{"id":2816,"date":"2020-07-17T11:27:16","date_gmt":"2020-07-17T09:27:16","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?p=2816"},"modified":"2020-07-17T12:10:22","modified_gmt":"2020-07-17T10:10:22","slug":"22-28-maja-1920","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/","title":{"rendered":"22\u201328 maja 1920"},"content":{"rendered":"\n

\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0<\/strong>O\u015brodek KARTA<\/strong><\/a>\u00a0na zlecenie\u00a0<\/strong>Biura Programu NIEPODLEG\u0141A<\/strong><\/a>, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

22\u201328 maja 1920<\/strong><\/p>\n

Trwa strajk prosowiecko nastawionych kolejarzy w Bratys\u0142awie, kt\u00f3ry zatrzymuje transporty amunicji dla Polski. 22\u201326 maja 4 Armia gen. Stanis\u0142awa Szeptyckiego odrzuca atakuj\u0105ce na froncie bia\u0142oruskim si\u0142y sowieckie za Berezyn\u0119. 25 maja Armi\u0119 Czerwon\u0105 na <\/strong>froncie ukrai\u0144skim wzmacnia skoncentrowana w rejonie Humania 1 Armia Konna Siemiona Budionnego. 27 maja Sowieci rozpoczynaj\u0105 kontrofensyw\u0119 na Ukrainie. Wzrasta napi\u0119cie przed plebiscytem na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku; w nocy 27\/28 maja Niemcy napadaj\u0105 na Polski Komisariat Plebiscytowy w Bytomiu. W\u0142adze Czechos\u0142owacji wobec przysz\u0142o\u015bci \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego akceptuj\u0105 arbitra\u017c Ententy, kt\u00f3ry ma uwzgl\u0119dnia\u0107 ich racje. W kraju narasta lichwa i spekulacja.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\n

Ofensywa rosyjska na Ukrainie i odwr\u00f3t 3. Armii Polskiej, koniec maja 1920.
[w:] A. Przybylski, \u201eWojna Polska 1918-1921\u201d.
Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej<\/p>\n<\/div>\n

\u2042<\/strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n

Juliusz Zdanowski <\/strong>(ziemianin, polityk zwi\u0105zany z Narodow\u0105 Demokracj\u0105) w dzienniku:<\/strong><\/p>\n

Kajet ten kosztuje osiem razy dro\u017cej ani\u017celi ostatni kupiony osiem miesi\u0119cy temu! Gdzie nas to poniesie? Nied\u0142ugo zamiast zadrukowanego pieni\u0105dza wypadnie dawa\u0107 bia\u0142y kawa\u0142ek papieru, bo druk si\u0119 nie op\u0142aci, a papier b\u0119dzie rzecz\u0105 podzieln\u0105 i \u0142atwo wymienn\u0105, jak dawniej z\u0142oto. Ju\u017c \u017celazo w fenig\u00f3wkach jest wi\u0119cej warte ani\u017celi wypisana na nim cena.<\/p>\n

Warszawa, 22 maja 1920<\/p>\n

[Dziennik Juliusza Zdanowskiego<\/em>, t. 3: 4 VIII 1919 \u2013 28 III 1921<\/em>, Szczecin 2014]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Z rozporz\u0105dzenia w\u0142adz Pabianic:<\/strong><\/p>\n

Obecnie handel w wi\u0119kszo\u015bci wypadk\u00f3w sta\u0142 si\u0119 zaj\u0119ciem przygodnym w r\u0119kach os\u00f3b niepowo\u0142anych i niefachowych, traktuj\u0105cych go jako chwilow\u0105 lokat\u0119 kapita\u0142\u00f3w lub \u017ar\u00f3d\u0142o \u0142atwych a obfitych zysk\u00f3w. Handel, w ten spos\u00f3b traktowany [\u2026] daje mo\u017cno\u015b\u0107 unikni\u0119cia wszelkiej kontroli fiskalnej w kierunku wysoko\u015bci ma\u00adj\u0105tku lub wielko\u015bci dochodu. Urz\u0105d Walki z Lichw\u0105 i Spekulacj\u0105 w dotychcza\u00adsowej swej dzia\u0142alno\u015bci spotyka si\u0119 cz\u0119sto z faktami, gdzie bardzo znaczne zapasy towar\u00f3w by\u0142y posiadane przez ludzi, kt\u00f3rzy jedynie \u015bwiadectwem handlowym uzasadniali sw\u00f3j rodzaj zaj\u0119cia. Nieprowadzenie ksi\u0105g handlowych, nieposiadanie \u017cadnych rachunk\u00f3w, kt\u00f3re by pozwoli\u0142y okre\u015bli\u0107 charakter i rodzaj przedsi\u0119bior\u00adstwa, \u017ar\u00f3d\u0142o i czas nabycia towaru, ceny i czasu zby\u00adtu \u2013 mimo woli nasuwaj\u0105 podejrzenie gromadzenia to\u00adwaru w celach spekulacyjnych lub odsprzedawania z zyskiem lichwiarskim.<\/p>\n

Pabianice, 23 maja 1920<\/p>\n

[Walka z lichw\u0105 i spekulacj\u0105<\/em>, \u201eDziennik Urz\u0119dowy Zarz\u0105du Miasta Pabianic\u201d nr 21\/1920]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

W\u0142o\u00addzi\u00admierz Fi\u00adszer <\/strong>(nauczyciel, Polak mieszkaj\u0105cy na Ukrainie):<\/strong><\/p>\n

My\u00ad\u015bmy nie u\u015bwia\u00adda\u00admia\u00adli so\u00adbie zna\u00adcze\u00adnia przy\u00adby\u00adcia Po\u00adla\u00adk\u00f3w. Wpad\u0142 mi nie\u00adba\u00adwem w r\u0119\u00adk\u0119 mani\u00adfest Pi\u0142\u00adsud\u00adskie\u00adgo, z\u00a0kt\u00f3re\u00adgo si\u0119 do\u00adwie\u00addzia\u00ad\u0142em, \u017ce ce\u00adlem Po\u00adla\u00adk\u00f3w jest wal\u00adka z\u00a0bol\u00adsze\u00adwi\u00adka\u00admi i\u00a0usta\u00adno\u00adwie\u00adnie nie\u00adza\u00adle\u017c\u00adnej Ukra\u00adi\u00adny. […]<\/p>\n

Od jed\u00adne\u00adgo z \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy do\u00adsta\u00ad\u0142em nu\u00admer war\u00adszaw\u00adskiej ga\u00adze\u00adty \u201eKu\u00adrier Po\u00adran\u00adny\u201d. Daw\u00adno\u00ad\u015bmy ga\u00adze\u00adty nie ogl\u0105\u00adda\u00adli. Wszy\u00adst\u00adko by\u00ad\u0142o w\u00a0niej dla nas no\u00adwe, nie\u00adzwy\u00adk\u0142e, wr\u0119cz nie\u00adpo\u00adj\u0119\u00adte. De\u00adpe\u00adsze z\u00a0Pa\u00adry\u00ad\u017ca, Lon\u00addy\u00adnu, No\u00adwe\u00adgo Jor\u00adku wy\u00adda\u00adwa\u00ad\u0142y si\u0119 nam ist\u00adnym cu\u00addem; na\u00adwet kro\u00adni\u00adka s\u0105\u00addo\u00adwa przy\u00adpra\u00adwi\u00ad\u0142a nas o\u00a0wzru\u00adsze\u00adnie \u2013 w\u00a0s\u0105\u00addzie okr\u0119\u00adgo\u00adwym roz\u00adpa\u00adtry\u00adwa\u00adno spra\u00adw\u0119 do\u00adty\u00adcz\u0105\u00adc\u0105 psa jed\u00adne\u00adgo z\u00a0mie\u00adszka\u0144\u00adc\u00f3w ka\u00admie\u00adni\u00adcy po\u00adzwa\u00adne\u00adgo przez s\u0105\u00adsia\u00adda \u2013 a\u00a0dzia\u00ad\u0142o si\u0119 to w\u00a0tym sa\u00admym cza\u00adsie, gdy tu\u00adtaj za\u00adbi\u00adja\u00adno lu\u00addzi bez s\u0105\u00addu! […]<\/p>\n

Gdy jed\u00adnak mi\u00adn\u0119\u00ad\u0142a fa\u00adla za\u00adchwy\u00adt\u00f3w, uprzy\u00adto\u00admni\u00ad\u0142em so\u00adbie jed\u00adno: Po\u00adla\u00adcy my\u00adl\u0105 si\u0119 w\u00a0swo\u00adich os\u0105\u00addach Ukra\u00adi\u00adny. W\u00a0ar\u00adty\u00adku\u00adle re\u00addak\u00adcyj\u00adnym mo\u00adwa by\u00ad\u0142a o\u00a0zna\u00adcze\u00adniu mar\u00adszu na Ki\u00adj\u00f3w, do\u00adko\u00adny\u00adwa\u00adnym we\u00adsp\u00f3\u0142 z\u00a0bo\u00adha\u00adter\u00adski\u00admi ukra\u00adi\u0144\u00adski\u00admi po\u00adwsta\u0144\u00adca\u00admi. My nie\u00adste\u00adty wie\u00addzie\u00adli\u00ad\u015bmy, ja\u00adcy s\u0105 ci bo\u00adha\u00adter\u00adscy po\u00adwsta\u0144\u00adcy. So\u00adjusz z ta\u00adki\u00admi dzi\u00adki\u00admi ban\u00addy\u00adta\u00admi, zdol\u00adny\u00admi tyl\u00adko do mor\u00addo\u00adwa\u00adnia \u017by\u00add\u00f3w, nie przy\u00adno\u00adsi\u0142 ra\u00adczej za\u00adszczy\u00adtu i nie ro\u00adko\u00adwa\u0142 suk\u00adce\u00adsu.<\/p>\n

Je\u00adden z\u00a0owych \u201ebo\u00adha\u00adter\u00adskich po\u00adwsta\u0144\u00adc\u00f3w\u201d przy\u00adby\u0142 do mia\u00adstecz\u00adka i\u00a0roz\u00adpo\u00adcz\u0105\u0142 gra\u00adbie\u017c; z\u0142a\u00adpa\u00adno go i\u00a0przy\u00adpro\u00adwa\u00addzo\u00adno do do\u00adw\u00f3d\u00adcy. Ten go roz\u00adbro\u00adi\u0142 i\u00a0za\u00adpy\u00adta\u0142, kim jest.<\/p>\n

\u2013 Po\u00adwsta\u00adniec \u2013 od\u00adpo\u00adwie\u00addzia\u0142 z\u0142o\u00addziej.<\/p>\n

\u2013 Ban\u00addy\u00adta, nie po\u00adwsta\u00adniec! \u2013 krzyk\u00adn\u0105\u0142 do\u00adw\u00f3d\u00adca i\u00a0ude\u00adrzy\u0142 go w\u00a0twarz.<\/p>\n

Po tej idyl\u00adlicz\u00adnej roz\u00adpra\u00adwie Po\u00adlak zwr\u00f3ci\u0142 \u201ebo\u00adha\u00adter\u00adskie\u00admu po\u00adwsta\u0144\u00adco\u00adwi\u201d bro\u0144 i\u00a0pu\u00ad\u015bci\u0142 go wol\u00adno.<\/p>\n

Da\u00adszow<\/p>\n

[W\u0142odzimierz Fiszer, Odpryski piek\u0142a. Wspomnienia z niedawnej przesz\u0142o\u015bci<\/em>, mps., Archiwum O\u015brodka KARTA, AW\/II\/2523]<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Granica na \u015al\u0105sku przed plebiscytem.
Ze zbior\u00f3w Narodowego Archiwum Cyfrowego.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Gen. Edward Rydz-\u015ami\u00adg\u0142y<\/strong> (do\u00adw\u00f3d\u00adca 3 Ar\u00admii) w rozkazie:<\/strong><\/p>\n

Zda\u00adrzy\u00ad\u0142o si\u0119 kil\u00adka\u00adkrot\u00adnie, \u017ce agi\u00adta\u00adto\u00adrzy bolszewic\u00adcy w\u00a0prze\u00adbra\u00adniu \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy pol\u00adskich zja\u00adwia\u00adj\u0105 si\u0119 na tar\u00adgach i\u00a0tam do\u00adko\u00adnu\u00adj\u0105 gwa\u0142\u00adt\u00f3w na prze\u00adkup\u00adniach i\u00a0prze\u00adkup\u00adkach, p\u0142a\u00adc\u0105c ni\u017c\u00adsze ce\u00adny od \u017c\u0105\u00adda\u00adnych i na\u00adma\u00adwia\u00adj\u0105c do gwa\u0142\u00adtu \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy.<\/p>\n

Zda\u00adrzy\u00ad\u0142o si\u0119 r\u00f3w\u00adnie\u017c, \u017ce agi\u00adta\u00adto\u00adrzy bolszewic\u00adcy sta\u00adra\u00adli si\u0119 wy\u00ad\u0142u\u00addzi\u0107 za cze\u00adko\u00adla\u00add\u0119 lub pie\u00adni\u0105\u00addze wia\u00addo\u00admo\u00ad\u015bci od na\u00adsze\u00adgo \u017co\u0142\u00adnie\u00adrza o\u00a0dys\u00adlo\u00adka\u00adcji pol\u00adskich si\u0142. W\u00a0zwi\u0105z\u00adku z tym i dla za\u00adpo\u00adbie\u00ad\u017ce\u00adnia na przy\u00adsz\u0142o\u015b\u0107 podob\u00adnym wy\u00adpad\u00adkom, za\u00adrz\u0105\u00addzam, co na\u00adst\u0119\u00adpu\u00adje. Za\u00adka\u00adzu\u00adje si\u0119, a\u017c do odwo\u00ad\u0142a\u00adnia, czy\u00adnie\u00adnia za\u00adku\u00adp\u00f3w \u017cyw\u00adno\u00ad\u015bci i\u00a0pro\u00adwian\u00adt\u00f3w przez po\u00adszcze\u00adg\u00f3l\u00adnych \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy na w\u0142a\u00adsn\u0105 r\u0119\u00adk\u0119 na tar\u00adgach w\u00a0Ki\u00adjo\u00adwie. […] Dow\u00f3dz\u00adtwo ar\u00admii za\u00adj\u0119\u00ad\u0142o si\u0119 zor\u00adga\u00adni\u00adzo\u00adwa\u00adniem skle\u00adp\u00f3w woj\u00adsko\u00adwych, w kt\u00f3rych \u017co\u0142\u00adnie\u00adrze b\u0119\u00add\u0105 mo\u00adgli na\u00adby\u00adwa\u0107 ar\u00adty\u00adku\u00ad\u0142y spo\u00ad\u017cyw\u00adcze po ce\u00adnach w\u0142a\u00adsne\u00adgo ko\u00adsztu. Szcze\u00adg\u00f3\u0142y b\u0119\u00add\u0105 og\u0142o\u00adszo\u00adne. […] Na\u00adle\u00ad\u017cy sta\u00adle prze\u00adstrze\u00adga\u0107 \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy, by w\u00a0roz\u00admo\u00adwach pro\u00adwa\u00addzo\u00adnych na kwa\u00adte\u00adrach i\u00a0w miej\u00adscach pu\u00adblicz\u00adnych uni\u00adka\u00adli tre\u00ad\u015bci na\u00adtu\u00adry woj\u00adsko\u00adwej i\u00a0to tak w\u00a0roz\u00admo\u00adwach pro\u00adwa\u00addzo\u00adnych mi\u0119\u00addzy so\u00adb\u0105, jak i\u00a0z\u00a0oso\u00adba\u00admi cy\u00adwil\u00adny\u00admi.<\/p>\n

\u017bo\u0142\u00adnie\u00adrze wszy\u00adscy win\u00adni by\u0107 po\u00adu\u00adcza\u00adni, \u017ce cho\u00adcia\u017c znaj\u00addu\u00adj\u0105 si\u0119 w\u00a0kra\u00adju za\u00adprzy\u00adja\u00ad\u017anio\u00adnym, oto\u00adcze\u00adni s\u0105 jed\u00adnak ze\u00adwsz\u0105d szpie\u00adga\u00admi bol\u00adsze\u00adwic\u00adki\u00admi i\u00a0oso\u00adba\u00admi wro\u00adgo nam na\u00adstro\u00adjo\u00adny\u00admi, kt\u00f3re b\u0105d\u017a przez do\u00adno\u00adsze\u00adnie nie\u00adprzy\u00adja\u00adcie\u00adlo\u00adwi o\u00a0na\u00adszej si\u00adle i\u00a0dys\u00adlo\u00adka\u00adcji, b\u0105d\u017a przez pro\u00adwo\u00adko\u00adwa\u00adnie za\u00adbu\u00adrze\u0144 i\u00a0za\u00admie\u00adszek pra\u00adgn\u0105 nam szko\u00addzi\u0107.<\/p>\n

Ki\u00adj\u00f3w<\/p>\n

[Rozkaz gen. Edwarda Rydza-\u015amig\u0142ego, CAW, I.311.3.242]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Maria Kasprowiczowa <\/strong>(\u017cona pisarza) w dzienniku:<\/strong><\/p>\n

\u017bycie, kt\u00f3re rozwija\u0142o si\u0119 powoli i \u017cmudnie, nagle z wiosn\u0105 zap\u0142on\u0119\u0142o i rozja\u015bni\u0142o si\u0119. Radosn\u0105 pobudk\u0105 do tego by\u0142a wiosenna ofensy\u00adwa polskiej armii, zako\u0144czona wzi\u0119ciem Kijowa. [\u2026] Pi\u0142sudski! Wierz\u0119 w jego gwiazd\u0119, w jego szcz\u0119\u00ad\u015bcie. Wierz\u0119, \u017ce ka\u017cde jego przedsi\u0119wzi\u0119cie b\u0119dzie dobrem dla Polski, \u017ce ka\u017cde si\u0119 uda, bo ten cz\u0142owiek posiada wierny instynkt \u017cycia i wyczucie przysz\u0142o\u015bci. Taki cz\u0142owiek, jak Pi\u0142sudski, nie mo\u017ce by\u0107 zim\u00adnym politykiem i racjonalist\u0105, lecz posiada raczej si\u0142\u0119 wiary, pot\u0119g\u0119 tw\u00f3rczego marzenia. [\u2026] W takim losie, jakim jest los Pi\u0142sudskiego, jedno wahanie, zw\u0105tpienie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 pocz\u0105tkiem ko\u0144\u00adca, kl\u0119sk\u0105 nie tylko dla niego, lecz przede wszystkim dla jego dzie\u0142a.<\/p>\n

Zdania, kt\u00f3re s\u0142ysza\u0142am o nim w czasie d\u0142ugich lat wojny, nie zawsze by\u0142y dla niego dodatnie, mog\u0142y raczej os\u0142abi\u0107 moj\u0105 wiar\u0119 w niego. Lecz wiara mo\u00adja jest zupe\u0142nie instynktowna i mocna.<\/p>\n

Lw\u00f3w, 24 maja 1920<\/p>\n

[Maria Kasprowiczowa, Moje \u017cycie z nim: 1910\u20131914<\/em>; Wojna: 1914\u20131922<\/em>, Warszawa 1932]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Kpt. Stanis\u0142aw Jan Rostworowski <\/strong>(szef Oddzia\u0142u V w sztabie 4 Armii WP): <\/strong><\/p>\n

Nie mam czym zapcha\u0107 tych nudnych pozabiurowych godzin, w biurze te\u017c mniej ciekawie, bo panuj\u0105ca sytuacja nie interesuje mnie tak, jak przedtem. Zreszt\u0105 uspokoi\u0142o si\u0119 ju\u017c znacznie, bolszewicy zn\u00f3w s\u0105 za Berezyn\u0119 wyrzuceni, uciekli w pop\u0142ochu przez mosty pod ogniem artylerii. Niepr\u0119dko popr\u00f3buj\u0105 przekroczy\u0107 j\u0105 w tym miejscu po raz drugi. Smutne jest tylko, \u017ce wiele wsi p\u0142onie po ich odej\u015bciu. Biedny ten kraj b\u0119d\u0105cy obszarem wojennym.<\/p>\n

Mi\u0144sk, 25 maja 1920<\/p>\n

[Stanis\u0142aw Jan Rostworowski, Listy z wojny polsko-bolszewickiej 1918\u20131920, <\/em>Warszawa\u2013Krak\u00f3w 2015]<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

1920.
1 Armia Konna Siemiona Budionnego \u2013 mityng z okazji przyjazdu Michai\u0142a Kalinina \u2013 kierownika aparatu propagandowego na Froncie Zachodnim.
Fot. Rosyjskie Pa\u0144stwowe Archiwum Kino-foto-dokument\u00f3w w Krasnogorsku.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Siemion Budionny<\/strong> (dow\u00f3dca 1 Armii Konnej):<\/strong><\/p>\n

Przyby\u0142 [przewodnicz\u0105cy Centralnego Komitetu Wykonawczego Sowiet\u00f3w] Michai\u0142 Iwanowicz Kalinin i od razu za\u017c\u0105da\u0142 wyjazdu do oddzia\u0142\u00f3w. Wsiedli\u015bmy do samochodu. Pogoda po nocnym deszczu zrobi\u0142a si\u0119 ciep\u0142a, s\u0142oneczna. Michai\u0142 Iwanowicz zdj\u0105\u0142 z siebie znoszon\u0105 sk\u00f3rzan\u0105 kurtk\u0119. By\u0142 ubrany w zwyk\u0142y bawe\u0142niany sweter i szare spodnie, wpuszczone w wysokie sk\u00f3rzane buty. Kalinin zauwa\u017cy\u0142, \u017ce uporczywie mu si\u0119 przygl\u0105dam i, u\u015bmiechaj\u0105c si\u0119, zapyta\u0142: \u201eCo, nie wygl\u0105dam jak przewodnicz\u0105cy? \u2013 i za chwil\u0119 doda\u0142. \u2013 W roboczym ubraniu cz\u0142owiek czuje si\u0119 jako\u015b wygodniej. A i z czerwonoarmistami \u0142atwiej jest rozmawia\u0107, przyjmuj\u0105 jak swego\u201d. […] Michai\u0142 Iwanowicz obszed\u0142 szeregi czerwonoarmist\u00f3w, przywita\u0142 si\u0119 i wszed\u0142 na taczank\u0119. Z tej improwizowanej trybuny wyg\u0142osi\u0142 mow\u0119, a jego g\u0142os \u2013 spokojny, nieg\u0142o\u015bny, w ciszy, jaka zapad\u0142a, brzmia\u0142 zdecydowanie i imponuj\u0105co. Nie ukrywa\u0142 trudno\u015bci nadchodz\u0105cej walki, ale zdecydowanie podkre\u015bli\u0142 patriotyzm ludzi sowieckich, ich twarde postanowienie obrony kraju i nieuchronno\u015b\u0107 pora\u017cki interwent\u00f3w. […]<\/p>\n

Na drugi dzie\u0144 Michai\u0142 Iwanowicz zn\u00f3w wizytowa\u0142 oddzia\u0142y. Wyst\u0119powa\u0142 na mityngach, rozmawia\u0142 z czerwonoarmistami, odznaczonym wr\u0119cza\u0142 order Czerwonego Sztandaru.<\/p>\n

26 maja 1920<\/p>\n

[Siemion Budionnyj, Proidiennyj put\u2019<\/em>, Moskwa 1965, t\u0142um. Agnieszka Knyt]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

J\u00f3zef Stalin <\/strong>(komisarz polityczny Frontu Po\u0142udniowo-Zachodniego):<\/strong><\/p>\n

Nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wyprawa ja\u015bniepa\u0144skiej Polski przeciwko robotniczo-ch\u0142opskiej Rosji jest w swej istocie wypraw\u0105 Ententy. Chodzi nie tylko o to, \u017ce Liga Narod\u00f3w, kt\u00f3rej kierownikiem jest Ententa i kt\u00f3rej cz\u0142onkiem jest Polska, najwidoczniej aprobowa\u0142a wypraw\u0119 Polski na Rosj\u0119. Chodzi przede wszystkim o to, \u017ce Polska bez pomocy Ententy nie mog\u0142aby zorganizowa\u0107 swego napadu na Rosj\u0119, \u017ce przede wszystkim Francja, ale r\u00f3wnie\u017c Anglia z Ameryk\u0105 udzielaj\u0105 ofensywie Polski pe\u0142nego poparcia. […] Na razie [jednak] Polska stoi wobec Rosji sama, bez powa\u017cnych sojusznik\u00f3w bojowych. […]<\/p>\n

\u017badna armia na \u015bwiecie nie mo\u017ce zwyci\u0119\u017cy\u0107 (mowa oczywi\u015bcie o trwa\u0142ym i stanowczym zwyci\u0119stwie) bez mocnego zaplecza. […] Zaplecze wojsk polskich jest jednolite i zwarte narodowo. St\u0105d jego jedno\u015b\u0107 i odporno\u015b\u0107. Decyduj\u0105cy nastr\u00f3j zaplecza: \u201epoczucie ojczyzny\u201d \u2013 przenika wieloma kana\u0142ami na polski front, tworz\u0105c w oddzia\u0142ach wi\u0119\u017a narodow\u0105 i hart. St\u0105d odporno\u015b\u0107 wojsk polskich. Zaplecze Polski nie jest oczywi\u015bcie jednorodne (i nie mo\u017ce by\u0107 jednorodne!) w sensie klasowym, ale konflikty klasowe nie nabra\u0142y jeszcze takiej si\u0142y, aby mog\u0142y prze\u0142ama\u0107 poczucie jedno\u015bci narodowej i zarazi\u0107 przeciwie\u0144stwami r\u00f3\u017cnorodny pod wzgl\u0119dem klasowym front. Gdyby wojska polskie dzia\u0142a\u0142y w rejonie samej Polski, walka z nimi by\u0142aby niew\u0105tpliwie trudna. Ale Polska nie chce ograniczy\u0107 si\u0119 do w\u0142asnego rejonu, pcha wojska dalej, podbijaj\u0105c Litw\u0119 i Bia\u0142oru\u015b, wdzieraj\u0105c si\u0119 w g\u0142\u0105b Rosji i Ukrainy. Ta okoliczno\u015b\u0107 zasadniczo zmienia sytuacj\u0119 na powa\u017cn\u0105 niekorzy\u015b\u0107 dla odporno\u015bci wojsk polskich. […]<\/p>\n

Nie jest rzecz\u0105 przypadku, \u017ce ofensywa polska zacz\u0119\u0142a si\u0119 w czasie konferencji w San Remo, dok\u0105d nie dopuszczono przedstawicieli Rosji. Nie jest rzecz\u0105 przypadku i to, \u017ce Rumunia schowa\u0142a pod sukno spraw\u0119 rokowa\u0144 pokojowych z Rosj\u0105… Jest przy tym rzecz\u0105 zupe\u0142nie mo\u017cliw\u0105, \u017ce polska ofensywa, kt\u00f3ra na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 awantur\u0105, w rzeczywisto\u015bci zak\u0142ada szeroko zakrojony plan stopniowo realizowanej, kombinowanej wyprawy. Mimo wszystko trzeba jednak powiedzie\u0107, \u017ce je\u015bli Ententa, organizuj\u0105c trzeci\u0105 wypraw\u0119 na Rosj\u0119, liczy\u0142a na to, \u017ce j\u0105 pokona, to si\u0119 przeliczy\u0142a, bo w 1920 roku szanse kl\u0119ski Rosji s\u0105 mniejsze, znacznie mniejsze ni\u017c w roku 1919.<\/p>\n

26 maja 1920<\/p>\n

[Polsko-sowietskaja wojna 1919\u20131920<\/em>, Moskwa 1994, t\u0142um. Dorota Pazio]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Z informacji w \u201eG\u00f3rno\u015bl\u0105zaku\u201d: <\/strong><\/p>\n

Z dniem ka\u017cdym Niemcy coraz wi\u0119cej nabieraj\u0105 \u015bmia\u0142o\u015bci do napadania na ludno\u015b\u0107 polsk\u0105, z powodu braku energii u w\u0142adz koalicyjnych na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, kt\u00f3re kara\u0142yby ka\u017cdy czyn zbrodniczy Niemc\u00f3w. Niemcy nie l\u0119kaj\u0105 si\u0119 przed otwartym bandytyzmem, jak to przekonywaj\u0105 nas liczne zdarzenia w\u0142ama\u0144 i kradzie\u017cy do mieszka\u0144 obywateli polskich, wykonywanych przewa\u017cnie przez niemieckie Stosstrupy<\/em> [oddzia\u0142y szturmowe].<\/p>\n

Katowice, 27 maja 1920<\/p>\n

[\u201eG\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u201d nr 118\/1920]<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Propagandowa poczt\u00f3wka polska wydawana w okresie plebiscytu na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, autorstwa Stanis\u0142awa Ligonia.
Ze zbior\u00f3w Narodowego Archiwum Cyfrowego.<\/p>\n

Z informacji \u201eKuriera Lwowskiego\u201d:\u00a0 <\/strong><\/p>\n

Komisja mi\u0119dzynarodowa na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim zapowiedzia\u0142a cenzur\u0119 prewencyjn\u0105 dla pism. Jest to zamach na pisma polskie, poniewa\u017c pisma czeskie tam w og\u00f3le nie wychodz\u0105. W rozporz\u0105dzeniu powiedziano, i\u017c pras\u0119 cenzuruje prokurator polski w porozumieniu z prokuratorem czeskim. Je\u017celi mi\u0119dzy nimi zapanuje r\u00f3\u017cnica zda\u0144, w\u00f3wczas rozstrzyga komisja mi\u0119dzynarodowa. Z powodu tego zarz\u0105dzenia wydawnictwa wszystkich pism polskich na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim uchwali\u0142y wnie\u015b\u0107 protest do komisji, a zarazem od dnia dzisiejszego zawiesi\u0107 wszystkie pisma. [\u2026] Pisma cieszy\u0144skie wyda\u0142y odezw\u0119 do ludno\u015bci, w kt\u00f3rej t\u0142umacz\u0105 sw\u00f3j krok i zapowiadaj\u0105, \u017ce nie poddadz\u0105 si\u0119 cenzurze, cho\u0107by to mia\u0142o za sob\u0105 poci\u0105gn\u0105\u0107 zawieszenie pism \u2013 i \u017ce, w razie niemo\u017cno\u015bci wydawania pism drog\u0105 legaln\u0105, b\u0119d\u0105 zmuszone postara\u0107 si\u0119 o kontakt z czytelnikami na drodze nielegalnej.<\/p>\n

Lw\u00f3w, 28 maja 1920<\/p>\n

[Walka o \u015al\u0105sk Cieszy\u0144ski. Komisja plebiscytowa d\u0142awi pras\u0119 polsk\u0105 w Cieszy\u0144skiem, <\/em>\u201eKurier Lwowski\u201d nr 131\/1920]<\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

Ka\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:<\/strong><\/p>\n

Projekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.
Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl<\/a>.
Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.<\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

Prezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany […]<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":2811,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[16,107,209],"tags":[],"class_list":["post-2816","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-historia","category-wiktoria-pl"],"yoast_head":"\n22\u201328 maja 1920 - Instytut Polski w Sofii<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"22\u201328 maja 1920 - Instytut Polski w Sofii\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Sofii\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-07-17T09:27:16+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-07-17T10:10:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596-1024x692.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"692\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"michailovam\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"michailovam\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/\",\"name\":\"22\u201328 maja 1920\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596-300x203.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596-1024x692.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596.png\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596.png\",\"datePublished\":\"2020-07-17T09:27:16+02:00\",\"dateModified\":\"2020-07-17T10:10:22+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2020-07-17\",\"endDate\":\"2020-07-17\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA\u00a0na zlecenie\u00a0Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.\\n\u2042\\n22\u201328 maja 1920\\nTrwa strajk prosowiecko nastawionych kolejarzy w Bratys\u0142awie, kt\u00f3ry zatrzymuje transporty amunicji dla Polski. 22\u201326 maja 4 Armia gen. Stanis\u0142awa Szeptyckiego odrzuca atakuj\u0105ce na froncie bia\u0142oruskim si\u0142y sowieckie za Berezyn\u0119. 25 maja Armi\u0119 Czerwon\u0105 na froncie ukrai\u0144skim wzmacnia skoncentrowana w rejonie Humania 1 Armia Konna Siemiona Budionnego. 27 maja Sowieci rozpoczynaj\u0105 kontrofensyw\u0119 na Ukrainie. Wzrasta napi\u0119cie przed plebiscytem na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku; w nocy 27\/28 maja Niemcy napadaj\u0105 na Polski Komisariat Plebiscytowy w Bytomiu. W\u0142adze Czechos\u0142owacji wobec przysz\u0142o\u015bci \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego akceptuj\u0105 arbitra\u017c Ententy, kt\u00f3ry ma uwzgl\u0119dnia\u0107 ich racje. W kraju narasta lichwa i spekulacja.\\nOfensywa rosyjska na Ukrainie i odwr\u00f3t 3. Armii Polskiej, koniec maja 1920.[w:] A. Przybylski, \u201eWojna Polska 1918-1921\u201d.Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej\\n\u2042\u00a0\\nJuliusz Zdanowski (ziemianin, polityk zwi\u0105zany z Narodow\u0105 Demokracj\u0105) w dzienniku:\\nKajet ten kosztuje osiem razy dro\u017cej ani\u017celi ostatni kupiony osiem miesi\u0119cy temu! Gdzie nas to poniesie? Nied\u0142ugo zamiast zadrukowanego pieni\u0105dza wypadnie dawa\u0107 bia\u0142y kawa\u0142ek papieru, bo druk si\u0119 nie op\u0142aci, a papier b\u0119dzie rzecz\u0105 podzieln\u0105 i \u0142atwo wymienn\u0105, jak dawniej z\u0142oto. Ju\u017c \u017celazo w fenig\u00f3wkach jest wi\u0119cej warte ani\u017celi wypisana na nim cena.\\nWarszawa, 22 maja 1920\\n[Dziennik Juliusza Zdanowskiego, t. 3: 4 VIII 1919 \u2013 28 III 1921, Szczecin 2014]\\n\u00a0\\nZ rozporz\u0105dzenia w\u0142adz Pabianic:\\nObecnie handel w wi\u0119kszo\u015bci wypadk\u00f3w sta\u0142 si\u0119 zaj\u0119ciem przygodnym w r\u0119kach os\u00f3b niepowo\u0142anych i niefachowych, traktuj\u0105cych go jako chwilow\u0105 lokat\u0119 kapita\u0142\u00f3w lub \u017ar\u00f3d\u0142o \u0142atwych a obfitych zysk\u00f3w. Handel, w ten spos\u00f3b traktowany [\u2026] daje mo\u017cno\u015b\u0107 unikni\u0119cia wszelkiej kontroli fiskalnej w kierunku wysoko\u015bci ma\u00adj\u0105tku lub wielko\u015bci dochodu. Urz\u0105d Walki z Lichw\u0105 i Spekulacj\u0105 w dotychcza\u00adsowej swej dzia\u0142alno\u015bci spotyka si\u0119 cz\u0119sto z faktami, gdzie bardzo znaczne zapasy towar\u00f3w by\u0142y posiadane przez ludzi, kt\u00f3rzy jedynie \u015bwiadectwem handlowym uzasadniali sw\u00f3j rodzaj zaj\u0119cia. Nieprowadzenie ksi\u0105g handlowych, nieposiadanie \u017cadnych rachunk\u00f3w, kt\u00f3re by pozwoli\u0142y okre\u015bli\u0107 charakter i rodzaj przedsi\u0119bior\u00adstwa, \u017ar\u00f3d\u0142o i czas nabycia towaru, ceny i czasu zby\u00adtu \u2013 mimo woli nasuwaj\u0105 podejrzenie gromadzenia to\u00adwaru w celach spekulacyjnych lub odsprzedawania z zyskiem lichwiarskim.\\nPabianice, 23 maja 1920\\n[Walka z lichw\u0105 i spekulacj\u0105, \u201eDziennik Urz\u0119dowy Zarz\u0105du Miasta Pabianic\u201d nr 21\/1920]\\n\u00a0\\nW\u0142o\u00addzi\u00admierz Fi\u00adszer (nauczyciel, Polak mieszkaj\u0105cy na Ukrainie):\\nMy\u00ad\u015bmy nie u\u015bwia\u00adda\u00admia\u00adli so\u00adbie zna\u00adcze\u00adnia przy\u00adby\u00adcia Po\u00adla\u00adk\u00f3w. Wpad\u0142 mi nie\u00adba\u00adwem w r\u0119\u00adk\u0119 mani\u00adfest Pi\u0142\u00adsud\u00adskie\u00adgo, z\u00a0kt\u00f3re\u00adgo si\u0119 do\u00adwie\u00addzia\u00ad\u0142em, \u017ce ce\u00adlem Po\u00adla\u00adk\u00f3w jest wal\u00adka z\u00a0bol\u00adsze\u00adwi\u00adka\u00admi i\u00a0usta\u00adno\u00adwie\u00adnie nie\u00adza\u00adle\u017c\u00adnej Ukra\u00adi\u00adny. [...]\\nOd jed\u00adne\u00adgo z \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy do\u00adsta\u00ad\u0142em nu\u00admer war\u00adszaw\u00adskiej ga\u00adze\u00adty \u201eKu\u00adrier Po\u00adran\u00adny\u201d. Daw\u00adno\u00ad\u015bmy ga\u00adze\u00adty nie ogl\u0105\u00adda\u00adli. Wszy\u00adst\u00adko by\u00ad\u0142o w\u00a0niej dla nas no\u00adwe, nie\u00adzwy\u00adk\u0142e, wr\u0119cz nie\u00adpo\u00adj\u0119\u00adte. De\u00adpe\u00adsze z\u00a0Pa\u00adry\u00ad\u017ca, Lon\u00addy\u00adnu, No\u00adwe\u00adgo Jor\u00adku wy\u00adda\u00adwa\u00ad\u0142y si\u0119 nam ist\u00adnym cu\u00addem; na\u00adwet kro\u00adni\u00adka s\u0105\u00addo\u00adwa przy\u00adpra\u00adwi\u00ad\u0142a nas o\u00a0wzru\u00adsze\u00adnie \u2013 w\u00a0s\u0105\u00addzie okr\u0119\u00adgo\u00adwym roz\u00adpa\u00adtry\u00adwa\u00adno spra\u00adw\u0119 do\u00adty\u00adcz\u0105\u00adc\u0105 psa jed\u00adne\u00adgo z\u00a0mie\u00adszka\u0144\u00adc\u00f3w ka\u00admie\u00adni\u00adcy po\u00adzwa\u00adne\u00adgo przez s\u0105\u00adsia\u00adda \u2013 a\u00a0dzia\u00ad\u0142o si\u0119 to w\u00a0tym sa\u00admym cza\u00adsie, gdy tu\u00adtaj za\u00adbi\u00adja\u00adno lu\u00addzi bez s\u0105\u00addu! [...]\\nGdy jed\u00adnak mi\u00adn\u0119\u00ad\u0142a fa\u00adla za\u00adchwy\u00adt\u00f3w, uprzy\u00adto\u00admni\u00ad\u0142em so\u00adbie jed\u00adno: Po\u00adla\u00adcy my\u00adl\u0105 si\u0119 w\u00a0swo\u00adich os\u0105\u00addach Ukra\u00adi\u00adny. W\u00a0ar\u00adty\u00adku\u00adle re\u00addak\u00adcyj\u00adnym mo\u00adwa by\u00ad\u0142a o\u00a0zna\u00adcze\u00adniu mar\u00adszu na Ki\u00adj\u00f3w, do\u00adko\u00adny\u00adwa\u00adnym we\u00adsp\u00f3\u0142 z\u00a0bo\u00adha\u00adter\u00adski\u00admi ukra\u00adi\u0144\u00adski\u00admi po\u00adwsta\u0144\u00adca\u00admi. My nie\u00adste\u00adty wie\u00addzie\u00adli\u00ad\u015bmy, ja\u00adcy s\u0105 ci bo\u00adha\u00adter\u00adscy po\u00adwsta\u0144\u00adcy. So\u00adjusz z ta\u00adki\u00admi dzi\u00adki\u00admi ban\u00addy\u00adta\u00admi, zdol\u00adny\u00admi tyl\u00adko do mor\u00addo\u00adwa\u00adnia \u017by\u00add\u00f3w, nie przy\u00adno\u00adsi\u0142 ra\u00adczej za\u00adszczy\u00adtu i nie ro\u00adko\u00adwa\u0142 suk\u00adce\u00adsu.\\nJe\u00adden z\u00a0owych \u201ebo\u00adha\u00adter\u00adskich po\u00adwsta\u0144\u00adc\u00f3w\u201d przy\u00adby\u0142 do mia\u00adstecz\u00adka i\u00a0roz\u00adpo\u00adcz\u0105\u0142 gra\u00adbie\u017c; z\u0142a\u00adpa\u00adno go i\u00a0przy\u00adpro\u00adwa\u00addzo\u00adno do do\u00adw\u00f3d\u00adcy. Ten go roz\u00adbro\u00adi\u0142 i\u00a0za\u00adpy\u00adta\u0142, kim jest.\\n\u2013 Po\u00adwsta\u00adniec \u2013 od\u00adpo\u00adwie\u00addzia\u0142 z\u0142o\u00addziej.\\n\u2013 Ban\u00addy\u00adta, nie po\u00adwsta\u00adniec! \u2013 krzyk\u00adn\u0105\u0142 do\u00adw\u00f3d\u00adca i\u00a0ude\u00adrzy\u0142 go w\u00a0twarz.\\nPo tej idyl\u00adlicz\u00adnej roz\u00adpra\u00adwie Po\u00adlak zwr\u00f3ci\u0142 \u201ebo\u00adha\u00adter\u00adskie\u00admu po\u00adwsta\u0144\u00adco\u00adwi\u201d bro\u0144 i\u00a0pu\u00ad\u015bci\u0142 go wol\u00adno.\\nDa\u00adszow\\n[W\u0142odzimierz Fiszer, Odpryski piek\u0142a. Wspomnienia z niedawnej przesz\u0142o\u015bci, mps., Archiwum O\u015brodka KARTA, AW\/II\/2523]\\nGranica na \u015al\u0105sku przed plebiscytem.Ze zbior\u00f3w Narodowego Archiwum Cyfrowego.\\n\u00a0\\nGen. Edward Rydz-\u015ami\u00adg\u0142y (do\u00adw\u00f3d\u00adca 3 Ar\u00admii) w rozkazie:\\nZda\u00adrzy\u00ad\u0142o si\u0119 kil\u00adka\u00adkrot\u00adnie, \u017ce agi\u00adta\u00adto\u00adrzy bolszewic\u00adcy w\u00a0prze\u00adbra\u00adniu \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy pol\u00adskich zja\u00adwia\u00adj\u0105 si\u0119 na tar\u00adgach i\u00a0tam do\u00adko\u00adnu\u00adj\u0105 gwa\u0142\u00adt\u00f3w na prze\u00adkup\u00adniach i\u00a0prze\u00adkup\u00adkach, p\u0142a\u00adc\u0105c ni\u017c\u00adsze ce\u00adny od \u017c\u0105\u00adda\u00adnych i na\u00adma\u00adwia\u00adj\u0105c do gwa\u0142\u00adtu \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy.\\nZda\u00adrzy\u00ad\u0142o si\u0119 r\u00f3w\u00adnie\u017c, \u017ce agi\u00adta\u00adto\u00adrzy bolszewic\u00adcy sta\u00adra\u00adli si\u0119 wy\u00ad\u0142u\u00addzi\u0107 za cze\u00adko\u00adla\u00add\u0119 lub pie\u00adni\u0105\u00addze wia\u00addo\u00admo\u00ad\u015bci od na\u00adsze\u00adgo \u017co\u0142\u00adnie\u00adrza o\u00a0dys\u00adlo\u00adka\u00adcji pol\u00adskich si\u0142. W\u00a0zwi\u0105z\u00adku z tym i dla za\u00adpo\u00adbie\u00ad\u017ce\u00adnia na przy\u00adsz\u0142o\u015b\u0107 podob\u00adnym wy\u00adpad\u00adkom, za\u00adrz\u0105\u00addzam, co na\u00adst\u0119\u00adpu\u00adje. Za\u00adka\u00adzu\u00adje si\u0119, a\u017c do odwo\u00ad\u0142a\u00adnia, czy\u00adnie\u00adnia za\u00adku\u00adp\u00f3w \u017cyw\u00adno\u00ad\u015bci i\u00a0pro\u00adwian\u00adt\u00f3w przez po\u00adszcze\u00adg\u00f3l\u00adnych \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy na w\u0142a\u00adsn\u0105 r\u0119\u00adk\u0119 na tar\u00adgach w\u00a0Ki\u00adjo\u00adwie. [...] Dow\u00f3dz\u00adtwo ar\u00admii za\u00adj\u0119\u00ad\u0142o si\u0119 zor\u00adga\u00adni\u00adzo\u00adwa\u00adniem skle\u00adp\u00f3w woj\u00adsko\u00adwych, w kt\u00f3rych \u017co\u0142\u00adnie\u00adrze b\u0119\u00add\u0105 mo\u00adgli na\u00adby\u00adwa\u0107 ar\u00adty\u00adku\u00ad\u0142y spo\u00ad\u017cyw\u00adcze po ce\u00adnach w\u0142a\u00adsne\u00adgo ko\u00adsztu. Szcze\u00adg\u00f3\u0142y b\u0119\u00add\u0105 og\u0142o\u00adszo\u00adne. [...] Na\u00adle\u00ad\u017cy sta\u00adle prze\u00adstrze\u00adga\u0107 \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy, by w\u00a0roz\u00admo\u00adwach pro\u00adwa\u00addzo\u00adnych na kwa\u00adte\u00adrach i\u00a0w miej\u00adscach pu\u00adblicz\u00adnych uni\u00adka\u00adli tre\u00ad\u015bci na\u00adtu\u00adry woj\u00adsko\u00adwej i\u00a0to tak w\u00a0roz\u00admo\u00adwach pro\u00adwa\u00addzo\u00adnych mi\u0119\u00addzy so\u00adb\u0105, jak i\u00a0z\u00a0oso\u00adba\u00admi cy\u00adwil\u00adny\u00admi.\\n\u017bo\u0142\u00adnie\u00adrze wszy\u00adscy win\u00adni by\u0107 po\u00adu\u00adcza\u00adni, \u017ce cho\u00adcia\u017c znaj\u00addu\u00adj\u0105 si\u0119 w\u00a0kra\u00adju za\u00adprzy\u00adja\u00ad\u017anio\u00adnym, oto\u00adcze\u00adni s\u0105 jed\u00adnak ze\u00adwsz\u0105d szpie\u00adga\u00admi bol\u00adsze\u00adwic\u00adki\u00admi i\u00a0oso\u00adba\u00admi wro\u00adgo nam na\u00adstro\u00adjo\u00adny\u00admi, kt\u00f3re b\u0105d\u017a przez do\u00adno\u00adsze\u00adnie nie\u00adprzy\u00adja\u00adcie\u00adlo\u00adwi o\u00a0na\u00adszej si\u00adle i\u00a0dys\u00adlo\u00adka\u00adcji, b\u0105d\u017a przez pro\u00adwo\u00adko\u00adwa\u00adnie za\u00adbu\u00adrze\u0144 i\u00a0za\u00admie\u00adszek pra\u00adgn\u0105 nam szko\u00addzi\u0107.\\nKi\u00adj\u00f3w\\n[Rozkaz gen. Edwarda Rydza-\u015amig\u0142ego, CAW, I.311.3.242]\\n\u00a0\\nMaria Kasprowiczowa (\u017cona pisarza) w dzienniku:\\n\u017bycie, kt\u00f3re rozwija\u0142o si\u0119 powoli i \u017cmudnie, nagle z wiosn\u0105 zap\u0142on\u0119\u0142o i rozja\u015bni\u0142o si\u0119. Radosn\u0105 pobudk\u0105 do tego by\u0142a wiosenna ofensy\u00adwa polskiej armii, zako\u0144czona wzi\u0119ciem Kijowa. [\u2026] Pi\u0142sudski! Wierz\u0119 w jego gwiazd\u0119, w jego szcz\u0119\u00ad\u015bcie. Wierz\u0119, \u017ce ka\u017cde jego przedsi\u0119wzi\u0119cie b\u0119dzie dobrem dla Polski, \u017ce ka\u017cde si\u0119 uda, bo ten cz\u0142owiek posiada wierny instynkt \u017cycia i wyczucie przysz\u0142o\u015bci. Taki cz\u0142owiek, jak Pi\u0142sudski, nie mo\u017ce by\u0107 zim\u00adnym politykiem i racjonalist\u0105, lecz posiada raczej si\u0142\u0119 wiary, pot\u0119g\u0119 tw\u00f3rczego marzenia. [\u2026] W takim losie, jakim jest los Pi\u0142sudskiego, jedno wahanie, zw\u0105tpienie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 pocz\u0105tkiem ko\u0144\u00adca, kl\u0119sk\u0105 nie tylko dla niego, lecz przede wszystkim dla jego dzie\u0142a.\\nZdania, kt\u00f3re s\u0142ysza\u0142am o nim w czasie d\u0142ugich lat wojny, nie zawsze by\u0142y dla niego dodatnie, mog\u0142y raczej os\u0142abi\u0107 moj\u0105 wiar\u0119 w niego. Lecz wiara mo\u00adja jest zupe\u0142nie instynktowna i mocna.\\nLw\u00f3w, 24 maja 1920\\n[Maria Kasprowiczowa, Moje \u017cycie z nim: 1910\u20131914; Wojna: 1914\u20131922, Warszawa 1932]\\n\u00a0\\nKpt. Stanis\u0142aw Jan Rostworowski (szef Oddzia\u0142u V w sztabie 4 Armii WP): \\nNie mam czym zapcha\u0107 tych nudnych pozabiurowych godzin, w biurze te\u017c mniej ciekawie, bo panuj\u0105ca sytuacja nie interesuje mnie tak, jak przedtem. Zreszt\u0105 uspokoi\u0142o si\u0119 ju\u017c znacznie, bolszewicy zn\u00f3w s\u0105 za Berezyn\u0119 wyrzuceni, uciekli w pop\u0142ochu przez mosty pod ogniem artylerii. Niepr\u0119dko popr\u00f3buj\u0105 przekroczy\u0107 j\u0105 w tym miejscu po raz drugi. Smutne jest tylko, \u017ce wiele wsi p\u0142onie po ich odej\u015bciu. Biedny ten kraj b\u0119d\u0105cy obszarem wojennym.\\nMi\u0144sk, 25 maja 1920\\n[Stanis\u0142aw Jan Rostworowski, Listy z wojny polsko-bolszewickiej 1918\u20131920, Warszawa\u2013Krak\u00f3w 2015]\\n1920.1 Armia Konna Siemiona Budionnego \u2013 mityng z okazji przyjazdu Michai\u0142a Kalinina \u2013 kierownika aparatu propagandowego na Froncie Zachodnim.Fot. Rosyjskie Pa\u0144stwowe Archiwum Kino-foto-dokument\u00f3w w Krasnogorsku.\\n\u00a0\\nSiemion Budionny (dow\u00f3dca 1 Armii Konnej):\\nPrzyby\u0142 [przewodnicz\u0105cy Centralnego Komitetu Wykonawczego Sowiet\u00f3w] Michai\u0142 Iwanowicz Kalinin i od razu za\u017c\u0105da\u0142 wyjazdu do oddzia\u0142\u00f3w. Wsiedli\u015bmy do samochodu. Pogoda po nocnym deszczu zrobi\u0142a si\u0119 ciep\u0142a, s\u0142oneczna. Michai\u0142 Iwanowicz zdj\u0105\u0142 z siebie znoszon\u0105 sk\u00f3rzan\u0105 kurtk\u0119. By\u0142 ubrany w zwyk\u0142y bawe\u0142niany sweter i szare spodnie, wpuszczone w wysokie sk\u00f3rzane buty. Kalinin zauwa\u017cy\u0142, \u017ce uporczywie mu si\u0119 przygl\u0105dam i, u\u015bmiechaj\u0105c si\u0119, zapyta\u0142: \u201eCo, nie wygl\u0105dam jak przewodnicz\u0105cy? \u2013 i za chwil\u0119 doda\u0142. \u2013 W roboczym ubraniu cz\u0142owiek czuje si\u0119 jako\u015b wygodniej. A i z czerwonoarmistami \u0142atwiej jest rozmawia\u0107, przyjmuj\u0105 jak swego\u201d. [...] Michai\u0142 Iwanowicz obszed\u0142 szeregi czerwonoarmist\u00f3w, przywita\u0142 si\u0119 i wszed\u0142 na taczank\u0119. Z tej improwizowanej trybuny wyg\u0142osi\u0142 mow\u0119, a jego g\u0142os \u2013 spokojny, nieg\u0142o\u015bny, w ciszy, jaka zapad\u0142a, brzmia\u0142 zdecydowanie i imponuj\u0105co. Nie ukrywa\u0142 trudno\u015bci nadchodz\u0105cej walki, ale zdecydowanie podkre\u015bli\u0142 patriotyzm ludzi sowieckich, ich twarde postanowienie obrony kraju i nieuchronno\u015b\u0107 pora\u017cki interwent\u00f3w. [...]\\nNa drugi dzie\u0144 Michai\u0142 Iwanowicz zn\u00f3w wizytowa\u0142 oddzia\u0142y. Wyst\u0119powa\u0142 na mityngach, rozmawia\u0142 z czerwonoarmistami, odznaczonym wr\u0119cza\u0142 order Czerwonego Sztandaru.\\n26 maja 1920\\n[Siemion Budionnyj, Proidiennyj put\u2019, Moskwa 1965, t\u0142um. Agnieszka Knyt]\\n\u00a0\\nJ\u00f3zef Stalin (komisarz polityczny Frontu Po\u0142udniowo-Zachodniego):\\nNie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wyprawa ja\u015bniepa\u0144skiej Polski przeciwko robotniczo-ch\u0142opskiej Rosji jest w swej istocie wypraw\u0105 Ententy. Chodzi nie tylko o to, \u017ce Liga Narod\u00f3w, kt\u00f3rej kierownikiem jest Ententa i kt\u00f3rej cz\u0142onkiem jest Polska, najwidoczniej aprobowa\u0142a wypraw\u0119 Polski na Rosj\u0119. Chodzi przede wszystkim o to, \u017ce Polska bez pomocy Ententy nie mog\u0142aby zorganizowa\u0107 swego napadu na Rosj\u0119, \u017ce przede wszystkim Francja, ale r\u00f3wnie\u017c Anglia z Ameryk\u0105 udzielaj\u0105 ofensywie Polski pe\u0142nego poparcia. [...] Na razie [jednak] Polska stoi wobec Rosji sama, bez powa\u017cnych sojusznik\u00f3w bojowych. [...]\\n\u017badna armia na \u015bwiecie nie mo\u017ce zwyci\u0119\u017cy\u0107 (mowa oczywi\u015bcie o trwa\u0142ym i stanowczym zwyci\u0119stwie) bez mocnego zaplecza. [...] Zaplecze wojsk polskich jest jednolite i zwarte narodowo. St\u0105d jego jedno\u015b\u0107 i odporno\u015b\u0107. Decyduj\u0105cy nastr\u00f3j zaplecza: \u201epoczucie ojczyzny\u201d \u2013 przenika wieloma kana\u0142ami na polski front, tworz\u0105c w oddzia\u0142ach wi\u0119\u017a narodow\u0105 i hart. St\u0105d odporno\u015b\u0107 wojsk polskich. Zaplecze Polski nie jest oczywi\u015bcie jednorodne (i nie mo\u017ce by\u0107 jednorodne!) w sensie klasowym, ale konflikty klasowe nie nabra\u0142y jeszcze takiej si\u0142y, aby mog\u0142y prze\u0142ama\u0107 poczucie jedno\u015bci narodowej i zarazi\u0107 przeciwie\u0144stwami r\u00f3\u017cnorodny pod wzgl\u0119dem klasowym front. Gdyby wojska polskie dzia\u0142a\u0142y w rejonie samej Polski, walka z nimi by\u0142aby niew\u0105tpliwie trudna. Ale Polska nie chce ograniczy\u0107 si\u0119 do w\u0142asnego rejonu, pcha wojska dalej, podbijaj\u0105c Litw\u0119 i Bia\u0142oru\u015b, wdzieraj\u0105c si\u0119 w g\u0142\u0105b Rosji i Ukrainy. Ta okoliczno\u015b\u0107 zasadniczo zmienia sytuacj\u0119 na powa\u017cn\u0105 niekorzy\u015b\u0107 dla odporno\u015bci wojsk polskich. [...]\\nNie jest rzecz\u0105 przypadku, \u017ce ofensywa polska zacz\u0119\u0142a si\u0119 w czasie konferencji w San Remo, dok\u0105d nie dopuszczono przedstawicieli Rosji. Nie jest rzecz\u0105 przypadku i to, \u017ce Rumunia schowa\u0142a pod sukno spraw\u0119 rokowa\u0144 pokojowych z Rosj\u0105... Jest przy tym rzecz\u0105 zupe\u0142nie mo\u017cliw\u0105, \u017ce polska ofensywa, kt\u00f3ra na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 awantur\u0105, w rzeczywisto\u015bci zak\u0142ada szeroko zakrojony plan stopniowo realizowanej, kombinowanej wyprawy. Mimo wszystko trzeba jednak powiedzie\u0107, \u017ce je\u015bli Ententa, organizuj\u0105c trzeci\u0105 wypraw\u0119 na Rosj\u0119, liczy\u0142a na to, \u017ce j\u0105 pokona, to si\u0119 przeliczy\u0142a, bo w 1920 roku szanse kl\u0119ski Rosji s\u0105 mniejsze, znacznie mniejsze ni\u017c w roku 1919.\\n26 maja 1920\\n[Polsko-sowietskaja wojna 1919\u20131920, Moskwa 1994, t\u0142um. Dorota Pazio]\\n\u00a0\\nZ informacji w \u201eG\u00f3rno\u015bl\u0105zaku\u201d: \\nZ dniem ka\u017cdym Niemcy coraz wi\u0119cej nabieraj\u0105 \u015bmia\u0142o\u015bci do napadania na ludno\u015b\u0107 polsk\u0105, z powodu braku energii u w\u0142adz koalicyjnych na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, kt\u00f3re kara\u0142yby ka\u017cdy czyn zbrodniczy Niemc\u00f3w. Niemcy nie l\u0119kaj\u0105 si\u0119 przed otwartym bandytyzmem, jak to przekonywaj\u0105 nas liczne zdarzenia w\u0142ama\u0144 i kradzie\u017cy do mieszka\u0144 obywateli polskich, wykonywanych przewa\u017cnie przez niemieckie Stosstrupy [oddzia\u0142y szturmowe].\\nKatowice, 27 maja 1920\\n[\u201eG\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u201d nr 118\/1920]\\nPropagandowa poczt\u00f3wka polska wydawana w okresie plebiscytu na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, autorstwa Stanis\u0142awa Ligonia.Ze zbior\u00f3w Narodowego Archiwum Cyfrowego.\\nZ informacji \u201eKuriera Lwowskiego\u201d:\u00a0 \\nKomisja mi\u0119dzynarodowa na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim zapowiedzia\u0142a cenzur\u0119 prewencyjn\u0105 dla pism. Jest to zamach na pisma polskie, poniewa\u017c pisma czeskie tam w og\u00f3le nie wychodz\u0105. W rozporz\u0105dzeniu powiedziano, i\u017c pras\u0119 cenzuruje prokurator polski w porozumieniu z prokuratorem czeskim. Je\u017celi mi\u0119dzy nimi zapanuje r\u00f3\u017cnica zda\u0144, w\u00f3wczas rozstrzyga komisja mi\u0119dzynarodowa. Z powodu tego zarz\u0105dzenia wydawnictwa wszystkich pism polskich na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim uchwali\u0142y wnie\u015b\u0107 protest do komisji, a zarazem od dnia dzisiejszego zawiesi\u0107 wszystkie pisma. [\u2026] Pisma cieszy\u0144skie wyda\u0142y odezw\u0119 do ludno\u015bci, w kt\u00f3rej t\u0142umacz\u0105 sw\u00f3j krok i zapowiadaj\u0105, \u017ce nie poddadz\u0105 si\u0119 cenzurze, cho\u0107by to mia\u0142o za sob\u0105 poci\u0105gn\u0105\u0107 zawieszenie pism \u2013 i \u017ce, w razie niemo\u017cno\u015bci wydawania pism drog\u0105 legaln\u0105, b\u0119d\u0105 zmuszone postara\u0107 si\u0119 o kontakt z czytelnikami na drodze nielegalnej.\\nLw\u00f3w, 28 maja 1920\\n[Walka o \u015al\u0105sk Cieszy\u0144ski. Komisja plebiscytowa d\u0142awi pras\u0119 polsk\u0105 w Cieszy\u0144skiem, \u201eKurier Lwowski\u201d nr 131\/1920]\\n\u2042\\nKa\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:\\nProjekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl.Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\\n\u2042\\nPrezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596.png\",\"width\":2673,\"height\":1807},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"22\u201328 maja 1920\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Sofii\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e\",\"name\":\"michailovam\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"michailovam\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/author\/michalowam\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"22\u201328 maja 1920 - Instytut Polski w Sofii","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"22\u201328 maja 1920 - Instytut Polski w Sofii","og_description":"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/","og_site_name":"Instytut Polski w Sofii","article_published_time":"2020-07-17T09:27:16+00:00","article_modified_time":"2020-07-17T10:10:22+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":692,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596-1024x692.png","type":"image\/png"}],"author":"michailovam","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"michailovam","Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/","name":"22\u201328 maja 1920","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596-300x203.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596-1024x692.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596.png"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596.png","datePublished":"2020-07-17T09:27:16+02:00","dateModified":"2020-07-17T10:10:22+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2020-07-17","endDate":"2020-07-17","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA\u00a0na zlecenie\u00a0Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.\n\u2042\n22\u201328 maja 1920\nTrwa strajk prosowiecko nastawionych kolejarzy w Bratys\u0142awie, kt\u00f3ry zatrzymuje transporty amunicji dla Polski. 22\u201326 maja 4 Armia gen. Stanis\u0142awa Szeptyckiego odrzuca atakuj\u0105ce na froncie bia\u0142oruskim si\u0142y sowieckie za Berezyn\u0119. 25 maja Armi\u0119 Czerwon\u0105 na froncie ukrai\u0144skim wzmacnia skoncentrowana w rejonie Humania 1 Armia Konna Siemiona Budionnego. 27 maja Sowieci rozpoczynaj\u0105 kontrofensyw\u0119 na Ukrainie. Wzrasta napi\u0119cie przed plebiscytem na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku; w nocy 27\/28 maja Niemcy napadaj\u0105 na Polski Komisariat Plebiscytowy w Bytomiu. W\u0142adze Czechos\u0142owacji wobec przysz\u0142o\u015bci \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego akceptuj\u0105 arbitra\u017c Ententy, kt\u00f3ry ma uwzgl\u0119dnia\u0107 ich racje. W kraju narasta lichwa i spekulacja.\nOfensywa rosyjska na Ukrainie i odwr\u00f3t 3. Armii Polskiej, koniec maja 1920.[w:] A. Przybylski, \u201eWojna Polska 1918-1921\u201d.Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej\n\u2042\u00a0\nJuliusz Zdanowski (ziemianin, polityk zwi\u0105zany z Narodow\u0105 Demokracj\u0105) w dzienniku:\nKajet ten kosztuje osiem razy dro\u017cej ani\u017celi ostatni kupiony osiem miesi\u0119cy temu! Gdzie nas to poniesie? Nied\u0142ugo zamiast zadrukowanego pieni\u0105dza wypadnie dawa\u0107 bia\u0142y kawa\u0142ek papieru, bo druk si\u0119 nie op\u0142aci, a papier b\u0119dzie rzecz\u0105 podzieln\u0105 i \u0142atwo wymienn\u0105, jak dawniej z\u0142oto. Ju\u017c \u017celazo w fenig\u00f3wkach jest wi\u0119cej warte ani\u017celi wypisana na nim cena.\nWarszawa, 22 maja 1920\n[Dziennik Juliusza Zdanowskiego, t. 3: 4 VIII 1919 \u2013 28 III 1921, Szczecin 2014]\n\u00a0\nZ rozporz\u0105dzenia w\u0142adz Pabianic:\nObecnie handel w wi\u0119kszo\u015bci wypadk\u00f3w sta\u0142 si\u0119 zaj\u0119ciem przygodnym w r\u0119kach os\u00f3b niepowo\u0142anych i niefachowych, traktuj\u0105cych go jako chwilow\u0105 lokat\u0119 kapita\u0142\u00f3w lub \u017ar\u00f3d\u0142o \u0142atwych a obfitych zysk\u00f3w. Handel, w ten spos\u00f3b traktowany [\u2026] daje mo\u017cno\u015b\u0107 unikni\u0119cia wszelkiej kontroli fiskalnej w kierunku wysoko\u015bci ma\u00adj\u0105tku lub wielko\u015bci dochodu. Urz\u0105d Walki z Lichw\u0105 i Spekulacj\u0105 w dotychcza\u00adsowej swej dzia\u0142alno\u015bci spotyka si\u0119 cz\u0119sto z faktami, gdzie bardzo znaczne zapasy towar\u00f3w by\u0142y posiadane przez ludzi, kt\u00f3rzy jedynie \u015bwiadectwem handlowym uzasadniali sw\u00f3j rodzaj zaj\u0119cia. Nieprowadzenie ksi\u0105g handlowych, nieposiadanie \u017cadnych rachunk\u00f3w, kt\u00f3re by pozwoli\u0142y okre\u015bli\u0107 charakter i rodzaj przedsi\u0119bior\u00adstwa, \u017ar\u00f3d\u0142o i czas nabycia towaru, ceny i czasu zby\u00adtu \u2013 mimo woli nasuwaj\u0105 podejrzenie gromadzenia to\u00adwaru w celach spekulacyjnych lub odsprzedawania z zyskiem lichwiarskim.\nPabianice, 23 maja 1920\n[Walka z lichw\u0105 i spekulacj\u0105, \u201eDziennik Urz\u0119dowy Zarz\u0105du Miasta Pabianic\u201d nr 21\/1920]\n\u00a0\nW\u0142o\u00addzi\u00admierz Fi\u00adszer (nauczyciel, Polak mieszkaj\u0105cy na Ukrainie):\nMy\u00ad\u015bmy nie u\u015bwia\u00adda\u00admia\u00adli so\u00adbie zna\u00adcze\u00adnia przy\u00adby\u00adcia Po\u00adla\u00adk\u00f3w. Wpad\u0142 mi nie\u00adba\u00adwem w r\u0119\u00adk\u0119 mani\u00adfest Pi\u0142\u00adsud\u00adskie\u00adgo, z\u00a0kt\u00f3re\u00adgo si\u0119 do\u00adwie\u00addzia\u00ad\u0142em, \u017ce ce\u00adlem Po\u00adla\u00adk\u00f3w jest wal\u00adka z\u00a0bol\u00adsze\u00adwi\u00adka\u00admi i\u00a0usta\u00adno\u00adwie\u00adnie nie\u00adza\u00adle\u017c\u00adnej Ukra\u00adi\u00adny. [...]\nOd jed\u00adne\u00adgo z \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy do\u00adsta\u00ad\u0142em nu\u00admer war\u00adszaw\u00adskiej ga\u00adze\u00adty \u201eKu\u00adrier Po\u00adran\u00adny\u201d. Daw\u00adno\u00ad\u015bmy ga\u00adze\u00adty nie ogl\u0105\u00adda\u00adli. Wszy\u00adst\u00adko by\u00ad\u0142o w\u00a0niej dla nas no\u00adwe, nie\u00adzwy\u00adk\u0142e, wr\u0119cz nie\u00adpo\u00adj\u0119\u00adte. De\u00adpe\u00adsze z\u00a0Pa\u00adry\u00ad\u017ca, Lon\u00addy\u00adnu, No\u00adwe\u00adgo Jor\u00adku wy\u00adda\u00adwa\u00ad\u0142y si\u0119 nam ist\u00adnym cu\u00addem; na\u00adwet kro\u00adni\u00adka s\u0105\u00addo\u00adwa przy\u00adpra\u00adwi\u00ad\u0142a nas o\u00a0wzru\u00adsze\u00adnie \u2013 w\u00a0s\u0105\u00addzie okr\u0119\u00adgo\u00adwym roz\u00adpa\u00adtry\u00adwa\u00adno spra\u00adw\u0119 do\u00adty\u00adcz\u0105\u00adc\u0105 psa jed\u00adne\u00adgo z\u00a0mie\u00adszka\u0144\u00adc\u00f3w ka\u00admie\u00adni\u00adcy po\u00adzwa\u00adne\u00adgo przez s\u0105\u00adsia\u00adda \u2013 a\u00a0dzia\u00ad\u0142o si\u0119 to w\u00a0tym sa\u00admym cza\u00adsie, gdy tu\u00adtaj za\u00adbi\u00adja\u00adno lu\u00addzi bez s\u0105\u00addu! [...]\nGdy jed\u00adnak mi\u00adn\u0119\u00ad\u0142a fa\u00adla za\u00adchwy\u00adt\u00f3w, uprzy\u00adto\u00admni\u00ad\u0142em so\u00adbie jed\u00adno: Po\u00adla\u00adcy my\u00adl\u0105 si\u0119 w\u00a0swo\u00adich os\u0105\u00addach Ukra\u00adi\u00adny. W\u00a0ar\u00adty\u00adku\u00adle re\u00addak\u00adcyj\u00adnym mo\u00adwa by\u00ad\u0142a o\u00a0zna\u00adcze\u00adniu mar\u00adszu na Ki\u00adj\u00f3w, do\u00adko\u00adny\u00adwa\u00adnym we\u00adsp\u00f3\u0142 z\u00a0bo\u00adha\u00adter\u00adski\u00admi ukra\u00adi\u0144\u00adski\u00admi po\u00adwsta\u0144\u00adca\u00admi. My nie\u00adste\u00adty wie\u00addzie\u00adli\u00ad\u015bmy, ja\u00adcy s\u0105 ci bo\u00adha\u00adter\u00adscy po\u00adwsta\u0144\u00adcy. So\u00adjusz z ta\u00adki\u00admi dzi\u00adki\u00admi ban\u00addy\u00adta\u00admi, zdol\u00adny\u00admi tyl\u00adko do mor\u00addo\u00adwa\u00adnia \u017by\u00add\u00f3w, nie przy\u00adno\u00adsi\u0142 ra\u00adczej za\u00adszczy\u00adtu i nie ro\u00adko\u00adwa\u0142 suk\u00adce\u00adsu.\nJe\u00adden z\u00a0owych \u201ebo\u00adha\u00adter\u00adskich po\u00adwsta\u0144\u00adc\u00f3w\u201d przy\u00adby\u0142 do mia\u00adstecz\u00adka i\u00a0roz\u00adpo\u00adcz\u0105\u0142 gra\u00adbie\u017c; z\u0142a\u00adpa\u00adno go i\u00a0przy\u00adpro\u00adwa\u00addzo\u00adno do do\u00adw\u00f3d\u00adcy. Ten go roz\u00adbro\u00adi\u0142 i\u00a0za\u00adpy\u00adta\u0142, kim jest.\n\u2013 Po\u00adwsta\u00adniec \u2013 od\u00adpo\u00adwie\u00addzia\u0142 z\u0142o\u00addziej.\n\u2013 Ban\u00addy\u00adta, nie po\u00adwsta\u00adniec! \u2013 krzyk\u00adn\u0105\u0142 do\u00adw\u00f3d\u00adca i\u00a0ude\u00adrzy\u0142 go w\u00a0twarz.\nPo tej idyl\u00adlicz\u00adnej roz\u00adpra\u00adwie Po\u00adlak zwr\u00f3ci\u0142 \u201ebo\u00adha\u00adter\u00adskie\u00admu po\u00adwsta\u0144\u00adco\u00adwi\u201d bro\u0144 i\u00a0pu\u00ad\u015bci\u0142 go wol\u00adno.\nDa\u00adszow\n[W\u0142odzimierz Fiszer, Odpryski piek\u0142a. Wspomnienia z niedawnej przesz\u0142o\u015bci, mps., Archiwum O\u015brodka KARTA, AW\/II\/2523]\nGranica na \u015al\u0105sku przed plebiscytem.Ze zbior\u00f3w Narodowego Archiwum Cyfrowego.\n\u00a0\nGen. Edward Rydz-\u015ami\u00adg\u0142y (do\u00adw\u00f3d\u00adca 3 Ar\u00admii) w rozkazie:\nZda\u00adrzy\u00ad\u0142o si\u0119 kil\u00adka\u00adkrot\u00adnie, \u017ce agi\u00adta\u00adto\u00adrzy bolszewic\u00adcy w\u00a0prze\u00adbra\u00adniu \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy pol\u00adskich zja\u00adwia\u00adj\u0105 si\u0119 na tar\u00adgach i\u00a0tam do\u00adko\u00adnu\u00adj\u0105 gwa\u0142\u00adt\u00f3w na prze\u00adkup\u00adniach i\u00a0prze\u00adkup\u00adkach, p\u0142a\u00adc\u0105c ni\u017c\u00adsze ce\u00adny od \u017c\u0105\u00adda\u00adnych i na\u00adma\u00adwia\u00adj\u0105c do gwa\u0142\u00adtu \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy.\nZda\u00adrzy\u00ad\u0142o si\u0119 r\u00f3w\u00adnie\u017c, \u017ce agi\u00adta\u00adto\u00adrzy bolszewic\u00adcy sta\u00adra\u00adli si\u0119 wy\u00ad\u0142u\u00addzi\u0107 za cze\u00adko\u00adla\u00add\u0119 lub pie\u00adni\u0105\u00addze wia\u00addo\u00admo\u00ad\u015bci od na\u00adsze\u00adgo \u017co\u0142\u00adnie\u00adrza o\u00a0dys\u00adlo\u00adka\u00adcji pol\u00adskich si\u0142. W\u00a0zwi\u0105z\u00adku z tym i dla za\u00adpo\u00adbie\u00ad\u017ce\u00adnia na przy\u00adsz\u0142o\u015b\u0107 podob\u00adnym wy\u00adpad\u00adkom, za\u00adrz\u0105\u00addzam, co na\u00adst\u0119\u00adpu\u00adje. Za\u00adka\u00adzu\u00adje si\u0119, a\u017c do odwo\u00ad\u0142a\u00adnia, czy\u00adnie\u00adnia za\u00adku\u00adp\u00f3w \u017cyw\u00adno\u00ad\u015bci i\u00a0pro\u00adwian\u00adt\u00f3w przez po\u00adszcze\u00adg\u00f3l\u00adnych \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy na w\u0142a\u00adsn\u0105 r\u0119\u00adk\u0119 na tar\u00adgach w\u00a0Ki\u00adjo\u00adwie. [...] Dow\u00f3dz\u00adtwo ar\u00admii za\u00adj\u0119\u00ad\u0142o si\u0119 zor\u00adga\u00adni\u00adzo\u00adwa\u00adniem skle\u00adp\u00f3w woj\u00adsko\u00adwych, w kt\u00f3rych \u017co\u0142\u00adnie\u00adrze b\u0119\u00add\u0105 mo\u00adgli na\u00adby\u00adwa\u0107 ar\u00adty\u00adku\u00ad\u0142y spo\u00ad\u017cyw\u00adcze po ce\u00adnach w\u0142a\u00adsne\u00adgo ko\u00adsztu. Szcze\u00adg\u00f3\u0142y b\u0119\u00add\u0105 og\u0142o\u00adszo\u00adne. [...] Na\u00adle\u00ad\u017cy sta\u00adle prze\u00adstrze\u00adga\u0107 \u017co\u0142\u00adnie\u00adrzy, by w\u00a0roz\u00admo\u00adwach pro\u00adwa\u00addzo\u00adnych na kwa\u00adte\u00adrach i\u00a0w miej\u00adscach pu\u00adblicz\u00adnych uni\u00adka\u00adli tre\u00ad\u015bci na\u00adtu\u00adry woj\u00adsko\u00adwej i\u00a0to tak w\u00a0roz\u00admo\u00adwach pro\u00adwa\u00addzo\u00adnych mi\u0119\u00addzy so\u00adb\u0105, jak i\u00a0z\u00a0oso\u00adba\u00admi cy\u00adwil\u00adny\u00admi.\n\u017bo\u0142\u00adnie\u00adrze wszy\u00adscy win\u00adni by\u0107 po\u00adu\u00adcza\u00adni, \u017ce cho\u00adcia\u017c znaj\u00addu\u00adj\u0105 si\u0119 w\u00a0kra\u00adju za\u00adprzy\u00adja\u00ad\u017anio\u00adnym, oto\u00adcze\u00adni s\u0105 jed\u00adnak ze\u00adwsz\u0105d szpie\u00adga\u00admi bol\u00adsze\u00adwic\u00adki\u00admi i\u00a0oso\u00adba\u00admi wro\u00adgo nam na\u00adstro\u00adjo\u00adny\u00admi, kt\u00f3re b\u0105d\u017a przez do\u00adno\u00adsze\u00adnie nie\u00adprzy\u00adja\u00adcie\u00adlo\u00adwi o\u00a0na\u00adszej si\u00adle i\u00a0dys\u00adlo\u00adka\u00adcji, b\u0105d\u017a przez pro\u00adwo\u00adko\u00adwa\u00adnie za\u00adbu\u00adrze\u0144 i\u00a0za\u00admie\u00adszek pra\u00adgn\u0105 nam szko\u00addzi\u0107.\nKi\u00adj\u00f3w\n[Rozkaz gen. Edwarda Rydza-\u015amig\u0142ego, CAW, I.311.3.242]\n\u00a0\nMaria Kasprowiczowa (\u017cona pisarza) w dzienniku:\n\u017bycie, kt\u00f3re rozwija\u0142o si\u0119 powoli i \u017cmudnie, nagle z wiosn\u0105 zap\u0142on\u0119\u0142o i rozja\u015bni\u0142o si\u0119. Radosn\u0105 pobudk\u0105 do tego by\u0142a wiosenna ofensy\u00adwa polskiej armii, zako\u0144czona wzi\u0119ciem Kijowa. [\u2026] Pi\u0142sudski! Wierz\u0119 w jego gwiazd\u0119, w jego szcz\u0119\u00ad\u015bcie. Wierz\u0119, \u017ce ka\u017cde jego przedsi\u0119wzi\u0119cie b\u0119dzie dobrem dla Polski, \u017ce ka\u017cde si\u0119 uda, bo ten cz\u0142owiek posiada wierny instynkt \u017cycia i wyczucie przysz\u0142o\u015bci. Taki cz\u0142owiek, jak Pi\u0142sudski, nie mo\u017ce by\u0107 zim\u00adnym politykiem i racjonalist\u0105, lecz posiada raczej si\u0142\u0119 wiary, pot\u0119g\u0119 tw\u00f3rczego marzenia. [\u2026] W takim losie, jakim jest los Pi\u0142sudskiego, jedno wahanie, zw\u0105tpienie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 pocz\u0105tkiem ko\u0144\u00adca, kl\u0119sk\u0105 nie tylko dla niego, lecz przede wszystkim dla jego dzie\u0142a.\nZdania, kt\u00f3re s\u0142ysza\u0142am o nim w czasie d\u0142ugich lat wojny, nie zawsze by\u0142y dla niego dodatnie, mog\u0142y raczej os\u0142abi\u0107 moj\u0105 wiar\u0119 w niego. Lecz wiara mo\u00adja jest zupe\u0142nie instynktowna i mocna.\nLw\u00f3w, 24 maja 1920\n[Maria Kasprowiczowa, Moje \u017cycie z nim: 1910\u20131914; Wojna: 1914\u20131922, Warszawa 1932]\n\u00a0\nKpt. Stanis\u0142aw Jan Rostworowski (szef Oddzia\u0142u V w sztabie 4 Armii WP): \nNie mam czym zapcha\u0107 tych nudnych pozabiurowych godzin, w biurze te\u017c mniej ciekawie, bo panuj\u0105ca sytuacja nie interesuje mnie tak, jak przedtem. Zreszt\u0105 uspokoi\u0142o si\u0119 ju\u017c znacznie, bolszewicy zn\u00f3w s\u0105 za Berezyn\u0119 wyrzuceni, uciekli w pop\u0142ochu przez mosty pod ogniem artylerii. Niepr\u0119dko popr\u00f3buj\u0105 przekroczy\u0107 j\u0105 w tym miejscu po raz drugi. Smutne jest tylko, \u017ce wiele wsi p\u0142onie po ich odej\u015bciu. Biedny ten kraj b\u0119d\u0105cy obszarem wojennym.\nMi\u0144sk, 25 maja 1920\n[Stanis\u0142aw Jan Rostworowski, Listy z wojny polsko-bolszewickiej 1918\u20131920, Warszawa\u2013Krak\u00f3w 2015]\n1920.1 Armia Konna Siemiona Budionnego \u2013 mityng z okazji przyjazdu Michai\u0142a Kalinina \u2013 kierownika aparatu propagandowego na Froncie Zachodnim.Fot. Rosyjskie Pa\u0144stwowe Archiwum Kino-foto-dokument\u00f3w w Krasnogorsku.\n\u00a0\nSiemion Budionny (dow\u00f3dca 1 Armii Konnej):\nPrzyby\u0142 [przewodnicz\u0105cy Centralnego Komitetu Wykonawczego Sowiet\u00f3w] Michai\u0142 Iwanowicz Kalinin i od razu za\u017c\u0105da\u0142 wyjazdu do oddzia\u0142\u00f3w. Wsiedli\u015bmy do samochodu. Pogoda po nocnym deszczu zrobi\u0142a si\u0119 ciep\u0142a, s\u0142oneczna. Michai\u0142 Iwanowicz zdj\u0105\u0142 z siebie znoszon\u0105 sk\u00f3rzan\u0105 kurtk\u0119. By\u0142 ubrany w zwyk\u0142y bawe\u0142niany sweter i szare spodnie, wpuszczone w wysokie sk\u00f3rzane buty. Kalinin zauwa\u017cy\u0142, \u017ce uporczywie mu si\u0119 przygl\u0105dam i, u\u015bmiechaj\u0105c si\u0119, zapyta\u0142: \u201eCo, nie wygl\u0105dam jak przewodnicz\u0105cy? \u2013 i za chwil\u0119 doda\u0142. \u2013 W roboczym ubraniu cz\u0142owiek czuje si\u0119 jako\u015b wygodniej. A i z czerwonoarmistami \u0142atwiej jest rozmawia\u0107, przyjmuj\u0105 jak swego\u201d. [...] Michai\u0142 Iwanowicz obszed\u0142 szeregi czerwonoarmist\u00f3w, przywita\u0142 si\u0119 i wszed\u0142 na taczank\u0119. Z tej improwizowanej trybuny wyg\u0142osi\u0142 mow\u0119, a jego g\u0142os \u2013 spokojny, nieg\u0142o\u015bny, w ciszy, jaka zapad\u0142a, brzmia\u0142 zdecydowanie i imponuj\u0105co. Nie ukrywa\u0142 trudno\u015bci nadchodz\u0105cej walki, ale zdecydowanie podkre\u015bli\u0142 patriotyzm ludzi sowieckich, ich twarde postanowienie obrony kraju i nieuchronno\u015b\u0107 pora\u017cki interwent\u00f3w. [...]\nNa drugi dzie\u0144 Michai\u0142 Iwanowicz zn\u00f3w wizytowa\u0142 oddzia\u0142y. Wyst\u0119powa\u0142 na mityngach, rozmawia\u0142 z czerwonoarmistami, odznaczonym wr\u0119cza\u0142 order Czerwonego Sztandaru.\n26 maja 1920\n[Siemion Budionnyj, Proidiennyj put\u2019, Moskwa 1965, t\u0142um. Agnieszka Knyt]\n\u00a0\nJ\u00f3zef Stalin (komisarz polityczny Frontu Po\u0142udniowo-Zachodniego):\nNie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wyprawa ja\u015bniepa\u0144skiej Polski przeciwko robotniczo-ch\u0142opskiej Rosji jest w swej istocie wypraw\u0105 Ententy. Chodzi nie tylko o to, \u017ce Liga Narod\u00f3w, kt\u00f3rej kierownikiem jest Ententa i kt\u00f3rej cz\u0142onkiem jest Polska, najwidoczniej aprobowa\u0142a wypraw\u0119 Polski na Rosj\u0119. Chodzi przede wszystkim o to, \u017ce Polska bez pomocy Ententy nie mog\u0142aby zorganizowa\u0107 swego napadu na Rosj\u0119, \u017ce przede wszystkim Francja, ale r\u00f3wnie\u017c Anglia z Ameryk\u0105 udzielaj\u0105 ofensywie Polski pe\u0142nego poparcia. [...] Na razie [jednak] Polska stoi wobec Rosji sama, bez powa\u017cnych sojusznik\u00f3w bojowych. [...]\n\u017badna armia na \u015bwiecie nie mo\u017ce zwyci\u0119\u017cy\u0107 (mowa oczywi\u015bcie o trwa\u0142ym i stanowczym zwyci\u0119stwie) bez mocnego zaplecza. [...] Zaplecze wojsk polskich jest jednolite i zwarte narodowo. St\u0105d jego jedno\u015b\u0107 i odporno\u015b\u0107. Decyduj\u0105cy nastr\u00f3j zaplecza: \u201epoczucie ojczyzny\u201d \u2013 przenika wieloma kana\u0142ami na polski front, tworz\u0105c w oddzia\u0142ach wi\u0119\u017a narodow\u0105 i hart. St\u0105d odporno\u015b\u0107 wojsk polskich. Zaplecze Polski nie jest oczywi\u015bcie jednorodne (i nie mo\u017ce by\u0107 jednorodne!) w sensie klasowym, ale konflikty klasowe nie nabra\u0142y jeszcze takiej si\u0142y, aby mog\u0142y prze\u0142ama\u0107 poczucie jedno\u015bci narodowej i zarazi\u0107 przeciwie\u0144stwami r\u00f3\u017cnorodny pod wzgl\u0119dem klasowym front. Gdyby wojska polskie dzia\u0142a\u0142y w rejonie samej Polski, walka z nimi by\u0142aby niew\u0105tpliwie trudna. Ale Polska nie chce ograniczy\u0107 si\u0119 do w\u0142asnego rejonu, pcha wojska dalej, podbijaj\u0105c Litw\u0119 i Bia\u0142oru\u015b, wdzieraj\u0105c si\u0119 w g\u0142\u0105b Rosji i Ukrainy. Ta okoliczno\u015b\u0107 zasadniczo zmienia sytuacj\u0119 na powa\u017cn\u0105 niekorzy\u015b\u0107 dla odporno\u015bci wojsk polskich. [...]\nNie jest rzecz\u0105 przypadku, \u017ce ofensywa polska zacz\u0119\u0142a si\u0119 w czasie konferencji w San Remo, dok\u0105d nie dopuszczono przedstawicieli Rosji. Nie jest rzecz\u0105 przypadku i to, \u017ce Rumunia schowa\u0142a pod sukno spraw\u0119 rokowa\u0144 pokojowych z Rosj\u0105... Jest przy tym rzecz\u0105 zupe\u0142nie mo\u017cliw\u0105, \u017ce polska ofensywa, kt\u00f3ra na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119 awantur\u0105, w rzeczywisto\u015bci zak\u0142ada szeroko zakrojony plan stopniowo realizowanej, kombinowanej wyprawy. Mimo wszystko trzeba jednak powiedzie\u0107, \u017ce je\u015bli Ententa, organizuj\u0105c trzeci\u0105 wypraw\u0119 na Rosj\u0119, liczy\u0142a na to, \u017ce j\u0105 pokona, to si\u0119 przeliczy\u0142a, bo w 1920 roku szanse kl\u0119ski Rosji s\u0105 mniejsze, znacznie mniejsze ni\u017c w roku 1919.\n26 maja 1920\n[Polsko-sowietskaja wojna 1919\u20131920, Moskwa 1994, t\u0142um. Dorota Pazio]\n\u00a0\nZ informacji w \u201eG\u00f3rno\u015bl\u0105zaku\u201d: \nZ dniem ka\u017cdym Niemcy coraz wi\u0119cej nabieraj\u0105 \u015bmia\u0142o\u015bci do napadania na ludno\u015b\u0107 polsk\u0105, z powodu braku energii u w\u0142adz koalicyjnych na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, kt\u00f3re kara\u0142yby ka\u017cdy czyn zbrodniczy Niemc\u00f3w. Niemcy nie l\u0119kaj\u0105 si\u0119 przed otwartym bandytyzmem, jak to przekonywaj\u0105 nas liczne zdarzenia w\u0142ama\u0144 i kradzie\u017cy do mieszka\u0144 obywateli polskich, wykonywanych przewa\u017cnie przez niemieckie Stosstrupy [oddzia\u0142y szturmowe].\nKatowice, 27 maja 1920\n[\u201eG\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u201d nr 118\/1920]\nPropagandowa poczt\u00f3wka polska wydawana w okresie plebiscytu na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku, autorstwa Stanis\u0142awa Ligonia.Ze zbior\u00f3w Narodowego Archiwum Cyfrowego.\nZ informacji \u201eKuriera Lwowskiego\u201d:\u00a0 \nKomisja mi\u0119dzynarodowa na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim zapowiedzia\u0142a cenzur\u0119 prewencyjn\u0105 dla pism. Jest to zamach na pisma polskie, poniewa\u017c pisma czeskie tam w og\u00f3le nie wychodz\u0105. W rozporz\u0105dzeniu powiedziano, i\u017c pras\u0119 cenzuruje prokurator polski w porozumieniu z prokuratorem czeskim. Je\u017celi mi\u0119dzy nimi zapanuje r\u00f3\u017cnica zda\u0144, w\u00f3wczas rozstrzyga komisja mi\u0119dzynarodowa. Z powodu tego zarz\u0105dzenia wydawnictwa wszystkich pism polskich na \u015al\u0105sku Cieszy\u0144skim uchwali\u0142y wnie\u015b\u0107 protest do komisji, a zarazem od dnia dzisiejszego zawiesi\u0107 wszystkie pisma. [\u2026] Pisma cieszy\u0144skie wyda\u0142y odezw\u0119 do ludno\u015bci, w kt\u00f3rej t\u0142umacz\u0105 sw\u00f3j krok i zapowiadaj\u0105, \u017ce nie poddadz\u0105 si\u0119 cenzurze, cho\u0107by to mia\u0142o za sob\u0105 poci\u0105gn\u0105\u0107 zawieszenie pism \u2013 i \u017ce, w razie niemo\u017cno\u015bci wydawania pism drog\u0105 legaln\u0105, b\u0119d\u0105 zmuszone postara\u0107 si\u0119 o kontakt z czytelnikami na drodze nielegalnej.\nLw\u00f3w, 28 maja 1920\n[Walka o \u015al\u0105sk Cieszy\u0144ski. Komisja plebiscytowa d\u0142awi pras\u0119 polsk\u0105 w Cieszy\u0144skiem, \u201eKurier Lwowski\u201d nr 131\/1920]\n\u2042\nKa\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:\nProjekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl.Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\n\u2042\nPrezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596.png","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/Krasnogorsk_2-3596.png","width":2673,"height":1807},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/17\/22-28-maja-1920\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"22\u201328 maja 1920"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/","name":"Instytut Polski w Sofii","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e","name":"michailovam","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g","caption":"michailovam"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/author\/michalowam\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2816"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2816\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2817,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2816\/revisions\/2817"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}