{"id":2706,"date":"2020-07-07T14:28:45","date_gmt":"2020-07-07T12:28:45","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?p=2706"},"modified":"2020-07-07T14:33:14","modified_gmt":"2020-07-07T12:33:14","slug":"1-7-maja-1920","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/","title":{"rendered":"1\u20137 maja 1920"},"content":{"rendered":"\n

\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0<\/strong>O\u015brodek KARTA<\/strong><\/a>\u00a0na zlecenie\u00a0<\/strong>Biura Programu NIEPODLEG\u0141A<\/strong><\/a>, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

1\u20137 maja 1920<\/strong><\/p>\n

W Piotrogrodzie w pochodzie 1 maja niesiony jest transparent: \u201eWarszawa b\u0119dzie sowiecka, za to r\u0119czy Armia Czerwona!\u201d. Przeciw ofensywie w g\u0142\u0105b Ukrainy protestuj\u0105 komuni\u015bci na terenie Polski i Bia\u0142orusi. Armia sowiecka cofa si\u0119 w bez\u0142adzie; rozbita zostaje 12 Armia, wskutek czego dow\u00f3dztwo Frontu Po\u0142udniowo-Zachodniego podejmuje decyzj\u0119 o rezygnacji z obrony Kijowa i wycofaniu reszty wojsk sowieckich za Dniepr. 7 maja wieczorem pierwsze oddzia\u0142y polskie wkraczaj\u0105 do miasta. 7 maja Sejm uchwala ustaw\u0119 o likwidacji serwitut\u00f3w na terenie b. Kr\u00f3lestwa Polskiego. Akt ten ma na celu zaspokojenie potrzeb wynikaj\u0105cych z niedostatku ziemi w\u015br\u00f3d ludno\u015bci ch\u0142opskiej.<\/strong><\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

Juliusz Zdanowski<\/strong> (polityk zwi\u0105zany z Narodow\u0105 Demokracj\u0105, dzia\u0142acz gospodarczy)<\/strong> w dzienniku:<\/strong><\/p>\n

Ch\u0142\u00f3d. Naturalnie tramwaje, doro\u017cki \u2013 wszystko stoi. Poch\u00f3d socjalistyczny bardzo liczny. Wi\u0119kszy jak w roku zesz\u0142ym. By\u0142y chor\u0105gwie: \u201eNiech \u017cyje Polska sowiecka\u201d, \u201eNiech \u017cyj\u0105 rady robotnicze\u201d, \u201ePrecz z sejmem\u201d itd., ale to wszystko nie\u015bli ludzie dobrze ubrani (mimo dzisiejszej dro\u017cyzny), syci, u\u015bmiechni\u0119ci. […] Gdziem widzia\u0142 t\u0142um, szed\u0142 [on] wyj\u0105tkowo spokojnie, bez zrzucania kapeluszy [\u2026] przechodniom, bez przeszkadzania w pracy tym, co pracowa\u0107 chcieli. Po biurach i sklepach \u017cadnych \u0142azik\u00f3w, nakazuj\u0105cych strajk, nie by\u0142o. Jednak napisy \u201eNiech \u017cyje Lenin\u201d, \u201ePrecz z wojn\u0105\u201d, \u201ePrecz z Francj\u0105\u201d (!) ka\u017c\u0105 wnioskowa\u0107, \u017ce to obce pieni\u0105dze i wp\u0142ywy s\u0105 w ruchu. […] Ale co to ci\u0105g\u0142e \u015bwi\u0119towanie kraj kosztuje. Pojutrze trzeba znowu kontrdemonstracj\u0119 urz\u0105dza\u0107. P\u0142acimy za pogl\u0105dowe obuczanie obywateli.<\/p>\n

Warszawa, 1 maja 1920<\/p>\n

[Dziennik Juliusza Zdanowskiego<\/em>, t. 3: 4 VIII 1919 \u2013 28 III 1921<\/em>, Szczecin 2014]<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

P\u0142ock, maj 1920.
Demonstracja komunistyczna.
Fot. Instytut Polski im. Gen. Sikorskiego w Londynie \/ O\u015brodek KARTA<\/p>\n

J\u00f3zef Pi\u0142sudski w li\u015bcie do p\u00f3\u017aniejszej \u017cony Aleksandry Szczerbi\u0144skiej:<\/strong><\/p>\n

Pierwszy krok sko\u0144czony, musicie teraz by\u0107 bardzo zdziwieni i troch\u0119 przera\u017ceni tymi wielkimi sukcesami, a ja tymczasem teraz przygotowuj\u0119 drugi i ustawiam do\u00a0niego wojska i materia\u0142y tak, aby by\u0142 r\u00f3wnie skuteczny jak pierwszy. Dot\u0105d rozbi\u0142em w puch ca\u0142\u0105 12 Armi\u0119 bolszewick\u0105, ale to istotnie w puch: prawie po\u0142ow\u0119 jej sk\u0142adu mam jako je\u0144c\u00f3w; od liczby materia\u0142u wzi\u0119tego a\u017c si\u0119 w g\u0142owie kr\u0119ci, reszta w wielkim stopniu jest zdemoralizowana i rozsypana, a strata moja jest niezwykle ma\u0142a; na ca\u0142ym froncie nie nalicz\u0119 150 zabitych i 300 rannych. Wygra\u0142em t\u0119 wielk\u0105 bitw\u0119 \u015bmia\u0142ym planem i nadzwyczajn\u0105 energi\u0105 w wykonaniu.<\/p>\n

R\u00f3wne, 1 maja 1920<\/p>\n

[\u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d, t. 3, Londyn 1951]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Artur Popiel, kapitan armii Denikina, w \u201eIlustrowanym Kurierze Codziennym\u201d:<\/strong><\/p>\n

Podczas mego kilkusetwiorstowego pochodu przez Ukrain\u0119 [\u2026] mia\u0142em sposobno\u015b\u0107 cz\u0119stej rozmowy z ch\u0142opami i dzia\u0142aczami na wsi, kt\u00f3rzy dowiedziawszy si\u0119, \u017ce jestem Polakiem, mimo moich z\u0142otych pagon\u00f3w (szlif), ch\u0119tnie wypowiadali si\u0119 przede mn\u0105. Postaram si\u0119 stre\u015bci\u0107 swoje wra\u017cenia zupe\u0142nie obiektywnie, unikaj\u0105c jakichkolwiek wywod\u00f3w.<\/p>\n

Masa ch\u0142opska nie chce ani Denikina, ani bolszewik\u00f3w, zupe\u0142nie jasno zapowiada na wiosn\u0119 po robotach og\u00f3lne przeciw bolszewikom powstanie i daje do poznania, \u017ce ten utrzyma si\u0119 przy w\u0142adzy, kto przeprowadzi reform\u0119 agrarn\u0105, kto nawet za wykup nadzieli ich ziemi\u0105. To jest ich dogmat. Jaki\u015b czas oczekiwano Niemc\u00f3w, kt\u00f3rych si\u0119 boj\u0105 i nienawidz\u0105, potem posz\u0142y s\u0142uchy, \u017ce Polacy id\u0105\u2026 S\u0142uch ten by\u0142 przyjmowany po wsiach na po\u0142udniu nie tylko \u017cyczliwie, ale wprost rado\u015bnie. Bardziej optymistycznie nastrojeni rozpowiadali cuda o porz\u0105dku, jaki panuje w Polsce\u2026 o tanio\u015bci\u2026 o polskiej reformie agrarnej\u2026 Pesymi\u015bci, machn\u0105wszy r\u0119k\u0105, rzucali: \u201eA niech i czort przyjdzie. Byle zrobili porz\u0105dek. Trzeba ju\u017c zacz\u0105\u0107 \u017cy\u0107, a bez porz\u0105dku nie ma \u017cycia\u201d. Jednakowo\u017c poj\u0119cie porz\u0105dku nie \u0142\u0105czy si\u0119 u nich stanowczo z poj\u0119ciem denikinowc\u00f3w, a tym bardziej komunist\u00f3w.<\/p>\n

Krak\u00f3w, 2 maja 1920<\/p>\n

[\u201eNiech i czort przyjdzie, byle zrobi\u0142 porz\u0105dek\u201d. T\u0119sknota ludu ukrai\u0144skiego za wojskiem polskim, \u201e<\/em>Ilustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 120\/1920]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Z komunikatu Sztabu Generalnego:<\/strong><\/p>\n

Na Podolu i Wo\u0142yniu nasza ofensywa w dalszym ci\u0105gu rozwija si\u0119 pomy\u015blnie. Na Polesiu oddzia\u0142y nasze w \u015bmia\u0142ym wypadzie rozbi\u0142y 415 pu\u0142k bolszewicki, zdobywaj\u0105c trzy dzia\u0142a z zaprz\u0119giem, cztery karabiny maszynowe oraz kilkudziesi\u0119ciu je\u0144c\u00f3w. Na Bia\u0142orusi samolot eskadry wielkopolskiej, prowadzony przez sier\u017canta \u0141agod\u0119, w trakcie wywiad\u00f3w nad stacj\u0105 Prijamino zosta\u0142 zaatakowany przez trzy nieuporty [samoloty] nieprzyjacielskie. Jeden z nich, ci\u0119\u017cko uszkodzony w walce powietrznej, zmuszony zosta\u0142 do wyl\u0105dowania na naszym terenie.<\/p>\n

Warszawa, 3 maja 1920<\/p>\n

[Komunikat sztabu gen. z dnia 3 b.m., <\/em>\u201eDziennik Pozna\u0144ski\u201d nr 103\/1920]<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wo\u0142y\u0144, 1919\u201320.
Polscy \u017co\u0142nierze nad Stochodem.
Fot. O\u015brodek KARTA<\/p>\n

Wojciech Tr\u0105mpczy\u0144ski <\/strong>(marsza\u0142ek Sejmu Ustawodawczego) w przem\u00f3wieniu: <\/strong><\/p>\n

Or\u0142y nasze nios\u0105 dzi\u015b ludno\u015bci, zamieszkuj\u0105cej Wo\u0142y\u0144, Podole i Kijowszczyzn\u0119, porz\u0105dek i wolno\u015b\u0107, nios\u0105 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo pokoju, nios\u0105 tej ludno\u015bci mo\u017cliwo\u015b\u0107 spokojnej pracy i pewno\u015b\u0107, \u017ce nikt jej owoc\u00f3w pracy nie zagrabi. Je\u015bli z powodu post\u0119pu wojsk naszych pos\u0105dzaj\u0105 nas o zaborczo\u015b\u0107, to zapewni\u0107 mo\u017cemy, \u017ce nie mieliby\u015bmy sumienia po\u015bwi\u0119ca\u0107 krwi chocia\u017cby jednego polskiego \u017co\u0142nierza na to, aby si\u0119 miesza\u0107 do wewn\u0119trznych stosunk\u00f3w s\u0105siedzkich narod\u00f3w, lub aby gwa\u0142tem przy\u0142\u0105czy\u0107 do Rzeczpospolitej Polskiej cho\u0107by jeden powiat, kt\u00f3rego ludno\u015b\u0107 w swej wi\u0119kszo\u015bci do niej nale\u017ce\u0107 nie chce. Prowadz\u0105c narzucon\u0105 nam wojn\u0119, walczymy w pierwszym rz\u0119dzie o to, aby nadal nie ci\u0105\u017cy\u0142a nad nami ci\u0105g\u0142a zmora nowej wojny, zmora parali\u017cuj\u0105ca nasz\u0105 prac\u0119. Winni\u015bmy si\u0119 zatem postara\u0107 o takie strategiczne granice, kt\u00f3re by now\u0105 wojn\u0119 robi\u0142y nieprawdopodobn\u0105. [\u2026] Zwyci\u0119stwa or\u0119\u017ca polskiego zbli\u017caj\u0105 nas szybkim krokiem do tak upragnionego pokoju i to pokoju nie tylko na naszym wschodzie. Je\u017celi Europa przyczyni\u0142a si\u0119 do wyzwolenia Polski, to teraz Polska or\u0119\u017cem swym uratowa\u0142a spok\u00f3j Europy.<\/p>\n

Warszawa, 4 maja 1920<\/p>\n

[Sprawozdanie stenograficzne ze 144 posiedzenia Sejmu Ustawodawczego z dnia 4 maja 1920, <\/em>Biblioteka Cyfrowa UMCS]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Maciej Rataj <\/strong>(cz\u0142onek sejmowej komisji spraw zagranicznych, pose\u0142 PSL \u201ePiast\u201d):<\/strong><\/p>\n

Szybki, zwyci\u0119ski poch\u00f3d naszych wojsk zafascynowa\u0142 i rozentuzjazmowa\u0142 nawet tych, kt\u00f3rzy byli najbardziej zagorza\u0142ymi przeciwnikami wyprawy, tworzenia Ukrainy i samego Pi\u0142sudskiego. Zapomniano o koncepcjach politycznych, o zawi\u015bciach drobnych […]. Symptomatycznym wyrazem tego entuzjazmu, tego unisono<\/em> moralnego by\u0142o uroczyste przem\u00f3wienie w Sejmie marsza\u0142ka Tr\u0105mpczy\u0144skiego, niesk\u0142onnego zreszt\u0105 do entuzjazmu i nielubi\u0105cego Pi\u0142sudskiego z ca\u0142ego serca; wyrazem by\u0142 nast\u0119puj\u0105cy telegram wys\u0142any przez marsza\u0142ka za jednomy\u015bln\u0105 zgod\u0105 Sejmu do Naczelnika Pi\u0142sudskiego: \u201eWie\u015b\u0107 o \u015bwietnym zwyci\u0119stwie, jakie odnosi \u017co\u0142nierz polski pod Twoim, Naczelniku, dow\u00f3dztwem, napawa radosn\u0105 dum\u0105 ca\u0142y nar\u00f3d polski. Za ten krwawy i bohaterski trud, kt\u00f3ry zbli\u017ca nas do upragnionego pokoju i k\u0142adzie nowe podwaliny pod pot\u0119g\u0119 pa\u0144stwa polskiego, Sejm w imieniu wdzi\u0119cznej Ojczyzny \u015ble Tobie, Wodzu Naczelny, i bohaterskiej armii serdeczn\u0105 podzi\u0119k\u0119\u201d.<\/p>\n

Warszawa, 4 maja 1920<\/p>\n

[Maciej Rataj, Pami\u0119tniki<\/em>, Warszawa 1965]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Z informacji w \u201eKatoliku\u201d:<\/strong><\/p>\n

Od wiek\u00f3w na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku nie \u015bwi\u0119cono tak narodowego \u015bwi\u0119ta, jak w\u0142a\u015bnie w ubieg\u0142\u0105 niedziel\u0119. Pod sztandarem narodowym zgromadzi\u0142y si\u0119 wszelkie partie i stronnictwa. Jak G\u00f3rny \u015al\u0105sk daleki i szeroki, wsz\u0119dzie zebra\u0142y si\u0119 wielkie rzesze rodak\u00f3w i rodaczek naszych, aby przed ca\u0142ym \u015bwiatem da\u0107 dow\u00f3d swej polsko\u015bci. Zgromadzili si\u0119 starzy i m\u0142odzi, wszyscy przej\u0119ci jedn\u0105 my\u015bl\u0105: uczci\u0107 godnie Konstytucj\u0119 3 Maja \u2013 r\u00f3wnie z bra\u0107mi innych ziem polskich. [\u2026]<\/p>\n

Bytom. W pochodzie bra\u0142o udzia\u0142 80 tysi\u0119cy ludzi. Opr\u00f3cz uczestnik\u00f3w pochodu przesz\u0142o 40 tysi\u0119cy widz\u00f3w tworzy\u0142o szpaler, nie mog\u0105c si\u0119 pomie\u015bci\u0107 w pochodzie. Sztandar\u00f3w by\u0142o przesz\u0142o 250. [\u2026] Orkiestr naliczono kilkana\u015bcie, tablic oko\u0142o 150 z nazwami towarzystw oraz napisami r\u00f3\u017cnej tre\u015bci. W pochodzie sz\u0142o \u2013 co przede wszystkim podnie\u015b\u0107 wypada \u2013 mn\u00f3stwo kobiet w strojach wie\u015bniaczych oraz sporo powsta\u0144c\u00f3w. Imponuj\u0105cy poch\u00f3d wobec braku miejsca z trudem tylko m\u00f3g\u0142 si\u0119 rozwin\u0105\u0107. Odby\u0142o si\u0119 wszystko w spokoju, z wielk\u0105 godno\u015bci\u0105.<\/p>\n

Bytom, 4 maja 1920<\/p>\n

[Wielkie \u015bwi\u0119to narodowe na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, <\/em>\u201eKatolik\u201d nr 53\/1920]<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Brze\u015b\u0107, 3 maja 1920.
Obchody rocznicy podpisania Konstytucji 3 Maja. Poch\u00f3d m\u0142odzie\u017cy ze szk\u00f3\u0142 i ochronek.
Fot. O\u015brodek KARTA<\/p>\n

Z ra\u00adportu Od\u00addzia\u00ad\u0142u II 4 Dy\u00adwi\u00adzji Pie\u00adcho\u00adty:<\/strong><\/p>\n

Ko\u00admu\u00adni\u00ad\u015bci, kt\u00f3rzy uciec nie zdo\u00ad\u0142a\u00adli, kry\u00adj\u0105 si\u0119 u\u00a0\u017by\u00add\u00f3w. W\u00a0sto\u00adsun\u00adku lud\u00adno\u00ad\u015bci, zw\u0142a\u00adszcza wiej\u00adskiej, do \u017by\u00add\u00f3w ujaw\u00adnia si\u0119 du\u00ad\u017ca po\u00adchop\u00adno\u015b\u0107 do po\u00adgro\u00adm\u00f3w, po\u00adwstrzy\u00admy\u00adwa\u00adna na ra\u00adzie oba\u00adw\u0105 przed po\u00adwro\u00adtem bol\u00adsze\u00adwi\u00adk\u00f3w. Mia\u00ad\u0142em jed\u00adnak wy\u00adpad\u00adki, gdzie \u015bmiel\u00adsi in\u00adfor\u00admo\u00adwa\u00adli si\u0119 zu\u00adpe\u0142\u00adnie wy\u00adra\u00ad\u017anie, jak by na to pa\u00adtrzy\u00ad\u0142y pol\u00adskie w\u0142a\u00addze woj\u00adsko\u00adwe, gdy\u00adby oni za\u00adcz\u0119\u00adli swo\u00adje po\u00adra\u00adchun\u00adki. Mam wra\u00ad\u017ce\u00adnie, \u017ce p\u00f3\u017aniej, kie\u00addy front si\u0119 usta\u00adli, a\u00a0lud\u00adno\u015b\u0107 po\u00adzb\u0119\u00addzie si\u0119 obaw, trud\u00adno b\u0119\u00addzie w\u00a0nie\u00adkt\u00f3rych miej\u00adscach po\u00adwstrzy\u00adma\u0107 lu\u00addzi od krwa\u00adwej ze\u00admsty.<\/p>\n

Ko\u00adro\u00adste\u0144, 4 ma\u00adja 1920<\/p>\n

[Raport informacyjny nr 134 Dow\u00f3dztwa 4 Dywizji Piechoty, Oddzia\u0142 II, ze zbior\u00f3w prof. Janusza Odziemkowskiego]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Z informacji w \u201eGazecie Kieleckiej\u201d:<\/strong><\/p>\n

Teraz przychodzi kolej na stworzenie pot\u0119\u017cnego skarbu, kt\u00f3ryby nam pozwoli\u0142 uniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od nie zawsze przychylnych wp\u0142yw\u00f3w postronnych. Jedn\u0105 z licznych dr\u00f3g do tego s\u0105 po\u017cyczki wewn\u0119trzne. W czasie poniedzia\u0142kowych manifestacji niesiono liczne transparenty, wzywaj\u0105ce do nabywania tych po\u017cyczek. Stworzyli\u015bmy armi\u0119, dajmy wi\u0119c pieni\u0105dze na jej zaopatrzenie, aprowizacj\u0119 kraju i na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb pa\u0144stwa polskiego.<\/p>\n

Kto nie chce, aby Polska by\u0142a koloni\u0105 obcych plantator\u00f3w, zaniedbanym folwarkiem, w kt\u00f3rym rodzi si\u0119 wi\u0119cej zielska ni\u017c pszenicy, bezsilnym pa\u0144stewkiem, kt\u00f3re wiecznie na innych ogl\u0105da\u0107 si\u0119 musi, narodem w pochodzie kultury i cywilizacji, ten winien stan\u0105\u0107 do apelu w chwili, gdy rz\u0105d og\u0142asza pierwsz\u0105 po\u017cyczk\u0119 (pa\u0144stwow\u0105) odrodzenia. Nie od obcych rz\u0105d nasz po\u017cycza, bo ka\u017cdy grosz czerpany z cudzoziemskich \u017ar\u00f3de\u0142, to zni\u017cka naszej waluty, to utrwalanie dro\u017cyzny, to kuratela zagranicy nad Polsk\u0105.<\/p>\n

Kielce, 5 maja 1920<\/p>\n

[Skarb i Wojsko, <\/em>\u201eGazeta Kielecka\u201d nr 51\/1920]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Z informacji \u201eKuriera Lwowskiego\u201d:<\/strong><\/p>\n

Dla uczczenia rocznicy 3 Maja odby\u0142o si\u0119 w synagodze post\u0119powej, staraniem \u017byd\u00f3w-Polak\u00f3w uroczyste nabo\u017ce\u0144stwo, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142o si\u0119 osobn\u0105 modlitw\u0105 za zdrowie i powodzenie Naczelnika Pa\u0144stwa. Kazanie wyg\u0142osi\u0142 rabin dr Guttman. M\u0142odzie\u017c od\u015bpiewa\u0142a Bo\u017ce, co\u015b Polsk\u0119<\/em>.<\/p>\n

Lw\u00f3w, 6 maja 1920<\/p>\n

[Nabo\u017ce\u0144stwo w synagodze, <\/em>\u201eKurier Lwowski\u201d nr 112\/1920]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

J\u00f3zef Pi\u0142\u00adsud\u00adski w li\u00ad\u015bcie do gen. Ka\u00adzi\u00admie\u00adrza So\u00adsn\u00adkow\u00adskie\u00adgo <\/strong>(wiceministra spraw wojskowych):<\/strong><\/p>\n

Te be\u00adstie, za\u00admiast bro\u00adni\u0107 Ki\u00adjo\u00adwa, ucie\u00adka\u00adj\u0105 stam\u00adt\u0105d; r\u00f3w\u00adnie\u017c uciekaj\u0105 i\u00a0co\u00adfa\u00adj\u0105 si\u0119 z\u00a0po\u00ad\u0142u\u00addnia. […] Po\u00adwsta\u00adnia prze\u00adciw nim s\u0105 wsz\u0119\u00addzie, na ca\u00ad\u0142ej Ukra\u00adi\u00adnie. Za\u00adj\u0119\u00adcie Ki\u00adjo\u00adwa jest to na\u00adwet nie po\u00adtrze\u00adba, ale ha\u00ads\u0142o i\u00a0sym\u00adbol po\u00adli\u00adtycz\u00adny. Ale ro\u00adzu\u00admie\u00adcie, i\u015b\u0107 z\u00a0na\u00adszym gra\u00adbi\u0105\u00adcym woj\u00adskiem przez te sym\u00adpa\u00adty\u00adzu\u00adj\u0105\u00adce z\u00a0na\u00admi po\u00adwsta\u00adnia jest ab\u00adsur\u00addem po\u00adli\u00adtycz\u00adnym i\u00a0woj\u00adsko\u00adwym, kt\u00f3re\u00adgo nie chc\u0119 si\u0119 do\u00adpu\u00ad\u015bci\u0107. Za\u00adtrzy\u00admu\u00adj\u0119 wi\u0119c, po wzi\u0119\u00adciu Ki\u00adjo\u00adwa, front.<\/p>\n

\u017bytomierz, 6 maja 1920<\/p>\n

[Rok 1920. Wojna polsko-radziecka we wspomnieniach i innych dokumentach<\/em>, Warszawa 1990]<\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

Ka\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:<\/strong><\/p>\n

Projekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.
Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl<\/a>.
Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.<\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

Prezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany […]<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":2694,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[16,107,209],"tags":[],"class_list":["post-2706","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-historia","category-wiktoria-pl"],"yoast_head":"\n1\u20137 maja 1920 - Instytut Polski w Sofii<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"1\u20137 maja 1920 - Instytut Polski w Sofii\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Sofii\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-07-07T12:28:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-07-07T12:33:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1607\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"michailovam\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"michailovam\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/\",\"name\":\"1\u20137 maja 1920\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-scaled.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-300x188.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-1024x643.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-scaled.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2020-07-07T12:28:45+02:00\",\"dateModified\":\"2020-07-07T12:33:14+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2020-07-07\",\"endDate\":\"2020-07-07\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA\u00a0na zlecenie\u00a0Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.\\n\u2042\\n1\u20137 maja 1920\\nW Piotrogrodzie w pochodzie 1 maja niesiony jest transparent: \u201eWarszawa b\u0119dzie sowiecka, za to r\u0119czy Armia Czerwona!\u201d. Przeciw ofensywie w g\u0142\u0105b Ukrainy protestuj\u0105 komuni\u015bci na terenie Polski i Bia\u0142orusi. Armia sowiecka cofa si\u0119 w bez\u0142adzie; rozbita zostaje 12 Armia, wskutek czego dow\u00f3dztwo Frontu Po\u0142udniowo-Zachodniego podejmuje decyzj\u0119 o rezygnacji z obrony Kijowa i wycofaniu reszty wojsk sowieckich za Dniepr. 7 maja wieczorem pierwsze oddzia\u0142y polskie wkraczaj\u0105 do miasta. 7 maja Sejm uchwala ustaw\u0119 o likwidacji serwitut\u00f3w na terenie b. Kr\u00f3lestwa Polskiego. Akt ten ma na celu zaspokojenie potrzeb wynikaj\u0105cych z niedostatku ziemi w\u015br\u00f3d ludno\u015bci ch\u0142opskiej.\\n\u2042\\nJuliusz Zdanowski (polityk zwi\u0105zany z Narodow\u0105 Demokracj\u0105, dzia\u0142acz gospodarczy) w dzienniku:\\nCh\u0142\u00f3d. Naturalnie tramwaje, doro\u017cki \u2013 wszystko stoi. Poch\u00f3d socjalistyczny bardzo liczny. Wi\u0119kszy jak w roku zesz\u0142ym. By\u0142y chor\u0105gwie: \u201eNiech \u017cyje Polska sowiecka\u201d, \u201eNiech \u017cyj\u0105 rady robotnicze\u201d, \u201ePrecz z sejmem\u201d itd., ale to wszystko nie\u015bli ludzie dobrze ubrani (mimo dzisiejszej dro\u017cyzny), syci, u\u015bmiechni\u0119ci. [...] Gdziem widzia\u0142 t\u0142um, szed\u0142 [on] wyj\u0105tkowo spokojnie, bez zrzucania kapeluszy [\u2026] przechodniom, bez przeszkadzania w pracy tym, co pracowa\u0107 chcieli. Po biurach i sklepach \u017cadnych \u0142azik\u00f3w, nakazuj\u0105cych strajk, nie by\u0142o. Jednak napisy \u201eNiech \u017cyje Lenin\u201d, \u201ePrecz z wojn\u0105\u201d, \u201ePrecz z Francj\u0105\u201d (!) ka\u017c\u0105 wnioskowa\u0107, \u017ce to obce pieni\u0105dze i wp\u0142ywy s\u0105 w ruchu. [...] Ale co to ci\u0105g\u0142e \u015bwi\u0119towanie kraj kosztuje. Pojutrze trzeba znowu kontrdemonstracj\u0119 urz\u0105dza\u0107. P\u0142acimy za pogl\u0105dowe obuczanie obywateli.\\nWarszawa, 1 maja 1920\\n[Dziennik Juliusza Zdanowskiego, t. 3: 4 VIII 1919 \u2013 28 III 1921, Szczecin 2014]\\nP\u0142ock, maj 1920.Demonstracja komunistyczna.Fot. Instytut Polski im. Gen. Sikorskiego w Londynie \/ O\u015brodek KARTA\\nJ\u00f3zef Pi\u0142sudski w li\u015bcie do p\u00f3\u017aniejszej \u017cony Aleksandry Szczerbi\u0144skiej:\\nPierwszy krok sko\u0144czony, musicie teraz by\u0107 bardzo zdziwieni i troch\u0119 przera\u017ceni tymi wielkimi sukcesami, a ja tymczasem teraz przygotowuj\u0119 drugi i ustawiam do\u00a0niego wojska i materia\u0142y tak, aby by\u0142 r\u00f3wnie skuteczny jak pierwszy. Dot\u0105d rozbi\u0142em w puch ca\u0142\u0105 12 Armi\u0119 bolszewick\u0105, ale to istotnie w puch: prawie po\u0142ow\u0119 jej sk\u0142adu mam jako je\u0144c\u00f3w; od liczby materia\u0142u wzi\u0119tego a\u017c si\u0119 w g\u0142owie kr\u0119ci, reszta w wielkim stopniu jest zdemoralizowana i rozsypana, a strata moja jest niezwykle ma\u0142a; na ca\u0142ym froncie nie nalicz\u0119 150 zabitych i 300 rannych. Wygra\u0142em t\u0119 wielk\u0105 bitw\u0119 \u015bmia\u0142ym planem i nadzwyczajn\u0105 energi\u0105 w wykonaniu.\\nR\u00f3wne, 1 maja 1920\\n[\u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d, t. 3, Londyn 1951]\\n\u00a0\\nArtur Popiel, kapitan armii Denikina, w \u201eIlustrowanym Kurierze Codziennym\u201d:\\nPodczas mego kilkusetwiorstowego pochodu przez Ukrain\u0119 [\u2026] mia\u0142em sposobno\u015b\u0107 cz\u0119stej rozmowy z ch\u0142opami i dzia\u0142aczami na wsi, kt\u00f3rzy dowiedziawszy si\u0119, \u017ce jestem Polakiem, mimo moich z\u0142otych pagon\u00f3w (szlif), ch\u0119tnie wypowiadali si\u0119 przede mn\u0105. Postaram si\u0119 stre\u015bci\u0107 swoje wra\u017cenia zupe\u0142nie obiektywnie, unikaj\u0105c jakichkolwiek wywod\u00f3w.\\nMasa ch\u0142opska nie chce ani Denikina, ani bolszewik\u00f3w, zupe\u0142nie jasno zapowiada na wiosn\u0119 po robotach og\u00f3lne przeciw bolszewikom powstanie i daje do poznania, \u017ce ten utrzyma si\u0119 przy w\u0142adzy, kto przeprowadzi reform\u0119 agrarn\u0105, kto nawet za wykup nadzieli ich ziemi\u0105. To jest ich dogmat. Jaki\u015b czas oczekiwano Niemc\u00f3w, kt\u00f3rych si\u0119 boj\u0105 i nienawidz\u0105, potem posz\u0142y s\u0142uchy, \u017ce Polacy id\u0105\u2026 S\u0142uch ten by\u0142 przyjmowany po wsiach na po\u0142udniu nie tylko \u017cyczliwie, ale wprost rado\u015bnie. Bardziej optymistycznie nastrojeni rozpowiadali cuda o porz\u0105dku, jaki panuje w Polsce\u2026 o tanio\u015bci\u2026 o polskiej reformie agrarnej\u2026 Pesymi\u015bci, machn\u0105wszy r\u0119k\u0105, rzucali: \u201eA niech i czort przyjdzie. Byle zrobili porz\u0105dek. Trzeba ju\u017c zacz\u0105\u0107 \u017cy\u0107, a bez porz\u0105dku nie ma \u017cycia\u201d. Jednakowo\u017c poj\u0119cie porz\u0105dku nie \u0142\u0105czy si\u0119 u nich stanowczo z poj\u0119ciem denikinowc\u00f3w, a tym bardziej komunist\u00f3w.\\nKrak\u00f3w, 2 maja 1920\\n[\u201eNiech i czort przyjdzie, byle zrobi\u0142 porz\u0105dek\u201d. T\u0119sknota ludu ukrai\u0144skiego za wojskiem polskim, \u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 120\/1920]\\n\u00a0\\nZ komunikatu Sztabu Generalnego:\\nNa Podolu i Wo\u0142yniu nasza ofensywa w dalszym ci\u0105gu rozwija si\u0119 pomy\u015blnie. Na Polesiu oddzia\u0142y nasze w \u015bmia\u0142ym wypadzie rozbi\u0142y 415 pu\u0142k bolszewicki, zdobywaj\u0105c trzy dzia\u0142a z zaprz\u0119giem, cztery karabiny maszynowe oraz kilkudziesi\u0119ciu je\u0144c\u00f3w. Na Bia\u0142orusi samolot eskadry wielkopolskiej, prowadzony przez sier\u017canta \u0141agod\u0119, w trakcie wywiad\u00f3w nad stacj\u0105 Prijamino zosta\u0142 zaatakowany przez trzy nieuporty [samoloty] nieprzyjacielskie. Jeden z nich, ci\u0119\u017cko uszkodzony w walce powietrznej, zmuszony zosta\u0142 do wyl\u0105dowania na naszym terenie.\\nWarszawa, 3 maja 1920\\n[Komunikat sztabu gen. z dnia 3 b.m., \u201eDziennik Pozna\u0144ski\u201d nr 103\/1920]\\nWo\u0142y\u0144, 1919\u201320.Polscy \u017co\u0142nierze nad Stochodem.Fot. O\u015brodek KARTA\\nWojciech Tr\u0105mpczy\u0144ski (marsza\u0142ek Sejmu Ustawodawczego) w przem\u00f3wieniu: \\nOr\u0142y nasze nios\u0105 dzi\u015b ludno\u015bci, zamieszkuj\u0105cej Wo\u0142y\u0144, Podole i Kijowszczyzn\u0119, porz\u0105dek i wolno\u015b\u0107, nios\u0105 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo pokoju, nios\u0105 tej ludno\u015bci mo\u017cliwo\u015b\u0107 spokojnej pracy i pewno\u015b\u0107, \u017ce nikt jej owoc\u00f3w pracy nie zagrabi. Je\u015bli z powodu post\u0119pu wojsk naszych pos\u0105dzaj\u0105 nas o zaborczo\u015b\u0107, to zapewni\u0107 mo\u017cemy, \u017ce nie mieliby\u015bmy sumienia po\u015bwi\u0119ca\u0107 krwi chocia\u017cby jednego polskiego \u017co\u0142nierza na to, aby si\u0119 miesza\u0107 do wewn\u0119trznych stosunk\u00f3w s\u0105siedzkich narod\u00f3w, lub aby gwa\u0142tem przy\u0142\u0105czy\u0107 do Rzeczpospolitej Polskiej cho\u0107by jeden powiat, kt\u00f3rego ludno\u015b\u0107 w swej wi\u0119kszo\u015bci do niej nale\u017ce\u0107 nie chce. Prowadz\u0105c narzucon\u0105 nam wojn\u0119, walczymy w pierwszym rz\u0119dzie o to, aby nadal nie ci\u0105\u017cy\u0142a nad nami ci\u0105g\u0142a zmora nowej wojny, zmora parali\u017cuj\u0105ca nasz\u0105 prac\u0119. Winni\u015bmy si\u0119 zatem postara\u0107 o takie strategiczne granice, kt\u00f3re by now\u0105 wojn\u0119 robi\u0142y nieprawdopodobn\u0105. [\u2026] Zwyci\u0119stwa or\u0119\u017ca polskiego zbli\u017caj\u0105 nas szybkim krokiem do tak upragnionego pokoju i to pokoju nie tylko na naszym wschodzie. Je\u017celi Europa przyczyni\u0142a si\u0119 do wyzwolenia Polski, to teraz Polska or\u0119\u017cem swym uratowa\u0142a spok\u00f3j Europy.\\nWarszawa, 4 maja 1920\\n[Sprawozdanie stenograficzne ze 144 posiedzenia Sejmu Ustawodawczego z dnia 4 maja 1920, Biblioteka Cyfrowa UMCS]\\n\u00a0\\nMaciej Rataj (cz\u0142onek sejmowej komisji spraw zagranicznych, pose\u0142 PSL \u201ePiast\u201d):\\nSzybki, zwyci\u0119ski poch\u00f3d naszych wojsk zafascynowa\u0142 i rozentuzjazmowa\u0142 nawet tych, kt\u00f3rzy byli najbardziej zagorza\u0142ymi przeciwnikami wyprawy, tworzenia Ukrainy i samego Pi\u0142sudskiego. Zapomniano o koncepcjach politycznych, o zawi\u015bciach drobnych [...]. Symptomatycznym wyrazem tego entuzjazmu, tego unisono moralnego by\u0142o uroczyste przem\u00f3wienie w Sejmie marsza\u0142ka Tr\u0105mpczy\u0144skiego, niesk\u0142onnego zreszt\u0105 do entuzjazmu i nielubi\u0105cego Pi\u0142sudskiego z ca\u0142ego serca; wyrazem by\u0142 nast\u0119puj\u0105cy telegram wys\u0142any przez marsza\u0142ka za jednomy\u015bln\u0105 zgod\u0105 Sejmu do Naczelnika Pi\u0142sudskiego: \u201eWie\u015b\u0107 o \u015bwietnym zwyci\u0119stwie, jakie odnosi \u017co\u0142nierz polski pod Twoim, Naczelniku, dow\u00f3dztwem, napawa radosn\u0105 dum\u0105 ca\u0142y nar\u00f3d polski. Za ten krwawy i bohaterski trud, kt\u00f3ry zbli\u017ca nas do upragnionego pokoju i k\u0142adzie nowe podwaliny pod pot\u0119g\u0119 pa\u0144stwa polskiego, Sejm w imieniu wdzi\u0119cznej Ojczyzny \u015ble Tobie, Wodzu Naczelny, i bohaterskiej armii serdeczn\u0105 podzi\u0119k\u0119\u201d.\\nWarszawa, 4 maja 1920\\n[Maciej Rataj, Pami\u0119tniki, Warszawa 1965]\\n\u00a0\\nZ informacji w \u201eKatoliku\u201d:\\nOd wiek\u00f3w na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku nie \u015bwi\u0119cono tak narodowego \u015bwi\u0119ta, jak w\u0142a\u015bnie w ubieg\u0142\u0105 niedziel\u0119. Pod sztandarem narodowym zgromadzi\u0142y si\u0119 wszelkie partie i stronnictwa. Jak G\u00f3rny \u015al\u0105sk daleki i szeroki, wsz\u0119dzie zebra\u0142y si\u0119 wielkie rzesze rodak\u00f3w i rodaczek naszych, aby przed ca\u0142ym \u015bwiatem da\u0107 dow\u00f3d swej polsko\u015bci. Zgromadzili si\u0119 starzy i m\u0142odzi, wszyscy przej\u0119ci jedn\u0105 my\u015bl\u0105: uczci\u0107 godnie Konstytucj\u0119 3 Maja \u2013 r\u00f3wnie z bra\u0107mi innych ziem polskich. [\u2026]\\nBytom. W pochodzie bra\u0142o udzia\u0142 80 tysi\u0119cy ludzi. Opr\u00f3cz uczestnik\u00f3w pochodu przesz\u0142o 40 tysi\u0119cy widz\u00f3w tworzy\u0142o szpaler, nie mog\u0105c si\u0119 pomie\u015bci\u0107 w pochodzie. Sztandar\u00f3w by\u0142o przesz\u0142o 250. [\u2026] Orkiestr naliczono kilkana\u015bcie, tablic oko\u0142o 150 z nazwami towarzystw oraz napisami r\u00f3\u017cnej tre\u015bci. W pochodzie sz\u0142o \u2013 co przede wszystkim podnie\u015b\u0107 wypada \u2013 mn\u00f3stwo kobiet w strojach wie\u015bniaczych oraz sporo powsta\u0144c\u00f3w. Imponuj\u0105cy poch\u00f3d wobec braku miejsca z trudem tylko m\u00f3g\u0142 si\u0119 rozwin\u0105\u0107. Odby\u0142o si\u0119 wszystko w spokoju, z wielk\u0105 godno\u015bci\u0105.\\nBytom, 4 maja 1920\\n[Wielkie \u015bwi\u0119to narodowe na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, \u201eKatolik\u201d nr 53\/1920]\\nBrze\u015b\u0107, 3 maja 1920.Obchody rocznicy podpisania Konstytucji 3 Maja. Poch\u00f3d m\u0142odzie\u017cy ze szk\u00f3\u0142 i ochronek.Fot. O\u015brodek KARTA\\nZ ra\u00adportu Od\u00addzia\u00ad\u0142u II 4 Dy\u00adwi\u00adzji Pie\u00adcho\u00adty:\\nKo\u00admu\u00adni\u00ad\u015bci, kt\u00f3rzy uciec nie zdo\u00ad\u0142a\u00adli, kry\u00adj\u0105 si\u0119 u\u00a0\u017by\u00add\u00f3w. W\u00a0sto\u00adsun\u00adku lud\u00adno\u00ad\u015bci, zw\u0142a\u00adszcza wiej\u00adskiej, do \u017by\u00add\u00f3w ujaw\u00adnia si\u0119 du\u00ad\u017ca po\u00adchop\u00adno\u015b\u0107 do po\u00adgro\u00adm\u00f3w, po\u00adwstrzy\u00admy\u00adwa\u00adna na ra\u00adzie oba\u00adw\u0105 przed po\u00adwro\u00adtem bol\u00adsze\u00adwi\u00adk\u00f3w. Mia\u00ad\u0142em jed\u00adnak wy\u00adpad\u00adki, gdzie \u015bmiel\u00adsi in\u00adfor\u00admo\u00adwa\u00adli si\u0119 zu\u00adpe\u0142\u00adnie wy\u00adra\u00ad\u017anie, jak by na to pa\u00adtrzy\u00ad\u0142y pol\u00adskie w\u0142a\u00addze woj\u00adsko\u00adwe, gdy\u00adby oni za\u00adcz\u0119\u00adli swo\u00adje po\u00adra\u00adchun\u00adki. Mam wra\u00ad\u017ce\u00adnie, \u017ce p\u00f3\u017aniej, kie\u00addy front si\u0119 usta\u00adli, a\u00a0lud\u00adno\u015b\u0107 po\u00adzb\u0119\u00addzie si\u0119 obaw, trud\u00adno b\u0119\u00addzie w\u00a0nie\u00adkt\u00f3rych miej\u00adscach po\u00adwstrzy\u00adma\u0107 lu\u00addzi od krwa\u00adwej ze\u00admsty.\\nKo\u00adro\u00adste\u0144, 4 ma\u00adja 1920\\n[Raport informacyjny nr 134 Dow\u00f3dztwa 4 Dywizji Piechoty, Oddzia\u0142 II, ze zbior\u00f3w prof. Janusza Odziemkowskiego]\\n\u00a0\\nZ informacji w \u201eGazecie Kieleckiej\u201d:\\nTeraz przychodzi kolej na stworzenie pot\u0119\u017cnego skarbu, kt\u00f3ryby nam pozwoli\u0142 uniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od nie zawsze przychylnych wp\u0142yw\u00f3w postronnych. Jedn\u0105 z licznych dr\u00f3g do tego s\u0105 po\u017cyczki wewn\u0119trzne. W czasie poniedzia\u0142kowych manifestacji niesiono liczne transparenty, wzywaj\u0105ce do nabywania tych po\u017cyczek. Stworzyli\u015bmy armi\u0119, dajmy wi\u0119c pieni\u0105dze na jej zaopatrzenie, aprowizacj\u0119 kraju i na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb pa\u0144stwa polskiego.\\nKto nie chce, aby Polska by\u0142a koloni\u0105 obcych plantator\u00f3w, zaniedbanym folwarkiem, w kt\u00f3rym rodzi si\u0119 wi\u0119cej zielska ni\u017c pszenicy, bezsilnym pa\u0144stewkiem, kt\u00f3re wiecznie na innych ogl\u0105da\u0107 si\u0119 musi, narodem w pochodzie kultury i cywilizacji, ten winien stan\u0105\u0107 do apelu w chwili, gdy rz\u0105d og\u0142asza pierwsz\u0105 po\u017cyczk\u0119 (pa\u0144stwow\u0105) odrodzenia. Nie od obcych rz\u0105d nasz po\u017cycza, bo ka\u017cdy grosz czerpany z cudzoziemskich \u017ar\u00f3de\u0142, to zni\u017cka naszej waluty, to utrwalanie dro\u017cyzny, to kuratela zagranicy nad Polsk\u0105.\\nKielce, 5 maja 1920\\n[Skarb i Wojsko, \u201eGazeta Kielecka\u201d nr 51\/1920]\\n\u00a0\\nZ informacji \u201eKuriera Lwowskiego\u201d:\\nDla uczczenia rocznicy 3 Maja odby\u0142o si\u0119 w synagodze post\u0119powej, staraniem \u017byd\u00f3w-Polak\u00f3w uroczyste nabo\u017ce\u0144stwo, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142o si\u0119 osobn\u0105 modlitw\u0105 za zdrowie i powodzenie Naczelnika Pa\u0144stwa. Kazanie wyg\u0142osi\u0142 rabin dr Guttman. M\u0142odzie\u017c od\u015bpiewa\u0142a Bo\u017ce, co\u015b Polsk\u0119.\\nLw\u00f3w, 6 maja 1920\\n[Nabo\u017ce\u0144stwo w synagodze, \u201eKurier Lwowski\u201d nr 112\/1920]\\n\u00a0\\nJ\u00f3zef Pi\u0142\u00adsud\u00adski w li\u00ad\u015bcie do gen. Ka\u00adzi\u00admie\u00adrza So\u00adsn\u00adkow\u00adskie\u00adgo (wiceministra spraw wojskowych):\\nTe be\u00adstie, za\u00admiast bro\u00adni\u0107 Ki\u00adjo\u00adwa, ucie\u00adka\u00adj\u0105 stam\u00adt\u0105d; r\u00f3w\u00adnie\u017c uciekaj\u0105 i\u00a0co\u00adfa\u00adj\u0105 si\u0119 z\u00a0po\u00ad\u0142u\u00addnia. [...] Po\u00adwsta\u00adnia prze\u00adciw nim s\u0105 wsz\u0119\u00addzie, na ca\u00ad\u0142ej Ukra\u00adi\u00adnie. Za\u00adj\u0119\u00adcie Ki\u00adjo\u00adwa jest to na\u00adwet nie po\u00adtrze\u00adba, ale ha\u00ads\u0142o i\u00a0sym\u00adbol po\u00adli\u00adtycz\u00adny. Ale ro\u00adzu\u00admie\u00adcie, i\u015b\u0107 z\u00a0na\u00adszym gra\u00adbi\u0105\u00adcym woj\u00adskiem przez te sym\u00adpa\u00adty\u00adzu\u00adj\u0105\u00adce z\u00a0na\u00admi po\u00adwsta\u00adnia jest ab\u00adsur\u00addem po\u00adli\u00adtycz\u00adnym i\u00a0woj\u00adsko\u00adwym, kt\u00f3re\u00adgo nie chc\u0119 si\u0119 do\u00adpu\u00ad\u015bci\u0107. Za\u00adtrzy\u00admu\u00adj\u0119 wi\u0119c, po wzi\u0119\u00adciu Ki\u00adjo\u00adwa, front.\\n\u017bytomierz, 6 maja 1920\\n[Rok 1920. Wojna polsko-radziecka we wspomnieniach i innych dokumentach, Warszawa 1990]\\n\u2042\\nKa\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:\\nProjekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl.Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\\n\u2042\\nPrezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1607},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"1\u20137 maja 1920\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Sofii\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e\",\"name\":\"michailovam\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"michailovam\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/author\/michalowam\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"1\u20137 maja 1920 - Instytut Polski w Sofii","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"1\u20137 maja 1920 - Instytut Polski w Sofii","og_description":"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/","og_site_name":"Instytut Polski w Sofii","article_published_time":"2020-07-07T12:28:45+00:00","article_modified_time":"2020-07-07T12:33:14+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1607,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"michailovam","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"michailovam","Szacowany czas czytania":"11 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/","name":"1\u20137 maja 1920","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-scaled.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-300x188.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-1024x643.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-scaled.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-scaled.jpg","datePublished":"2020-07-07T12:28:45+02:00","dateModified":"2020-07-07T12:33:14+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2020-07-07","endDate":"2020-07-07","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA\u00a0na zlecenie\u00a0Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.\n\u2042\n1\u20137 maja 1920\nW Piotrogrodzie w pochodzie 1 maja niesiony jest transparent: \u201eWarszawa b\u0119dzie sowiecka, za to r\u0119czy Armia Czerwona!\u201d. Przeciw ofensywie w g\u0142\u0105b Ukrainy protestuj\u0105 komuni\u015bci na terenie Polski i Bia\u0142orusi. Armia sowiecka cofa si\u0119 w bez\u0142adzie; rozbita zostaje 12 Armia, wskutek czego dow\u00f3dztwo Frontu Po\u0142udniowo-Zachodniego podejmuje decyzj\u0119 o rezygnacji z obrony Kijowa i wycofaniu reszty wojsk sowieckich za Dniepr. 7 maja wieczorem pierwsze oddzia\u0142y polskie wkraczaj\u0105 do miasta. 7 maja Sejm uchwala ustaw\u0119 o likwidacji serwitut\u00f3w na terenie b. Kr\u00f3lestwa Polskiego. Akt ten ma na celu zaspokojenie potrzeb wynikaj\u0105cych z niedostatku ziemi w\u015br\u00f3d ludno\u015bci ch\u0142opskiej.\n\u2042\nJuliusz Zdanowski (polityk zwi\u0105zany z Narodow\u0105 Demokracj\u0105, dzia\u0142acz gospodarczy) w dzienniku:\nCh\u0142\u00f3d. Naturalnie tramwaje, doro\u017cki \u2013 wszystko stoi. Poch\u00f3d socjalistyczny bardzo liczny. Wi\u0119kszy jak w roku zesz\u0142ym. By\u0142y chor\u0105gwie: \u201eNiech \u017cyje Polska sowiecka\u201d, \u201eNiech \u017cyj\u0105 rady robotnicze\u201d, \u201ePrecz z sejmem\u201d itd., ale to wszystko nie\u015bli ludzie dobrze ubrani (mimo dzisiejszej dro\u017cyzny), syci, u\u015bmiechni\u0119ci. [...] Gdziem widzia\u0142 t\u0142um, szed\u0142 [on] wyj\u0105tkowo spokojnie, bez zrzucania kapeluszy [\u2026] przechodniom, bez przeszkadzania w pracy tym, co pracowa\u0107 chcieli. Po biurach i sklepach \u017cadnych \u0142azik\u00f3w, nakazuj\u0105cych strajk, nie by\u0142o. Jednak napisy \u201eNiech \u017cyje Lenin\u201d, \u201ePrecz z wojn\u0105\u201d, \u201ePrecz z Francj\u0105\u201d (!) ka\u017c\u0105 wnioskowa\u0107, \u017ce to obce pieni\u0105dze i wp\u0142ywy s\u0105 w ruchu. [...] Ale co to ci\u0105g\u0142e \u015bwi\u0119towanie kraj kosztuje. Pojutrze trzeba znowu kontrdemonstracj\u0119 urz\u0105dza\u0107. P\u0142acimy za pogl\u0105dowe obuczanie obywateli.\nWarszawa, 1 maja 1920\n[Dziennik Juliusza Zdanowskiego, t. 3: 4 VIII 1919 \u2013 28 III 1921, Szczecin 2014]\nP\u0142ock, maj 1920.Demonstracja komunistyczna.Fot. Instytut Polski im. Gen. Sikorskiego w Londynie \/ O\u015brodek KARTA\nJ\u00f3zef Pi\u0142sudski w li\u015bcie do p\u00f3\u017aniejszej \u017cony Aleksandry Szczerbi\u0144skiej:\nPierwszy krok sko\u0144czony, musicie teraz by\u0107 bardzo zdziwieni i troch\u0119 przera\u017ceni tymi wielkimi sukcesami, a ja tymczasem teraz przygotowuj\u0119 drugi i ustawiam do\u00a0niego wojska i materia\u0142y tak, aby by\u0142 r\u00f3wnie skuteczny jak pierwszy. Dot\u0105d rozbi\u0142em w puch ca\u0142\u0105 12 Armi\u0119 bolszewick\u0105, ale to istotnie w puch: prawie po\u0142ow\u0119 jej sk\u0142adu mam jako je\u0144c\u00f3w; od liczby materia\u0142u wzi\u0119tego a\u017c si\u0119 w g\u0142owie kr\u0119ci, reszta w wielkim stopniu jest zdemoralizowana i rozsypana, a strata moja jest niezwykle ma\u0142a; na ca\u0142ym froncie nie nalicz\u0119 150 zabitych i 300 rannych. Wygra\u0142em t\u0119 wielk\u0105 bitw\u0119 \u015bmia\u0142ym planem i nadzwyczajn\u0105 energi\u0105 w wykonaniu.\nR\u00f3wne, 1 maja 1920\n[\u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d, t. 3, Londyn 1951]\n\u00a0\nArtur Popiel, kapitan armii Denikina, w \u201eIlustrowanym Kurierze Codziennym\u201d:\nPodczas mego kilkusetwiorstowego pochodu przez Ukrain\u0119 [\u2026] mia\u0142em sposobno\u015b\u0107 cz\u0119stej rozmowy z ch\u0142opami i dzia\u0142aczami na wsi, kt\u00f3rzy dowiedziawszy si\u0119, \u017ce jestem Polakiem, mimo moich z\u0142otych pagon\u00f3w (szlif), ch\u0119tnie wypowiadali si\u0119 przede mn\u0105. Postaram si\u0119 stre\u015bci\u0107 swoje wra\u017cenia zupe\u0142nie obiektywnie, unikaj\u0105c jakichkolwiek wywod\u00f3w.\nMasa ch\u0142opska nie chce ani Denikina, ani bolszewik\u00f3w, zupe\u0142nie jasno zapowiada na wiosn\u0119 po robotach og\u00f3lne przeciw bolszewikom powstanie i daje do poznania, \u017ce ten utrzyma si\u0119 przy w\u0142adzy, kto przeprowadzi reform\u0119 agrarn\u0105, kto nawet za wykup nadzieli ich ziemi\u0105. To jest ich dogmat. Jaki\u015b czas oczekiwano Niemc\u00f3w, kt\u00f3rych si\u0119 boj\u0105 i nienawidz\u0105, potem posz\u0142y s\u0142uchy, \u017ce Polacy id\u0105\u2026 S\u0142uch ten by\u0142 przyjmowany po wsiach na po\u0142udniu nie tylko \u017cyczliwie, ale wprost rado\u015bnie. Bardziej optymistycznie nastrojeni rozpowiadali cuda o porz\u0105dku, jaki panuje w Polsce\u2026 o tanio\u015bci\u2026 o polskiej reformie agrarnej\u2026 Pesymi\u015bci, machn\u0105wszy r\u0119k\u0105, rzucali: \u201eA niech i czort przyjdzie. Byle zrobili porz\u0105dek. Trzeba ju\u017c zacz\u0105\u0107 \u017cy\u0107, a bez porz\u0105dku nie ma \u017cycia\u201d. Jednakowo\u017c poj\u0119cie porz\u0105dku nie \u0142\u0105czy si\u0119 u nich stanowczo z poj\u0119ciem denikinowc\u00f3w, a tym bardziej komunist\u00f3w.\nKrak\u00f3w, 2 maja 1920\n[\u201eNiech i czort przyjdzie, byle zrobi\u0142 porz\u0105dek\u201d. T\u0119sknota ludu ukrai\u0144skiego za wojskiem polskim, \u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 120\/1920]\n\u00a0\nZ komunikatu Sztabu Generalnego:\nNa Podolu i Wo\u0142yniu nasza ofensywa w dalszym ci\u0105gu rozwija si\u0119 pomy\u015blnie. Na Polesiu oddzia\u0142y nasze w \u015bmia\u0142ym wypadzie rozbi\u0142y 415 pu\u0142k bolszewicki, zdobywaj\u0105c trzy dzia\u0142a z zaprz\u0119giem, cztery karabiny maszynowe oraz kilkudziesi\u0119ciu je\u0144c\u00f3w. Na Bia\u0142orusi samolot eskadry wielkopolskiej, prowadzony przez sier\u017canta \u0141agod\u0119, w trakcie wywiad\u00f3w nad stacj\u0105 Prijamino zosta\u0142 zaatakowany przez trzy nieuporty [samoloty] nieprzyjacielskie. Jeden z nich, ci\u0119\u017cko uszkodzony w walce powietrznej, zmuszony zosta\u0142 do wyl\u0105dowania na naszym terenie.\nWarszawa, 3 maja 1920\n[Komunikat sztabu gen. z dnia 3 b.m., \u201eDziennik Pozna\u0144ski\u201d nr 103\/1920]\nWo\u0142y\u0144, 1919\u201320.Polscy \u017co\u0142nierze nad Stochodem.Fot. O\u015brodek KARTA\nWojciech Tr\u0105mpczy\u0144ski (marsza\u0142ek Sejmu Ustawodawczego) w przem\u00f3wieniu: \nOr\u0142y nasze nios\u0105 dzi\u015b ludno\u015bci, zamieszkuj\u0105cej Wo\u0142y\u0144, Podole i Kijowszczyzn\u0119, porz\u0105dek i wolno\u015b\u0107, nios\u0105 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo pokoju, nios\u0105 tej ludno\u015bci mo\u017cliwo\u015b\u0107 spokojnej pracy i pewno\u015b\u0107, \u017ce nikt jej owoc\u00f3w pracy nie zagrabi. Je\u015bli z powodu post\u0119pu wojsk naszych pos\u0105dzaj\u0105 nas o zaborczo\u015b\u0107, to zapewni\u0107 mo\u017cemy, \u017ce nie mieliby\u015bmy sumienia po\u015bwi\u0119ca\u0107 krwi chocia\u017cby jednego polskiego \u017co\u0142nierza na to, aby si\u0119 miesza\u0107 do wewn\u0119trznych stosunk\u00f3w s\u0105siedzkich narod\u00f3w, lub aby gwa\u0142tem przy\u0142\u0105czy\u0107 do Rzeczpospolitej Polskiej cho\u0107by jeden powiat, kt\u00f3rego ludno\u015b\u0107 w swej wi\u0119kszo\u015bci do niej nale\u017ce\u0107 nie chce. Prowadz\u0105c narzucon\u0105 nam wojn\u0119, walczymy w pierwszym rz\u0119dzie o to, aby nadal nie ci\u0105\u017cy\u0142a nad nami ci\u0105g\u0142a zmora nowej wojny, zmora parali\u017cuj\u0105ca nasz\u0105 prac\u0119. Winni\u015bmy si\u0119 zatem postara\u0107 o takie strategiczne granice, kt\u00f3re by now\u0105 wojn\u0119 robi\u0142y nieprawdopodobn\u0105. [\u2026] Zwyci\u0119stwa or\u0119\u017ca polskiego zbli\u017caj\u0105 nas szybkim krokiem do tak upragnionego pokoju i to pokoju nie tylko na naszym wschodzie. Je\u017celi Europa przyczyni\u0142a si\u0119 do wyzwolenia Polski, to teraz Polska or\u0119\u017cem swym uratowa\u0142a spok\u00f3j Europy.\nWarszawa, 4 maja 1920\n[Sprawozdanie stenograficzne ze 144 posiedzenia Sejmu Ustawodawczego z dnia 4 maja 1920, Biblioteka Cyfrowa UMCS]\n\u00a0\nMaciej Rataj (cz\u0142onek sejmowej komisji spraw zagranicznych, pose\u0142 PSL \u201ePiast\u201d):\nSzybki, zwyci\u0119ski poch\u00f3d naszych wojsk zafascynowa\u0142 i rozentuzjazmowa\u0142 nawet tych, kt\u00f3rzy byli najbardziej zagorza\u0142ymi przeciwnikami wyprawy, tworzenia Ukrainy i samego Pi\u0142sudskiego. Zapomniano o koncepcjach politycznych, o zawi\u015bciach drobnych [...]. Symptomatycznym wyrazem tego entuzjazmu, tego unisono moralnego by\u0142o uroczyste przem\u00f3wienie w Sejmie marsza\u0142ka Tr\u0105mpczy\u0144skiego, niesk\u0142onnego zreszt\u0105 do entuzjazmu i nielubi\u0105cego Pi\u0142sudskiego z ca\u0142ego serca; wyrazem by\u0142 nast\u0119puj\u0105cy telegram wys\u0142any przez marsza\u0142ka za jednomy\u015bln\u0105 zgod\u0105 Sejmu do Naczelnika Pi\u0142sudskiego: \u201eWie\u015b\u0107 o \u015bwietnym zwyci\u0119stwie, jakie odnosi \u017co\u0142nierz polski pod Twoim, Naczelniku, dow\u00f3dztwem, napawa radosn\u0105 dum\u0105 ca\u0142y nar\u00f3d polski. Za ten krwawy i bohaterski trud, kt\u00f3ry zbli\u017ca nas do upragnionego pokoju i k\u0142adzie nowe podwaliny pod pot\u0119g\u0119 pa\u0144stwa polskiego, Sejm w imieniu wdzi\u0119cznej Ojczyzny \u015ble Tobie, Wodzu Naczelny, i bohaterskiej armii serdeczn\u0105 podzi\u0119k\u0119\u201d.\nWarszawa, 4 maja 1920\n[Maciej Rataj, Pami\u0119tniki, Warszawa 1965]\n\u00a0\nZ informacji w \u201eKatoliku\u201d:\nOd wiek\u00f3w na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku nie \u015bwi\u0119cono tak narodowego \u015bwi\u0119ta, jak w\u0142a\u015bnie w ubieg\u0142\u0105 niedziel\u0119. Pod sztandarem narodowym zgromadzi\u0142y si\u0119 wszelkie partie i stronnictwa. Jak G\u00f3rny \u015al\u0105sk daleki i szeroki, wsz\u0119dzie zebra\u0142y si\u0119 wielkie rzesze rodak\u00f3w i rodaczek naszych, aby przed ca\u0142ym \u015bwiatem da\u0107 dow\u00f3d swej polsko\u015bci. Zgromadzili si\u0119 starzy i m\u0142odzi, wszyscy przej\u0119ci jedn\u0105 my\u015bl\u0105: uczci\u0107 godnie Konstytucj\u0119 3 Maja \u2013 r\u00f3wnie z bra\u0107mi innych ziem polskich. [\u2026]\nBytom. W pochodzie bra\u0142o udzia\u0142 80 tysi\u0119cy ludzi. Opr\u00f3cz uczestnik\u00f3w pochodu przesz\u0142o 40 tysi\u0119cy widz\u00f3w tworzy\u0142o szpaler, nie mog\u0105c si\u0119 pomie\u015bci\u0107 w pochodzie. Sztandar\u00f3w by\u0142o przesz\u0142o 250. [\u2026] Orkiestr naliczono kilkana\u015bcie, tablic oko\u0142o 150 z nazwami towarzystw oraz napisami r\u00f3\u017cnej tre\u015bci. W pochodzie sz\u0142o \u2013 co przede wszystkim podnie\u015b\u0107 wypada \u2013 mn\u00f3stwo kobiet w strojach wie\u015bniaczych oraz sporo powsta\u0144c\u00f3w. Imponuj\u0105cy poch\u00f3d wobec braku miejsca z trudem tylko m\u00f3g\u0142 si\u0119 rozwin\u0105\u0107. Odby\u0142o si\u0119 wszystko w spokoju, z wielk\u0105 godno\u015bci\u0105.\nBytom, 4 maja 1920\n[Wielkie \u015bwi\u0119to narodowe na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, \u201eKatolik\u201d nr 53\/1920]\nBrze\u015b\u0107, 3 maja 1920.Obchody rocznicy podpisania Konstytucji 3 Maja. Poch\u00f3d m\u0142odzie\u017cy ze szk\u00f3\u0142 i ochronek.Fot. O\u015brodek KARTA\nZ ra\u00adportu Od\u00addzia\u00ad\u0142u II 4 Dy\u00adwi\u00adzji Pie\u00adcho\u00adty:\nKo\u00admu\u00adni\u00ad\u015bci, kt\u00f3rzy uciec nie zdo\u00ad\u0142a\u00adli, kry\u00adj\u0105 si\u0119 u\u00a0\u017by\u00add\u00f3w. W\u00a0sto\u00adsun\u00adku lud\u00adno\u00ad\u015bci, zw\u0142a\u00adszcza wiej\u00adskiej, do \u017by\u00add\u00f3w ujaw\u00adnia si\u0119 du\u00ad\u017ca po\u00adchop\u00adno\u015b\u0107 do po\u00adgro\u00adm\u00f3w, po\u00adwstrzy\u00admy\u00adwa\u00adna na ra\u00adzie oba\u00adw\u0105 przed po\u00adwro\u00adtem bol\u00adsze\u00adwi\u00adk\u00f3w. Mia\u00ad\u0142em jed\u00adnak wy\u00adpad\u00adki, gdzie \u015bmiel\u00adsi in\u00adfor\u00admo\u00adwa\u00adli si\u0119 zu\u00adpe\u0142\u00adnie wy\u00adra\u00ad\u017anie, jak by na to pa\u00adtrzy\u00ad\u0142y pol\u00adskie w\u0142a\u00addze woj\u00adsko\u00adwe, gdy\u00adby oni za\u00adcz\u0119\u00adli swo\u00adje po\u00adra\u00adchun\u00adki. Mam wra\u00ad\u017ce\u00adnie, \u017ce p\u00f3\u017aniej, kie\u00addy front si\u0119 usta\u00adli, a\u00a0lud\u00adno\u015b\u0107 po\u00adzb\u0119\u00addzie si\u0119 obaw, trud\u00adno b\u0119\u00addzie w\u00a0nie\u00adkt\u00f3rych miej\u00adscach po\u00adwstrzy\u00adma\u0107 lu\u00addzi od krwa\u00adwej ze\u00admsty.\nKo\u00adro\u00adste\u0144, 4 ma\u00adja 1920\n[Raport informacyjny nr 134 Dow\u00f3dztwa 4 Dywizji Piechoty, Oddzia\u0142 II, ze zbior\u00f3w prof. Janusza Odziemkowskiego]\n\u00a0\nZ informacji w \u201eGazecie Kieleckiej\u201d:\nTeraz przychodzi kolej na stworzenie pot\u0119\u017cnego skarbu, kt\u00f3ryby nam pozwoli\u0142 uniezale\u017cni\u0107 si\u0119 od nie zawsze przychylnych wp\u0142yw\u00f3w postronnych. Jedn\u0105 z licznych dr\u00f3g do tego s\u0105 po\u017cyczki wewn\u0119trzne. W czasie poniedzia\u0142kowych manifestacji niesiono liczne transparenty, wzywaj\u0105ce do nabywania tych po\u017cyczek. Stworzyli\u015bmy armi\u0119, dajmy wi\u0119c pieni\u0105dze na jej zaopatrzenie, aprowizacj\u0119 kraju i na zaspokojenie najpilniejszych potrzeb pa\u0144stwa polskiego.\nKto nie chce, aby Polska by\u0142a koloni\u0105 obcych plantator\u00f3w, zaniedbanym folwarkiem, w kt\u00f3rym rodzi si\u0119 wi\u0119cej zielska ni\u017c pszenicy, bezsilnym pa\u0144stewkiem, kt\u00f3re wiecznie na innych ogl\u0105da\u0107 si\u0119 musi, narodem w pochodzie kultury i cywilizacji, ten winien stan\u0105\u0107 do apelu w chwili, gdy rz\u0105d og\u0142asza pierwsz\u0105 po\u017cyczk\u0119 (pa\u0144stwow\u0105) odrodzenia. Nie od obcych rz\u0105d nasz po\u017cycza, bo ka\u017cdy grosz czerpany z cudzoziemskich \u017ar\u00f3de\u0142, to zni\u017cka naszej waluty, to utrwalanie dro\u017cyzny, to kuratela zagranicy nad Polsk\u0105.\nKielce, 5 maja 1920\n[Skarb i Wojsko, \u201eGazeta Kielecka\u201d nr 51\/1920]\n\u00a0\nZ informacji \u201eKuriera Lwowskiego\u201d:\nDla uczczenia rocznicy 3 Maja odby\u0142o si\u0119 w synagodze post\u0119powej, staraniem \u017byd\u00f3w-Polak\u00f3w uroczyste nabo\u017ce\u0144stwo, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142o si\u0119 osobn\u0105 modlitw\u0105 za zdrowie i powodzenie Naczelnika Pa\u0144stwa. Kazanie wyg\u0142osi\u0142 rabin dr Guttman. M\u0142odzie\u017c od\u015bpiewa\u0142a Bo\u017ce, co\u015b Polsk\u0119.\nLw\u00f3w, 6 maja 1920\n[Nabo\u017ce\u0144stwo w synagodze, \u201eKurier Lwowski\u201d nr 112\/1920]\n\u00a0\nJ\u00f3zef Pi\u0142\u00adsud\u00adski w li\u00ad\u015bcie do gen. Ka\u00adzi\u00admie\u00adrza So\u00adsn\u00adkow\u00adskie\u00adgo (wiceministra spraw wojskowych):\nTe be\u00adstie, za\u00admiast bro\u00adni\u0107 Ki\u00adjo\u00adwa, ucie\u00adka\u00adj\u0105 stam\u00adt\u0105d; r\u00f3w\u00adnie\u017c uciekaj\u0105 i\u00a0co\u00adfa\u00adj\u0105 si\u0119 z\u00a0po\u00ad\u0142u\u00addnia. [...] Po\u00adwsta\u00adnia prze\u00adciw nim s\u0105 wsz\u0119\u00addzie, na ca\u00ad\u0142ej Ukra\u00adi\u00adnie. Za\u00adj\u0119\u00adcie Ki\u00adjo\u00adwa jest to na\u00adwet nie po\u00adtrze\u00adba, ale ha\u00ads\u0142o i\u00a0sym\u00adbol po\u00adli\u00adtycz\u00adny. Ale ro\u00adzu\u00admie\u00adcie, i\u015b\u0107 z\u00a0na\u00adszym gra\u00adbi\u0105\u00adcym woj\u00adskiem przez te sym\u00adpa\u00adty\u00adzu\u00adj\u0105\u00adce z\u00a0na\u00admi po\u00adwsta\u00adnia jest ab\u00adsur\u00addem po\u00adli\u00adtycz\u00adnym i\u00a0woj\u00adsko\u00adwym, kt\u00f3re\u00adgo nie chc\u0119 si\u0119 do\u00adpu\u00ad\u015bci\u0107. Za\u00adtrzy\u00admu\u00adj\u0119 wi\u0119c, po wzi\u0119\u00adciu Ki\u00adjo\u00adwa, front.\n\u017bytomierz, 6 maja 1920\n[Rok 1920. Wojna polsko-radziecka we wspomnieniach i innych dokumentach, Warszawa 1990]\n\u2042\nKa\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:\nProjekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl.Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\n\u2042\nPrezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/OK_001729-scaled.jpg","width":2560,"height":1607},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/07\/1-7-maja-1920\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"1\u20137 maja 1920"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/","name":"Instytut Polski w Sofii","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e","name":"michailovam","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g","caption":"michailovam"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/author\/michalowam\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2706"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2706\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2731,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2706\/revisions\/2731"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2694"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}