\u0107. [\u2026] Tymczasem oko\u0142o godziny drugiej po po\u0142udniu zjawi\u0142 si\u0119 drugi poch\u00f3d demonstracyjny z \u017c\u0105daniem, aby zarobki natychmiast i bezzw\u0142ocznie zosta\u0142y podwy\u017cszone. [\u2026] Demonstranci nacierali [\u2026] na policj\u0119. Z t\u0142umu pad\u0142y strza\u0142y. [\u2026] Policja da\u0142a teraz kilka strza\u0142\u00f3w w powietrze, ale demonstranci powitali to szyderstwem i \u015bmiechami. Wobec tego policja zacz\u0119\u0142a do nich strzela\u0107. Pad\u0142y dwa trupy, jeden z demonstrant\u00f3w zosta\u0142 ci\u0119\u017cko i kilku l\u017cej rannych. [\u2026]\\nMinisterstwo dekretowa\u0142o natychmiast stan obl\u0119\u017cenia na miasto Pozna\u0144 i oba powiaty pozna\u0144skie [\u2026]. Nast\u0105pi\u0105 obostrzenia, ustaje swoboda zebra\u0144, a wchodz\u0105 w \u017cycie znowu s\u0105dy dora\u017ane.\\nPozna\u0144, 28 kwietnia 1920\\n[Krwawe starcia w Poznaniu, \u201eGazeta Pozna\u0144ska\u201d nr 98\/1920]\\n\u00a0\\nW\u0141ODZIMIERZ LENIN\u00a0(PRZYW\u00d3DCA PARTII BOLSZEWICKIEJ)\u00a0NA WSZECHROSYJSKIM ZJE\u0179DZIE ROBOTNIK\u00d3W ZAK\u0141AD\u00d3W PRODUKCJI SZK\u0141A I PORCELANY:\\nJak wida\u0107, wp\u0142ywy imperialist\u00f3w francuskich wzi\u0119\u0142y g\u00f3r\u0119 w sferach rz\u0105dowych Polski. Prowadzon\u0105 ostatnio polityk\u0119 lawirowania wok\u00f3\u0142 toczonych z nami rokowa\u0144 o zawarcie pokoju rz\u0105d polski postanowi\u0142 zarzuci\u0107 i rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142ania wojenne [\u2026]. Wymaga to od nas najbardziej zdecydowanej i niezw\u0142ocznej obrony interes\u00f3w proletariatu. Nie w\u0105tpimy, \u017ce zdo\u0142amy interesy te obroni\u0107, nie w\u0105tpimy, \u017ce ta nowa pr\u00f3ba imperialist\u00f3w Ententy, zmierzaj\u0105ca do zd\u0142awienia Rosji Radzieckiej, zako\u0144czy si\u0119 takim samym fiaskiem, jak awantura [carskich genera\u0142\u00f3w] Denikina i Ko\u0142czaka. Rzecz jasna, \u017ce Polska korzysta z ca\u0142kowitego wsparcia wojskowego ze strony Francji, Anglii i ca\u0142ej Ententy. [\u2026]\\nWojna z Polsk\u0105 zosta\u0142a nam narzucona. [\u2026] Powinni\u015bmy wyja\u015bni\u0107 wszystkim robotnikom i ch\u0142opom, dlaczego Polska pod\u017cegana przez Entent\u0119 wszcz\u0119\u0142a z nami wojn\u0119. Powinni\u015bmy wyja\u015bni\u0107, \u017ce uczyniono to w tym celu, by\u00a0zwi\u0119kszy\u0107 barier\u0119, pog\u0142\u0119bi\u0107 przepa\u015b\u0107, kt\u00f3ra oddziela od\u00a0nas proletariat Niemiec. [\u2026]\\nTrzeba doprowadzi\u0107 proletariack\u0105 dyscyplin\u0119 pracy do\u00a0najwy\u017cszego stopnia, a wtedy b\u0119dziemy niezwyci\u0119\u017ceni. Udowodnimy, \u017ce Republiki Radzieckiej obali\u0107 nie mo\u017cna i \u017ce zdo\u0142amy przyci\u0105gn\u0105\u0107 na pomoc wszystkie pozosta\u0142e republiki \u015bwiata.\\n29 kwietnia 1920\\n[W\u0142odzimierz Lenin,\u00a0Dzie\u0142a wszystkie, t. 41, Warszawa 1988]\\n\u2042\\nKa\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:\\nProjekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl.Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\\n\u2042\\nPrezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":2038},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"24\u201330 kwietnia 1920\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Sofii\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e\",\"name\":\"michailovam\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"michailovam\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/author\/michalowam\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"24\u201330 kwietnia 1920 - Instytut Polski w Sofii","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"24\u201330 kwietnia 1920 - Instytut Polski w Sofii","og_description":"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/","og_site_name":"Instytut Polski w Sofii","article_published_time":"2020-07-02T11:48:38+00:00","article_modified_time":"2020-07-02T12:44:36+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":2038,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"michailovam","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"michailovam","Szacowany czas czytania":"12 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/","name":"24\u201330 kwietnia 1920","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-scaled.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-300x239.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-1024x815.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-scaled.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-scaled.jpg","datePublished":"2020-07-02T11:48:38+02:00","dateModified":"2020-07-02T12:44:36+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2020-07-02","endDate":"2020-07-02","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA\u00a0na zlecenie\u00a0Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.\n\u2042\nSemen Petlura, przyw\u00f3dca Ukrai\u0144skiej Republiki Ludowej, podpisuje z Polsk\u0105 \u2013 24 kwietnia \u2013 wojskow\u0105 konwencj\u0119 w sprawie wsp\u00f3lnej ofensywy na Ukrainie. 25 kwietnia J\u00f3zef Pi\u0142sudski, jako w\u00f3dz po\u0142\u0105czonych si\u0142, rozpoczyna ofensyw\u0119 na odcinku od Prypeci do Dniestru, zdobywaj\u0105c w ci\u0105gu trzech dni \u017bytomierz, Koziatyn i Czarnobyl \u2013 w tym w\u0119z\u0142y komunikacyjne, co dezorganizuje front bolszewicki. Polskie wojska bior\u0105 25 tysi\u0119cy je\u0144c\u00f3w, 120 armat, tysi\u0105ce wagon\u00f3w kolejowych z zawarto\u015bci\u0105. 26 kwietnia J\u00f3zef Pi\u0142sudskiego og\u0142asza odezw\u0119 do Ukrai\u0144c\u00f3w, \u017ce celem wojsk polskich jest odbudowa niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa ukrai\u0144skiego. 29 kwietnia bolszewicy ustanawiaj\u0105 Michai\u0142a Tuchaczewskiego dow\u00f3dc\u0105 Frontu Zachodniego. W Poznaniu robotnicy strajkuj\u0105, \u017c\u0105daj\u0105c podwy\u017cek.\nDzia\u0142ania na Ukrainie, kwiecie\u0144-maj 1920.[w:] A. Przybylski, \u201eWojna Polska 1918-1921\u201d.Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej\n\u2042\nZ ARTYKU\u0141U W \u201eGAZECIE ROBOTNICZEJ\u201d:\nOd miesi\u0119cy rz\u0105dzi ju\u017c u nas w\u0142adza koalicyjna. A jednak my, Polacy na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, nie jeste\u015bmy jeszcze r\u00f3wnouprawnieni.\nNiemcy, kt\u00f3rzy w stosunku do Koalicji zachowuj\u0105 si\u0119 prowokuj\u0105co, Niemcy, kt\u00f3rzy szykuj\u0105 wrogie dla niej demonstracje, ci sami Niemcy s\u0105 dot\u0105d uprzywilejowani. My za\u015b, Polacy, kt\u00f3rzy\u015bmy podczas strasznej wojny \u015bwiatowej walczyli w jednych szeregach z koalicjantami, kt\u00f3rzy d\u0105\u017cyli\u015bmy zawsze do \u015bcis\u0142ej z Koalicj\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy, licz\u0105c si\u0119 z wszystkimi jej wymaganiami, my jeste\u015bmy nadal \u201eobywatelami drugiej klasy\u201d.\nBo kt\u00f3\u017c naprawd\u0119 rz\u0105dzi na \u015al\u0105sku G\u00f3rnym? Czy koalicja? Nie. Na \u015al\u0105sku G\u00f3rnym rz\u0105dz\u0105 naprawd\u0119 jeszcze Niemcy, kt\u00f3rzy z brutalno\u015bci\u0105 sobie w\u0142a\u015bciw\u0105 potrafili utr\u0105ci\u0107 ka\u017cdy niedogadzaj\u0105cy im rozkaz koalicyjny. [\u2026] Robotnik polski na taki stan rzeczy si\u0119 nie zgodzi. Nie po to popierali\u015bmy polityk\u0119 Koalicji przez lata wojny, nie po to dawali\u015bmy ochotnik\u00f3w do wojsk walcz\u0105cych z Prusakami, nie po to wreszcie zla\u0142 si\u0119 \u015al\u0105sk G\u00f3rny krwi\u0105 bohatersk\u0105 powsta\u0144c\u00f3w, by\u015bmy dzi\u015b wraca\u0107 mieli pod jarzmo pruskie z \u0142aski koalicyjnej.\nKatowice, 24 kwietnia 1920\n[\u017b\u0105damy r\u00f3wnouprawnienia, \u201eGazeta Robotnicza\u201d nr 94\/1920]\n\u00a0\nZ INFORMACJI \u201eKURIERA WARSZAWSKIEGO\u201d:\nWczoraj odby\u0142y si\u0119 we wszystkich wi\u0119kszych miastach na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku wielkie demonstracje polskie. Uchwalono rezolucje, domagaj\u0105ce si\u0119 od komisji plebiscytowej zniesienia niemieckiej Sicherheitspolizei [Policja Bezpiecze\u0144stwa] i zast\u0105pienia jej przez milicj\u0119, kt\u00f3rej sk\u0142ad odpowiada\u0142by stosunkom narodowo\u015bciowym na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Rezolucje \u017c\u0105daj\u0105 dalej wydania zakazu wywozu \u015brodk\u00f3w leczniczych i chemikali\u00f3w ze \u015al\u0105ska do Niemiec.\nWarszawa, 26 kwietnia 1920\n[Demonstracje na \u015al\u0105sku,\u00a0\u201eKurier Warszawski: wydanie wieczorne\u201d 115\/1920]\nKwiecie\u0144 1920.Genera\u0142 Antoni Listowski (pierwszy z lewej) podczas rozmowy z atamanem Semenem Petlur\u0105 (drugi z lewej).Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe\n\u00a0\nJ\u00d3ZEF PI\u0141\u00adSUD\u00adSKI W\u00a0ODE\u00adZWIE DO MIE\u00adSZKA\u0143\u00adC\u00d3W UKRA\u00adI\u00adNY:\nWoj\u00adska Rze\u00adczy\u00adpo\u00adspo\u00adli\u00adtej Pol\u00adskiej na roz\u00adkaz m\u00f3j ru\u00adszy\u00ad\u0142y na\u00adprz\u00f3d, wst\u0119\u00adpu\u00adj\u0105c g\u0142\u0119\u00adbo\u00adko na zie\u00admi\u0119 Ukra\u00adi\u00adny.\nLud\u00adno\u00ad\u015bci ziem tych czy\u00adni\u0119 wia\u00addo\u00admym, \u017ce woj\u00adska pol\u00adskie usu\u00adn\u0105 z\u00a0te\u00adre\u00adn\u00f3w, przez na\u00adr\u00f3d ukrai\u0144\u00adski za\u00admie\u00adszka\u00adnych, ob\u00adcych naje\u017ad\u017a\u00adc\u00f3w, prze\u00adciw\u00adko kt\u00f3rym lud ukra\u00adi\u0144\u00adski po\u00adwsta\u0142 z\u00a0or\u0119\u00ad\u017cem w\u00a0r\u0119\u00adku, broni\u0105c swych sadyb przed gwa\u0142tem, rozbojem i grabie\u017c\u0105. Wojska polskie pozostan\u0105 na Ukrainie przez czas potrzebny po to, aby w\u0142adz\u0119 na ziemiach tych m\u00f3g\u0142 obj\u0105\u0107 prawy rz\u0105d ukrai\u0144ski.\nRa\u00adzem z\u00a0woj\u00adska\u00admi pol\u00adski\u00admi wra\u00adca\u00adj\u0105 na Ukra\u00adi\u00adn\u0119 sze\u00adre\u00adgi wa\u00adlecz\u00adnych jej sy\u00adn\u00f3w pod wo\u00addz\u0105 ata\u00adma\u00adna g\u0142\u00f3w\u00adne\u00adgo, Se\u00adme\u00adna Pe\u00adtlu\u00adry, kt\u00f3re w\u00a0Rze\u00adcz\u00adpo\u00adspo\u00adli\u00adtej Pol\u00adskiej zna\u00adla\u00adz\u0142y schron i\u00a0pomoc w\u00a0naj\u00adci\u0119\u017c\u00adszych dniach pr\u00f3by dla lu\u00addu ukra\u00adi\u0144\u00adskie\u00adgo. [\u2026]\nWzy\u00adwam na\u00adr\u00f3d ukra\u00adi\u0144\u00adski i\u00a0wszy\u00adst\u00adkich mie\u00adszka\u0144\u00adc\u00f3w tych ziem, aby nio\u00ads\u0105c cier\u00adp\u00adli\u00adwie ci\u0119\u017cary, ja\u00adkie trud\u00adny czas woj\u00adny na\u00adk\u0142a\u00adda, do\u00adpo\u00adma\u00adga\u00adli w mia\u00adr\u0119 swych si\u0142 woj\u00adsku Rzeczypospoli\u00adtej Pol\u00adskiej w\u00a0je\u00adgo krwa\u00adwej wal\u00adce o\u00a0ich w\u0142a\u00adsne \u017cy\u00adcie i\u00a0wol\u00adno\u015b\u0107.\nWarszawa, 26 kwietnia 1920\n[Polska uznaje Ukrain\u0119, \u201eDziennik Cieszy\u0144ski\u201d nr 97, 1920]\n\u00a0\nATAMAN SEMEN PETLURA W ODEZWIE DO NARODU UKRAI\u0143SKIEGO:\nNarodzie Ukrainy! Ciernist\u0105 drog\u0105 tocz\u0105 si\u0119 Twoje dzieje. Ot\u00f3\u017c ju\u017c trzy lata mija, jak usi\u0142ujesz zaprowadzi\u0107 \u0142ad w swojej republice, zdoby\u0107 dla siebie wolno\u015b\u0107, r\u00f3wno\u015b\u0107 i niepodleg\u0142o\u015b\u0107, walcz\u0105c z czerwonymi naje\u017ad\u017acami \u2013 moskiewskimi bolszewikami. Z\u0142o\u017cy\u0142e\u015b wielkie ofiary na polu bitwy. [\u2026] Trzy lata, narodzie ukrai\u0144ski, walczy\u0142e\u015b sam, zapomniany przez wszystkie narody \u015bwiata, albowiem wrogowie Twoi nie spali i wszelkimi sposobami prowokowali Ci\u0119, nie przyznaj\u0105c Ci nawet prawa zwa\u0107 si\u0119 mianem Ukrai\u0144c\u00f3w, mianem narodu ukrai\u0144skiego. Dzi\u015b dokonuje si\u0119 wielka przemiana. [\u2026] Rzeczpospolita Polska wesz\u0142a na drog\u0119 okazania realnej pomocy Ukrai\u0144skiej Republice Ludowej w jej walce z moskiewskimi okupantami, daj\u0105c mo\u017cno\u015b\u0107 u siebie formowa\u0107 si\u0119 oddzia\u0142om jej armii i ta armia idzie teraz walczy\u0107 z wrogami Ukrainy. [\u2026] Wsp\u00f3ln\u0105 walk\u0105 zaprzyja\u017anionych armii \u2013 ukrai\u0144skiej i polskiej \u2013 naprawimy b\u0142\u0119dy przesz\u0142o\u015bci, a krew, wsp\u00f3lnie przelana w bojach przecz odwiecznemu historycznemu wrogowi, Moskwie, kt\u00f3ry ongi\u015b zgubi\u0142 Polsk\u0119 i zaprzepa\u015bci\u0142 Ukrain\u0119, u\u015bwi\u0119ci nowy okres wzajemnej przyja\u017ani ukrai\u0144skiego i polskiego narodu.\nWinnica, 26 kwietnia 1920\n[Odezwa g\u0142\u00f3wnego atamana Petlury,\u00a0\u201eMonitor Polski\u201d nr 97\/1920]\nPolski plakat propagandowy z 1920 roku.Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej\nPPOR. MIECZYS\u0141AW LEPECKI\u00a0(1 DYWIZJA PIECHOTY):\nZza zakr\u0119tu wyjecha\u0142o pancerne auto i skierowa\u0142o si\u0119 na nas. [\u2026] Odezwa\u0142 si\u0119 przeci\u0105g\u0142y, r\u00f3wnomierny, twardy terkot karabinu maszynowego. W jednej sekundzie ulica pokry\u0142a si\u0119 cia\u0142ami zabitych i rannych \u017co\u0142nierzy. W chwil\u0119 potem odezwa\u0142o si\u0119 par\u0119 kr\u00f3tkich wybuch\u00f3w r\u0119cznych granat\u00f3w, rzuconych w \u015blad za uciekaj\u0105cym potworem. [\u2026] Z tej strasznej chwili pozosta\u0142a mi w pami\u0119ci tylko wykrzywiona okropnym, nieludzkim jakim\u015b \u015bmiechem twarz kobiety, wygl\u0105daj\u0105cej przez okno pobliskiego domu. [\u2026] Samoch\u00f3d nie zatrzyma\u0142 si\u0119 przy nas ani sekundy, lecz\u00a0oddali\u0142 si\u0119 tak szybko, jak mu silnik pozwoli\u0142. [\u2026] Nie ujecha\u0142 jednak daleko, na jednej z najbli\u017cszych ulic zosta\u0142 przez nasze oddzia\u0142y zdobyty, a za\u0142oga sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z dw\u00f3ch ludzi \u2013 zabita. \u017bo\u0142nierze nasi [\u2026] do za\u0142\u00f3g samochod\u00f3w pancernych, p\u0142atowc\u00f3w czy te\u017c poci\u0105g\u00f3w pancernych odnosili si\u0119 nadzwyczaj nienawistnie.\n\u017bytomierz, 26 kwietnia 1920\n\u017bytomierz, karmiony wiadomo\u015bciami o Polsce i wojsku polskim ze \u017ar\u00f3de\u0142 sowieckich, s\u0105dzi\u0142, \u017ce nasze oddzia\u0142y to jakie\u015b bandy ubrane w \u0142achmany, na wp\u00f3\u0142 rozb\u00f3jnicze i \u017cyj\u0105ce z rekwizycji. Tymczasem zobaczy\u0142 co\u015b wr\u0119cz przeciwnego, co\u015b, co zaskoczy\u0142o go zupe\u0142nie. Powitaniom licznych tam Polak\u00f3w i innych narodowo\u015bci, nieprzyja\u017anie do ustroju sowieckiego nastrojonych, nie by\u0142o ko\u0144ca. [\u2026] Oficer\u00f3w wyrywano sobie na ulicach z r\u0105k, chc\u0105c mie\u0107 ich u siebie na kwaterach. Dziewcz\u0119ta biega\u0142y za \u017co\u0142nierzami w spos\u00f3b zgo\u0142a natarczywy. [\u2026]\nNa drugi dzie\u0144 na ulicach rozlepiono mn\u00f3stwo proklamacji. Wi\u0119c przede wszystkim zbiera\u0142y si\u0119 wielkie t\u0142umy przed odezw\u0105 Naczelnego Wodza, wydrukowan\u0105 w dw\u00f3ch j\u0119zykach: polskim i ukrai\u0144skim. Nie brak\u0142o te\u017c czytelnik\u00f3w przed odezwami Petlury.\n\u017bytomierz, 27 kwietnia 1920\n[Mieczys\u0142aw Lepecki,\u00a0W blaskach wojny, Warszawa 1926]\n\u00a0\nPPOR. MAR. KAROL TAUBE\u00a0(DOW\u00d3DCA MOTOR\u00d3WKI BOJOWEJ FLOTYLLI PI\u0143SKIEJ):\n\u201ePancerny\u201d mkn\u0105\u0142 ca\u0142\u0105 moc\u0105. Za nim wyci\u0105ga\u0142y co si\u0142 motor\u00f3wki, wygl\u0105da\u0142o to tak, jakby psy goni\u0142y dzika. Na horyzoncie ledwie dymki ju\u017c wida\u0107. To flotylla nieprzyjacielska. \u201eCa\u0142\u0105 moc\u0105 naprz\u00f3d\u201d \u2013 wrzeszczy dow\u00f3dca okr\u0119tu. \u2013 \u201eJu\u017c idzie ca\u0142\u0105 moc\u0105 \u2013 odpowiada ponuro maszynista. \u2013 [\u2026] Kocio\u0142 nie wytrzyma, panie poruczniku.\u201d \u2013 \u201eWytrzyma!\u201d \u2013 ryczy g\u0142os w tubie.\nFlotylla, min\u0105wszy kra\u0144ce Czarnobyla, znalaz\u0142a si\u0119 w\u015br\u00f3d ogromnej niziny, otwartej po obu brzegach Prypeci. [\u2026] Zarycza\u0142, zadymi\u0142 \u201ePancerny\u201d [\u2026]. Artylerzy\u015bci skacz\u0105 w chmurze dymu ko\u0142o swych dzia\u0142, uwijaj\u0105 si\u0119, by\u00a0nad\u0105\u017cy\u0107 komendzie. \u201ePancerny\u201d a\u017c dr\u017cy od huku. Pociski nieprzyjacielskie [\u2026] wyj\u0105 w powietrzu. Wysokie na kilkana\u015bcie metr\u00f3w fontanny z szumem tryskaj\u0105 jedna za drug\u0105. [\u2026] S\u0142up wody zwali\u0142 si\u0119 na dzi\u00f3b i z szumem rozla\u0142 si\u0119 po pok\u0142adzie \u2013 wszyscy spojrzeli po sobie, ten i \u00f3w z lekka poblad\u0142. Naraz olbrzymia kolumna ognia i dymu wystrzeli\u0142a wysoko ponad lasem. \u201eKanonierka dosta\u0142a! Pali si\u0119! Pali si\u0119! Tonie!\u201d \u2013 rozleg\u0142y si\u0119 triumfalne g\u0142osy na mostku. [\u2026] Ogie\u0144 nieprzyjacielski usta\u0142 zupe\u0142nie. Tylko kominy silnie dymi\u0142y. Flotylla nieprzyjacielska szybko uchodzi\u0142a w d\u00f3\u0142 rzeki ku widniej\u0105cej z dala sinej wst\u0119dze Dniepru.\nPrype\u0107 (dop\u0142yw Dniepru), 27 kwietnia 1920\n[Karol Taube,\u00a0Figle diablika b\u0142ot pi\u0144skich: ze wspomnie\u0144 marynarza, Warszawa 1937]\n\u00a0\nWINCENTY RZYMOWSKI\u00a0(DZIENNIKARZ I PUBLICYSTA):\nW szeregach \u017co\u0142nierskich umil\u00adk\u0142a weso\u0142a pie\u015b\u0144 legionowa. S\u0142ycha\u0107 tylko miarowy odg\u0142os krok\u00f3w i da\u00adleki, leniwy turkot ci\u0105gn\u0105cych za nami tren\u00f3w. I te dwa odg\u0142osy, w okr\u0119gu kilkunastu, mo\u017ce kilkudzie\u00adsi\u0119ciu kilometr\u00f3w, doko\u0142a, stanowi\u0105 jedyny puls tej ziemi, \u015bpi\u0105cej jakim\u015b nie\u017cywym, odr\u0119twia\u0142ym snem. A przecie\u017c t\u0119dy, drog\u0105, po kt\u00f3\u00adrej ci\u0105gnie nasz oddzia\u0142, przelecia\u0142 dwa dni temu huragan polskiego natarcia, roztr\u0105caj\u0105c w drzazgi dwu\u00adnast\u0105 bolszewick\u0105 armi\u0119, kt\u00f3ra tutaj, na tych w\u0142a\u015bnie polach, trzyma\u0142a od miesi\u0105ca nieust\u0119pliw\u0105, czujn\u0105 stra\u017c. [\u2026]\nGdyby nie stosy drut\u00f3w, kolczastych, porzucane tu i owdzie, wzd\u0142u\u017c go\u015bci\u0144ca, gdyby nie po\u0142amane auta, nie trupy ko\u0144\u00adskie i \u015bwie\u017ce ludzkie mogi\u0142y, trudno by by\u0142o z oblicza ziemi odgadn\u0105\u0107, \u017ce co\u015b wielkiego na niej i dla niej si\u0119 dzieje, \u017ce jaki\u015b wyrok tutaj za\u00adpada, \u017ce co\u015b w jej losie prze\u0142amuje si\u0119 i rozstrzyga. Jest jaka\u015b bezgraniczna bierno\u015b\u0107 w charakterze Ukrainy, ale bierno\u015b\u0107 zamkni\u0119ta w sobie, dzika i odporna. Gdy wkracza oddzia\u0142 nasz do wsi ukrai\u0144skiej, zachowanie ludno\u015bci jest takie, jak gdyby wkroczenie to nie by\u0142o \u017cadnym dla niej zdarzeniem. Wita wojska nasze bez cienia niech\u0119ci; owszem, wita je \u017cyczliwie dzi\u0119kuj\u0105c za przep\u0119dzenie rz\u0105d\u00f3w sowieckich, kt\u00f3re przeklina, jako piekieln\u0105 d\u0142awi\u0105c\u0105 zmor\u0119 ucisku i rozboju. Ale na tym ko\u0144czy si\u0119 w\u0105tek jej uczu\u0107. Dalej go\u015bcinno\u015b\u0107 jej nie si\u0119ga.\nNa postoju w Kurniach, 28 kwietnia 1920\n[Wincenty Rzymowski,\u00a0Szlakiem kijowskim. Wra\u017cenia i notatki wojenne,\u00a0\u201eRomans i Powie\u015b\u0107\u201d nr 22\/1920]\n1920.Ameryka\u0144ska Misja Pomocy \u2013 rozdawanie m\u0105ki ludno\u015bci cywilnej.Fot. O\u015brodek KARTA\nZ INFORMACJI \u201eGAZETY POZNA\u0143SKIEJ\u201d:\nRano na dziedzi\u0144cu zamkowym zebra\u0142y si\u0119 t\u0142umy, kt\u00f3re wys\u0142a\u0142y deputacj\u0119 do pana ministra [Mariana] Seydy z \u017c\u0105daniem natychmiastowego podwy\u017cszenia zarobk\u00f3w. W czasie toczenia si\u0119 uk\u0142ad\u00f3w z ministrem t\u0142umy na podw\u00f3rzu zamkowym naciera\u0142y coraz silniej i coraz gwa\u0142towniej. Policja usi\u0142owa\u0142a je uspokoi\u0107. [\u2026] Tymczasem oko\u0142o godziny drugiej po po\u0142udniu zjawi\u0142 si\u0119 drugi poch\u00f3d demonstracyjny z \u017c\u0105daniem, aby zarobki natychmiast i bezzw\u0142ocznie zosta\u0142y podwy\u017cszone. [\u2026] Demonstranci nacierali [\u2026] na policj\u0119. Z t\u0142umu pad\u0142y strza\u0142y. [\u2026] Policja da\u0142a teraz kilka strza\u0142\u00f3w w powietrze, ale demonstranci powitali to szyderstwem i \u015bmiechami. Wobec tego policja zacz\u0119\u0142a do nich strzela\u0107. Pad\u0142y dwa trupy, jeden z demonstrant\u00f3w zosta\u0142 ci\u0119\u017cko i kilku l\u017cej rannych. [\u2026]\nMinisterstwo dekretowa\u0142o natychmiast stan obl\u0119\u017cenia na miasto Pozna\u0144 i oba powiaty pozna\u0144skie [\u2026]. Nast\u0105pi\u0105 obostrzenia, ustaje swoboda zebra\u0144, a wchodz\u0105 w \u017cycie znowu s\u0105dy dora\u017ane.\nPozna\u0144, 28 kwietnia 1920\n[Krwawe starcia w Poznaniu, \u201eGazeta Pozna\u0144ska\u201d nr 98\/1920]\n\u00a0\nW\u0141ODZIMIERZ LENIN\u00a0(PRZYW\u00d3DCA PARTII BOLSZEWICKIEJ)\u00a0NA WSZECHROSYJSKIM ZJE\u0179DZIE ROBOTNIK\u00d3W ZAK\u0141AD\u00d3W PRODUKCJI SZK\u0141A I PORCELANY:\nJak wida\u0107, wp\u0142ywy imperialist\u00f3w francuskich wzi\u0119\u0142y g\u00f3r\u0119 w sferach rz\u0105dowych Polski. Prowadzon\u0105 ostatnio polityk\u0119 lawirowania wok\u00f3\u0142 toczonych z nami rokowa\u0144 o zawarcie pokoju rz\u0105d polski postanowi\u0142 zarzuci\u0107 i rozpocz\u0105\u0142 dzia\u0142ania wojenne [\u2026]. Wymaga to od nas najbardziej zdecydowanej i niezw\u0142ocznej obrony interes\u00f3w proletariatu. Nie w\u0105tpimy, \u017ce zdo\u0142amy interesy te obroni\u0107, nie w\u0105tpimy, \u017ce ta nowa pr\u00f3ba imperialist\u00f3w Ententy, zmierzaj\u0105ca do zd\u0142awienia Rosji Radzieckiej, zako\u0144czy si\u0119 takim samym fiaskiem, jak awantura [carskich genera\u0142\u00f3w] Denikina i Ko\u0142czaka. Rzecz jasna, \u017ce Polska korzysta z ca\u0142kowitego wsparcia wojskowego ze strony Francji, Anglii i ca\u0142ej Ententy. [\u2026]\nWojna z Polsk\u0105 zosta\u0142a nam narzucona. [\u2026] Powinni\u015bmy wyja\u015bni\u0107 wszystkim robotnikom i ch\u0142opom, dlaczego Polska pod\u017cegana przez Entent\u0119 wszcz\u0119\u0142a z nami wojn\u0119. Powinni\u015bmy wyja\u015bni\u0107, \u017ce uczyniono to w tym celu, by\u00a0zwi\u0119kszy\u0107 barier\u0119, pog\u0142\u0119bi\u0107 przepa\u015b\u0107, kt\u00f3ra oddziela od\u00a0nas proletariat Niemiec. [\u2026]\nTrzeba doprowadzi\u0107 proletariack\u0105 dyscyplin\u0119 pracy do\u00a0najwy\u017cszego stopnia, a wtedy b\u0119dziemy niezwyci\u0119\u017ceni. Udowodnimy, \u017ce Republiki Radzieckiej obali\u0107 nie mo\u017cna i \u017ce zdo\u0142amy przyci\u0105gn\u0105\u0107 na pomoc wszystkie pozosta\u0142e republiki \u015bwiata.\n29 kwietnia 1920\n[W\u0142odzimierz Lenin,\u00a0Dzie\u0142a wszystkie, t. 41, Warszawa 1988]\n\u2042\nKa\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:\nProjekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl.Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\n\u2042\nPrezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/NAC_1-H-391-scaled.jpg","width":2560,"height":2038},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/02\/24-30-kwietnia-1920\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"24\u201330 kwietnia 1920"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/","name":"Instytut Polski w Sofii","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e","name":"michailovam","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g","caption":"michailovam"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/author\/michalowam\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2671","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2671"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2671\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2672,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2671\/revisions\/2672"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2662"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2671"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2671"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2671"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}