{"id":1519,"date":"2020-11-12T10:31:02","date_gmt":"2020-11-12T09:31:02","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/?p=1519"},"modified":"2020-11-12T10:55:35","modified_gmt":"2020-11-12T09:55:35","slug":"polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/","title":{"rendered":"Niespo\u017cyty duch polski"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"has-text-align-left has-normal-font-size\"><strong>Ile\u017c to razy w czasie niewoli trzeba by\u0142o pokona\u0107 gorycz kl\u0119ski, gdy wszystkie okoliczno\u015bci wskazywa\u0142y, \u017ce ziszczaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa \u201efinis Poloniae\u201d?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bez w\u0142asnego pa\u0144stwa zbudowali\u015bmy w XIX wieku nie tylko narodow\u0105 kultur\u0119, nauk\u0119 i gospodark\u0119, ale stworzyli\u015bmy stan ducha pozwalaj\u0105cy kilku pokoleniom urodzonym w niewoli wci\u0105\u017c my\u015ble\u0107 o niepodleg\u0142ej Polsce.<\/p>\n\n\n\n<p>W listopadzie 1918 roku do wielu \u015bwiatowych stolic \u2013 od Waszyngtonu po Tokio \u2013 dotar\u0142a, wys\u0142ana z Warszawy, depesza radiowa notyfikuj\u0105ca odrodzenie Rzeczypospolitej. Informowano w niej, \u017ce polski rz\u0105d \u201ezast\u0105pi panowanie przemocy, kt\u00f3ra przez sto czterdzie\u015bci lat ci\u0105\u017cy\u0142a nad losami Polski\u201d. Oznacza\u0142o to powr\u00f3t niepodleg\u0142ej Rzeczypospolitej na map\u0119 Europy, z kt\u00f3rej zosta\u0142a usuni\u0119ta w wyniku porozumienia jej s\u0105siad\u00f3w \u2013 Austrii, Prus i Rosji \u2013 w ko\u0144cu XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n<p>Do rangi symbolu urasta\u0142 fakt, i\u017c depesz\u0119 informuj\u0105c\u0105 o wskrzeszeniu niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa nadano z miejsca b\u0119d\u0105cego symbolem obcego panowania, z Cytadeli Warszawskiej, zbudowanej przez Rosjan w latach 30. XIX wieku, po kl\u0119sce powstania listopadowego, gdzie wi\u0119ziono oraz tracono Polak\u00f3w niegodz\u0105cych si\u0119 z niewol\u0105. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 podpisany pod depesz\u0105 Naczelny W\u00f3dz J\u00f3zef Pi\u0142sudski, osadzony w s\u0142awnym X Pawilonie Cytadeli.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201eWznowienie niepodleg\u0142o\u015bci i suwerenno\u015bci Polski\u201d sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe, gdy\u017c w tym prze\u0142omowym momencie Polacy byli gotowi do budowy struktur niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa i dysponowali si\u0142\u0105 do skutecznej jego obrony w nast\u0119pnych latach. Do tej chwili zmierzali od pi\u0119ciu pokole\u0144 \u2013 od 1795 roku \u2013 podejmuj\u0105c dzia\u0142ania maj\u0105ce przynie\u015b\u0107 Niepodleg\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Przez ponad wiek nie zabrak\u0142o gotowych podejmowa\u0107 zmagania o wskrzeszenie niepodleg\u0142ej ojczyzny. Nierzadko ten sztandar nie\u015bli jak\u017ce nieliczni, a przysz\u0142o im mierzy\u0107 si\u0119 nie tylko z zaborcami, ale tak\u017ce z rodakami trac\u0105cymi wiar\u0119 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 zwyci\u0119stwa, wybieraj\u0105cymi oboj\u0119tno\u015b\u0107 b\u0105d\u017a posuwaj\u0105cymi si\u0119 do narodowej zdrady. Ile\u017c to razy w czasie niewoli trzeba by\u0142o pokona\u0107 gorycz kl\u0119ski, gdy wszystkie okoliczno\u015bci wskazywa\u0142y, \u017ce ziszczaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa \u201efinis Poloniae\u201d?<\/p>\n\n\n\n<p>Ju\u017c w 1797 roku w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy-emigrant\u00f3w we W\u0142oszech, kt\u00f3rzy pierwsi podj\u0119li walk\u0119 w utworzonych u boku Napoleona i Francji Legionach Polskich, powsta\u0142a pie\u015b\u0144 nios\u0105ca nadziej\u0119. Jej s\u0142owa \u201eJeszcze Polska nie umar\u0142a, kiedy my \u017cyjemy&#8230;\u201d \u2013 dzisiaj s\u0105 naszym pa\u0144stwowym hymnem, a dalsza cz\u0119\u015b\u0107 \u201eco nam obca moc wydar\u0142a, szabl\u0105 odbijemy\u2026\u201d, wyznacza\u0142a program walki zbrojnej podejmowany w powstaniach narodowych. Te najwi\u0119ksze, skierowane przeciwko Rosji \u2013 listopadowe z 1830 i styczniowe z 1863 roku \u2013 sko\u0144czy\u0142y si\u0119 krwawymi represjami, zes\u0142aniem tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w na Syberi\u0119, konfiskat\u0105 maj\u0105tk\u00f3w, utrat\u0105 wielu instytucji i prawa, narzuceniem brutalnej rusyfikacji.<\/p>\n\n\n\n<p>Nieprzerwanie trwa\u0142 jednak polski duch w rodzinach, w domach, gdzie matki uczy\u0142y pacierza i opowiada\u0142y o dawnych, dumnych dziejach i bohaterach, wznosz\u0105c mod\u0142y do \u201ePanny \u015awi\u0119tej, co Jasnej broni Cz\u0119stochowy i w Ostrej \u015bwieci Bramie\u201d, pielgrzymuj\u0105c do \u015bwi\u0119tych miejsc na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119, do Wilna czy Gietrzwa\u0142du\u2026 Ko\u015bci\u00f3\u0142 podtrzymywa\u0142 ducha i nigdy nie zabrak\u0142o kap\u0142an\u00f3w dziel\u0105cych los narodu, zak\u0142adaj\u0105cych szko\u0142y, id\u0105cych do powsta\u0144czych oddzia\u0142\u00f3w, a w ko\u0144cu na Sybir czy szubienic\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Militarne kl\u0119ski i represje kierowa\u0142y Polak\u00f3w poza wojskow\u0105 aktywno\u015b\u0107. Szukano mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania w sferach gospodarczych, naukowych, o\u015bwiatowych i odnoszono zwyci\u0119stwa. Ich \u015blady odnajdujemy dzisiaj na mapach i w publikacjach naukowych. Po zes\u0142anych na Syberi\u0119 za udzia\u0142 w powstaniu styczniowym pozosta\u0142y nazwane na ich cze\u015b\u0107 g\u00f3ry \u2013 Czerskiego, Dybowskiego, Czekanowskiego. Z kolei w dalekim Chile niemal w ka\u017cdym miejscu natkniemy si\u0119 na pami\u0119\u0107 o Ignacym Domeyce \u2013 emigrancie zmuszonym do opuszczenia ojczyzny po kl\u0119sce powstania listopadowego.<\/p>\n\n\n\n<p>Tymczasem w kraju \u2013 niejednokrotnie dawni powsta\u0144cy \u2013 zak\u0142adali towarzystwa gospodarcze, banki, sp\u00f3\u0142ki rolnicze, biblioteki, stowarzyszenia naukowe, okazuj\u0105c si\u0119, mimo represji, skutecznymi w zachowaniu polskiej w\u0142asno\u015bci ziemi i sieci w\u0142asnych instytucji. Niema\u0142o by\u0142o tych, kt\u00f3rzy cho\u0107 byli w s\u0142u\u017cbie zaborc\u00f3w, pracowali na rzecz swej ojczyzny.<\/p>\n\n\n\n<p>Nieposiadaj\u0105ce w\u0142asnego pa\u0144stwa kolejne pokolenia nie tylko nadal czu\u0142y si\u0119 Polakami, ale by\u0142y gotowe do po\u015bwi\u0119ce\u0144 za ojczyzn\u0119. Trwa\u0142a bowiem pami\u0119\u0107 i kultura; w niej wyra\u017ca\u0142 si\u0119 pozbawiony niepodleg\u0142o\u015bci nar\u00f3d. Najwybitniejsze dzie\u0142a powsta\u0142e podczas niewoli rozbiorowej do dzisiaj stanowi\u0105 kanon narodowy. Nale\u017c\u0105 do nich utwory wielkich romantycznych poet\u00f3w tworz\u0105cych na emigracji: Adama Mickiewicza, Juliusza S\u0142owackiego, Zygmunta Krasi\u0144skiego. Szmuglowane przez granice, zakazane przez cenzur\u0119 budzi\u0142y kolejne pokolenia Polak\u00f3w, podobnie jak arcypolskie, wyrastaj\u0105ce z t\u0119sknoty za krajem utwory kompozytora i pianisty Fryderyka Chopina. Jego muzyka wci\u0105\u017c porusza miliony ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n<p>Polski nie by\u0142o na mapie Europy, gdy Maria Curie-Sk\u0142odowska, jako pierwsza Polka i pierwsza kobieta uhonorowana Nagrod\u0105 Nobla, nazwa\u0142a odkryty przez siebie pierwiastek \u201epolonem\u201d i na trwa\u0142e wpisa\u0142a \u201epolsk\u0105\u201d obecno\u015b\u0107 w uk\u0142ad okresowy pierwiastk\u00f3w. Dwa lata p\u00f3\u017aniej, w 1905 roku, Literack\u0105 Nagrod\u0119 Nobla wr\u0119czono autorowi <em>Quo vadis<\/em> Henrykowi Sienkiewiczowi \u2013 onego czasu najpoczytniejszemu pisarzowi od Rosji po Stany Zjednoczone. Podczas noblowskiej gali m\u00f3wi\u0142 o swej ojczy\u017anie: \u201eG\u0142oszono j\u0105 umar\u0142\u0105, a oto jeden z tysi\u0119cznych dowod\u00f3w, \u017ce \u017cyje. G\u0142oszono j\u0105 podbit\u0105, a oto nowy dow\u00f3d, \u017ce umie zwyci\u0119\u017ca\u0107\u201d. Na lekturze jego <em>Trylogii<\/em> \u2013 powie\u015bci opisuj\u0105cych XVII-wieczne wojny Rzeczypospolitej z Turcj\u0105, Szwecj\u0105 i Kozakami wychowa\u0142a si\u0119 ca\u0142a armia Polak\u00f3w, z kt\u00f3r\u0105 wielokrotnie przysz\u0142o walczy\u0107 zaborcom.<\/p>\n\n\n\n<p>Niejeden z m\u0142odych ludzi zaci\u0105gaj\u0105cych si\u0119 po wybuchu I wojny \u015bwiatowej do Legion\u00f3w Pi\u0142sudskiego czy armii tworzonej spo\u015br\u00f3d polskich emigrant\u00f3w w USA mia\u0142 w plecaku ksi\u0105\u017cki Sienkiewicza. Byli gotowi walczy\u0107 i umiera\u0107 za Polsk\u0119, cho\u0107 nawet ich dziadkowie rodzili si\u0119, gdy jej nie by\u0142o. Polska trwa\u0142a te\u017c w obrazach malarzy historycznych. Jeden z najbardziej oryginalnych, Jacek Malczewski, wo\u0142a\u0142: \u201eMalujcie tak, aby Polska zmartwychwsta\u0142a\u201d. Rok po \u015bmierci najpopularniejszego z nich \u2013 Jana Matejki \u2013 zorganizowano we Lwowie wystaw\u0119 jego prac. Przypada\u0142a wtedy setna rocznica bitwy pod Rac\u0142awicami z 1794 roku, gdzie dowodzone przez Tadeusza Ko\u015bciuszk\u0119, walcz\u0105cego wcze\u015bniej o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Stan\u00f3w Zjednoczonych, wojsko wsparte przez ch\u0142opskie oddzia\u0142y zwyci\u0119\u017cy\u0142o Rosjan. W specjalnie wybudowanej rotundzie pokazano licz\u0105cy ponad sto metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci, monumentalny obraz Jana Styki i Wojciecha Kossaka, przedstawiaj\u0105cy zwyci\u0119sk\u0105 bitw\u0119 nad Rosjanami. Niezliczona rzesza Polak\u00f3w pokonywa\u0142a setki kilometr\u00f3w, aby go ogl\u0105da\u0107. W podziwie szeptali: \u201eTo nie obraz, to czyn\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie policzymy, ilu spo\u015br\u00f3d tysi\u0119cy m\u0142odzie\u017cy, jak\u017ce cz\u0119sto z dalekich wiosek, stawa\u0142o si\u0119 Polakami, wsp\u00f3\u0142tworz\u0105c nowoczesny nar\u00f3d, nar\u00f3d bez w\u0142asnego pa\u0144stwa, ale jak\u017ce bogaty kultur\u0105, obyczajem. To dzi\u0119ki nim nie tylko trwa\u0142a polsko\u015b\u0107, ale Polakami stawali si\u0119 ci, kt\u00f3rych dziadowie przyje\u017cd\u017cali z o\u015bciennych pa\u0144stw, aby Polsk\u0119 germanizowa\u0107, rusyfikowa\u0107, a ona ich uwiod\u0142a swym \u201eniespo\u017cytym duchem\u201d. To z niego wyr\u00f3s\u0142 czyn 11 listopada 1918 roku, przynosz\u0105cy niepodleg\u0142\u0105 Polsk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Tekst publikowany r\u00f3wnocze\u015bnie z polskim miesi\u0119cznikiem opinii Wszystko Co Najwa\u017cniejsze w ramach projektu realizowanego z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ile\u017c to razy w czasie niewoli trzeba by\u0142o pokona\u0107 gorycz kl\u0119ski, gdy wszystkie okoliczno\u015bci wskazywa\u0142y, \u017ce ziszczaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa \u201efinis Poloniae\u201d? Bez w\u0142asnego pa\u0144stwa zbudowali\u015bmy w XIX wieku nie tylko narodow\u0105 kultur\u0119, nauk\u0119 i gospodark\u0119, ale stworzyli\u015bmy stan ducha pozwalaj\u0105cy kilku pokoleniom urodzonym w niewoli wci\u0105\u017c my\u015ble\u0107 o niepodleg\u0142ej Polsce. W listopadzie 1918 roku do [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":111,"featured_media":1517,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[52,71],"tags":[],"class_list":["post-1519","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-wydarzenia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Niespo\u017cyty duch polski - Instytut Polski w Tbilisi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Niespo\u017cyty duch polski - Instytut Polski w Tbilisi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ile\u017c to razy w czasie niewoli trzeba by\u0142o pokona\u0107 gorycz kl\u0119ski, gdy wszystkie okoliczno\u015bci wskazywa\u0142y, \u017ce ziszczaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa \u201efinis Poloniae\u201d? Bez w\u0142asnego pa\u0144stwa zbudowali\u015bmy w XIX wieku nie tylko narodow\u0105 kultur\u0119, nauk\u0119 i gospodark\u0119, ale stworzyli\u015bmy stan ducha pozwalaj\u0105cy kilku pokoleniom urodzonym w niewoli wci\u0105\u017c my\u015ble\u0107 o niepodleg\u0142ej Polsce. W listopadzie 1918 roku do [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Tbilisi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-11-12T09:31:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-11-12T09:55:35+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"810\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1079\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"keburiag\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"keburiag\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/\",\"name\":\"Niespo\u017cyty duch polski\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek-225x300.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek-769x1024.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek.jpg\",\"datePublished\":\"2020-11-12T09:31:02+02:00\",\"dateModified\":\"2020-11-12T09:55:35+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#\/schema\/person\/ce81919e96658b5fa86fd3f61e53eaab\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2020-11-05\",\"endDate\":\"2020-11-05\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"Ile\u017c to razy w czasie niewoli trzeba by\u0142o pokona\u0107 gorycz kl\u0119ski, gdy wszystkie okoliczno\u015bci wskazywa\u0142y, \u017ce ziszczaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa \u201efinis Poloniae\u201d?\\nBez w\u0142asnego pa\u0144stwa zbudowali\u015bmy w XIX wieku nie tylko narodow\u0105 kultur\u0119, nauk\u0119 i gospodark\u0119, ale stworzyli\u015bmy stan ducha pozwalaj\u0105cy kilku pokoleniom urodzonym w niewoli wci\u0105\u017c my\u015ble\u0107 o niepodleg\u0142ej Polsce.\\nW listopadzie 1918 roku do wielu \u015bwiatowych stolic \u2013 od Waszyngtonu po Tokio \u2013 dotar\u0142a, wys\u0142ana z Warszawy, depesza radiowa notyfikuj\u0105ca odrodzenie Rzeczypospolitej. Informowano w niej, \u017ce polski rz\u0105d \u201ezast\u0105pi panowanie przemocy, kt\u00f3ra przez sto czterdzie\u015bci lat ci\u0105\u017cy\u0142a nad losami Polski\u201d. Oznacza\u0142o to powr\u00f3t niepodleg\u0142ej Rzeczypospolitej na map\u0119 Europy, z kt\u00f3rej zosta\u0142a usuni\u0119ta w wyniku porozumienia jej s\u0105siad\u00f3w \u2013 Austrii, Prus i Rosji \u2013 w ko\u0144cu XVIII wieku.\\nDo rangi symbolu urasta\u0142 fakt, i\u017c depesz\u0119 informuj\u0105c\u0105 o wskrzeszeniu niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa nadano z miejsca b\u0119d\u0105cego symbolem obcego panowania, z Cytadeli Warszawskiej, zbudowanej przez Rosjan w latach 30. XIX wieku, po kl\u0119sce powstania listopadowego, gdzie wi\u0119ziono oraz tracono Polak\u00f3w niegodz\u0105cych si\u0119 z niewol\u0105. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 podpisany pod depesz\u0105 Naczelny W\u00f3dz J\u00f3zef Pi\u0142sudski, osadzony w s\u0142awnym X Pawilonie Cytadeli.\\n\u201eWznowienie niepodleg\u0142o\u015bci i suwerenno\u015bci Polski\u201d sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe, gdy\u017c w tym prze\u0142omowym momencie Polacy byli gotowi do budowy struktur niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa i dysponowali si\u0142\u0105 do skutecznej jego obrony w nast\u0119pnych latach. Do tej chwili zmierzali od pi\u0119ciu pokole\u0144 \u2013 od 1795 roku \u2013 podejmuj\u0105c dzia\u0142ania maj\u0105ce przynie\u015b\u0107 Niepodleg\u0142\u0105.\\nPrzez ponad wiek nie zabrak\u0142o gotowych podejmowa\u0107 zmagania o wskrzeszenie niepodleg\u0142ej ojczyzny. Nierzadko ten sztandar nie\u015bli jak\u017ce nieliczni, a przysz\u0142o im mierzy\u0107 si\u0119 nie tylko z zaborcami, ale tak\u017ce z rodakami trac\u0105cymi wiar\u0119 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 zwyci\u0119stwa, wybieraj\u0105cymi oboj\u0119tno\u015b\u0107 b\u0105d\u017a posuwaj\u0105cymi si\u0119 do narodowej zdrady. Ile\u017c to razy w czasie niewoli trzeba by\u0142o pokona\u0107 gorycz kl\u0119ski, gdy wszystkie okoliczno\u015bci wskazywa\u0142y, \u017ce ziszczaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa \u201efinis Poloniae\u201d?\\nJu\u017c w 1797 roku w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy-emigrant\u00f3w we W\u0142oszech, kt\u00f3rzy pierwsi podj\u0119li walk\u0119 w utworzonych u boku Napoleona i Francji Legionach Polskich, powsta\u0142a pie\u015b\u0144 nios\u0105ca nadziej\u0119. Jej s\u0142owa \u201eJeszcze Polska nie umar\u0142a, kiedy my \u017cyjemy...\u201d \u2013 dzisiaj s\u0105 naszym pa\u0144stwowym hymnem, a dalsza cz\u0119\u015b\u0107 \u201eco nam obca moc wydar\u0142a, szabl\u0105 odbijemy\u2026\u201d, wyznacza\u0142a program walki zbrojnej podejmowany w powstaniach narodowych. Te najwi\u0119ksze, skierowane przeciwko Rosji \u2013 listopadowe z 1830 i styczniowe z 1863 roku \u2013 sko\u0144czy\u0142y si\u0119 krwawymi represjami, zes\u0142aniem tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w na Syberi\u0119, konfiskat\u0105 maj\u0105tk\u00f3w, utrat\u0105 wielu instytucji i prawa, narzuceniem brutalnej rusyfikacji.\\nNieprzerwanie trwa\u0142 jednak polski duch w rodzinach, w domach, gdzie matki uczy\u0142y pacierza i opowiada\u0142y o dawnych, dumnych dziejach i bohaterach, wznosz\u0105c mod\u0142y do \u201ePanny \u015awi\u0119tej, co Jasnej broni Cz\u0119stochowy i w Ostrej \u015bwieci Bramie\u201d, pielgrzymuj\u0105c do \u015bwi\u0119tych miejsc na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119, do Wilna czy Gietrzwa\u0142du\u2026 Ko\u015bci\u00f3\u0142 podtrzymywa\u0142 ducha i nigdy nie zabrak\u0142o kap\u0142an\u00f3w dziel\u0105cych los narodu, zak\u0142adaj\u0105cych szko\u0142y, id\u0105cych do powsta\u0144czych oddzia\u0142\u00f3w, a w ko\u0144cu na Sybir czy szubienic\u0119.\\nMilitarne kl\u0119ski i represje kierowa\u0142y Polak\u00f3w poza wojskow\u0105 aktywno\u015b\u0107. Szukano mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania w sferach gospodarczych, naukowych, o\u015bwiatowych i odnoszono zwyci\u0119stwa. Ich \u015blady odnajdujemy dzisiaj na mapach i w publikacjach naukowych. Po zes\u0142anych na Syberi\u0119 za udzia\u0142 w powstaniu styczniowym pozosta\u0142y nazwane na ich cze\u015b\u0107 g\u00f3ry \u2013 Czerskiego, Dybowskiego, Czekanowskiego. Z kolei w dalekim Chile niemal w ka\u017cdym miejscu natkniemy si\u0119 na pami\u0119\u0107 o Ignacym Domeyce \u2013 emigrancie zmuszonym do opuszczenia ojczyzny po kl\u0119sce powstania listopadowego.\\nTymczasem w kraju \u2013 niejednokrotnie dawni powsta\u0144cy \u2013 zak\u0142adali towarzystwa gospodarcze, banki, sp\u00f3\u0142ki rolnicze, biblioteki, stowarzyszenia naukowe, okazuj\u0105c si\u0119, mimo represji, skutecznymi w zachowaniu polskiej w\u0142asno\u015bci ziemi i sieci w\u0142asnych instytucji. Niema\u0142o by\u0142o tych, kt\u00f3rzy cho\u0107 byli w s\u0142u\u017cbie zaborc\u00f3w, pracowali na rzecz swej ojczyzny.\\nNieposiadaj\u0105ce w\u0142asnego pa\u0144stwa kolejne pokolenia nie tylko nadal czu\u0142y si\u0119 Polakami, ale by\u0142y gotowe do po\u015bwi\u0119ce\u0144 za ojczyzn\u0119. Trwa\u0142a bowiem pami\u0119\u0107 i kultura; w niej wyra\u017ca\u0142 si\u0119 pozbawiony niepodleg\u0142o\u015bci nar\u00f3d. Najwybitniejsze dzie\u0142a powsta\u0142e podczas niewoli rozbiorowej do dzisiaj stanowi\u0105 kanon narodowy. Nale\u017c\u0105 do nich utwory wielkich romantycznych poet\u00f3w tworz\u0105cych na emigracji: Adama Mickiewicza, Juliusza S\u0142owackiego, Zygmunta Krasi\u0144skiego. Szmuglowane przez granice, zakazane przez cenzur\u0119 budzi\u0142y kolejne pokolenia Polak\u00f3w, podobnie jak arcypolskie, wyrastaj\u0105ce z t\u0119sknoty za krajem utwory kompozytora i pianisty Fryderyka Chopina. Jego muzyka wci\u0105\u017c porusza miliony ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie.\\nPolski nie by\u0142o na mapie Europy, gdy Maria Curie-Sk\u0142odowska, jako pierwsza Polka i pierwsza kobieta uhonorowana Nagrod\u0105 Nobla, nazwa\u0142a odkryty przez siebie pierwiastek \u201epolonem\u201d i na trwa\u0142e wpisa\u0142a \u201epolsk\u0105\u201d obecno\u015b\u0107 w uk\u0142ad okresowy pierwiastk\u00f3w. Dwa lata p\u00f3\u017aniej, w 1905 roku, Literack\u0105 Nagrod\u0119 Nobla wr\u0119czono autorowi Quo vadis Henrykowi Sienkiewiczowi \u2013 onego czasu najpoczytniejszemu pisarzowi od Rosji po Stany Zjednoczone. Podczas noblowskiej gali m\u00f3wi\u0142 o swej ojczy\u017anie: \u201eG\u0142oszono j\u0105 umar\u0142\u0105, a oto jeden z tysi\u0119cznych dowod\u00f3w, \u017ce \u017cyje. G\u0142oszono j\u0105 podbit\u0105, a oto nowy dow\u00f3d, \u017ce umie zwyci\u0119\u017ca\u0107\u201d. Na lekturze jego Trylogii \u2013 powie\u015bci opisuj\u0105cych XVII-wieczne wojny Rzeczypospolitej z Turcj\u0105, Szwecj\u0105 i Kozakami wychowa\u0142a si\u0119 ca\u0142a armia Polak\u00f3w, z kt\u00f3r\u0105 wielokrotnie przysz\u0142o walczy\u0107 zaborcom.\\nNiejeden z m\u0142odych ludzi zaci\u0105gaj\u0105cych si\u0119 po wybuchu I wojny \u015bwiatowej do Legion\u00f3w Pi\u0142sudskiego czy armii tworzonej spo\u015br\u00f3d polskich emigrant\u00f3w w USA mia\u0142 w plecaku ksi\u0105\u017cki Sienkiewicza. Byli gotowi walczy\u0107 i umiera\u0107 za Polsk\u0119, cho\u0107 nawet ich dziadkowie rodzili si\u0119, gdy jej nie by\u0142o. Polska trwa\u0142a te\u017c w obrazach malarzy historycznych. Jeden z najbardziej oryginalnych, Jacek Malczewski, wo\u0142a\u0142: \u201eMalujcie tak, aby Polska zmartwychwsta\u0142a\u201d. Rok po \u015bmierci najpopularniejszego z nich \u2013 Jana Matejki \u2013 zorganizowano we Lwowie wystaw\u0119 jego prac. Przypada\u0142a wtedy setna rocznica bitwy pod Rac\u0142awicami z 1794 roku, gdzie dowodzone przez Tadeusza Ko\u015bciuszk\u0119, walcz\u0105cego wcze\u015bniej o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Stan\u00f3w Zjednoczonych, wojsko wsparte przez ch\u0142opskie oddzia\u0142y zwyci\u0119\u017cy\u0142o Rosjan. W specjalnie wybudowanej rotundzie pokazano licz\u0105cy ponad sto metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci, monumentalny obraz Jana Styki i Wojciecha Kossaka, przedstawiaj\u0105cy zwyci\u0119sk\u0105 bitw\u0119 nad Rosjanami. Niezliczona rzesza Polak\u00f3w pokonywa\u0142a setki kilometr\u00f3w, aby go ogl\u0105da\u0107. W podziwie szeptali: \u201eTo nie obraz, to czyn\u201d.\\nNie policzymy, ilu spo\u015br\u00f3d tysi\u0119cy m\u0142odzie\u017cy, jak\u017ce cz\u0119sto z dalekich wiosek, stawa\u0142o si\u0119 Polakami, wsp\u00f3\u0142tworz\u0105c nowoczesny nar\u00f3d, nar\u00f3d bez w\u0142asnego pa\u0144stwa, ale jak\u017ce bogaty kultur\u0105, obyczajem. To dzi\u0119ki nim nie tylko trwa\u0142a polsko\u015b\u0107, ale Polakami stawali si\u0119 ci, kt\u00f3rych dziadowie przyje\u017cd\u017cali z o\u015bciennych pa\u0144stw, aby Polsk\u0119 germanizowa\u0107, rusyfikowa\u0107, a ona ich uwiod\u0142a swym \u201eniespo\u017cytym duchem\u201d. To z niego wyr\u00f3s\u0142 czyn 11 listopada 1918 roku, przynosz\u0105cy niepodleg\u0142\u0105 Polsk\u0119.\\nTekst publikowany r\u00f3wnocze\u015bnie z polskim miesi\u0119cznikiem opinii Wszystko Co Najwa\u017cniejsze w ramach projektu realizowanego z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek.jpg\",\"width\":810,\"height\":1079},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Niespo\u017cyty duch polski\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Tbilisi\",\"description\":\"Kolejna witryna sieci &#8222;Instytuty Polskie&#8221;\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#\/schema\/person\/ce81919e96658b5fa86fd3f61e53eaab\",\"name\":\"keburiag\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce2d31ae7c409013ae88bcb0023e9372?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce2d31ae7c409013ae88bcb0023e9372?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"keburiag\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/author\/keburiag\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Niespo\u017cyty duch polski - Instytut Polski w Tbilisi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Niespo\u017cyty duch polski - Instytut Polski w Tbilisi","og_description":"Ile\u017c to razy w czasie niewoli trzeba by\u0142o pokona\u0107 gorycz kl\u0119ski, gdy wszystkie okoliczno\u015bci wskazywa\u0142y, \u017ce ziszczaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa \u201efinis Poloniae\u201d? Bez w\u0142asnego pa\u0144stwa zbudowali\u015bmy w XIX wieku nie tylko narodow\u0105 kultur\u0119, nauk\u0119 i gospodark\u0119, ale stworzyli\u015bmy stan ducha pozwalaj\u0105cy kilku pokoleniom urodzonym w niewoli wci\u0105\u017c my\u015ble\u0107 o niepodleg\u0142ej Polsce. W listopadzie 1918 roku do [&hellip;]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/","og_site_name":"Instytut Polski w Tbilisi","article_published_time":"2020-11-12T09:31:02+00:00","article_modified_time":"2020-11-12T09:55:35+00:00","og_image":[{"width":810,"height":1079,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"keburiag","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"keburiag","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/","name":"Niespo\u017cyty duch polski","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek-225x300.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek-769x1024.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek.jpg","datePublished":"2020-11-12T09:31:02+02:00","dateModified":"2020-11-12T09:55:35+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#\/schema\/person\/ce81919e96658b5fa86fd3f61e53eaab"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2020-11-05","endDate":"2020-11-05","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"Ile\u017c to razy w czasie niewoli trzeba by\u0142o pokona\u0107 gorycz kl\u0119ski, gdy wszystkie okoliczno\u015bci wskazywa\u0142y, \u017ce ziszczaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa \u201efinis Poloniae\u201d?\nBez w\u0142asnego pa\u0144stwa zbudowali\u015bmy w XIX wieku nie tylko narodow\u0105 kultur\u0119, nauk\u0119 i gospodark\u0119, ale stworzyli\u015bmy stan ducha pozwalaj\u0105cy kilku pokoleniom urodzonym w niewoli wci\u0105\u017c my\u015ble\u0107 o niepodleg\u0142ej Polsce.\nW listopadzie 1918 roku do wielu \u015bwiatowych stolic \u2013 od Waszyngtonu po Tokio \u2013 dotar\u0142a, wys\u0142ana z Warszawy, depesza radiowa notyfikuj\u0105ca odrodzenie Rzeczypospolitej. Informowano w niej, \u017ce polski rz\u0105d \u201ezast\u0105pi panowanie przemocy, kt\u00f3ra przez sto czterdzie\u015bci lat ci\u0105\u017cy\u0142a nad losami Polski\u201d. Oznacza\u0142o to powr\u00f3t niepodleg\u0142ej Rzeczypospolitej na map\u0119 Europy, z kt\u00f3rej zosta\u0142a usuni\u0119ta w wyniku porozumienia jej s\u0105siad\u00f3w \u2013 Austrii, Prus i Rosji \u2013 w ko\u0144cu XVIII wieku.\nDo rangi symbolu urasta\u0142 fakt, i\u017c depesz\u0119 informuj\u0105c\u0105 o wskrzeszeniu niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa nadano z miejsca b\u0119d\u0105cego symbolem obcego panowania, z Cytadeli Warszawskiej, zbudowanej przez Rosjan w latach 30. XIX wieku, po kl\u0119sce powstania listopadowego, gdzie wi\u0119ziono oraz tracono Polak\u00f3w niegodz\u0105cych si\u0119 z niewol\u0105. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 podpisany pod depesz\u0105 Naczelny W\u00f3dz J\u00f3zef Pi\u0142sudski, osadzony w s\u0142awnym X Pawilonie Cytadeli.\n\u201eWznowienie niepodleg\u0142o\u015bci i suwerenno\u015bci Polski\u201d sta\u0142o si\u0119 mo\u017cliwe, gdy\u017c w tym prze\u0142omowym momencie Polacy byli gotowi do budowy struktur niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa i dysponowali si\u0142\u0105 do skutecznej jego obrony w nast\u0119pnych latach. Do tej chwili zmierzali od pi\u0119ciu pokole\u0144 \u2013 od 1795 roku \u2013 podejmuj\u0105c dzia\u0142ania maj\u0105ce przynie\u015b\u0107 Niepodleg\u0142\u0105.\nPrzez ponad wiek nie zabrak\u0142o gotowych podejmowa\u0107 zmagania o wskrzeszenie niepodleg\u0142ej ojczyzny. Nierzadko ten sztandar nie\u015bli jak\u017ce nieliczni, a przysz\u0142o im mierzy\u0107 si\u0119 nie tylko z zaborcami, ale tak\u017ce z rodakami trac\u0105cymi wiar\u0119 w mo\u017cliwo\u015b\u0107 zwyci\u0119stwa, wybieraj\u0105cymi oboj\u0119tno\u015b\u0107 b\u0105d\u017a posuwaj\u0105cymi si\u0119 do narodowej zdrady. Ile\u017c to razy w czasie niewoli trzeba by\u0142o pokona\u0107 gorycz kl\u0119ski, gdy wszystkie okoliczno\u015bci wskazywa\u0142y, \u017ce ziszczaj\u0105 si\u0119 s\u0142owa \u201efinis Poloniae\u201d?\nJu\u017c w 1797 roku w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierzy-emigrant\u00f3w we W\u0142oszech, kt\u00f3rzy pierwsi podj\u0119li walk\u0119 w utworzonych u boku Napoleona i Francji Legionach Polskich, powsta\u0142a pie\u015b\u0144 nios\u0105ca nadziej\u0119. Jej s\u0142owa \u201eJeszcze Polska nie umar\u0142a, kiedy my \u017cyjemy...\u201d \u2013 dzisiaj s\u0105 naszym pa\u0144stwowym hymnem, a dalsza cz\u0119\u015b\u0107 \u201eco nam obca moc wydar\u0142a, szabl\u0105 odbijemy\u2026\u201d, wyznacza\u0142a program walki zbrojnej podejmowany w powstaniach narodowych. Te najwi\u0119ksze, skierowane przeciwko Rosji \u2013 listopadowe z 1830 i styczniowe z 1863 roku \u2013 sko\u0144czy\u0142y si\u0119 krwawymi represjami, zes\u0142aniem tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w na Syberi\u0119, konfiskat\u0105 maj\u0105tk\u00f3w, utrat\u0105 wielu instytucji i prawa, narzuceniem brutalnej rusyfikacji.\nNieprzerwanie trwa\u0142 jednak polski duch w rodzinach, w domach, gdzie matki uczy\u0142y pacierza i opowiada\u0142y o dawnych, dumnych dziejach i bohaterach, wznosz\u0105c mod\u0142y do \u201ePanny \u015awi\u0119tej, co Jasnej broni Cz\u0119stochowy i w Ostrej \u015bwieci Bramie\u201d, pielgrzymuj\u0105c do \u015bwi\u0119tych miejsc na Jasn\u0105 G\u00f3r\u0119, do Wilna czy Gietrzwa\u0142du\u2026 Ko\u015bci\u00f3\u0142 podtrzymywa\u0142 ducha i nigdy nie zabrak\u0142o kap\u0142an\u00f3w dziel\u0105cych los narodu, zak\u0142adaj\u0105cych szko\u0142y, id\u0105cych do powsta\u0144czych oddzia\u0142\u00f3w, a w ko\u0144cu na Sybir czy szubienic\u0119.\nMilitarne kl\u0119ski i represje kierowa\u0142y Polak\u00f3w poza wojskow\u0105 aktywno\u015b\u0107. Szukano mo\u017cliwo\u015bci dzia\u0142ania w sferach gospodarczych, naukowych, o\u015bwiatowych i odnoszono zwyci\u0119stwa. Ich \u015blady odnajdujemy dzisiaj na mapach i w publikacjach naukowych. Po zes\u0142anych na Syberi\u0119 za udzia\u0142 w powstaniu styczniowym pozosta\u0142y nazwane na ich cze\u015b\u0107 g\u00f3ry \u2013 Czerskiego, Dybowskiego, Czekanowskiego. Z kolei w dalekim Chile niemal w ka\u017cdym miejscu natkniemy si\u0119 na pami\u0119\u0107 o Ignacym Domeyce \u2013 emigrancie zmuszonym do opuszczenia ojczyzny po kl\u0119sce powstania listopadowego.\nTymczasem w kraju \u2013 niejednokrotnie dawni powsta\u0144cy \u2013 zak\u0142adali towarzystwa gospodarcze, banki, sp\u00f3\u0142ki rolnicze, biblioteki, stowarzyszenia naukowe, okazuj\u0105c si\u0119, mimo represji, skutecznymi w zachowaniu polskiej w\u0142asno\u015bci ziemi i sieci w\u0142asnych instytucji. Niema\u0142o by\u0142o tych, kt\u00f3rzy cho\u0107 byli w s\u0142u\u017cbie zaborc\u00f3w, pracowali na rzecz swej ojczyzny.\nNieposiadaj\u0105ce w\u0142asnego pa\u0144stwa kolejne pokolenia nie tylko nadal czu\u0142y si\u0119 Polakami, ale by\u0142y gotowe do po\u015bwi\u0119ce\u0144 za ojczyzn\u0119. Trwa\u0142a bowiem pami\u0119\u0107 i kultura; w niej wyra\u017ca\u0142 si\u0119 pozbawiony niepodleg\u0142o\u015bci nar\u00f3d. Najwybitniejsze dzie\u0142a powsta\u0142e podczas niewoli rozbiorowej do dzisiaj stanowi\u0105 kanon narodowy. Nale\u017c\u0105 do nich utwory wielkich romantycznych poet\u00f3w tworz\u0105cych na emigracji: Adama Mickiewicza, Juliusza S\u0142owackiego, Zygmunta Krasi\u0144skiego. Szmuglowane przez granice, zakazane przez cenzur\u0119 budzi\u0142y kolejne pokolenia Polak\u00f3w, podobnie jak arcypolskie, wyrastaj\u0105ce z t\u0119sknoty za krajem utwory kompozytora i pianisty Fryderyka Chopina. Jego muzyka wci\u0105\u017c porusza miliony ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie.\nPolski nie by\u0142o na mapie Europy, gdy Maria Curie-Sk\u0142odowska, jako pierwsza Polka i pierwsza kobieta uhonorowana Nagrod\u0105 Nobla, nazwa\u0142a odkryty przez siebie pierwiastek \u201epolonem\u201d i na trwa\u0142e wpisa\u0142a \u201epolsk\u0105\u201d obecno\u015b\u0107 w uk\u0142ad okresowy pierwiastk\u00f3w. Dwa lata p\u00f3\u017aniej, w 1905 roku, Literack\u0105 Nagrod\u0119 Nobla wr\u0119czono autorowi Quo vadis Henrykowi Sienkiewiczowi \u2013 onego czasu najpoczytniejszemu pisarzowi od Rosji po Stany Zjednoczone. Podczas noblowskiej gali m\u00f3wi\u0142 o swej ojczy\u017anie: \u201eG\u0142oszono j\u0105 umar\u0142\u0105, a oto jeden z tysi\u0119cznych dowod\u00f3w, \u017ce \u017cyje. G\u0142oszono j\u0105 podbit\u0105, a oto nowy dow\u00f3d, \u017ce umie zwyci\u0119\u017ca\u0107\u201d. Na lekturze jego Trylogii \u2013 powie\u015bci opisuj\u0105cych XVII-wieczne wojny Rzeczypospolitej z Turcj\u0105, Szwecj\u0105 i Kozakami wychowa\u0142a si\u0119 ca\u0142a armia Polak\u00f3w, z kt\u00f3r\u0105 wielokrotnie przysz\u0142o walczy\u0107 zaborcom.\nNiejeden z m\u0142odych ludzi zaci\u0105gaj\u0105cych si\u0119 po wybuchu I wojny \u015bwiatowej do Legion\u00f3w Pi\u0142sudskiego czy armii tworzonej spo\u015br\u00f3d polskich emigrant\u00f3w w USA mia\u0142 w plecaku ksi\u0105\u017cki Sienkiewicza. Byli gotowi walczy\u0107 i umiera\u0107 za Polsk\u0119, cho\u0107 nawet ich dziadkowie rodzili si\u0119, gdy jej nie by\u0142o. Polska trwa\u0142a te\u017c w obrazach malarzy historycznych. Jeden z najbardziej oryginalnych, Jacek Malczewski, wo\u0142a\u0142: \u201eMalujcie tak, aby Polska zmartwychwsta\u0142a\u201d. Rok po \u015bmierci najpopularniejszego z nich \u2013 Jana Matejki \u2013 zorganizowano we Lwowie wystaw\u0119 jego prac. Przypada\u0142a wtedy setna rocznica bitwy pod Rac\u0142awicami z 1794 roku, gdzie dowodzone przez Tadeusza Ko\u015bciuszk\u0119, walcz\u0105cego wcze\u015bniej o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Stan\u00f3w Zjednoczonych, wojsko wsparte przez ch\u0142opskie oddzia\u0142y zwyci\u0119\u017cy\u0142o Rosjan. W specjalnie wybudowanej rotundzie pokazano licz\u0105cy ponad sto metr\u00f3w d\u0142ugo\u015bci, monumentalny obraz Jana Styki i Wojciecha Kossaka, przedstawiaj\u0105cy zwyci\u0119sk\u0105 bitw\u0119 nad Rosjanami. Niezliczona rzesza Polak\u00f3w pokonywa\u0142a setki kilometr\u00f3w, aby go ogl\u0105da\u0107. W podziwie szeptali: \u201eTo nie obraz, to czyn\u201d.\nNie policzymy, ilu spo\u015br\u00f3d tysi\u0119cy m\u0142odzie\u017cy, jak\u017ce cz\u0119sto z dalekich wiosek, stawa\u0142o si\u0119 Polakami, wsp\u00f3\u0142tworz\u0105c nowoczesny nar\u00f3d, nar\u00f3d bez w\u0142asnego pa\u0144stwa, ale jak\u017ce bogaty kultur\u0105, obyczajem. To dzi\u0119ki nim nie tylko trwa\u0142a polsko\u015b\u0107, ale Polakami stawali si\u0119 ci, kt\u00f3rych dziadowie przyje\u017cd\u017cali z o\u015bciennych pa\u0144stw, aby Polsk\u0119 germanizowa\u0107, rusyfikowa\u0107, a ona ich uwiod\u0142a swym \u201eniespo\u017cytym duchem\u201d. To z niego wyr\u00f3s\u0142 czyn 11 listopada 1918 roku, przynosz\u0105cy niepodleg\u0142\u0105 Polsk\u0119.\nTekst publikowany r\u00f3wnocze\u015bnie z polskim miesi\u0119cznikiem opinii Wszystko Co Najwa\u017cniejsze w ramach projektu realizowanego z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jaroslaw.Szarek.jpg","width":810,"height":1079},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/polska-wciaz-i-wciaz-odradzala-sie-trwala-niepokonana-rozwijala-oswiate-i-nauke-gospodarcze-innowacje-tworzyla-sztuke-i-budzila-do-lotu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Niespo\u017cyty duch polski"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/","name":"Instytut Polski w Tbilisi","description":"Kolejna witryna sieci &#8222;Instytuty Polskie&#8221;","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#\/schema\/person\/ce81919e96658b5fa86fd3f61e53eaab","name":"keburiag","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce2d31ae7c409013ae88bcb0023e9372?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce2d31ae7c409013ae88bcb0023e9372?s=96&d=mm&r=g","caption":"keburiag"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/author\/keburiag\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1519","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/111"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1519"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1519\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1533,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1519\/revisions\/1533"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1517"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1519"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1519"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1519"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}