{"id":2864,"date":"2020-07-31T16:04:00","date_gmt":"2020-07-31T14:04:00","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?p=2864"},"modified":"2020-07-31T21:26:33","modified_gmt":"2020-07-31T19:26:33","slug":"19-25-czerwca-1920","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/","title":{"rendered":"19 \u2013 25 czerwca 1920"},"content":{"rendered":"\n

\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0<\/strong>O\u015brodek KARTA<\/strong><\/a>\u00a0na zlecenie\u00a0<\/strong>Biura Programu NIEPODLEG\u0141A<\/strong><\/a>, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

19 \u2013 25 czerwca 1920<\/strong><\/p>\n

23 czerwca, wobec niepowodze\u0144 stworzenia przez Wincentego Witosa gabinetu \u201ew\u0142o\u015bcia\u0144sko-robotniczego\u201d, powstaje, w oparciu o ugrupowania prawicowe i centrowe, pozaparlamentarny rz\u0105d W\u0142adys\u0142awa Grabskiego \u2013 celem w\u0142adzy wykonawczej staje si\u0119 obrona pa\u0144stwa. 24 czerwca J\u00f3zef Pi\u0142sudski spotyka si\u0119 w Belwederze z Borysem Sawinkowem, przedstawicielem rosyjskiej emigracji demokratycznej, w sprawie tworzenia w Polsce rosyjskich oddzia\u0142\u00f3w ochotniczych do walki z bolszewikami. 25 czerwca dochodzi do strajku gda\u0144skich robotnik\u00f3w portowych, kt\u00f3ry uniemo\u017cliwia wy\u0142adunek materia\u0142\u00f3w wojennych przeznaczonych dla armii polskiej. Na terenach plebiscytowych narasta napi\u0119cie przed ostatecznymi decyzjami.<\/strong><\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

Z informacji w \u201eRzeczpospolitej\u201d:<\/strong><\/p>\n

Odby\u0142o si\u0119 tu uroczyste po\u015bwi\u0119cenie i otwarcie oddzia\u0142u \u201eRzeczpospolitej\u201d. Aktu po\u015bwiecenia dokona\u0142 ks. pra\u0142at [Jan] Masny, kt\u00f3ry te\u017c w ciep\u0142ych s\u0142owach wyrazi\u0142 rado\u015b\u0107, i\u017c powsta\u0142o nowe pismo, jako codzienny wyraz zjednoczenia ziem polskich. Profesor Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego Ignacy Chrzanowski podkre\u015bli\u0142 wysokie znaczenie kulturalne \u201eRzeczpospolitej\u201d, przy czym podni\u00f3s\u0142, i\u017c wydawnictwo to w ci\u0105gu trzech dni przynios\u0142o wi\u0119cej wiadomo\u015bci o \u017cyciu Europy, ni\u017c inne pisma w ci\u0105gu miesi\u0105ca. [\u2026] Kierownik miejscowego oddzia\u0142u D\u0105browski podzi\u0119kowa\u0142 wszystkim za obecno\u015b\u0107 i wyrazi\u0142 przekonanie, \u017ce \u201eRzeczpospolita\u201d popierana przez spo\u0142ecze\u0144stwo tak widomie, niew\u0105tpliwie cele swoje uzyska.<\/p>\n

Krak\u00f3w, 19 czerwca 1920<\/p>\n

[\u201eRzeczpospolita\u201d nr 7\/1920]<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Gda\u0144sk, czerwiec 1920.
Zdemobilizowani \u017co\u0142nierze armii gen. Hallera (Amerykanie polskiego pochodzenia) oczekuj\u0105cy na transport do USA.
Fot. Library of Congress \/ LC-A6197- RC-2245-Ax<\/p>\n

Mjr Kazimierz \u015awitalski (szef referatu polityczno-prasowego Naczelnego Wodza) w dzienniku:<\/strong><\/p>\n

Mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 ataku silnego na p\u00f3\u0142nocy, trudnego do wytrzymania. B\u0119dzie to ze strony bolszewik\u00f3w ich ostatnia gra, gra va banque<\/em>. [\u2026] Armia [polska] niew\u0105tpliwie nie jest jeszcze odpowiednio zestrojona i robi wra\u017cenie dywanu zrobionego z \u0142achmank\u00f3w. Niepokoj\u0105cym objawem jest r\u00f3wnie\u017c dezercja. [\u2026]<\/p>\n

Co do wojska bolszewickiego, to [gen. Aleksiej] Brusi\u0142ow swoj\u0105 taktyk\u0105 i ze zwyk\u0142\u0105 sobie energi\u0105 pcha wielkie masy. Dwie dywizje Chi\u0144\u00adczyk\u00f3w na Polesiu bij\u0105 si\u0119 dobrze i zaci\u0119cie. Kozacy poddaj\u0105 si\u0119 ch\u0119tnie. Chc\u0105, by ich odsy\u0142a\u0107 do [bia\u0142ego genera\u0142a Piotra] Wrangla. Przeszkod\u0105 w demo\u00adralizowaniu armii bolszewickiej przez dezercj\u0119 na nasz\u0105 stron\u0119 jest zaci\u0119te i bezwzgl\u0119dne wyrzynanie przez naszych \u017co\u0142nierzy je\u0144c\u00f3w \u2013 i to najbardziej na p\u00f3\u0142nocy. Wewn\u0105trz rz\u0105du bolszewickiego s\u0105 tarcia bardzo silne mi\u0119dzy brusi\u0142owszczyzn\u0105 a komunistami.<\/p>\n

Nacisku Ententy, by zawrze\u0107 pok\u00f3j w tej chwili, nie ma. An\u00adglia wola\u0142aby nawet skierowa\u0107 si\u0142y bolszewickie na nas, by mie\u0107 bardziej bezpieczn\u0105 Persj\u0119. Opinia europejska oczywi\u015bcie jest przeciw nam. [\u2026] Gdyby\u015bmy si\u0119 porozumieli z Rosj\u0105 bolszewick\u0105 albo przynajmniej zrobili wra\u017cenie, \u017ce z nimi gadamy, by\u0142oby to ulg\u0105 dla \u015bwiata. Warunki, kt\u00f3re stawiaj\u0105 Rosjanie [bolszewicy], wykazuj\u0105 pewien post\u0119p na korzy\u015b\u0107 nasz\u0105.<\/p>\n

Warszawa, 22 czerwca 1920<\/p>\n

[Kazimierz \u015awitalski, Diariusz 1919\u20131935<\/em>, Warszawa 1992]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

W\u0142adys\u0142aw Konopczy\u0144ski (historyk) w dzienniku:<\/strong><\/p>\n

W Uniwersytecie by\u0142o zebranie profesor\u00f3w w sprawie po\u017cyczki Odrodzenia, zwo\u0142ane przez rektora [Stanis\u0142awa] Estreichera. Przysz\u0142o a\u017c dziewi\u0119ciu prawnik\u00f3w, siedemnastu filozof\u00f3w, trzech tylko medyk\u00f3w (przypu\u015b\u0107my, \u017ce to ich godzina przyj\u0119\u0107), dw\u00f3ch teolog\u00f3w [\u2026]. Postanowiono utworzy\u0107 Komitet Agitacyjno-Kierowniczy. [\u2026] Zakomunikowa\u0142 przedstawiciel propagandy po\u017cyczki, \u017ce liczono na trzy miliardy subskrypcji w Kr\u00f3lestwie, dwa w Galicji, jeden w zaborze pruskim. Tymczasem dot\u0105d zadeklarowano w Pozna\u0144skiem z g\u00f3r\u0105 800 milion\u00f3w, w Kr\u00f3lestwie te\u017c idzie nie\u017ale, za to Ma\u0142opolska podpisa\u0142a 60\u201380 milion\u00f3w, a najgorzej spisuje si\u0119 Galicja Zachodnia. Markotn\u0105 min\u0119 zrobi\u0142 pan rektor i pr\u00f3bowa\u0142 usprawiedliwi\u0107 to zachowanie si\u0119 ma\u0142ych Polak\u00f3w trudno\u015bciami formalnymi w subskrypcji.<\/p>\n

Krak\u00f3w, 22 czerwca 1920<\/p>\n

[W\u0142adys\u0142aw Konopczy\u0144ski, Dziennik 1918\u20131921<\/em>, cz. 2, Warszawa\u2013Krak\u00f3w 2016]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Sier\u017c. Jerzy Konrad Maciejewski (19 Pu\u0142k Piechoty)<\/strong> w dzienniku:<\/strong><\/p>\n

Wie\u015b po\u0142o\u017cona w po\u0142owie drogi mi\u0119dzy Starokonstantynowem a Szepiet\u00f3wk\u0105. Tutaj nocujemy. Z nastroju ch\u0142op\u00f3w wida\u0107, \u017ce s\u0105 pewni, i\u017c si\u0119 cofamy. Utwierdzaj\u0105 ich w tym mniemaniu oddzia\u0142y naszej piechoty i niesko\u0144czone sznury tabor\u00f3w p\u0142yn\u0105ce na zach\u00f3d. My \u2013 \u201eu\u015bwiadomieni\u201d \u2013 twierdzimy, \u017ce to nasz pu\u0142k idzie na \u201eodpoczynek\u201d. W rzeczywisto\u015bci do Szepiet\u00f3wki maszeruje ca\u0142a brygada [\u2026], [w tym batalion] za\u0142ogi Berdyczowa. Ta ostatnia prezentuje si\u0119 okropnie i dzi\u015b dopiero mia\u0142em okazj\u0119 dok\u0142adnego przyjrzenia si\u0119 im. Wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy uzbrojona w tak zwane berdanki jednostrza\u0142owe! Z kurkami! A wi\u0119c przedpotopowe… Ubrani nie\u017ale, ale na mi\u0142o\u015b\u0107 Boga, co to za dzieciarnia! Dzieci i jeszcze raz \u2013 dzieci. Poubierane w wojskowe mundury, z pi\u0119tnem ostatecznego znu\u017cenia na twarzy. Jaka rezygnacja, zniech\u0119cenie, apatia z nich bije. Co ich zdo\u0142a o\u017cywi\u0107? I to maj\u0105 by\u0107 obro\u0144cy zagro\u017conego bytu Ojczyzny! Gdzie\u017c s\u0105 starsze roczniki? Czy boj\u0105 si\u0119 ich mobilizowa\u0107?<\/p>\n

Sul\u017cyn, 22 czerwca 1920<\/p>\n

[Jerzy Konrad Maciejewski, Zawadiaka. Dzienniki frontowe 1914\u20131920<\/em>, Warszawa 2015]<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Sowiecki plakat propagandowy z 1920 roku, autorstwa W\u0142adimira Majakowskiego, z napisem: \u201eUkrai\u0144cy i Rosjanie maj\u0105 jedno zawo\u0142anie \u2013 nie b\u0119dziemy mie\u0107 nad sob\u0105 pana!\u201d.
Ze zbior\u00f3w Muzeum Narodowego w Krakowie<\/p>\n

Micha\u0142 Kossakowski (dyplomata): <\/strong><\/p>\n

Strajk trwa, dochodzi do manifestacji ulicznych, rozp\u0119dzanych dot\u0105d przez policj\u0119. […]<\/p>\n

Doko\u0142a cofania si\u0119 naszych wojsk na Ukrainie szerz\u0105 si\u0119 nadal komentarze, wzmaga trwoga. Dla spokojnie przygl\u0105daj\u0105cego si\u0119 grze pa\u0144stwowej cz\u0142owieka jasnym si\u0119 staje, \u017ce odbywa si\u0119 nie tylko likwidacja zadania wojskowego, ale r\u00f3wnie\u017c likwidacja posuni\u0119\u0107 politycznych w tej dziedzinie. Zaj\u0105wszy dla Ukrainy Kij\u00f3w, w\u0142adze polskie mia\u0142y si\u0119 przekona\u0107, \u017ce na Ukrainie ludno\u015bci dojrza\u0142ej do samodzielnego bytu nie ma podobnie, jak przekona\u0142y si\u0119 dawniej jeszcze, \u017ce Bia\u0142orusi samodzielnej nie stworz\u0105 bohaterskie czyny or\u0119\u017ca polskiego. Petlura zupe\u0142nie szczerze da\u0142 do zrozumienia, \u017ce bynajmniej nie pragnie tak bardzo obsadza\u0107 plac\u00f3wek rz\u0105du cywilnego przez dzia\u0142aczy miejscowych, przeciwnie \u2013 b\u0119dzie wdzi\u0119czny Polakom, je\u017celi jeszcze w ci\u0105gu d\u0142u\u017cszego czasu rz\u0105dy sprawowa\u0107 b\u0119d\u0105. [\u2026]<\/p>\n

Pi\u0142sudski [\u2026] o po\u0142o\u017ceniu politycznym na wschodzie odrzek\u0142: \u201eAno, cofamy si\u0119 na Ukrainie. Z wojskiem naszym jest tak, \u017ce mi si\u0119 zdaje, jakobym mia\u0142 ko\u0142dr\u0119 zbyt kr\u00f3tk\u0105, chc\u0119 dobrze przykry\u0107 na Bia\u0142ejrusi, obna\u017cam Ukrain\u0119 i odwrotnie\u201d.<\/p>\n

Warszawa, 23 czerwca 1920<\/p>\n

[Rok 1920. Wojna polsko-radziecka we wspomnieniach i innych dokumentach<\/em>, Warszawa 1990]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Zofia Broniewska w li\u015bcie do syna W\u0142adys\u0142awa:<\/strong><\/p>\n

Od czterech tygodni trwa strajk piekarzy, od trzech gazowni. Dzi\u015b sko\u0144czy\u0142 si\u0119 strajk robotnik\u00f3w miejskich, zatem \u017cycie stolicy wraca do normy, ale na gaz mamy czeka\u0107 jeszcze dni dziesi\u0119\u0107.<\/p>\n

Warszawa, 24 czerwca 1920<\/p>\n

[Od bliskich i dalekich. Korespondencja do W\u0142adys\u0142awa Broniewskiego 1915\u20131930<\/em>, t. 1, Warszawa 1981]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Z informacji w \u201eGazecie Olszty\u0144skiej\u201d:<\/strong><\/p>\n

Pose\u0142 [Jan] Brejski z towarzyszami NSR (Narodowego Stronnictwa Robotnik\u00f3w) na posiedzeniu sejmowym wni\u00f3s\u0142 nag\u0142y wniosek w sprawie gwa\u0142t\u00f3w pope\u0142nianych na ziemiach plebiscytowych Mazur i Warmii. Wnioskodawca stwierdzi\u0142 ze s\u0142uszno\u015bci\u0105, \u017ce na naszych terenach dziej\u0105 si\u0119 coraz smutniejsze wypadki gwa\u0142t\u00f3w i prowokacji. Gdyby plebiscyt mia\u0142 si\u0119 odby\u0107 w obecnych warunkach, by\u0142oby to ur\u0105gowiskiem szczytnych hase\u0142, g\u0142oszonych przez prezydenta [USA] Wilsona i Koalicj\u0119. Je\u017celi Koalicja \u017c\u0105da od mniejszych narod\u00f3w, aby trzyma\u0142y si\u0119 \u015bci\u015ble Traktatu Wersalskiego, to i mniejsze narody maj\u0105 prawo \u017c\u0105dania, aby i Koalicja trzyma\u0142a si\u0119 tego Traktatu. Wnioskodawca wzywa rz\u0105d, aby za\u017c\u0105da\u0142 od Koalicji pewnych gwarancji oraz odroczenia plebiscytu do czasu, kiedy przepisom plebiscytowym stanie si\u0119 zado\u015b\u0107. W przeciwnym razie Polska nie uzna rezultatu plebiscytu. [\u2026] W tym miejscu zaznaczy\u0107 musimy, \u017ce w istocie na Warmii i Mazurach istnieje jeden nar\u00f3d, lud polski, maj\u0105cy bez w\u0105tpienia najwi\u0119ksze prawo do tej ziemi. Niemcy pod wzgl\u0119dem liczebno\u015bci s\u0105 \u017cywio\u0142em podrz\u0119dnym, \u017cywio\u0142em nap\u0142ywowym.<\/p>\n

Olsztyn, 24 czerwca 1920<\/p>\n

[Rz\u0105d polski wobec plebiscytu na Warmii i Mazurach, <\/em>\u201eGazeta Olszty\u0144ska\u201d nr 75\/1920]<\/p>\n

\"\"

\u00a0<\/p><\/div>\n

Premier W\u0142adys\u0142aw Grabski.
Fot. Eugene Pirou \/ Biblioteka Narodowa<\/p>\n

Mjr Stanis\u0142aw Rostworowski <\/strong>(szef Oddzia\u0142u V w sztabie 4 Armii WP) w li\u015bcie do \u017cony:<\/strong><\/p>\n

Tak \u0142adnie piszesz o tym, \u017ce chyba w najbli\u017cszych miesi\u0105cach zadecyduj\u0105 si\u0119 ostatecznie losy naszego rozstania. Albo sko\u0144czy si\u0119 ono, albo te\u017c zaleje nas razem fala barbarzy\u0144stwa i ca\u0142y \u015bwiat przewr\u00f3ci si\u0119 do g\u00f3ry nogami. My\u015bl\u0119, \u017ce jednak nawet w tym wypadku nie da\u0142bym si\u0119 ju\u017c oddzieli\u0107 od Ciebie, bo z chwil\u0105, gdy ten idea\u0142 patriotyzmu, kt\u00f3ry przez wychowanie w niewoli wgryz\u0142 nam si\u0119 w ko\u015bci i krew, stanie si\u0119 pustym d\u017awi\u0119kiem, to dla innej, nowej fatamorgany odje\u017cd\u017ca\u0107 od Ciebie nie my\u015bl\u0119. Jeszcze dla patriotyzmu mo\u017cna si\u0119 wyzby\u0107 szcz\u0119\u015bcia osobistej mi\u0142o\u015bci i t\u0142uc si\u0119 po Lidach, Wilnach i Mi\u0144skach, ale dla idea\u0142\u00f3w bolszewickich czy og\u00f3lnoludzkich ani mi w g\u0142owie by\u0142oby si\u0119 po\u015bwi\u0119ca\u0107. Z czystym sumieniem zosta\u0142bym w\u00f3wczas cho\u0107by paskarzem, \u017cyj\u0105cym wygodnie z rodzin\u0105 w chwili, gdy inni b\u0119d\u0105 walczy\u0107 i zarzyna\u0107 si\u0119 w imi\u0119 hase\u0142 wolno\u015bci ludu.<\/p>\n

Ca\u0142a Polska zamieni\u0142a si\u0119 w Okopy \u015bw. Tr\u00f3jcy, a w\u0142a\u015bciwie jej armia, bo przecie Polska wojny nie prowadzi, tylko gra w totalizatora i k\u0142\u00f3ci si\u0119 o fotele ministerialne lub strajkuje. Pod tym wzgl\u0119dem pobyt w armii dzia\u0142a jak \u015bwie\u017ce powietrze [\u2026]. Jest tu hierarchia, jest wsp\u00f3lny wysi\u0142ek, jest ch\u0119\u0107 wzajemnej pomocy i brak egoizmu. Szkoda, \u017ce nie mo\u017cna sportowc\u00f3w i strajkuj\u0105cych robotnik\u00f3w, ani niedosz\u0142ych ministr\u00f3w, przep\u0119dzi\u0107 na dwa miesi\u0105ce do okop\u00f3w.<\/p>\n

25 czerwca 1920<\/p>\n

[Stanis\u0142aw Rostworowski, Listy z wojny polsko-bolszewickiej<\/em>, Warszawa 1995]<\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

Ka\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:<\/strong><\/p>\n

Projekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.
Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl<\/a>.
Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.<\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

Prezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany […]<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":2860,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[16,107,209],"tags":[],"class_list":["post-2864","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-historia","category-wiktoria-pl"],"yoast_head":"\n19 \u2013 25 czerwca 1920 - Instytut Polski w Sofii<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"19 \u2013 25 czerwca 1920 - Instytut Polski w Sofii\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Sofii\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-07-31T14:04:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-07-31T19:26:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1134\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"824\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"michailovam\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"michailovam\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/\",\"name\":\"19 \u2013 25 czerwca 1920\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u-300x218.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u-1024x744.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u.jpg\",\"datePublished\":\"2020-07-31T14:04:00+02:00\",\"dateModified\":\"2020-07-31T19:26:33+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2020-07-31\",\"endDate\":\"2020-07-31\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA\u00a0na zlecenie\u00a0Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.\\n\u2042\\n19 \u2013 25 czerwca 1920\\n23 czerwca, wobec niepowodze\u0144 stworzenia przez Wincentego Witosa gabinetu \u201ew\u0142o\u015bcia\u0144sko-robotniczego\u201d, powstaje, w oparciu o ugrupowania prawicowe i centrowe, pozaparlamentarny rz\u0105d W\u0142adys\u0142awa Grabskiego \u2013 celem w\u0142adzy wykonawczej staje si\u0119 obrona pa\u0144stwa. 24 czerwca J\u00f3zef Pi\u0142sudski spotyka si\u0119 w Belwederze z Borysem Sawinkowem, przedstawicielem rosyjskiej emigracji demokratycznej, w sprawie tworzenia w Polsce rosyjskich oddzia\u0142\u00f3w ochotniczych do walki z bolszewikami. 25 czerwca dochodzi do strajku gda\u0144skich robotnik\u00f3w portowych, kt\u00f3ry uniemo\u017cliwia wy\u0142adunek materia\u0142\u00f3w wojennych przeznaczonych dla armii polskiej. Na terenach plebiscytowych narasta napi\u0119cie przed ostatecznymi decyzjami.\\n\u2042\\nZ informacji w \u201eRzeczpospolitej\u201d:\\nOdby\u0142o si\u0119 tu uroczyste po\u015bwi\u0119cenie i otwarcie oddzia\u0142u \u201eRzeczpospolitej\u201d. Aktu po\u015bwiecenia dokona\u0142 ks. pra\u0142at [Jan] Masny, kt\u00f3ry te\u017c w ciep\u0142ych s\u0142owach wyrazi\u0142 rado\u015b\u0107, i\u017c powsta\u0142o nowe pismo, jako codzienny wyraz zjednoczenia ziem polskich. Profesor Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego Ignacy Chrzanowski podkre\u015bli\u0142 wysokie znaczenie kulturalne \u201eRzeczpospolitej\u201d, przy czym podni\u00f3s\u0142, i\u017c wydawnictwo to w ci\u0105gu trzech dni przynios\u0142o wi\u0119cej wiadomo\u015bci o \u017cyciu Europy, ni\u017c inne pisma w ci\u0105gu miesi\u0105ca. [\u2026] Kierownik miejscowego oddzia\u0142u D\u0105browski podzi\u0119kowa\u0142 wszystkim za obecno\u015b\u0107 i wyrazi\u0142 przekonanie, \u017ce \u201eRzeczpospolita\u201d popierana przez spo\u0142ecze\u0144stwo tak widomie, niew\u0105tpliwie cele swoje uzyska.\\nKrak\u00f3w, 19 czerwca 1920\\n[\u201eRzeczpospolita\u201d nr 7\/1920]\\nGda\u0144sk, czerwiec 1920.Zdemobilizowani \u017co\u0142nierze armii gen. Hallera (Amerykanie polskiego pochodzenia) oczekuj\u0105cy na transport do USA.Fot. Library of Congress \/ LC-A6197- RC-2245-Ax\\nMjr Kazimierz \u015awitalski (szef referatu polityczno-prasowego Naczelnego Wodza) w dzienniku:\\nMo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 ataku silnego na p\u00f3\u0142nocy, trudnego do wytrzymania. B\u0119dzie to ze strony bolszewik\u00f3w ich ostatnia gra, gra va banque. [\u2026] Armia [polska] niew\u0105tpliwie nie jest jeszcze odpowiednio zestrojona i robi wra\u017cenie dywanu zrobionego z \u0142achmank\u00f3w. Niepokoj\u0105cym objawem jest r\u00f3wnie\u017c dezercja. [\u2026]\\nCo do wojska bolszewickiego, to [gen. Aleksiej] Brusi\u0142ow swoj\u0105 taktyk\u0105 i ze zwyk\u0142\u0105 sobie energi\u0105 pcha wielkie masy. Dwie dywizje Chi\u0144\u00adczyk\u00f3w na Polesiu bij\u0105 si\u0119 dobrze i zaci\u0119cie. Kozacy poddaj\u0105 si\u0119 ch\u0119tnie. Chc\u0105, by ich odsy\u0142a\u0107 do [bia\u0142ego genera\u0142a Piotra] Wrangla. Przeszkod\u0105 w demo\u00adralizowaniu armii bolszewickiej przez dezercj\u0119 na nasz\u0105 stron\u0119 jest zaci\u0119te i bezwzgl\u0119dne wyrzynanie przez naszych \u017co\u0142nierzy je\u0144c\u00f3w \u2013 i to najbardziej na p\u00f3\u0142nocy. Wewn\u0105trz rz\u0105du bolszewickiego s\u0105 tarcia bardzo silne mi\u0119dzy brusi\u0142owszczyzn\u0105 a komunistami.\\nNacisku Ententy, by zawrze\u0107 pok\u00f3j w tej chwili, nie ma. An\u00adglia wola\u0142aby nawet skierowa\u0107 si\u0142y bolszewickie na nas, by mie\u0107 bardziej bezpieczn\u0105 Persj\u0119. Opinia europejska oczywi\u015bcie jest przeciw nam. [\u2026] Gdyby\u015bmy si\u0119 porozumieli z Rosj\u0105 bolszewick\u0105 albo przynajmniej zrobili wra\u017cenie, \u017ce z nimi gadamy, by\u0142oby to ulg\u0105 dla \u015bwiata. Warunki, kt\u00f3re stawiaj\u0105 Rosjanie [bolszewicy], wykazuj\u0105 pewien post\u0119p na korzy\u015b\u0107 nasz\u0105.\\nWarszawa, 22 czerwca 1920\\n[Kazimierz \u015awitalski, Diariusz 1919\u20131935, Warszawa 1992]\\n\u00a0\\nW\u0142adys\u0142aw Konopczy\u0144ski (historyk) w dzienniku:\\nW Uniwersytecie by\u0142o zebranie profesor\u00f3w w sprawie po\u017cyczki Odrodzenia, zwo\u0142ane przez rektora [Stanis\u0142awa] Estreichera. Przysz\u0142o a\u017c dziewi\u0119ciu prawnik\u00f3w, siedemnastu filozof\u00f3w, trzech tylko medyk\u00f3w (przypu\u015b\u0107my, \u017ce to ich godzina przyj\u0119\u0107), dw\u00f3ch teolog\u00f3w [\u2026]. Postanowiono utworzy\u0107 Komitet Agitacyjno-Kierowniczy. [\u2026] Zakomunikowa\u0142 przedstawiciel propagandy po\u017cyczki, \u017ce liczono na trzy miliardy subskrypcji w Kr\u00f3lestwie, dwa w Galicji, jeden w zaborze pruskim. Tymczasem dot\u0105d zadeklarowano w Pozna\u0144skiem z g\u00f3r\u0105 800 milion\u00f3w, w Kr\u00f3lestwie te\u017c idzie nie\u017ale, za to Ma\u0142opolska podpisa\u0142a 60\u201380 milion\u00f3w, a najgorzej spisuje si\u0119 Galicja Zachodnia. Markotn\u0105 min\u0119 zrobi\u0142 pan rektor i pr\u00f3bowa\u0142 usprawiedliwi\u0107 to zachowanie si\u0119 ma\u0142ych Polak\u00f3w trudno\u015bciami formalnymi w subskrypcji.\\nKrak\u00f3w, 22 czerwca 1920\\n[W\u0142adys\u0142aw Konopczy\u0144ski, Dziennik 1918\u20131921, cz. 2, Warszawa\u2013Krak\u00f3w 2016]\\n\u00a0\\nSier\u017c. Jerzy Konrad Maciejewski (19 Pu\u0142k Piechoty) w dzienniku:\\nWie\u015b po\u0142o\u017cona w po\u0142owie drogi mi\u0119dzy Starokonstantynowem a Szepiet\u00f3wk\u0105. Tutaj nocujemy. Z nastroju ch\u0142op\u00f3w wida\u0107, \u017ce s\u0105 pewni, i\u017c si\u0119 cofamy. Utwierdzaj\u0105 ich w tym mniemaniu oddzia\u0142y naszej piechoty i niesko\u0144czone sznury tabor\u00f3w p\u0142yn\u0105ce na zach\u00f3d. My \u2013 \u201eu\u015bwiadomieni\u201d \u2013 twierdzimy, \u017ce to nasz pu\u0142k idzie na \u201eodpoczynek\u201d. W rzeczywisto\u015bci do Szepiet\u00f3wki maszeruje ca\u0142a brygada [\u2026], [w tym batalion] za\u0142ogi Berdyczowa. Ta ostatnia prezentuje si\u0119 okropnie i dzi\u015b dopiero mia\u0142em okazj\u0119 dok\u0142adnego przyjrzenia si\u0119 im. Wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy uzbrojona w tak zwane berdanki jednostrza\u0142owe! Z kurkami! A wi\u0119c przedpotopowe... Ubrani nie\u017ale, ale na mi\u0142o\u015b\u0107 Boga, co to za dzieciarnia! Dzieci i jeszcze raz \u2013 dzieci. Poubierane w wojskowe mundury, z pi\u0119tnem ostatecznego znu\u017cenia na twarzy. Jaka rezygnacja, zniech\u0119cenie, apatia z nich bije. Co ich zdo\u0142a o\u017cywi\u0107? I to maj\u0105 by\u0107 obro\u0144cy zagro\u017conego bytu Ojczyzny! Gdzie\u017c s\u0105 starsze roczniki? Czy boj\u0105 si\u0119 ich mobilizowa\u0107?\\nSul\u017cyn, 22 czerwca 1920\\n[Jerzy Konrad Maciejewski, Zawadiaka. Dzienniki frontowe 1914\u20131920, Warszawa 2015]\\nSowiecki plakat propagandowy z 1920 roku, autorstwa W\u0142adimira Majakowskiego, z napisem: \u201eUkrai\u0144cy i Rosjanie maj\u0105 jedno zawo\u0142anie \u2013 nie b\u0119dziemy mie\u0107 nad sob\u0105 pana!\u201d.Ze zbior\u00f3w Muzeum Narodowego w Krakowie\\nMicha\u0142 Kossakowski (dyplomata): \\nStrajk trwa, dochodzi do manifestacji ulicznych, rozp\u0119dzanych dot\u0105d przez policj\u0119. [...]\\nDoko\u0142a cofania si\u0119 naszych wojsk na Ukrainie szerz\u0105 si\u0119 nadal komentarze, wzmaga trwoga. Dla spokojnie przygl\u0105daj\u0105cego si\u0119 grze pa\u0144stwowej cz\u0142owieka jasnym si\u0119 staje, \u017ce odbywa si\u0119 nie tylko likwidacja zadania wojskowego, ale r\u00f3wnie\u017c likwidacja posuni\u0119\u0107 politycznych w tej dziedzinie. Zaj\u0105wszy dla Ukrainy Kij\u00f3w, w\u0142adze polskie mia\u0142y si\u0119 przekona\u0107, \u017ce na Ukrainie ludno\u015bci dojrza\u0142ej do samodzielnego bytu nie ma podobnie, jak przekona\u0142y si\u0119 dawniej jeszcze, \u017ce Bia\u0142orusi samodzielnej nie stworz\u0105 bohaterskie czyny or\u0119\u017ca polskiego. Petlura zupe\u0142nie szczerze da\u0142 do zrozumienia, \u017ce bynajmniej nie pragnie tak bardzo obsadza\u0107 plac\u00f3wek rz\u0105du cywilnego przez dzia\u0142aczy miejscowych, przeciwnie \u2013 b\u0119dzie wdzi\u0119czny Polakom, je\u017celi jeszcze w ci\u0105gu d\u0142u\u017cszego czasu rz\u0105dy sprawowa\u0107 b\u0119d\u0105. [\u2026]\\nPi\u0142sudski [\u2026] o po\u0142o\u017ceniu politycznym na wschodzie odrzek\u0142: \u201eAno, cofamy si\u0119 na Ukrainie. Z wojskiem naszym jest tak, \u017ce mi si\u0119 zdaje, jakobym mia\u0142 ko\u0142dr\u0119 zbyt kr\u00f3tk\u0105, chc\u0119 dobrze przykry\u0107 na Bia\u0142ejrusi, obna\u017cam Ukrain\u0119 i odwrotnie\u201d.\\nWarszawa, 23 czerwca 1920\\n[Rok 1920. Wojna polsko-radziecka we wspomnieniach i innych dokumentach, Warszawa 1990]\\n\u00a0\\nZofia Broniewska w li\u015bcie do syna W\u0142adys\u0142awa:\\nOd czterech tygodni trwa strajk piekarzy, od trzech gazowni. Dzi\u015b sko\u0144czy\u0142 si\u0119 strajk robotnik\u00f3w miejskich, zatem \u017cycie stolicy wraca do normy, ale na gaz mamy czeka\u0107 jeszcze dni dziesi\u0119\u0107.\\nWarszawa, 24 czerwca 1920\\n[Od bliskich i dalekich. Korespondencja do W\u0142adys\u0142awa Broniewskiego 1915\u20131930, t. 1, Warszawa 1981]\\n\u00a0\\nZ informacji w \u201eGazecie Olszty\u0144skiej\u201d:\\nPose\u0142 [Jan] Brejski z towarzyszami NSR (Narodowego Stronnictwa Robotnik\u00f3w) na posiedzeniu sejmowym wni\u00f3s\u0142 nag\u0142y wniosek w sprawie gwa\u0142t\u00f3w pope\u0142nianych na ziemiach plebiscytowych Mazur i Warmii. Wnioskodawca stwierdzi\u0142 ze s\u0142uszno\u015bci\u0105, \u017ce na naszych terenach dziej\u0105 si\u0119 coraz smutniejsze wypadki gwa\u0142t\u00f3w i prowokacji. Gdyby plebiscyt mia\u0142 si\u0119 odby\u0107 w obecnych warunkach, by\u0142oby to ur\u0105gowiskiem szczytnych hase\u0142, g\u0142oszonych przez prezydenta [USA] Wilsona i Koalicj\u0119. Je\u017celi Koalicja \u017c\u0105da od mniejszych narod\u00f3w, aby trzyma\u0142y si\u0119 \u015bci\u015ble Traktatu Wersalskiego, to i mniejsze narody maj\u0105 prawo \u017c\u0105dania, aby i Koalicja trzyma\u0142a si\u0119 tego Traktatu. Wnioskodawca wzywa rz\u0105d, aby za\u017c\u0105da\u0142 od Koalicji pewnych gwarancji oraz odroczenia plebiscytu do czasu, kiedy przepisom plebiscytowym stanie si\u0119 zado\u015b\u0107. W przeciwnym razie Polska nie uzna rezultatu plebiscytu. [\u2026] W tym miejscu zaznaczy\u0107 musimy, \u017ce w istocie na Warmii i Mazurach istnieje jeden nar\u00f3d, lud polski, maj\u0105cy bez w\u0105tpienia najwi\u0119ksze prawo do tej ziemi. Niemcy pod wzgl\u0119dem liczebno\u015bci s\u0105 \u017cywio\u0142em podrz\u0119dnym, \u017cywio\u0142em nap\u0142ywowym.\\nOlsztyn, 24 czerwca 1920\\n[Rz\u0105d polski wobec plebiscytu na Warmii i Mazurach, \u201eGazeta Olszty\u0144ska\u201d nr 75\/1920]\\n[caption id=\\\"attachment_2862\\\" align=\\\"alignnone\\\" width=\\\"1536\\\"] \u00a0[\/caption]\\nPremier W\u0142adys\u0142aw Grabski.Fot. Eugene Pirou \/ Biblioteka Narodowa\\nMjr Stanis\u0142aw Rostworowski (szef Oddzia\u0142u V w sztabie 4 Armii WP) w li\u015bcie do \u017cony:\\nTak \u0142adnie piszesz o tym, \u017ce chyba w najbli\u017cszych miesi\u0105cach zadecyduj\u0105 si\u0119 ostatecznie losy naszego rozstania. Albo sko\u0144czy si\u0119 ono, albo te\u017c zaleje nas razem fala barbarzy\u0144stwa i ca\u0142y \u015bwiat przewr\u00f3ci si\u0119 do g\u00f3ry nogami. My\u015bl\u0119, \u017ce jednak nawet w tym wypadku nie da\u0142bym si\u0119 ju\u017c oddzieli\u0107 od Ciebie, bo z chwil\u0105, gdy ten idea\u0142 patriotyzmu, kt\u00f3ry przez wychowanie w niewoli wgryz\u0142 nam si\u0119 w ko\u015bci i krew, stanie si\u0119 pustym d\u017awi\u0119kiem, to dla innej, nowej fatamorgany odje\u017cd\u017ca\u0107 od Ciebie nie my\u015bl\u0119. Jeszcze dla patriotyzmu mo\u017cna si\u0119 wyzby\u0107 szcz\u0119\u015bcia osobistej mi\u0142o\u015bci i t\u0142uc si\u0119 po Lidach, Wilnach i Mi\u0144skach, ale dla idea\u0142\u00f3w bolszewickich czy og\u00f3lnoludzkich ani mi w g\u0142owie by\u0142oby si\u0119 po\u015bwi\u0119ca\u0107. Z czystym sumieniem zosta\u0142bym w\u00f3wczas cho\u0107by paskarzem, \u017cyj\u0105cym wygodnie z rodzin\u0105 w chwili, gdy inni b\u0119d\u0105 walczy\u0107 i zarzyna\u0107 si\u0119 w imi\u0119 hase\u0142 wolno\u015bci ludu.\\nCa\u0142a Polska zamieni\u0142a si\u0119 w Okopy \u015bw. Tr\u00f3jcy, a w\u0142a\u015bciwie jej armia, bo przecie Polska wojny nie prowadzi, tylko gra w totalizatora i k\u0142\u00f3ci si\u0119 o fotele ministerialne lub strajkuje. Pod tym wzgl\u0119dem pobyt w armii dzia\u0142a jak \u015bwie\u017ce powietrze [\u2026]. Jest tu hierarchia, jest wsp\u00f3lny wysi\u0142ek, jest ch\u0119\u0107 wzajemnej pomocy i brak egoizmu. Szkoda, \u017ce nie mo\u017cna sportowc\u00f3w i strajkuj\u0105cych robotnik\u00f3w, ani niedosz\u0142ych ministr\u00f3w, przep\u0119dzi\u0107 na dwa miesi\u0105ce do okop\u00f3w.\\n25 czerwca 1920\\n[Stanis\u0142aw Rostworowski, Listy z wojny polsko-bolszewickiej, Warszawa 1995]\\n\u2042\\nKa\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:\\nProjekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl.Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\\n\u2042\\nPrezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u.jpg\",\"width\":1134,\"height\":824},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"19 \u2013 25 czerwca 1920\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Sofii\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e\",\"name\":\"michailovam\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"michailovam\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/author\/michalowam\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"19 \u2013 25 czerwca 1920 - Instytut Polski w Sofii","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"19 \u2013 25 czerwca 1920 - Instytut Polski w Sofii","og_description":"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/","og_site_name":"Instytut Polski w Sofii","article_published_time":"2020-07-31T14:04:00+00:00","article_modified_time":"2020-07-31T19:26:33+00:00","og_image":[{"width":1134,"height":824,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"michailovam","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"michailovam","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/","name":"19 \u2013 25 czerwca 1920","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u-300x218.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u-1024x744.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u.jpg","datePublished":"2020-07-31T14:04:00+02:00","dateModified":"2020-07-31T19:26:33+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2020-07-31","endDate":"2020-07-31","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym w ka\u017cdy wtorek i czwartek zostanie przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA\u00a0na zlecenie\u00a0Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.\n\u2042\n19 \u2013 25 czerwca 1920\n23 czerwca, wobec niepowodze\u0144 stworzenia przez Wincentego Witosa gabinetu \u201ew\u0142o\u015bcia\u0144sko-robotniczego\u201d, powstaje, w oparciu o ugrupowania prawicowe i centrowe, pozaparlamentarny rz\u0105d W\u0142adys\u0142awa Grabskiego \u2013 celem w\u0142adzy wykonawczej staje si\u0119 obrona pa\u0144stwa. 24 czerwca J\u00f3zef Pi\u0142sudski spotyka si\u0119 w Belwederze z Borysem Sawinkowem, przedstawicielem rosyjskiej emigracji demokratycznej, w sprawie tworzenia w Polsce rosyjskich oddzia\u0142\u00f3w ochotniczych do walki z bolszewikami. 25 czerwca dochodzi do strajku gda\u0144skich robotnik\u00f3w portowych, kt\u00f3ry uniemo\u017cliwia wy\u0142adunek materia\u0142\u00f3w wojennych przeznaczonych dla armii polskiej. Na terenach plebiscytowych narasta napi\u0119cie przed ostatecznymi decyzjami.\n\u2042\nZ informacji w \u201eRzeczpospolitej\u201d:\nOdby\u0142o si\u0119 tu uroczyste po\u015bwi\u0119cenie i otwarcie oddzia\u0142u \u201eRzeczpospolitej\u201d. Aktu po\u015bwiecenia dokona\u0142 ks. pra\u0142at [Jan] Masny, kt\u00f3ry te\u017c w ciep\u0142ych s\u0142owach wyrazi\u0142 rado\u015b\u0107, i\u017c powsta\u0142o nowe pismo, jako codzienny wyraz zjednoczenia ziem polskich. Profesor Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego Ignacy Chrzanowski podkre\u015bli\u0142 wysokie znaczenie kulturalne \u201eRzeczpospolitej\u201d, przy czym podni\u00f3s\u0142, i\u017c wydawnictwo to w ci\u0105gu trzech dni przynios\u0142o wi\u0119cej wiadomo\u015bci o \u017cyciu Europy, ni\u017c inne pisma w ci\u0105gu miesi\u0105ca. [\u2026] Kierownik miejscowego oddzia\u0142u D\u0105browski podzi\u0119kowa\u0142 wszystkim za obecno\u015b\u0107 i wyrazi\u0142 przekonanie, \u017ce \u201eRzeczpospolita\u201d popierana przez spo\u0142ecze\u0144stwo tak widomie, niew\u0105tpliwie cele swoje uzyska.\nKrak\u00f3w, 19 czerwca 1920\n[\u201eRzeczpospolita\u201d nr 7\/1920]\nGda\u0144sk, czerwiec 1920.Zdemobilizowani \u017co\u0142nierze armii gen. Hallera (Amerykanie polskiego pochodzenia) oczekuj\u0105cy na transport do USA.Fot. Library of Congress \/ LC-A6197- RC-2245-Ax\nMjr Kazimierz \u015awitalski (szef referatu polityczno-prasowego Naczelnego Wodza) w dzienniku:\nMo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107 ataku silnego na p\u00f3\u0142nocy, trudnego do wytrzymania. B\u0119dzie to ze strony bolszewik\u00f3w ich ostatnia gra, gra va banque. [\u2026] Armia [polska] niew\u0105tpliwie nie jest jeszcze odpowiednio zestrojona i robi wra\u017cenie dywanu zrobionego z \u0142achmank\u00f3w. Niepokoj\u0105cym objawem jest r\u00f3wnie\u017c dezercja. [\u2026]\nCo do wojska bolszewickiego, to [gen. Aleksiej] Brusi\u0142ow swoj\u0105 taktyk\u0105 i ze zwyk\u0142\u0105 sobie energi\u0105 pcha wielkie masy. Dwie dywizje Chi\u0144\u00adczyk\u00f3w na Polesiu bij\u0105 si\u0119 dobrze i zaci\u0119cie. Kozacy poddaj\u0105 si\u0119 ch\u0119tnie. Chc\u0105, by ich odsy\u0142a\u0107 do [bia\u0142ego genera\u0142a Piotra] Wrangla. Przeszkod\u0105 w demo\u00adralizowaniu armii bolszewickiej przez dezercj\u0119 na nasz\u0105 stron\u0119 jest zaci\u0119te i bezwzgl\u0119dne wyrzynanie przez naszych \u017co\u0142nierzy je\u0144c\u00f3w \u2013 i to najbardziej na p\u00f3\u0142nocy. Wewn\u0105trz rz\u0105du bolszewickiego s\u0105 tarcia bardzo silne mi\u0119dzy brusi\u0142owszczyzn\u0105 a komunistami.\nNacisku Ententy, by zawrze\u0107 pok\u00f3j w tej chwili, nie ma. An\u00adglia wola\u0142aby nawet skierowa\u0107 si\u0142y bolszewickie na nas, by mie\u0107 bardziej bezpieczn\u0105 Persj\u0119. Opinia europejska oczywi\u015bcie jest przeciw nam. [\u2026] Gdyby\u015bmy si\u0119 porozumieli z Rosj\u0105 bolszewick\u0105 albo przynajmniej zrobili wra\u017cenie, \u017ce z nimi gadamy, by\u0142oby to ulg\u0105 dla \u015bwiata. Warunki, kt\u00f3re stawiaj\u0105 Rosjanie [bolszewicy], wykazuj\u0105 pewien post\u0119p na korzy\u015b\u0107 nasz\u0105.\nWarszawa, 22 czerwca 1920\n[Kazimierz \u015awitalski, Diariusz 1919\u20131935, Warszawa 1992]\n\u00a0\nW\u0142adys\u0142aw Konopczy\u0144ski (historyk) w dzienniku:\nW Uniwersytecie by\u0142o zebranie profesor\u00f3w w sprawie po\u017cyczki Odrodzenia, zwo\u0142ane przez rektora [Stanis\u0142awa] Estreichera. Przysz\u0142o a\u017c dziewi\u0119ciu prawnik\u00f3w, siedemnastu filozof\u00f3w, trzech tylko medyk\u00f3w (przypu\u015b\u0107my, \u017ce to ich godzina przyj\u0119\u0107), dw\u00f3ch teolog\u00f3w [\u2026]. Postanowiono utworzy\u0107 Komitet Agitacyjno-Kierowniczy. [\u2026] Zakomunikowa\u0142 przedstawiciel propagandy po\u017cyczki, \u017ce liczono na trzy miliardy subskrypcji w Kr\u00f3lestwie, dwa w Galicji, jeden w zaborze pruskim. Tymczasem dot\u0105d zadeklarowano w Pozna\u0144skiem z g\u00f3r\u0105 800 milion\u00f3w, w Kr\u00f3lestwie te\u017c idzie nie\u017ale, za to Ma\u0142opolska podpisa\u0142a 60\u201380 milion\u00f3w, a najgorzej spisuje si\u0119 Galicja Zachodnia. Markotn\u0105 min\u0119 zrobi\u0142 pan rektor i pr\u00f3bowa\u0142 usprawiedliwi\u0107 to zachowanie si\u0119 ma\u0142ych Polak\u00f3w trudno\u015bciami formalnymi w subskrypcji.\nKrak\u00f3w, 22 czerwca 1920\n[W\u0142adys\u0142aw Konopczy\u0144ski, Dziennik 1918\u20131921, cz. 2, Warszawa\u2013Krak\u00f3w 2016]\n\u00a0\nSier\u017c. Jerzy Konrad Maciejewski (19 Pu\u0142k Piechoty) w dzienniku:\nWie\u015b po\u0142o\u017cona w po\u0142owie drogi mi\u0119dzy Starokonstantynowem a Szepiet\u00f3wk\u0105. Tutaj nocujemy. Z nastroju ch\u0142op\u00f3w wida\u0107, \u017ce s\u0105 pewni, i\u017c si\u0119 cofamy. Utwierdzaj\u0105 ich w tym mniemaniu oddzia\u0142y naszej piechoty i niesko\u0144czone sznury tabor\u00f3w p\u0142yn\u0105ce na zach\u00f3d. My \u2013 \u201eu\u015bwiadomieni\u201d \u2013 twierdzimy, \u017ce to nasz pu\u0142k idzie na \u201eodpoczynek\u201d. W rzeczywisto\u015bci do Szepiet\u00f3wki maszeruje ca\u0142a brygada [\u2026], [w tym batalion] za\u0142ogi Berdyczowa. Ta ostatnia prezentuje si\u0119 okropnie i dzi\u015b dopiero mia\u0142em okazj\u0119 dok\u0142adnego przyjrzenia si\u0119 im. Wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 \u017co\u0142nierzy uzbrojona w tak zwane berdanki jednostrza\u0142owe! Z kurkami! A wi\u0119c przedpotopowe... Ubrani nie\u017ale, ale na mi\u0142o\u015b\u0107 Boga, co to za dzieciarnia! Dzieci i jeszcze raz \u2013 dzieci. Poubierane w wojskowe mundury, z pi\u0119tnem ostatecznego znu\u017cenia na twarzy. Jaka rezygnacja, zniech\u0119cenie, apatia z nich bije. Co ich zdo\u0142a o\u017cywi\u0107? I to maj\u0105 by\u0107 obro\u0144cy zagro\u017conego bytu Ojczyzny! Gdzie\u017c s\u0105 starsze roczniki? Czy boj\u0105 si\u0119 ich mobilizowa\u0107?\nSul\u017cyn, 22 czerwca 1920\n[Jerzy Konrad Maciejewski, Zawadiaka. Dzienniki frontowe 1914\u20131920, Warszawa 2015]\nSowiecki plakat propagandowy z 1920 roku, autorstwa W\u0142adimira Majakowskiego, z napisem: \u201eUkrai\u0144cy i Rosjanie maj\u0105 jedno zawo\u0142anie \u2013 nie b\u0119dziemy mie\u0107 nad sob\u0105 pana!\u201d.Ze zbior\u00f3w Muzeum Narodowego w Krakowie\nMicha\u0142 Kossakowski (dyplomata): \nStrajk trwa, dochodzi do manifestacji ulicznych, rozp\u0119dzanych dot\u0105d przez policj\u0119. [...]\nDoko\u0142a cofania si\u0119 naszych wojsk na Ukrainie szerz\u0105 si\u0119 nadal komentarze, wzmaga trwoga. Dla spokojnie przygl\u0105daj\u0105cego si\u0119 grze pa\u0144stwowej cz\u0142owieka jasnym si\u0119 staje, \u017ce odbywa si\u0119 nie tylko likwidacja zadania wojskowego, ale r\u00f3wnie\u017c likwidacja posuni\u0119\u0107 politycznych w tej dziedzinie. Zaj\u0105wszy dla Ukrainy Kij\u00f3w, w\u0142adze polskie mia\u0142y si\u0119 przekona\u0107, \u017ce na Ukrainie ludno\u015bci dojrza\u0142ej do samodzielnego bytu nie ma podobnie, jak przekona\u0142y si\u0119 dawniej jeszcze, \u017ce Bia\u0142orusi samodzielnej nie stworz\u0105 bohaterskie czyny or\u0119\u017ca polskiego. Petlura zupe\u0142nie szczerze da\u0142 do zrozumienia, \u017ce bynajmniej nie pragnie tak bardzo obsadza\u0107 plac\u00f3wek rz\u0105du cywilnego przez dzia\u0142aczy miejscowych, przeciwnie \u2013 b\u0119dzie wdzi\u0119czny Polakom, je\u017celi jeszcze w ci\u0105gu d\u0142u\u017cszego czasu rz\u0105dy sprawowa\u0107 b\u0119d\u0105. [\u2026]\nPi\u0142sudski [\u2026] o po\u0142o\u017ceniu politycznym na wschodzie odrzek\u0142: \u201eAno, cofamy si\u0119 na Ukrainie. Z wojskiem naszym jest tak, \u017ce mi si\u0119 zdaje, jakobym mia\u0142 ko\u0142dr\u0119 zbyt kr\u00f3tk\u0105, chc\u0119 dobrze przykry\u0107 na Bia\u0142ejrusi, obna\u017cam Ukrain\u0119 i odwrotnie\u201d.\nWarszawa, 23 czerwca 1920\n[Rok 1920. Wojna polsko-radziecka we wspomnieniach i innych dokumentach, Warszawa 1990]\n\u00a0\nZofia Broniewska w li\u015bcie do syna W\u0142adys\u0142awa:\nOd czterech tygodni trwa strajk piekarzy, od trzech gazowni. Dzi\u015b sko\u0144czy\u0142 si\u0119 strajk robotnik\u00f3w miejskich, zatem \u017cycie stolicy wraca do normy, ale na gaz mamy czeka\u0107 jeszcze dni dziesi\u0119\u0107.\nWarszawa, 24 czerwca 1920\n[Od bliskich i dalekich. Korespondencja do W\u0142adys\u0142awa Broniewskiego 1915\u20131930, t. 1, Warszawa 1981]\n\u00a0\nZ informacji w \u201eGazecie Olszty\u0144skiej\u201d:\nPose\u0142 [Jan] Brejski z towarzyszami NSR (Narodowego Stronnictwa Robotnik\u00f3w) na posiedzeniu sejmowym wni\u00f3s\u0142 nag\u0142y wniosek w sprawie gwa\u0142t\u00f3w pope\u0142nianych na ziemiach plebiscytowych Mazur i Warmii. Wnioskodawca stwierdzi\u0142 ze s\u0142uszno\u015bci\u0105, \u017ce na naszych terenach dziej\u0105 si\u0119 coraz smutniejsze wypadki gwa\u0142t\u00f3w i prowokacji. Gdyby plebiscyt mia\u0142 si\u0119 odby\u0107 w obecnych warunkach, by\u0142oby to ur\u0105gowiskiem szczytnych hase\u0142, g\u0142oszonych przez prezydenta [USA] Wilsona i Koalicj\u0119. Je\u017celi Koalicja \u017c\u0105da od mniejszych narod\u00f3w, aby trzyma\u0142y si\u0119 \u015bci\u015ble Traktatu Wersalskiego, to i mniejsze narody maj\u0105 prawo \u017c\u0105dania, aby i Koalicja trzyma\u0142a si\u0119 tego Traktatu. Wnioskodawca wzywa rz\u0105d, aby za\u017c\u0105da\u0142 od Koalicji pewnych gwarancji oraz odroczenia plebiscytu do czasu, kiedy przepisom plebiscytowym stanie si\u0119 zado\u015b\u0107. W przeciwnym razie Polska nie uzna rezultatu plebiscytu. [\u2026] W tym miejscu zaznaczy\u0107 musimy, \u017ce w istocie na Warmii i Mazurach istnieje jeden nar\u00f3d, lud polski, maj\u0105cy bez w\u0105tpienia najwi\u0119ksze prawo do tej ziemi. Niemcy pod wzgl\u0119dem liczebno\u015bci s\u0105 \u017cywio\u0142em podrz\u0119dnym, \u017cywio\u0142em nap\u0142ywowym.\nOlsztyn, 24 czerwca 1920\n[Rz\u0105d polski wobec plebiscytu na Warmii i Mazurach, \u201eGazeta Olszty\u0144ska\u201d nr 75\/1920]\n[caption id=\"attachment_2862\" align=\"alignnone\" width=\"1536\"] \u00a0[\/caption]\nPremier W\u0142adys\u0142aw Grabski.Fot. Eugene Pirou \/ Biblioteka Narodowa\nMjr Stanis\u0142aw Rostworowski (szef Oddzia\u0142u V w sztabie 4 Armii WP) w li\u015bcie do \u017cony:\nTak \u0142adnie piszesz o tym, \u017ce chyba w najbli\u017cszych miesi\u0105cach zadecyduj\u0105 si\u0119 ostatecznie losy naszego rozstania. Albo sko\u0144czy si\u0119 ono, albo te\u017c zaleje nas razem fala barbarzy\u0144stwa i ca\u0142y \u015bwiat przewr\u00f3ci si\u0119 do g\u00f3ry nogami. My\u015bl\u0119, \u017ce jednak nawet w tym wypadku nie da\u0142bym si\u0119 ju\u017c oddzieli\u0107 od Ciebie, bo z chwil\u0105, gdy ten idea\u0142 patriotyzmu, kt\u00f3ry przez wychowanie w niewoli wgryz\u0142 nam si\u0119 w ko\u015bci i krew, stanie si\u0119 pustym d\u017awi\u0119kiem, to dla innej, nowej fatamorgany odje\u017cd\u017ca\u0107 od Ciebie nie my\u015bl\u0119. Jeszcze dla patriotyzmu mo\u017cna si\u0119 wyzby\u0107 szcz\u0119\u015bcia osobistej mi\u0142o\u015bci i t\u0142uc si\u0119 po Lidach, Wilnach i Mi\u0144skach, ale dla idea\u0142\u00f3w bolszewickich czy og\u00f3lnoludzkich ani mi w g\u0142owie by\u0142oby si\u0119 po\u015bwi\u0119ca\u0107. Z czystym sumieniem zosta\u0142bym w\u00f3wczas cho\u0107by paskarzem, \u017cyj\u0105cym wygodnie z rodzin\u0105 w chwili, gdy inni b\u0119d\u0105 walczy\u0107 i zarzyna\u0107 si\u0119 w imi\u0119 hase\u0142 wolno\u015bci ludu.\nCa\u0142a Polska zamieni\u0142a si\u0119 w Okopy \u015bw. Tr\u00f3jcy, a w\u0142a\u015bciwie jej armia, bo przecie Polska wojny nie prowadzi, tylko gra w totalizatora i k\u0142\u00f3ci si\u0119 o fotele ministerialne lub strajkuje. Pod tym wzgl\u0119dem pobyt w armii dzia\u0142a jak \u015bwie\u017ce powietrze [\u2026]. Jest tu hierarchia, jest wsp\u00f3lny wysi\u0142ek, jest ch\u0119\u0107 wzajemnej pomocy i brak egoizmu. Szkoda, \u017ce nie mo\u017cna sportowc\u00f3w i strajkuj\u0105cych robotnik\u00f3w, ani niedosz\u0142ych ministr\u00f3w, przep\u0119dzi\u0107 na dwa miesi\u0105ce do okop\u00f3w.\n25 czerwca 1920\n[Stanis\u0142aw Rostworowski, Listy z wojny polsko-bolszewickiej, Warszawa 1995]\n\u2042\nKa\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:\nProjekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl.Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\n\u2042\nPrezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2020\/07\/11518u.jpg","width":1134,"height":824},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2020\/07\/31\/19-25-czerwca-1920\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"19 \u2013 25 czerwca 1920"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/","name":"Instytut Polski w Sofii","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e","name":"michailovam","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g","caption":"michailovam"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/author\/michalowam\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2864","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2864"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2864\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2865,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2864\/revisions\/2865"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2860"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2864"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2864"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2864"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}