{"id":4223,"date":"2021-02-18T16:06:00","date_gmt":"2021-02-18T15:06:00","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?p=4223"},"modified":"2021-03-04T16:52:23","modified_gmt":"2021-03-04T15:52:23","slug":"6-12-listopada-1920","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/","title":{"rendered":"6 \u2013 12 listopada 1920"},"content":{"rendered":"\n

\"\"<\/p>\n

\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym co pi\u0105tek zostaje przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0<\/span>Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA<\/a>\u00a0na zlecenie\u00a0Biura Programu NIEPODLEG\u0141A<\/a>, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci. Zapraszamy do lektury kolejnego odcinka z cyklu \u201eWiktoria 1920\u201d.<\/strong><\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

6 \u2013 12 listopada 1920<\/strong><\/p>\n

6 listopada Micha\u0142 R\u00f6mer wyje\u017cd\u017ca z Wilna do Kowna, by sprawdzi\u0107, czy w kontek\u015bcie \u201eLitwy \u015arodkowej\u201d mo\u017cliwy jest jakikolwiek dialog mi\u0119dzy tymi miastami. 9 listopada w Pary\u017cu przedstawiciele Polski i Wolnego Miasta Gda\u0144ska podpisuj\u0105 konwencj\u0119 reguluj\u0105c\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 wzajemnych stosunk\u00f3w: Gda\u0144sk podlega Lidze Narod\u00f3w, Polska dziedziczy po Rzeszy Niemieckiej jej maj\u0105tek w Wolnym Mie\u015bcie, otrzymuje tak\u017ce cz\u0119\u015bciowo prawa do stoczni, telegraf\u00f3w, telefon\u00f3w i poczty. 10 listopada operuj\u0105ca samodzielnie armia gen. Stanis\u0142awa Bu\u0142ak-Ba\u0142achowicza zdobywa Mozyrz, a dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej Kalenkowicze; 12 listopada proklamuje on niepodleg\u0142\u0105 Republik\u0119 Bia\u0142orusk\u0105. Ludno\u015b\u0107 wszystkich miast polskich prze\u015bladuje wzrastaj\u0105ca dro\u017cyzna i brak artyku\u0142\u00f3w pierwszej potrzeby. <\/strong><\/p>\n

\u2042<\/strong><\/p>\n

Z informacji w \u201eGazecie Olszty\u0144skiej\u201d:<\/strong><\/p>\n

Sekcja polityczno-prasowa dow\u00f3dztwa 3 Armii donosi o ca\u0142ym szeregu nadu\u017cy\u0107, jakich si\u0119 dopuszcza\u0142y zorganizowane przez litewski komitet obrony narodowej w Kownie oddzia\u0142y partyzanckie litewskie, patroluj\u0105ce po wsiach i miasteczkach. Oddzia\u0142y te terroryzuj\u0105 bezbronn\u0105 ludno\u015b\u0107 polsk\u0105, zabieraj\u0105c jej mienie i dobytek i morduj\u0105c opornych. Ludno\u015b\u0107 polska w strefie neutralnej, w kt\u00f3rej po wycofaniu si\u0119 regularnych oddzia\u0142\u00f3w litewskich pozosta\u0142y drobniejsze bandy, domaga si\u0119 dostarczenia jej \u015brodk\u00f3w do samoobrony. [\u2026]<\/p>\n

Parlament kowie\u0144ski upowa\u017cni\u0142 policj\u0119 litewsk\u0105 do aresztowania i przytrzymania w areszcie na czas nieograniczony wszystkich podejrzanych. Policja litewska poj\u0119\u0142a to rozporz\u0105dzenie w ten spos\u00f3b, \u017ce w ca\u0142ym szeregu miejscowo\u015bci, jak np. w Kiejdanach, uwi\u0119zi\u0142a ca\u0142\u0105 inteligencj\u0119 polsk\u0105. Niezale\u017cnie od tego, w\u0142adze wojskowe litewskie dokonuj\u0105 masowego rozstrzeliwania Polak\u00f3w, kt\u00f3rych mieszkania pl\u0105druj\u0105.<\/p>\n

Olsztyn, 6 listopada 1920<\/p>\n

[Okrucie\u0144stwa band litewskich, <\/em>\u201eGazeta Olszty\u0144ska\u201d nr 134\/1920]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Z informacji w \u201eIlustrowanym Kurierze Codziennym\u201d:<\/strong><\/p>\n

Wpisy na Uniwersytet Jagiello\u0144ski rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w dniu wczorajszym i trwa\u0107 b\u0119d\u0105 do 17 listopada. R\u00f3wnocze\u015bnie rozpocz\u0119\u0142a urz\u0119dowanie egzekutywa akademicka, kt\u00f3ra ma za zadanie wydawa\u0107 studentom potwierdzenia spe\u0142nionej pracy obywatelskiej, wzgl\u0119dnie s\u0142u\u017cby wojskowej. Studenci, kt\u00f3rzy nie otrzymaj\u0105 powy\u017cszego po\u015bwiadczenia, nie b\u0119d\u0105 przyj\u0119ci na uniwersytet.<\/p>\n

Krak\u00f3w, 6 listopada 1920<\/p>\n

[\u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 304\/1920]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Maksymilian Malinowski (dzia\u0142acz PSL \u201eWyzwolenie\u201d)<\/strong> w pi\u015bmie \u201eWyzwolenie\u201d: <\/strong><\/p>\n

Zawieramy nareszcie pok\u00f3j. Setki tysi\u0119cy ludzi wr\u00f3ci teraz z frontu, tysi\u0105ce zaj\u0119tych przemys\u0142em wojennym musi si\u0119 wzi\u0105\u0107 do pracy innej; tysi\u0105ce przez czas tej wojny z dnia na dzie\u0144 \u017cycie na niczym sp\u0119dza\u0142o, byle jako\u015b prze\u017cy\u0107 dzie\u0144 albo tydzie\u0144; wielu si\u0119 rozpr\u00f3\u017cniaczy\u0142o \u2013 ci wszyscy musz\u0105 si\u0119 j\u0105\u0107 porz\u0105dnej pracy wytwarzaj\u0105cej. I do czeg\u00f3\u017c si\u0119 ci ludzie wezm\u0105, gdzie znajd\u0105 prac\u0119? Ani dawna Rada Stanu lub Rada Regencyjna, ani p\u00f3\u017aniejsze rz\u0105dy \u2013 nikt z nich nie zatroszczy\u0142 si\u0119 o to, by zawczasu przygotowa\u0107 w narodzie prac\u0119. Politykowano tylko. […]<\/p>\n

Setki tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy wr\u00f3ci teraz z frontu i ci zawo\u0142aj\u0105: pracy, chleba, ziemi! I gdzie rz\u0105d ma dla \u017co\u0142nierzy i dla wielkich mas bezrobotnych t\u0119 prac\u0119, ten chleb, t\u0119 ziemi\u0119? […] Dla tych ziemia ju\u017c powinna by\u0107 gotowa, a je\u015bli nie jest, to niech urz\u0119dnicy nie siedz\u0105 po urz\u0119dach, […] od razu id\u0105 w pole, wymierza\u0107 osady i oddawa\u0107 je bezrolnym \u017co\u0142nierzom. […] W centrum, w sercu Ojczyzny ci musz\u0105 by\u0107 osadzeni, jako wz\u00f3r i fundament najlepszy. Po\u0142ow\u0119 prywatnej ziemi folwarcznej dla nich zaraz wyw\u0142aszczy\u0107. Czego przez rok nie zrobiono, to robi\u0107 dzi\u015b, natychmiast.<\/p>\n

Warszawa, 7 listopada 1920<\/p>\n

[Pok\u00f3j i nowe troski<\/em>, \u201eWyzwolenie\u201d nr 45\/1920]<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Czasopismo satyryczne \u201eMucha\u201d, wydanie z 12 listopada 1920.
Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej<\/p>\n

Z depeszy Polskiej Agencji Telegraficznej:<\/strong><\/p>\n

Wybuch\u0142 nagle strajk w dw\u00f3ch centralnych elektrowniach w Bo\u017cowie i Zabrzu, kt\u00f3re zaopatruj\u0105 w pr\u0105d \u015bwietlny i pop\u0119dowy ca\u0142y obw\u00f3d przemys\u0142u g\u00f3rno\u015bl\u0105skiego. […] Przyczyn\u0105 strajku jest \u017c\u0105danie podwy\u017cszenia p\u0142acy. […] Miasta g\u00f3rno\u015bl\u0105skie ton\u0105 ju\u017c drug\u0105 noc w ciemno\u015bciach. Nie wychodz\u0105 te\u017c dzienniki z powodu braku pr\u0105du. Stan\u0119\u0142y wszystkie przedsi\u0119biorstwa przemys\u0142owe i tramwaje. Z ciemno\u015bci nocy skorzystali bandyci i dokonali licznych w\u0142ama\u0144 i napad\u00f3w. Dzisiaj rozesz\u0142a si\u0119 pog\u0142oska, \u017ce \u2013 dla poparcia \u017c\u0105da\u0144 robotnik\u00f3w elektrowni \u2013 zagrozili strajkiem robotnicy wodoci\u0105gowi.<\/p>\n

Bytom, 7 listopada 1920<\/p>\n

[\u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 307\/1920]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Z artyku\u0142u o konwencji polsko-niemieckiej w \u201eIlustrowanym Kurierze Codziennym\u201d: <\/strong><\/p>\n

Rokowania polsko-niemieckie w sprawie uregulowania stosunk\u00f3w komunikacyjnych pomi\u0119dzy Prusami Wschodnimi a reszt\u0105 Niemiec przez terytorium polskie, czyli tzw. korytarz polski \u2013 obj\u0119\u0142y dziedzin\u0119 komunikacji kolejowych, pocztowych, telegraficznych, telefonicznych, spraw\u0119 stosunk\u00f3w celnych, paszportowych oraz nawigacji. [\u2026] Rokowania trwa\u0142y blisko miesi\u0105c, da\u0142y na og\u00f3\u0142 wynik zupe\u0142nie pomy\u015blny, pomimo to, \u017ce ca\u0142kowity problemat uregulowania serwitutu przej\u015bcia przez Polsk\u0119 przedstawia wiele wysoce skomplikowanych i spornych kwestii i \u017ce nie ma \u017cadnego precedensu w dotychczasowym rozwoju prawa mi\u0119dzynarodowego. [\u2026] Przyje\u017cd\u017caj\u0105 z Berlina do Warszawy rzeczoznawcy niemieccy dla om\u00f3wienia z rzeczoznawcami polskimi ca\u0142ego szeregu spraw, kt\u00f3re z uwagi na brak danych nie mog\u0142y by\u0107 nale\u017cycie i gruntownie zbadane w Pary\u017cu.<\/p>\n

Warszawa, 8 listopada 1920<\/p>\n

[Konwencja polsko-niemiecka w sprawie korytarza na dobrej drodze<\/em>, \u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 306\/1920]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Z umowy pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Wolnym Miastem Gda\u0144skiem: <\/strong><\/p>\n

Polska we\u017amie na siebie prowadzenie spraw zagranicznych Wolnego Miasta Gda\u0144ska, jak r\u00f3wnie\u017c opiek\u0119 nad obywatelami Gda\u0144skimi za granic\u0105. Opieka ta b\u0119dzie u\u017cyczana na tych samych warunkach, jak obywatelom polskim. Paszporty, wydane obywatelom gda\u0144skim, b\u0119d\u0105 zapewnia\u0142y opiek\u0119 polsk\u0105 za granic\u0105 tylko w tym wypadku, je\u017celi b\u0119d\u0105 mia\u0142y wiz\u0119 Przedstawiciela Rz\u0105du Polskiego w Gda\u0144sku.<\/p>\n

[\u2026]<\/p>\n

W ka\u017cdym czasie i we wszystkich okoliczno\u015bciach Polska b\u0119dzie mia\u0142a prawo importowa\u0107 i eksportowa\u0107 przez Gda\u0144sk towary wszelkiego rodzaju, niezakazane przez ustawy polskie.<\/p>\n

Pary\u017c, 9 listopada 1920<\/p>\n

[Umowa zawarta pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Wolnem Miastem Gda\u0144skiem celem wykonania i uzupe\u0142nienia polsko-gda\u0144skiej konwencji z dnia 9 listopada 1920 r.<\/em>, Gda\u0144sk 1921]<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pierwsze karty konwencji podpisanej w Pary\u017cu 9 listopada 1920 przez Polsk\u0119 i Wolne Miasto Gda\u0144sk.
Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej<\/p>\n

Z informacji w \u201eRzeczpospolitej\u201d: <\/strong><\/p>\n

P\u00f3\u0142 roku temu delegacja z Ameryki przywioz\u0142a oko\u0142o 6 milion\u00f3w marek [polskich], przeznaczonych na pomoc g\u0142\u00f3wnie dla warszawskich \u017cydowskich handlarzy drobnych. D\u0142ugi czas nie wiadomo by\u0142o, gdzie te pieni\u0105dze si\u0119 znajduj\u0105. Wreszcie uda\u0142o si\u0119 dowiedzie\u0107, \u017ce s\u0105 one w rozporz\u0105dzeniu pana [Joszuy Heszela] Farbsteina. [\u2026] Mo\u017cna podejrzewa\u0107 [\u2026], \u017ce zatrzyma\u0142 te pieni\u0105dze, aby je rozdzieli\u0107 w odpowiednim momencie, kt\u00f3ry b\u0119dzie pomy\u015blany, w celu agitowania przy pomocy po\u017cyczek, na rzecz organizacji syjonistycznej. [\u2026]<\/p>\n

\u017beby jednak nie dopu\u015bci\u0107 do interwencji, zebra\u0142 si\u0119 wnet mi\u0119dzypartyjny komitet \u017cydowski, kt\u00f3ry spraw\u0119 uregulowa\u0142. Ale pozostaje fakt, \u017ce przez tyle miesi\u0119cy syjoni\u015bci \u201edusili\u201d u siebie 6 milion\u00f3w, czym wywo\u0142ali bardzo obci\u0105\u017caj\u0105ce uwagi cz\u0119\u015bci prasy \u017cydowskiej.<\/p>\n

Warszawa, 9 listopada 1920<\/p>\n

[Afera 6-milionowa<\/em>, \u201eRzeczpospolita\u201d nr 146\/1920]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Stanis\u0142aw Karpi\u0144ski (bankowiec) w dzienniku:<\/strong><\/p>\n

Bia\u0142a armia Wrangla, nast\u0119pcy Denikina, rozbita przez bolszewik\u00f3w. Emigracja rosyjska wyrzuca nam przed\u00adwczesny rozejm.<\/p>\n

W Sejmie odbywaj\u0105 si\u0119 walki za\u017carte, a nieraz ohydne, o konstytucj\u0119. Je\u015bli j\u0105 nareszcie uchwal\u0105, b\u0119dzie to za\u00ads\u0142uga marsza\u0142ka Tr\u0105mpczy\u0144skiego. Rz\u0105dy demokracji nie s\u0105 \u0142atwe.<\/p>\n

Warszawa, 10 listopada 1920<\/p>\n

[Stanis\u0142aw Karpi\u0144ski, Pami\u0119tnik dziesi\u0119ciolecia 1915\u20131924<\/em>, Warszawa 1931]<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Mjr Kazimierz \u015awitalski<\/strong> (szef referatu polityczno-prasowego Naczelnego Wodza) w dzienniku:<\/strong><\/p>\n

Przy sposobno\u015bci raportowania o nacisku [ministra spraw zagranicznych Eustachego] Sapiehy, by \u017beligowskiemu wyda\u0107 rozkaz nieobrzucania bombami Kowna czy Wi\u0142komierza, Komendant powiedzia\u0142, \u017ce dotychczas tylko z na\u00adszej strony s\u0105 deklaracje zgody na plebiscyt, zaprzestanie wa\u00adlki. Kowno milczy i dlatego ze strony czynnik\u00f3w ententowych musi by\u0107 na Kowno zrobiony nacisk. Inaczej my wi\u0105\u017cemy si\u0119, a Litwini maj\u0105 zupe\u0142nie woln\u0105 r\u0119k\u0119. Z trzech czynnik\u00f3w, wchodz\u0105cych w gr\u0119: Warszawa, Kowno, Wilno \u2013 czynnikiem, kt\u00f3ry traktowany jest w tej chwili jako naj\u00ads\u0142abszy, jest Polska, wbrew istotnemu uk\u0142adowi si\u0142. Dlatego, \u017ce gramy rol\u0119 s\u0142abych i sk\u0142onnych do ust\u0119pstw, na nas w\u0142a\u015bnie wywiera si\u0119 najwi\u0119kszy nacisk. Rzecz ta musi by\u0107 zmieniona.<\/p>\n

Warszawa, 11 listopada 1920<\/p>\n

[Kazimierz \u015awitalski, Diariusz 1919\u20131935<\/em>, Warszawa 1992]<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Bia\u0142ystok, 11 listopada 1920.
Defilada z okazji \u015bwi\u0119ta odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci.
Fot. O\u015brodek KARTA<\/p>\n

Z komunikatu Polskiej Agencji Telegraficznej:<\/strong><\/p>\n

Po d\u0142u\u017cszej przerwie zosta\u0142o zwo\u0142ane w Gda\u0144sku posiedzenie konstytuanty gda\u0144skiej na dzie\u0144 15 listopada, na kt\u00f3rym nast\u0105pi uroczysta proklamacja Gda\u0144ska jako Wolnego Miasta. Na tym posiedzeniu b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c odczytany tekst konwencji polsko-gda\u0144skiej. Zarz\u0105d miasta nadal pozostanie w r\u0119kach komisji sojuszniczej, dop\u00f3ki Rada Ambasador\u00f3w nie wyda innego rozporz\u0105dzenia. Tutejsze dzienniki niemieckie zamieszczaj\u0105 nast\u0119puj\u0105c\u0105 depesz\u0119 niemieckiej delegacji gda\u0144skiej w Pary\u017cu: \u201eDelegacja Niemc\u00f3w gda\u0144skich z\u0142o\u017cy\u0142a w pi\u0105tek swoj\u0105 opini\u0119 co do specjalnych obrad nad konwencj\u0105 polsko-gda\u0144sk\u0105. W odpowiedzi Rada Ambasador\u00f3w wys\u0142a\u0142a zredagowany tekst konwencji, kt\u00f3ry prawdopodobnie wejdzie w \u017cycie 15 bm. [\u2026]\u201d.<\/p>\n

Warszawa, 11 listopada 1920<\/p>\n

[\u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 309\/1920]<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

Zofia Moraczewska (pos\u0142anka, \u017cona wicemarsza\u0142ka Sejmu) w li\u015bcie do siostry:<\/strong><\/p>\n

Uda\u0142o mi si\u0119 [\u2026] wywo\u0142a\u0107 ruch i zainteresowanie publiczne spraw\u0105 je\u0144c\u00f3w. Wszystkie artyku\u0142y, wzmianki i notatki pojawiaj\u0105ce si\u0119 w dziennikach s\u0105 wy\u0142\u0105cznie moim dzie\u0142em, bo albo sama je pisz\u0119, albo zmuszam ludzi do pisania. Tu odby\u0142y si\u0119 dwa wiece publiczne \u2013 wybrano delegacj\u0119, kt\u00f3ra posz\u0142a do Pi\u0142sudskiego, Tr\u0105mpczy\u0144skiego, Witosa, Daszy\u0144skiego, [Eustachego] Sapiehy i wiceministra spraw zagranicznych [Stefana] D\u0105browskiego. Wsz\u0119dzie sama m\u00f3wi\u0142am i co\u015b niby si\u0119 robi, ale strasznie to leniwo i ci\u0119\u017cko idzie. M\u00f3j Bo\u017ce \u2013 przecie\u017c ci ludzie w niewoli, to ju\u017c wyrzuceni poza nawias \u2013 nikomu niepotrzebni \u2013 wi\u0119c kto si\u0119 o nich troszczy. Mam \u017cal do Pi\u0142sudskiego za lekkomy\u015blne organizowanie pu\u0142k\u00f3w ochotniczych i za zmarnowanie m\u0142odzie\u017cy! \u017bal tak g\u0142\u0119boki \u2013 \u017ce nie mog\u0142am bra\u0107 udzia\u0142u w uroczysto\u015bciach na jego cze\u015b\u0107 \u2013 odm\u00f3wi\u0142am wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u.<\/p>\n

Warszawa, 11 listopada 1920<\/p>\n

[Zofia Moraczewska, Listy do siostry 1896\u20131933. Dziennik 1891\u20131895 (1950)<\/em>, \u0141omianki 2018]<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Z informacji w \u201eS\u0142owie \u017bo\u0142nierskim\u201d: <\/strong><\/p>\n

Armia gen. Bu\u0142ak-Ba\u0142achowicza, kt\u00f3ra przed up\u0142ywem terminu, oznaczonego przez preliminarz pokojowy, przesz\u0142a na terytorium Bia\u0142ej Rusi, stale posuwa si\u0119 naprz\u00f3d. Czo\u0142owe oddzia\u0142y dotar\u0142y ju\u017c do Mozyrza. Armia nie mo\u017ce posuwa\u0107 si\u0119 szybko dla braku komunikacji kolejowej, poniewa\u017c wszystkie mosty zerwane. Ludno\u015b\u0107 przyjmuje armi\u0119 bardzo \u017cyczliwie. Ch\u0142opi dostarczaj\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, pasz\u0119 i daj\u0105 licznych ochotnik\u00f3w. Skutkiem tego armia w miar\u0119 posuwania si\u0119 naprz\u00f3d wzrasta niezmiernie szybko liczebnie, tak \u017ce obecnie liczy ju\u017c oko\u0142o 50 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy pe\u0142nych zapa\u0142u. Ze wszech stron nadci\u0105gaj\u0105 oddzia\u0142y powsta\u0144cze, kt\u00f3re wyrastaj\u0105 niby spod ziemi.<\/p>\n

Wilno, 12 listopada 1920<\/p>\n

[Sukcesy Ba\u0142achowicza<\/em>, \u201eS\u0142owo \u017bo\u0142nierskie\u201d nr 10\/1920]<\/p>\n

\u2042<\/p>\n

Ka\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:<\/strong><\/p>\n

Projekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.
Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl<\/a>.
Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.<\/p>\n

\u2042<\/p>\n

Prezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym co pi\u0105tek zostaje przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA\u00a0na zlecenie\u00a0Biura […]<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":4221,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[16,107,209],"tags":[],"class_list":["post-4223","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-historia","category-wiktoria-pl"],"yoast_head":"\n6 \u2013 12 listopada 1920 - Instytut Polski w Sofii<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"6 \u2013 12 listopada 1920 - Instytut Polski w Sofii\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym co pi\u0105tek zostaje przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA\u00a0na zlecenie\u00a0Biura […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Sofii\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-02-18T15:06:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-03-04T15:52:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1538\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"998\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"michailovam\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"michailovam\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/\",\"name\":\"6 \u2013 12 listopada 1920\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web-300x195.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web-1024x664.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web.jpg\",\"datePublished\":\"2021-02-18T15:06:00+02:00\",\"dateModified\":\"2021-03-04T15:52:23+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2021-02-18\",\"endDate\":\"2021-02-18\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym co pi\u0105tek zostaje przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA\u00a0na zlecenie\u00a0Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci. Zapraszamy do lektury kolejnego odcinka z cyklu \u201eWiktoria 1920\u201d.\\n\u2042\\n6 \u2013 12 listopada 1920\\n6 listopada Micha\u0142 R\u00f6mer wyje\u017cd\u017ca z Wilna do Kowna, by sprawdzi\u0107, czy w kontek\u015bcie \u201eLitwy \u015arodkowej\u201d mo\u017cliwy jest jakikolwiek dialog mi\u0119dzy tymi miastami. 9 listopada w Pary\u017cu przedstawiciele Polski i Wolnego Miasta Gda\u0144ska podpisuj\u0105 konwencj\u0119 reguluj\u0105c\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 wzajemnych stosunk\u00f3w: Gda\u0144sk podlega Lidze Narod\u00f3w, Polska dziedziczy po Rzeszy Niemieckiej jej maj\u0105tek w Wolnym Mie\u015bcie, otrzymuje tak\u017ce cz\u0119\u015bciowo prawa do stoczni, telegraf\u00f3w, telefon\u00f3w i poczty. 10 listopada operuj\u0105ca samodzielnie armia gen. Stanis\u0142awa Bu\u0142ak-Ba\u0142achowicza zdobywa Mozyrz, a dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej Kalenkowicze; 12 listopada proklamuje on niepodleg\u0142\u0105 Republik\u0119 Bia\u0142orusk\u0105. Ludno\u015b\u0107 wszystkich miast polskich prze\u015bladuje wzrastaj\u0105ca dro\u017cyzna i brak artyku\u0142\u00f3w pierwszej potrzeby. \\n\u2042\\nZ informacji w \u201eGazecie Olszty\u0144skiej\u201d:\\nSekcja polityczno-prasowa dow\u00f3dztwa 3 Armii donosi o ca\u0142ym szeregu nadu\u017cy\u0107, jakich si\u0119 dopuszcza\u0142y zorganizowane przez litewski komitet obrony narodowej w Kownie oddzia\u0142y partyzanckie litewskie, patroluj\u0105ce po wsiach i miasteczkach. Oddzia\u0142y te terroryzuj\u0105 bezbronn\u0105 ludno\u015b\u0107 polsk\u0105, zabieraj\u0105c jej mienie i dobytek i morduj\u0105c opornych. Ludno\u015b\u0107 polska w strefie neutralnej, w kt\u00f3rej po wycofaniu si\u0119 regularnych oddzia\u0142\u00f3w litewskich pozosta\u0142y drobniejsze bandy, domaga si\u0119 dostarczenia jej \u015brodk\u00f3w do samoobrony. [\u2026]\\nParlament kowie\u0144ski upowa\u017cni\u0142 policj\u0119 litewsk\u0105 do aresztowania i przytrzymania w areszcie na czas nieograniczony wszystkich podejrzanych. Policja litewska poj\u0119\u0142a to rozporz\u0105dzenie w ten spos\u00f3b, \u017ce w ca\u0142ym szeregu miejscowo\u015bci, jak np. w Kiejdanach, uwi\u0119zi\u0142a ca\u0142\u0105 inteligencj\u0119 polsk\u0105. Niezale\u017cnie od tego, w\u0142adze wojskowe litewskie dokonuj\u0105 masowego rozstrzeliwania Polak\u00f3w, kt\u00f3rych mieszkania pl\u0105druj\u0105.\\nOlsztyn, 6 listopada 1920\\n[Okrucie\u0144stwa band litewskich, \u201eGazeta Olszty\u0144ska\u201d nr 134\/1920]\\n\u00a0\\nZ informacji w \u201eIlustrowanym Kurierze Codziennym\u201d:\\nWpisy na Uniwersytet Jagiello\u0144ski rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w dniu wczorajszym i trwa\u0107 b\u0119d\u0105 do 17 listopada. R\u00f3wnocze\u015bnie rozpocz\u0119\u0142a urz\u0119dowanie egzekutywa akademicka, kt\u00f3ra ma za zadanie wydawa\u0107 studentom potwierdzenia spe\u0142nionej pracy obywatelskiej, wzgl\u0119dnie s\u0142u\u017cby wojskowej. Studenci, kt\u00f3rzy nie otrzymaj\u0105 powy\u017cszego po\u015bwiadczenia, nie b\u0119d\u0105 przyj\u0119ci na uniwersytet.\\nKrak\u00f3w, 6 listopada 1920\\n[\u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 304\/1920]\\n\u00a0\\nMaksymilian Malinowski (dzia\u0142acz PSL \u201eWyzwolenie\u201d) w pi\u015bmie \u201eWyzwolenie\u201d: \\nZawieramy nareszcie pok\u00f3j. Setki tysi\u0119cy ludzi wr\u00f3ci teraz z frontu, tysi\u0105ce zaj\u0119tych przemys\u0142em wojennym musi si\u0119 wzi\u0105\u0107 do pracy innej; tysi\u0105ce przez czas tej wojny z dnia na dzie\u0144 \u017cycie na niczym sp\u0119dza\u0142o, byle jako\u015b prze\u017cy\u0107 dzie\u0144 albo tydzie\u0144; wielu si\u0119 rozpr\u00f3\u017cniaczy\u0142o \u2013 ci wszyscy musz\u0105 si\u0119 j\u0105\u0107 porz\u0105dnej pracy wytwarzaj\u0105cej. I do czeg\u00f3\u017c si\u0119 ci ludzie wezm\u0105, gdzie znajd\u0105 prac\u0119? Ani dawna Rada Stanu lub Rada Regencyjna, ani p\u00f3\u017aniejsze rz\u0105dy \u2013 nikt z nich nie zatroszczy\u0142 si\u0119 o to, by zawczasu przygotowa\u0107 w narodzie prac\u0119. Politykowano tylko. [...]\\nSetki tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy wr\u00f3ci teraz z frontu i ci zawo\u0142aj\u0105: pracy, chleba, ziemi! I gdzie rz\u0105d ma dla \u017co\u0142nierzy i dla wielkich mas bezrobotnych t\u0119 prac\u0119, ten chleb, t\u0119 ziemi\u0119? [...] Dla tych ziemia ju\u017c powinna by\u0107 gotowa, a je\u015bli nie jest, to niech urz\u0119dnicy nie siedz\u0105 po urz\u0119dach, [...] od razu id\u0105 w pole, wymierza\u0107 osady i oddawa\u0107 je bezrolnym \u017co\u0142nierzom. [...] W centrum, w sercu Ojczyzny ci musz\u0105 by\u0107 osadzeni, jako wz\u00f3r i fundament najlepszy. Po\u0142ow\u0119 prywatnej ziemi folwarcznej dla nich zaraz wyw\u0142aszczy\u0107. Czego przez rok nie zrobiono, to robi\u0107 dzi\u015b, natychmiast.\\nWarszawa, 7 listopada 1920\\n[Pok\u00f3j i nowe troski, \u201eWyzwolenie\u201d nr 45\/1920]\\nCzasopismo satyryczne \u201eMucha\u201d, wydanie z 12 listopada 1920.Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej\\nZ depeszy Polskiej Agencji Telegraficznej:\\nWybuch\u0142 nagle strajk w dw\u00f3ch centralnych elektrowniach w Bo\u017cowie i Zabrzu, kt\u00f3re zaopatruj\u0105 w pr\u0105d \u015bwietlny i pop\u0119dowy ca\u0142y obw\u00f3d przemys\u0142u g\u00f3rno\u015bl\u0105skiego. [...] Przyczyn\u0105 strajku jest \u017c\u0105danie podwy\u017cszenia p\u0142acy. [...] Miasta g\u00f3rno\u015bl\u0105skie ton\u0105 ju\u017c drug\u0105 noc w ciemno\u015bciach. Nie wychodz\u0105 te\u017c dzienniki z powodu braku pr\u0105du. Stan\u0119\u0142y wszystkie przedsi\u0119biorstwa przemys\u0142owe i tramwaje. Z ciemno\u015bci nocy skorzystali bandyci i dokonali licznych w\u0142ama\u0144 i napad\u00f3w. Dzisiaj rozesz\u0142a si\u0119 pog\u0142oska, \u017ce \u2013 dla poparcia \u017c\u0105da\u0144 robotnik\u00f3w elektrowni \u2013 zagrozili strajkiem robotnicy wodoci\u0105gowi.\\nBytom, 7 listopada 1920\\n[\u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 307\/1920]\\n\u00a0\\nZ artyku\u0142u o konwencji polsko-niemieckiej w \u201eIlustrowanym Kurierze Codziennym\u201d: \\nRokowania polsko-niemieckie w sprawie uregulowania stosunk\u00f3w komunikacyjnych pomi\u0119dzy Prusami Wschodnimi a reszt\u0105 Niemiec przez terytorium polskie, czyli tzw. korytarz polski \u2013 obj\u0119\u0142y dziedzin\u0119 komunikacji kolejowych, pocztowych, telegraficznych, telefonicznych, spraw\u0119 stosunk\u00f3w celnych, paszportowych oraz nawigacji. [\u2026] Rokowania trwa\u0142y blisko miesi\u0105c, da\u0142y na og\u00f3\u0142 wynik zupe\u0142nie pomy\u015blny, pomimo to, \u017ce ca\u0142kowity problemat uregulowania serwitutu przej\u015bcia przez Polsk\u0119 przedstawia wiele wysoce skomplikowanych i spornych kwestii i \u017ce nie ma \u017cadnego precedensu w dotychczasowym rozwoju prawa mi\u0119dzynarodowego. [\u2026] Przyje\u017cd\u017caj\u0105 z Berlina do Warszawy rzeczoznawcy niemieccy dla om\u00f3wienia z rzeczoznawcami polskimi ca\u0142ego szeregu spraw, kt\u00f3re z uwagi na brak danych nie mog\u0142y by\u0107 nale\u017cycie i gruntownie zbadane w Pary\u017cu.\\nWarszawa, 8 listopada 1920\\n[Konwencja polsko-niemiecka w sprawie korytarza na dobrej drodze, \u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 306\/1920]\\n\u00a0\\nZ umowy pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Wolnym Miastem Gda\u0144skiem: \\nPolska we\u017amie na siebie prowadzenie spraw zagranicznych Wolnego Miasta Gda\u0144ska, jak r\u00f3wnie\u017c opiek\u0119 nad obywatelami Gda\u0144skimi za granic\u0105. Opieka ta b\u0119dzie u\u017cyczana na tych samych warunkach, jak obywatelom polskim. Paszporty, wydane obywatelom gda\u0144skim, b\u0119d\u0105 zapewnia\u0142y opiek\u0119 polsk\u0105 za granic\u0105 tylko w tym wypadku, je\u017celi b\u0119d\u0105 mia\u0142y wiz\u0119 Przedstawiciela Rz\u0105du Polskiego w Gda\u0144sku.\\n[\u2026]\\nW ka\u017cdym czasie i we wszystkich okoliczno\u015bciach Polska b\u0119dzie mia\u0142a prawo importowa\u0107 i eksportowa\u0107 przez Gda\u0144sk towary wszelkiego rodzaju, niezakazane przez ustawy polskie.\\nPary\u017c, 9 listopada 1920\\n[Umowa zawarta pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Wolnem Miastem Gda\u0144skiem celem wykonania i uzupe\u0142nienia polsko-gda\u0144skiej konwencji z dnia 9 listopada 1920 r., Gda\u0144sk 1921]\\nPierwsze karty konwencji podpisanej w Pary\u017cu 9 listopada 1920 przez Polsk\u0119 i Wolne Miasto Gda\u0144sk.Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej\\nZ informacji w \u201eRzeczpospolitej\u201d: \\nP\u00f3\u0142 roku temu delegacja z Ameryki przywioz\u0142a oko\u0142o 6 milion\u00f3w marek [polskich], przeznaczonych na pomoc g\u0142\u00f3wnie dla warszawskich \u017cydowskich handlarzy drobnych. D\u0142ugi czas nie wiadomo by\u0142o, gdzie te pieni\u0105dze si\u0119 znajduj\u0105. Wreszcie uda\u0142o si\u0119 dowiedzie\u0107, \u017ce s\u0105 one w rozporz\u0105dzeniu pana [Joszuy Heszela] Farbsteina. [\u2026] Mo\u017cna podejrzewa\u0107 [\u2026], \u017ce zatrzyma\u0142 te pieni\u0105dze, aby je rozdzieli\u0107 w odpowiednim momencie, kt\u00f3ry b\u0119dzie pomy\u015blany, w celu agitowania przy pomocy po\u017cyczek, na rzecz organizacji syjonistycznej. [\u2026]\\n\u017beby jednak nie dopu\u015bci\u0107 do interwencji, zebra\u0142 si\u0119 wnet mi\u0119dzypartyjny komitet \u017cydowski, kt\u00f3ry spraw\u0119 uregulowa\u0142. Ale pozostaje fakt, \u017ce przez tyle miesi\u0119cy syjoni\u015bci \u201edusili\u201d u siebie 6 milion\u00f3w, czym wywo\u0142ali bardzo obci\u0105\u017caj\u0105ce uwagi cz\u0119\u015bci prasy \u017cydowskiej.\\nWarszawa, 9 listopada 1920\\n[Afera 6-milionowa, \u201eRzeczpospolita\u201d nr 146\/1920]\\n\u00a0\\nStanis\u0142aw Karpi\u0144ski (bankowiec) w dzienniku:\\nBia\u0142a armia Wrangla, nast\u0119pcy Denikina, rozbita przez bolszewik\u00f3w. Emigracja rosyjska wyrzuca nam przed\u00adwczesny rozejm.\\nW Sejmie odbywaj\u0105 si\u0119 walki za\u017carte, a nieraz ohydne, o konstytucj\u0119. Je\u015bli j\u0105 nareszcie uchwal\u0105, b\u0119dzie to za\u00ads\u0142uga marsza\u0142ka Tr\u0105mpczy\u0144skiego. Rz\u0105dy demokracji nie s\u0105 \u0142atwe.\\nWarszawa, 10 listopada 1920\\n[Stanis\u0142aw Karpi\u0144ski, Pami\u0119tnik dziesi\u0119ciolecia 1915\u20131924, Warszawa 1931]\\n\u00a0\\nMjr Kazimierz \u015awitalski (szef referatu polityczno-prasowego Naczelnego Wodza) w dzienniku:\\nPrzy sposobno\u015bci raportowania o nacisku [ministra spraw zagranicznych Eustachego] Sapiehy, by \u017beligowskiemu wyda\u0107 rozkaz nieobrzucania bombami Kowna czy Wi\u0142komierza, Komendant powiedzia\u0142, \u017ce dotychczas tylko z na\u00adszej strony s\u0105 deklaracje zgody na plebiscyt, zaprzestanie wa\u00adlki. Kowno milczy i dlatego ze strony czynnik\u00f3w ententowych musi by\u0107 na Kowno zrobiony nacisk. Inaczej my wi\u0105\u017cemy si\u0119, a Litwini maj\u0105 zupe\u0142nie woln\u0105 r\u0119k\u0119. Z trzech czynnik\u00f3w, wchodz\u0105cych w gr\u0119: Warszawa, Kowno, Wilno \u2013 czynnikiem, kt\u00f3ry traktowany jest w tej chwili jako naj\u00ads\u0142abszy, jest Polska, wbrew istotnemu uk\u0142adowi si\u0142. Dlatego, \u017ce gramy rol\u0119 s\u0142abych i sk\u0142onnych do ust\u0119pstw, na nas w\u0142a\u015bnie wywiera si\u0119 najwi\u0119kszy nacisk. Rzecz ta musi by\u0107 zmieniona.\\nWarszawa, 11 listopada 1920\\n[Kazimierz \u015awitalski, Diariusz 1919\u20131935, Warszawa 1992]\\nBia\u0142ystok, 11 listopada 1920.Defilada z okazji \u015bwi\u0119ta odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci.Fot. O\u015brodek KARTA\\nZ komunikatu Polskiej Agencji Telegraficznej:\\nPo d\u0142u\u017cszej przerwie zosta\u0142o zwo\u0142ane w Gda\u0144sku posiedzenie konstytuanty gda\u0144skiej na dzie\u0144 15 listopada, na kt\u00f3rym nast\u0105pi uroczysta proklamacja Gda\u0144ska jako Wolnego Miasta. Na tym posiedzeniu b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c odczytany tekst konwencji polsko-gda\u0144skiej. Zarz\u0105d miasta nadal pozostanie w r\u0119kach komisji sojuszniczej, dop\u00f3ki Rada Ambasador\u00f3w nie wyda innego rozporz\u0105dzenia. Tutejsze dzienniki niemieckie zamieszczaj\u0105 nast\u0119puj\u0105c\u0105 depesz\u0119 niemieckiej delegacji gda\u0144skiej w Pary\u017cu: \u201eDelegacja Niemc\u00f3w gda\u0144skich z\u0142o\u017cy\u0142a w pi\u0105tek swoj\u0105 opini\u0119 co do specjalnych obrad nad konwencj\u0105 polsko-gda\u0144sk\u0105. W odpowiedzi Rada Ambasador\u00f3w wys\u0142a\u0142a zredagowany tekst konwencji, kt\u00f3ry prawdopodobnie wejdzie w \u017cycie 15 bm. [\u2026]\u201d.\\nWarszawa, 11 listopada 1920\\n[\u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 309\/1920]\\n\u00a0\\nZofia Moraczewska (pos\u0142anka, \u017cona wicemarsza\u0142ka Sejmu) w li\u015bcie do siostry:\\nUda\u0142o mi si\u0119 [\u2026] wywo\u0142a\u0107 ruch i zainteresowanie publiczne spraw\u0105 je\u0144c\u00f3w. Wszystkie artyku\u0142y, wzmianki i notatki pojawiaj\u0105ce si\u0119 w dziennikach s\u0105 wy\u0142\u0105cznie moim dzie\u0142em, bo albo sama je pisz\u0119, albo zmuszam ludzi do pisania. Tu odby\u0142y si\u0119 dwa wiece publiczne \u2013 wybrano delegacj\u0119, kt\u00f3ra posz\u0142a do Pi\u0142sudskiego, Tr\u0105mpczy\u0144skiego, Witosa, Daszy\u0144skiego, [Eustachego] Sapiehy i wiceministra spraw zagranicznych [Stefana] D\u0105browskiego. Wsz\u0119dzie sama m\u00f3wi\u0142am i co\u015b niby si\u0119 robi, ale strasznie to leniwo i ci\u0119\u017cko idzie. M\u00f3j Bo\u017ce \u2013 przecie\u017c ci ludzie w niewoli, to ju\u017c wyrzuceni poza nawias \u2013 nikomu niepotrzebni \u2013 wi\u0119c kto si\u0119 o nich troszczy. Mam \u017cal do Pi\u0142sudskiego za lekkomy\u015blne organizowanie pu\u0142k\u00f3w ochotniczych i za zmarnowanie m\u0142odzie\u017cy! \u017bal tak g\u0142\u0119boki \u2013 \u017ce nie mog\u0142am bra\u0107 udzia\u0142u w uroczysto\u015bciach na jego cze\u015b\u0107 \u2013 odm\u00f3wi\u0142am wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u.\\nWarszawa, 11 listopada 1920\\n[Zofia Moraczewska, Listy do siostry 1896\u20131933. Dziennik 1891\u20131895 (1950), \u0141omianki 2018]\\n\u00a0\\nZ informacji w \u201eS\u0142owie \u017bo\u0142nierskim\u201d: \\nArmia gen. Bu\u0142ak-Ba\u0142achowicza, kt\u00f3ra przed up\u0142ywem terminu, oznaczonego przez preliminarz pokojowy, przesz\u0142a na terytorium Bia\u0142ej Rusi, stale posuwa si\u0119 naprz\u00f3d. Czo\u0142owe oddzia\u0142y dotar\u0142y ju\u017c do Mozyrza. Armia nie mo\u017ce posuwa\u0107 si\u0119 szybko dla braku komunikacji kolejowej, poniewa\u017c wszystkie mosty zerwane. Ludno\u015b\u0107 przyjmuje armi\u0119 bardzo \u017cyczliwie. Ch\u0142opi dostarczaj\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, pasz\u0119 i daj\u0105 licznych ochotnik\u00f3w. Skutkiem tego armia w miar\u0119 posuwania si\u0119 naprz\u00f3d wzrasta niezmiernie szybko liczebnie, tak \u017ce obecnie liczy ju\u017c oko\u0142o 50 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy pe\u0142nych zapa\u0142u. Ze wszech stron nadci\u0105gaj\u0105 oddzia\u0142y powsta\u0144cze, kt\u00f3re wyrastaj\u0105 niby spod ziemi.\\nWilno, 12 listopada 1920\\n[Sukcesy Ba\u0142achowicza, \u201eS\u0142owo \u017bo\u0142nierskie\u201d nr 10\/1920]\\n\u2042\\nKa\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:\\nProjekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl.Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\\n\u2042\\nPrezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web.jpg\",\"width\":1538,\"height\":998},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"6 \u2013 12 listopada 1920\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Sofii\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e\",\"name\":\"michailovam\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"michailovam\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/author\/michalowam\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"6 \u2013 12 listopada 1920 - Instytut Polski w Sofii","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"6 \u2013 12 listopada 1920 - Instytut Polski w Sofii","og_description":"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym co pi\u0105tek zostaje przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA\u00a0na zlecenie\u00a0Biura […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/","og_site_name":"Instytut Polski w Sofii","article_published_time":"2021-02-18T15:06:00+00:00","article_modified_time":"2021-03-04T15:52:23+00:00","og_image":[{"width":1538,"height":998,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"michailovam","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"michailovam","Szacowany czas czytania":"10 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/","name":"6 \u2013 12 listopada 1920","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web-300x195.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web-1024x664.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web.jpg","datePublished":"2021-02-18T15:06:00+02:00","dateModified":"2021-03-04T15:52:23+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2021-02-18","endDate":"2021-02-18","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"\u201eWiktoria 1920\u201d to 31-odcinkowy, cotygodniowy cykl, w kt\u00f3rym co pi\u0105tek zostaje przedstawiony kolejny tydzie\u0144 prze\u0142omowego roku 1920. Historia zosta\u0142a zapisana wspomnieniami os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w tamtych wydarzeniach \u2013 listami, pami\u0119tnikami, notatkami prasowymi, oficjalnymi depeszami. Zebrane \u017ar\u00f3d\u0142a oddaj\u0105 g\u0142os dow\u00f3dcom i \u017co\u0142nierzom, robotnicom, urz\u0119dniczkom, ksi\u0119\u017com, artystkom, mieszka\u0144com miast i wsi.\u00a0Materia\u0142 zosta\u0142 przygotowany przez\u00a0O\u015brodek KARTA\u00a0na zlecenie\u00a0Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci. Zapraszamy do lektury kolejnego odcinka z cyklu \u201eWiktoria 1920\u201d.\n\u2042\n6 \u2013 12 listopada 1920\n6 listopada Micha\u0142 R\u00f6mer wyje\u017cd\u017ca z Wilna do Kowna, by sprawdzi\u0107, czy w kontek\u015bcie \u201eLitwy \u015arodkowej\u201d mo\u017cliwy jest jakikolwiek dialog mi\u0119dzy tymi miastami. 9 listopada w Pary\u017cu przedstawiciele Polski i Wolnego Miasta Gda\u0144ska podpisuj\u0105 konwencj\u0119 reguluj\u0105c\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107 wzajemnych stosunk\u00f3w: Gda\u0144sk podlega Lidze Narod\u00f3w, Polska dziedziczy po Rzeszy Niemieckiej jej maj\u0105tek w Wolnym Mie\u015bcie, otrzymuje tak\u017ce cz\u0119\u015bciowo prawa do stoczni, telegraf\u00f3w, telefon\u00f3w i poczty. 10 listopada operuj\u0105ca samodzielnie armia gen. Stanis\u0142awa Bu\u0142ak-Ba\u0142achowicza zdobywa Mozyrz, a dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej Kalenkowicze; 12 listopada proklamuje on niepodleg\u0142\u0105 Republik\u0119 Bia\u0142orusk\u0105. Ludno\u015b\u0107 wszystkich miast polskich prze\u015bladuje wzrastaj\u0105ca dro\u017cyzna i brak artyku\u0142\u00f3w pierwszej potrzeby. \n\u2042\nZ informacji w \u201eGazecie Olszty\u0144skiej\u201d:\nSekcja polityczno-prasowa dow\u00f3dztwa 3 Armii donosi o ca\u0142ym szeregu nadu\u017cy\u0107, jakich si\u0119 dopuszcza\u0142y zorganizowane przez litewski komitet obrony narodowej w Kownie oddzia\u0142y partyzanckie litewskie, patroluj\u0105ce po wsiach i miasteczkach. Oddzia\u0142y te terroryzuj\u0105 bezbronn\u0105 ludno\u015b\u0107 polsk\u0105, zabieraj\u0105c jej mienie i dobytek i morduj\u0105c opornych. Ludno\u015b\u0107 polska w strefie neutralnej, w kt\u00f3rej po wycofaniu si\u0119 regularnych oddzia\u0142\u00f3w litewskich pozosta\u0142y drobniejsze bandy, domaga si\u0119 dostarczenia jej \u015brodk\u00f3w do samoobrony. [\u2026]\nParlament kowie\u0144ski upowa\u017cni\u0142 policj\u0119 litewsk\u0105 do aresztowania i przytrzymania w areszcie na czas nieograniczony wszystkich podejrzanych. Policja litewska poj\u0119\u0142a to rozporz\u0105dzenie w ten spos\u00f3b, \u017ce w ca\u0142ym szeregu miejscowo\u015bci, jak np. w Kiejdanach, uwi\u0119zi\u0142a ca\u0142\u0105 inteligencj\u0119 polsk\u0105. Niezale\u017cnie od tego, w\u0142adze wojskowe litewskie dokonuj\u0105 masowego rozstrzeliwania Polak\u00f3w, kt\u00f3rych mieszkania pl\u0105druj\u0105.\nOlsztyn, 6 listopada 1920\n[Okrucie\u0144stwa band litewskich, \u201eGazeta Olszty\u0144ska\u201d nr 134\/1920]\n\u00a0\nZ informacji w \u201eIlustrowanym Kurierze Codziennym\u201d:\nWpisy na Uniwersytet Jagiello\u0144ski rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 w dniu wczorajszym i trwa\u0107 b\u0119d\u0105 do 17 listopada. R\u00f3wnocze\u015bnie rozpocz\u0119\u0142a urz\u0119dowanie egzekutywa akademicka, kt\u00f3ra ma za zadanie wydawa\u0107 studentom potwierdzenia spe\u0142nionej pracy obywatelskiej, wzgl\u0119dnie s\u0142u\u017cby wojskowej. Studenci, kt\u00f3rzy nie otrzymaj\u0105 powy\u017cszego po\u015bwiadczenia, nie b\u0119d\u0105 przyj\u0119ci na uniwersytet.\nKrak\u00f3w, 6 listopada 1920\n[\u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 304\/1920]\n\u00a0\nMaksymilian Malinowski (dzia\u0142acz PSL \u201eWyzwolenie\u201d) w pi\u015bmie \u201eWyzwolenie\u201d: \nZawieramy nareszcie pok\u00f3j. Setki tysi\u0119cy ludzi wr\u00f3ci teraz z frontu, tysi\u0105ce zaj\u0119tych przemys\u0142em wojennym musi si\u0119 wzi\u0105\u0107 do pracy innej; tysi\u0105ce przez czas tej wojny z dnia na dzie\u0144 \u017cycie na niczym sp\u0119dza\u0142o, byle jako\u015b prze\u017cy\u0107 dzie\u0144 albo tydzie\u0144; wielu si\u0119 rozpr\u00f3\u017cniaczy\u0142o \u2013 ci wszyscy musz\u0105 si\u0119 j\u0105\u0107 porz\u0105dnej pracy wytwarzaj\u0105cej. I do czeg\u00f3\u017c si\u0119 ci ludzie wezm\u0105, gdzie znajd\u0105 prac\u0119? Ani dawna Rada Stanu lub Rada Regencyjna, ani p\u00f3\u017aniejsze rz\u0105dy \u2013 nikt z nich nie zatroszczy\u0142 si\u0119 o to, by zawczasu przygotowa\u0107 w narodzie prac\u0119. Politykowano tylko. [...]\nSetki tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy wr\u00f3ci teraz z frontu i ci zawo\u0142aj\u0105: pracy, chleba, ziemi! I gdzie rz\u0105d ma dla \u017co\u0142nierzy i dla wielkich mas bezrobotnych t\u0119 prac\u0119, ten chleb, t\u0119 ziemi\u0119? [...] Dla tych ziemia ju\u017c powinna by\u0107 gotowa, a je\u015bli nie jest, to niech urz\u0119dnicy nie siedz\u0105 po urz\u0119dach, [...] od razu id\u0105 w pole, wymierza\u0107 osady i oddawa\u0107 je bezrolnym \u017co\u0142nierzom. [...] W centrum, w sercu Ojczyzny ci musz\u0105 by\u0107 osadzeni, jako wz\u00f3r i fundament najlepszy. Po\u0142ow\u0119 prywatnej ziemi folwarcznej dla nich zaraz wyw\u0142aszczy\u0107. Czego przez rok nie zrobiono, to robi\u0107 dzi\u015b, natychmiast.\nWarszawa, 7 listopada 1920\n[Pok\u00f3j i nowe troski, \u201eWyzwolenie\u201d nr 45\/1920]\nCzasopismo satyryczne \u201eMucha\u201d, wydanie z 12 listopada 1920.Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej\nZ depeszy Polskiej Agencji Telegraficznej:\nWybuch\u0142 nagle strajk w dw\u00f3ch centralnych elektrowniach w Bo\u017cowie i Zabrzu, kt\u00f3re zaopatruj\u0105 w pr\u0105d \u015bwietlny i pop\u0119dowy ca\u0142y obw\u00f3d przemys\u0142u g\u00f3rno\u015bl\u0105skiego. [...] Przyczyn\u0105 strajku jest \u017c\u0105danie podwy\u017cszenia p\u0142acy. [...] Miasta g\u00f3rno\u015bl\u0105skie ton\u0105 ju\u017c drug\u0105 noc w ciemno\u015bciach. Nie wychodz\u0105 te\u017c dzienniki z powodu braku pr\u0105du. Stan\u0119\u0142y wszystkie przedsi\u0119biorstwa przemys\u0142owe i tramwaje. Z ciemno\u015bci nocy skorzystali bandyci i dokonali licznych w\u0142ama\u0144 i napad\u00f3w. Dzisiaj rozesz\u0142a si\u0119 pog\u0142oska, \u017ce \u2013 dla poparcia \u017c\u0105da\u0144 robotnik\u00f3w elektrowni \u2013 zagrozili strajkiem robotnicy wodoci\u0105gowi.\nBytom, 7 listopada 1920\n[\u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 307\/1920]\n\u00a0\nZ artyku\u0142u o konwencji polsko-niemieckiej w \u201eIlustrowanym Kurierze Codziennym\u201d: \nRokowania polsko-niemieckie w sprawie uregulowania stosunk\u00f3w komunikacyjnych pomi\u0119dzy Prusami Wschodnimi a reszt\u0105 Niemiec przez terytorium polskie, czyli tzw. korytarz polski \u2013 obj\u0119\u0142y dziedzin\u0119 komunikacji kolejowych, pocztowych, telegraficznych, telefonicznych, spraw\u0119 stosunk\u00f3w celnych, paszportowych oraz nawigacji. [\u2026] Rokowania trwa\u0142y blisko miesi\u0105c, da\u0142y na og\u00f3\u0142 wynik zupe\u0142nie pomy\u015blny, pomimo to, \u017ce ca\u0142kowity problemat uregulowania serwitutu przej\u015bcia przez Polsk\u0119 przedstawia wiele wysoce skomplikowanych i spornych kwestii i \u017ce nie ma \u017cadnego precedensu w dotychczasowym rozwoju prawa mi\u0119dzynarodowego. [\u2026] Przyje\u017cd\u017caj\u0105 z Berlina do Warszawy rzeczoznawcy niemieccy dla om\u00f3wienia z rzeczoznawcami polskimi ca\u0142ego szeregu spraw, kt\u00f3re z uwagi na brak danych nie mog\u0142y by\u0107 nale\u017cycie i gruntownie zbadane w Pary\u017cu.\nWarszawa, 8 listopada 1920\n[Konwencja polsko-niemiecka w sprawie korytarza na dobrej drodze, \u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 306\/1920]\n\u00a0\nZ umowy pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Wolnym Miastem Gda\u0144skiem: \nPolska we\u017amie na siebie prowadzenie spraw zagranicznych Wolnego Miasta Gda\u0144ska, jak r\u00f3wnie\u017c opiek\u0119 nad obywatelami Gda\u0144skimi za granic\u0105. Opieka ta b\u0119dzie u\u017cyczana na tych samych warunkach, jak obywatelom polskim. Paszporty, wydane obywatelom gda\u0144skim, b\u0119d\u0105 zapewnia\u0142y opiek\u0119 polsk\u0105 za granic\u0105 tylko w tym wypadku, je\u017celi b\u0119d\u0105 mia\u0142y wiz\u0119 Przedstawiciela Rz\u0105du Polskiego w Gda\u0144sku.\n[\u2026]\nW ka\u017cdym czasie i we wszystkich okoliczno\u015bciach Polska b\u0119dzie mia\u0142a prawo importowa\u0107 i eksportowa\u0107 przez Gda\u0144sk towary wszelkiego rodzaju, niezakazane przez ustawy polskie.\nPary\u017c, 9 listopada 1920\n[Umowa zawarta pomi\u0119dzy Polsk\u0105 a Wolnem Miastem Gda\u0144skiem celem wykonania i uzupe\u0142nienia polsko-gda\u0144skiej konwencji z dnia 9 listopada 1920 r., Gda\u0144sk 1921]\nPierwsze karty konwencji podpisanej w Pary\u017cu 9 listopada 1920 przez Polsk\u0119 i Wolne Miasto Gda\u0144sk.Ze zbior\u00f3w Biblioteki Narodowej\nZ informacji w \u201eRzeczpospolitej\u201d: \nP\u00f3\u0142 roku temu delegacja z Ameryki przywioz\u0142a oko\u0142o 6 milion\u00f3w marek [polskich], przeznaczonych na pomoc g\u0142\u00f3wnie dla warszawskich \u017cydowskich handlarzy drobnych. D\u0142ugi czas nie wiadomo by\u0142o, gdzie te pieni\u0105dze si\u0119 znajduj\u0105. Wreszcie uda\u0142o si\u0119 dowiedzie\u0107, \u017ce s\u0105 one w rozporz\u0105dzeniu pana [Joszuy Heszela] Farbsteina. [\u2026] Mo\u017cna podejrzewa\u0107 [\u2026], \u017ce zatrzyma\u0142 te pieni\u0105dze, aby je rozdzieli\u0107 w odpowiednim momencie, kt\u00f3ry b\u0119dzie pomy\u015blany, w celu agitowania przy pomocy po\u017cyczek, na rzecz organizacji syjonistycznej. [\u2026]\n\u017beby jednak nie dopu\u015bci\u0107 do interwencji, zebra\u0142 si\u0119 wnet mi\u0119dzypartyjny komitet \u017cydowski, kt\u00f3ry spraw\u0119 uregulowa\u0142. Ale pozostaje fakt, \u017ce przez tyle miesi\u0119cy syjoni\u015bci \u201edusili\u201d u siebie 6 milion\u00f3w, czym wywo\u0142ali bardzo obci\u0105\u017caj\u0105ce uwagi cz\u0119\u015bci prasy \u017cydowskiej.\nWarszawa, 9 listopada 1920\n[Afera 6-milionowa, \u201eRzeczpospolita\u201d nr 146\/1920]\n\u00a0\nStanis\u0142aw Karpi\u0144ski (bankowiec) w dzienniku:\nBia\u0142a armia Wrangla, nast\u0119pcy Denikina, rozbita przez bolszewik\u00f3w. Emigracja rosyjska wyrzuca nam przed\u00adwczesny rozejm.\nW Sejmie odbywaj\u0105 si\u0119 walki za\u017carte, a nieraz ohydne, o konstytucj\u0119. Je\u015bli j\u0105 nareszcie uchwal\u0105, b\u0119dzie to za\u00ads\u0142uga marsza\u0142ka Tr\u0105mpczy\u0144skiego. Rz\u0105dy demokracji nie s\u0105 \u0142atwe.\nWarszawa, 10 listopada 1920\n[Stanis\u0142aw Karpi\u0144ski, Pami\u0119tnik dziesi\u0119ciolecia 1915\u20131924, Warszawa 1931]\n\u00a0\nMjr Kazimierz \u015awitalski (szef referatu polityczno-prasowego Naczelnego Wodza) w dzienniku:\nPrzy sposobno\u015bci raportowania o nacisku [ministra spraw zagranicznych Eustachego] Sapiehy, by \u017beligowskiemu wyda\u0107 rozkaz nieobrzucania bombami Kowna czy Wi\u0142komierza, Komendant powiedzia\u0142, \u017ce dotychczas tylko z na\u00adszej strony s\u0105 deklaracje zgody na plebiscyt, zaprzestanie wa\u00adlki. Kowno milczy i dlatego ze strony czynnik\u00f3w ententowych musi by\u0107 na Kowno zrobiony nacisk. Inaczej my wi\u0105\u017cemy si\u0119, a Litwini maj\u0105 zupe\u0142nie woln\u0105 r\u0119k\u0119. Z trzech czynnik\u00f3w, wchodz\u0105cych w gr\u0119: Warszawa, Kowno, Wilno \u2013 czynnikiem, kt\u00f3ry traktowany jest w tej chwili jako naj\u00ads\u0142abszy, jest Polska, wbrew istotnemu uk\u0142adowi si\u0142. Dlatego, \u017ce gramy rol\u0119 s\u0142abych i sk\u0142onnych do ust\u0119pstw, na nas w\u0142a\u015bnie wywiera si\u0119 najwi\u0119kszy nacisk. Rzecz ta musi by\u0107 zmieniona.\nWarszawa, 11 listopada 1920\n[Kazimierz \u015awitalski, Diariusz 1919\u20131935, Warszawa 1992]\nBia\u0142ystok, 11 listopada 1920.Defilada z okazji \u015bwi\u0119ta odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci.Fot. O\u015brodek KARTA\nZ komunikatu Polskiej Agencji Telegraficznej:\nPo d\u0142u\u017cszej przerwie zosta\u0142o zwo\u0142ane w Gda\u0144sku posiedzenie konstytuanty gda\u0144skiej na dzie\u0144 15 listopada, na kt\u00f3rym nast\u0105pi uroczysta proklamacja Gda\u0144ska jako Wolnego Miasta. Na tym posiedzeniu b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c odczytany tekst konwencji polsko-gda\u0144skiej. Zarz\u0105d miasta nadal pozostanie w r\u0119kach komisji sojuszniczej, dop\u00f3ki Rada Ambasador\u00f3w nie wyda innego rozporz\u0105dzenia. Tutejsze dzienniki niemieckie zamieszczaj\u0105 nast\u0119puj\u0105c\u0105 depesz\u0119 niemieckiej delegacji gda\u0144skiej w Pary\u017cu: \u201eDelegacja Niemc\u00f3w gda\u0144skich z\u0142o\u017cy\u0142a w pi\u0105tek swoj\u0105 opini\u0119 co do specjalnych obrad nad konwencj\u0105 polsko-gda\u0144sk\u0105. W odpowiedzi Rada Ambasador\u00f3w wys\u0142a\u0142a zredagowany tekst konwencji, kt\u00f3ry prawdopodobnie wejdzie w \u017cycie 15 bm. [\u2026]\u201d.\nWarszawa, 11 listopada 1920\n[\u201eIlustrowany Kurier Codzienny\u201d nr 309\/1920]\n\u00a0\nZofia Moraczewska (pos\u0142anka, \u017cona wicemarsza\u0142ka Sejmu) w li\u015bcie do siostry:\nUda\u0142o mi si\u0119 [\u2026] wywo\u0142a\u0107 ruch i zainteresowanie publiczne spraw\u0105 je\u0144c\u00f3w. Wszystkie artyku\u0142y, wzmianki i notatki pojawiaj\u0105ce si\u0119 w dziennikach s\u0105 wy\u0142\u0105cznie moim dzie\u0142em, bo albo sama je pisz\u0119, albo zmuszam ludzi do pisania. Tu odby\u0142y si\u0119 dwa wiece publiczne \u2013 wybrano delegacj\u0119, kt\u00f3ra posz\u0142a do Pi\u0142sudskiego, Tr\u0105mpczy\u0144skiego, Witosa, Daszy\u0144skiego, [Eustachego] Sapiehy i wiceministra spraw zagranicznych [Stefana] D\u0105browskiego. Wsz\u0119dzie sama m\u00f3wi\u0142am i co\u015b niby si\u0119 robi, ale strasznie to leniwo i ci\u0119\u017cko idzie. M\u00f3j Bo\u017ce \u2013 przecie\u017c ci ludzie w niewoli, to ju\u017c wyrzuceni poza nawias \u2013 nikomu niepotrzebni \u2013 wi\u0119c kto si\u0119 o nich troszczy. Mam \u017cal do Pi\u0142sudskiego za lekkomy\u015blne organizowanie pu\u0142k\u00f3w ochotniczych i za zmarnowanie m\u0142odzie\u017cy! \u017bal tak g\u0142\u0119boki \u2013 \u017ce nie mog\u0142am bra\u0107 udzia\u0142u w uroczysto\u015bciach na jego cze\u015b\u0107 \u2013 odm\u00f3wi\u0142am wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u.\nWarszawa, 11 listopada 1920\n[Zofia Moraczewska, Listy do siostry 1896\u20131933. Dziennik 1891\u20131895 (1950), \u0141omianki 2018]\n\u00a0\nZ informacji w \u201eS\u0142owie \u017bo\u0142nierskim\u201d: \nArmia gen. Bu\u0142ak-Ba\u0142achowicza, kt\u00f3ra przed up\u0142ywem terminu, oznaczonego przez preliminarz pokojowy, przesz\u0142a na terytorium Bia\u0142ej Rusi, stale posuwa si\u0119 naprz\u00f3d. Czo\u0142owe oddzia\u0142y dotar\u0142y ju\u017c do Mozyrza. Armia nie mo\u017ce posuwa\u0107 si\u0119 szybko dla braku komunikacji kolejowej, poniewa\u017c wszystkie mosty zerwane. Ludno\u015b\u0107 przyjmuje armi\u0119 bardzo \u017cyczliwie. Ch\u0142opi dostarczaj\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, pasz\u0119 i daj\u0105 licznych ochotnik\u00f3w. Skutkiem tego armia w miar\u0119 posuwania si\u0119 naprz\u00f3d wzrasta niezmiernie szybko liczebnie, tak \u017ce obecnie liczy ju\u017c oko\u0142o 50 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy pe\u0142nych zapa\u0142u. Ze wszech stron nadci\u0105gaj\u0105 oddzia\u0142y powsta\u0144cze, kt\u00f3re wyrastaj\u0105 niby spod ziemi.\nWilno, 12 listopada 1920\n[Sukcesy Ba\u0142achowicza, \u201eS\u0142owo \u017bo\u0142nierskie\u201d nr 10\/1920]\n\u2042\nKa\u017cdy mo\u017ce skorzysta\u0107 z przygotowanych materia\u0142\u00f3w, tak\u017ce dokona\u0107 ich przedruku, pod warunkiem oznaczenia ich poni\u017cszym zapisem:\nProjekt \u201eWiktoria 1920\u201d zosta\u0142 przygotowany przez O\u015brodek KARTA na zlecenie Biura Programu NIEPODLEG\u0141A, w ramach obchod\u00f3w setnej rocznicy odzyskania przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci i odbudowy polskiej pa\u0144stwowo\u015bci.Materia\u0142y za:\u00a0www.niepodlegla.gov.pl.Prawa autorskie: Biuro Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d.\n\u2042\nPrezentowane materia\u0142y maj\u0105 na celu ukazanie wielog\u0142osowej narracji. Zestawiono wypowiedzi przedstawiaj\u0105ce perspektywy autor\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105dami, zawodami czy miejscami zamieszkania, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 \u015bwiadectw pozwoli lepiej zrozumie\u0107 wydarzenia sprzed stu lat. Przytaczane fragmenty przedstawiaj\u0105 opinie ich autor\u00f3w, jako \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne podlegaj\u0105 analizie i nie s\u0105 to\u017csame ze stanowiskiem Biura Programu \u201eNiepodleg\u0142a\u201d."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-content\/uploads\/sites\/8\/2021\/03\/OK-002017_web.jpg","width":1538,"height":998},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/pl\/2021\/02\/18\/6-12-listopada-1920\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"6 \u2013 12 listopada 1920"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/","name":"Instytut Polski w Sofii","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/b30865535463064104f1d46270063b8e","name":"michailovam","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f839c62e29ba694556e8280b560be4a0?s=96&d=mm&r=g","caption":"michailovam"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/author\/michalowam\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4223","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4223"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4223\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4224,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4223\/revisions\/4224"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4221"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4223"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4223"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/sofia\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4223"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}