{"id":1529,"date":"2020-11-12T10:50:08","date_gmt":"2020-11-12T09:50:08","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/?p=1529"},"modified":"2020-11-12T10:50:10","modified_gmt":"2020-11-12T09:50:10","slug":"jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/","title":{"rendered":"Jak r\u00f3\u017cnie brzmi\u0105 echa Wielkiej Wojny"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Swoiste \u201eprzeniesienie\u201d Unii na Wsch\u00f3d zbudowa\u0142o misj\u0119 polityczn\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa polskiego. Bez \u015bwiadomo\u015bci tego faktu nie da si\u0119 w og\u00f3le zrozumie\u0107 polskiej polityki ostatniego \u0107wier\u0107wiecza.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>W s\u0142awnej ksi\u0105\u017cce <em>The Sleepwalkers<\/em> brytyjski profesor Christopher Clark prowadzi \u015bledztwo w sprawie wywo\u0142ania pierwszej wojny \u015bwiatowej, stawiaj\u0105c diagnoz\u0119, \u017ce by\u0142a to bardziej tragedia ni\u017c zbrodnia. Wielk\u0105 Wojn\u0119 wywo\u0142ali owi tytu\u0142owi \u201elunatycy\u201d, nie\u015bwiadomi skali dziejowej katastrofy, kt\u00f3rej stali si\u0119 sprawcami. Katastrof\u0105 okaza\u0142y si\u0119 nie tylko hekatomba ofiar i skala zniszcze\u0144, ale przede wszystkim za\u0142amanie si\u0119 politycznego \u0142adu europejskiego, podziwianego przez wielu do dzi\u015b dnia jako \u201epi\u0119kny wiek XIX\u201d. Sze\u015b\u0107 lat temu, w stulecie tamtej wojny, ksi\u0105\u017cka Clarka sta\u0142a si\u0119 \u201epolityczn\u0105 bibli\u0105\u201d polityk\u00f3w i intelektualist\u00f3w, kt\u00f3rzy cmokaj\u0105c z uznaniem, omawiali jej tezy na niezliczonych konferencjach, zawsze ko\u0144cz\u0105c t\u0105 sam\u0105 przestrog\u0105 przed powt\u00f3rk\u0105 \u201elunatycznego\u201d precedensu. Patrz\u0105c z perspektywy zachodnioeuropejskiej \u201e<em>la belle \u00e9poque\u201d<\/em>, kt\u00f3r\u0105 tamta wojna brutalnie przerwa\u0142a, mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce ten typ narracji, kt\u00f3ry Europie podyktowa\u0142 Clark, jest nie tylko logiczny, ale ma te\u017c walor moralnej szlachetno\u015bci. Jednak Polaka uderza\u0107 musi w tej narracji radykalna odmienno\u015b\u0107 do\u015bwiadczenia XX wieku, w\u0142a\u015bciwego Europie \u015arodkowo-Wschodniej. Odmienno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 dzisiejszemu Francuzowi, W\u0142ochowi czy nawet Niemcowi pewnie trudno dostrzec, a co dopiero zaakceptowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<p>Jeden z najbardziej znanych passus\u00f3w z literatury polskiej, tkwi\u0105cy od czas\u00f3w szkolnych w pami\u0119ci ka\u017cdego Polaka, to modlitwa z <em>Litanii pielgrzymskiej<\/em> najwi\u0119kszego polskiego poety Adama Mickiewicza: \u201eO wojn\u0119 powszechn\u0105 za Wolno\u015b\u0107 lud\u00f3w! Prosimy Ci\u0119, Panie\u201d. Passus \u00f3w jest traktowany jako profetyczna zapowied\u017a wybuchu wojny, kt\u00f3ra po trwaj\u0105cej ponad wiek okupacji w ko\u0144cu przyniesie Polakom wolno\u015b\u0107 i mo\u017cno\u015b\u0107 \u017cycia we w\u0142asnym pa\u0144stwie. W tej polskiej narracji rok 1914 nie jest ani \u201ezbrodni\u0105\u201d, ani \u201etragedi\u0105\u201d, ale przeciwnie \u2013 jest dziejowym zwiastunem wolno\u015bci odzyskanej cztery lata p\u00f3\u017aniej, gdy niespodzianym skutkiem owej wojny sta\u0142 si\u0119 upadek trzech okupuj\u0105cych kraj cesarzy: niemieckiego, rosyjskiego i austriackiego.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla polskiego rozumienia \u015bwiata i w\u0142asnego w nim usytuowania \u2013 by\u0142 to moment kluczowy. Wojenne zwyci\u0119stwo Anglii i Francji umo\u017cliwi\u0142o Polakom odzyskanie wolno\u015bci, a tym samym to w\u0142a\u015bnie te dwa mocarstwa wpisane zosta\u0142y jako \u201eprzyjacielskie\u201d i \u201esojusznicze\u201d do przekazywanego z pokolenia na pokolenie kodu polskiej politycznej samo\u015bwiadomo\u015bci. Ale to ma\u0142o. Tamto zwyci\u0119stwo, o czym wie ka\u017cde dziecko w Polsce, by\u0142o mo\u017cliwe tylko dzi\u0119ki temu, \u017ce po raz pierwszy w dziejach do Europy wkroczyli Amerykanie. Je\u015bli wkr\u00f3tce potem z niej wyszli, zdegustowani jako\u015bci\u0105 polityki europejskiej, to tragedia musia\u0142a si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107. Druga wojna \u015bwiatowa sta\u0142a si\u0119 tego najoczywistszym dowodem. I tak to przekonanie o niemal \u201emagicznej\u201d mocy obecno\u015bci Amerykan\u00f3w w Europie zosta\u0142o r\u00f3wnie\u017c wkodowane w polityczny DNA, kszta\u0142tuj\u0105cy to\u017csamo\u015b\u0107 Polak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Odrodzone w 1918 roku pa\u0144stwo polskie nie potrafi\u0142o my\u015ble\u0107 o samym sobie inaczej ni\u017ali w kategoriach jakiej\u015b szerszej, \u015brodkowo-europejskiej unii. To by\u0142o oczywiste echo dawnych czas\u00f3w, gdy litewska dynastia Jagiellon\u00f3w w\u0142ada\u0142a rozleg\u0142ym federalnym mocarstwem z dwiema stolicami w Krakowie i Wilnie. Co prawda w innych, bardziej etnicznych kategoriach, ujmowa\u0142 now\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107 polski ruch narodowy, ale obj\u0119cie w\u0142adzy przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego (w dniu historycznego rozejmu z Compi\u00e8gne 11 listopada 1918) sprawi\u0142o, \u017ce to nie \u201enacjonali\u015bci\u201d, ale \u201eprometei\u015bci\u201d zdefiniowali powojenn\u0105 misj\u0119 pa\u0144stwa polskiego. Militarne przymierze z r\u00f3wnie\u017c uwalniaj\u0105cymi si\u0119 od rosyjskiej dominacji Ukrai\u0144cami i Bia\u0142orusinami, kt\u00f3rego sensem mia\u0142o by\u0107 ustanowienie na nowo unii w \u015brodkowo-wschodniej Europie, za\u0142ama\u0142o si\u0119 jednak pod naporem bolszewik\u00f3w. Si\u0142 starczy\u0142o ledwie, aby obroni\u0107 zagro\u017con\u0105 polsk\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107 przed bolszewikami, stoj\u0105cymi latem 1920 roku pod sam\u0105 Warszaw\u0105. Nie starczy\u0142o ju\u017c si\u0142 dla odnowy idei unii na \u015brodkowym wschodzie Europy. Ale cho\u0107 unia w\u00f3wczas nie powsta\u0142a, a ta cz\u0119\u015b\u0107 Europy mia\u0142a ju\u017c wkr\u00f3tce sta\u0107 si\u0119 polem bitwy nacjonalizm\u00f3w, to tamten czas, bezpo\u015brednio po Wielkiej Wojnie, sta\u0142 si\u0119 niczym echo, odzywaj\u0105ce si\u0119 w polskiej polityce nieustannie w ci\u0105gu ostatniego stulecia, a\u017c do dzi\u015b dnia.<\/p>\n\n\n\n<p>Jest to przede wszystkim echo marze\u0144 o politycznej integracji, kt\u00f3ra (co z czasem stawa\u0142o si\u0119 oczywiste) nie mo\u017ce ju\u017c by\u0107 ustanowiona partykularnie na \u015brodkowym wschodzie Europy, ale mo\u017ce na ten obszar wkroczy\u0107 tylko jako cz\u0119\u015b\u0107 wielkiego projektu integracyjnego ca\u0142ej Europy. Trzeba to wiedzie\u0107, aby rozumie\u0107 entuzjazm Polak\u00f3w dla w\u0142asnego akcesu do Unii Europejskiej w XXI wieku, ale tak\u017ce dla rozszerzenia jej o Ukrain\u0119, Bia\u0142oru\u015b, Mo\u0142dawi\u0119 czy Gruzj\u0119. Swoiste \u201eprzeniesienie\u201d Unii na Wsch\u00f3d zbudowa\u0142o misj\u0119 polityczn\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa polskiego, a bez \u015bwiadomo\u015bci tego faktu nie da si\u0119 w og\u00f3le zrozumie\u0107 polskiej polityki ostatniego \u0107wier\u0107wiecza.<\/p>\n\n\n\n<p>Odleg\u0142ym echem tamtego czasu jest niestety r\u00f3wnie\u017c silna w Polsce pami\u0119\u0107 o tym, \u017ce w chwili, gdy w 1920 roku wszystkie polskie plany grozi\u0142y za\u0142amaniem, a wraz z nimi nawet sam byt pa\u0144stwa polskiego zosta\u0142 zagro\u017cony, \u201esojusznicze\u201d i \u201eprzyjacielskie\u201d mocarstwa europejskie, a w szczeg\u00f3lno\u015bci Anglia pod rz\u0105dami Lloyda George\u2019a, paradoksalnie stan\u0119\u0142y po stronie bolszewik\u00f3w, wymuszaj\u0105c na konferencji w Spa zrzeczenie si\u0119 przez polski rz\u0105d na rzecz sowieckiej Rosji po\u0142owy terytorium kraju, czyli tego wszystkiego, co przyw\u0142aszczyli sobie si\u0142\u0105 rosyjscy carowie w XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n<p>Nigdy ju\u017c potem nie uda\u0142o si\u0119 w Polsce zlikwidowa\u0107 tej podsk\u00f3rnej nieufno\u015bci do europejskich \u201eprzyjaci\u00f3\u0142\u201d, wzmocnionej jeszcze we wrze\u015bniu 1939 roku i trwaj\u0105cej w gruncie rzeczy do dzisiaj. Z kolei jednak powracaj\u0105ce echo tamtych zdarze\u0144 wywo\u0142uje r\u00f3wnie\u017c szczeg\u00f3ln\u0105 polsk\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na krzywd\u0119 i odrzucenie przez Europ\u0119 Ukrai\u0144c\u00f3w i Bia\u0142orusin\u00f3w, czyli jedynych narod\u00f3w, kt\u00f3re wiek temu zbrojnie stan\u0119\u0142y razem z Polakami przeciw sowieckiemu niebezpiecze\u0144stwu. Musi mie\u0107 tego \u015bwiadomo\u015b\u0107 ka\u017cdy, kto chce dzisiaj zrozumie\u0107, dlaczego w\u0142a\u015bnie w Polsce \u017cyje i pracuje przesz\u0142o milion przyj\u0119tych tu z otwartymi r\u0119kami imigrant\u00f3w ukrai\u0144skich, a na szczycie Unii Europejskiej to polski premier zabiega (z sukcesem) o plan rozleg\u0142ego wsparcia gospodarczego dla Bia\u0142orusi, kt\u00f3ry ma ruszy\u0107, gdy jej obywatelom uda si\u0119 usun\u0105\u0107 panuj\u0105c\u0105 tam dot\u0105d tyrani\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>W swej s\u0142awnej ksi\u0105\u017cce profesor Clark dowi\u00f3d\u0142, \u017ce echa tamtej Wielkiej Wojny dobitnie s\u0142ycha\u0107 we wsp\u00f3\u0142czesnej polityce. To prawda. Tylko \u017ce polskie echa d\u017awi\u0119cz\u0105 troch\u0119 odmiennie od tych, kt\u00f3re us\u0142ysza\u0142 \u015bwietny brytyjski historyk.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Tekst publikowany r\u00f3wnocze\u015bnie z polskim miesi\u0119cznikiem opinii Wszystko Co Najwa\u017cniejsze w ramach projektu realizowanego z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Swoiste \u201eprzeniesienie\u201d Unii na Wsch\u00f3d zbudowa\u0142o misj\u0119 polityczn\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa polskiego. Bez \u015bwiadomo\u015bci tego faktu nie da si\u0119 w og\u00f3le zrozumie\u0107 polskiej polityki ostatniego \u0107wier\u0107wiecza. W s\u0142awnej ksi\u0105\u017cce The Sleepwalkers brytyjski profesor Christopher Clark prowadzi \u015bledztwo w sprawie wywo\u0142ania pierwszej wojny \u015bwiatowej, stawiaj\u0105c diagnoz\u0119, \u017ce by\u0142a to bardziej tragedia ni\u017c zbrodnia. Wielk\u0105 Wojn\u0119 wywo\u0142ali owi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":111,"featured_media":1527,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[52,71],"tags":[],"class_list":["post-1529","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-wydarzenia"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Jak r\u00f3\u017cnie brzmi\u0105 echa Wielkiej Wojny - Instytut Polski w Tbilisi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Jak r\u00f3\u017cnie brzmi\u0105 echa Wielkiej Wojny - Instytut Polski w Tbilisi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Swoiste \u201eprzeniesienie\u201d Unii na Wsch\u00f3d zbudowa\u0142o misj\u0119 polityczn\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa polskiego. Bez \u015bwiadomo\u015bci tego faktu nie da si\u0119 w og\u00f3le zrozumie\u0107 polskiej polityki ostatniego \u0107wier\u0107wiecza. W s\u0142awnej ksi\u0105\u017cce The Sleepwalkers brytyjski profesor Christopher Clark prowadzi \u015bledztwo w sprawie wywo\u0142ania pierwszej wojny \u015bwiatowej, stawiaj\u0105c diagnoz\u0119, \u017ce by\u0142a to bardziej tragedia ni\u017c zbrodnia. Wielk\u0105 Wojn\u0119 wywo\u0142ali owi [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Tbilisi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2020-11-12T09:50:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2020-11-12T09:50:10+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"768\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"keburiag\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"keburiag\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/\",\"name\":\"Jak r\u00f3\u017cnie brzmi\u0105 echa Wielkiej Wojny\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2-300x225.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg\",\"datePublished\":\"2020-11-12T09:50:08+02:00\",\"dateModified\":\"2020-11-12T09:50:10+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#\/schema\/person\/ce81919e96658b5fa86fd3f61e53eaab\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2020-11-05\",\"endDate\":\"2020-11-05\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"Swoiste \u201eprzeniesienie\u201d Unii na Wsch\u00f3d zbudowa\u0142o misj\u0119 polityczn\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa polskiego. Bez \u015bwiadomo\u015bci tego faktu nie da si\u0119 w og\u00f3le zrozumie\u0107 polskiej polityki ostatniego \u0107wier\u0107wiecza.\\nW s\u0142awnej ksi\u0105\u017cce The Sleepwalkers brytyjski profesor Christopher Clark prowadzi \u015bledztwo w sprawie wywo\u0142ania pierwszej wojny \u015bwiatowej, stawiaj\u0105c diagnoz\u0119, \u017ce by\u0142a to bardziej tragedia ni\u017c zbrodnia. Wielk\u0105 Wojn\u0119 wywo\u0142ali owi tytu\u0142owi \u201elunatycy\u201d, nie\u015bwiadomi skali dziejowej katastrofy, kt\u00f3rej stali si\u0119 sprawcami. Katastrof\u0105 okaza\u0142y si\u0119 nie tylko hekatomba ofiar i skala zniszcze\u0144, ale przede wszystkim za\u0142amanie si\u0119 politycznego \u0142adu europejskiego, podziwianego przez wielu do dzi\u015b dnia jako \u201epi\u0119kny wiek XIX\u201d. Sze\u015b\u0107 lat temu, w stulecie tamtej wojny, ksi\u0105\u017cka Clarka sta\u0142a si\u0119 \u201epolityczn\u0105 bibli\u0105\u201d polityk\u00f3w i intelektualist\u00f3w, kt\u00f3rzy cmokaj\u0105c z uznaniem, omawiali jej tezy na niezliczonych konferencjach, zawsze ko\u0144cz\u0105c t\u0105 sam\u0105 przestrog\u0105 przed powt\u00f3rk\u0105 \u201elunatycznego\u201d precedensu. Patrz\u0105c z perspektywy zachodnioeuropejskiej \u201ela belle \u00e9poque\u201d, kt\u00f3r\u0105 tamta wojna brutalnie przerwa\u0142a, mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce ten typ narracji, kt\u00f3ry Europie podyktowa\u0142 Clark, jest nie tylko logiczny, ale ma te\u017c walor moralnej szlachetno\u015bci. Jednak Polaka uderza\u0107 musi w tej narracji radykalna odmienno\u015b\u0107 do\u015bwiadczenia XX wieku, w\u0142a\u015bciwego Europie \u015arodkowo-Wschodniej. Odmienno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 dzisiejszemu Francuzowi, W\u0142ochowi czy nawet Niemcowi pewnie trudno dostrzec, a co dopiero zaakceptowa\u0107.\\nJeden z najbardziej znanych passus\u00f3w z literatury polskiej, tkwi\u0105cy od czas\u00f3w szkolnych w pami\u0119ci ka\u017cdego Polaka, to modlitwa z Litanii pielgrzymskiej najwi\u0119kszego polskiego poety Adama Mickiewicza: \u201eO wojn\u0119 powszechn\u0105 za Wolno\u015b\u0107 lud\u00f3w! Prosimy Ci\u0119, Panie\u201d. Passus \u00f3w jest traktowany jako profetyczna zapowied\u017a wybuchu wojny, kt\u00f3ra po trwaj\u0105cej ponad wiek okupacji w ko\u0144cu przyniesie Polakom wolno\u015b\u0107 i mo\u017cno\u015b\u0107 \u017cycia we w\u0142asnym pa\u0144stwie. W tej polskiej narracji rok 1914 nie jest ani \u201ezbrodni\u0105\u201d, ani \u201etragedi\u0105\u201d, ale przeciwnie \u2013 jest dziejowym zwiastunem wolno\u015bci odzyskanej cztery lata p\u00f3\u017aniej, gdy niespodzianym skutkiem owej wojny sta\u0142 si\u0119 upadek trzech okupuj\u0105cych kraj cesarzy: niemieckiego, rosyjskiego i austriackiego.\\nDla polskiego rozumienia \u015bwiata i w\u0142asnego w nim usytuowania \u2013 by\u0142 to moment kluczowy. Wojenne zwyci\u0119stwo Anglii i Francji umo\u017cliwi\u0142o Polakom odzyskanie wolno\u015bci, a tym samym to w\u0142a\u015bnie te dwa mocarstwa wpisane zosta\u0142y jako \u201eprzyjacielskie\u201d i \u201esojusznicze\u201d do przekazywanego z pokolenia na pokolenie kodu polskiej politycznej samo\u015bwiadomo\u015bci. Ale to ma\u0142o. Tamto zwyci\u0119stwo, o czym wie ka\u017cde dziecko w Polsce, by\u0142o mo\u017cliwe tylko dzi\u0119ki temu, \u017ce po raz pierwszy w dziejach do Europy wkroczyli Amerykanie. Je\u015bli wkr\u00f3tce potem z niej wyszli, zdegustowani jako\u015bci\u0105 polityki europejskiej, to tragedia musia\u0142a si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107. Druga wojna \u015bwiatowa sta\u0142a si\u0119 tego najoczywistszym dowodem. I tak to przekonanie o niemal \u201emagicznej\u201d mocy obecno\u015bci Amerykan\u00f3w w Europie zosta\u0142o r\u00f3wnie\u017c wkodowane w polityczny DNA, kszta\u0142tuj\u0105cy to\u017csamo\u015b\u0107 Polak\u00f3w.\\nOdrodzone w 1918 roku pa\u0144stwo polskie nie potrafi\u0142o my\u015ble\u0107 o samym sobie inaczej ni\u017ali w kategoriach jakiej\u015b szerszej, \u015brodkowo-europejskiej unii. To by\u0142o oczywiste echo dawnych czas\u00f3w, gdy litewska dynastia Jagiellon\u00f3w w\u0142ada\u0142a rozleg\u0142ym federalnym mocarstwem z dwiema stolicami w Krakowie i Wilnie. Co prawda w innych, bardziej etnicznych kategoriach, ujmowa\u0142 now\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107 polski ruch narodowy, ale obj\u0119cie w\u0142adzy przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego (w dniu historycznego rozejmu z Compi\u00e8gne 11 listopada 1918) sprawi\u0142o, \u017ce to nie \u201enacjonali\u015bci\u201d, ale \u201eprometei\u015bci\u201d zdefiniowali powojenn\u0105 misj\u0119 pa\u0144stwa polskiego. Militarne przymierze z r\u00f3wnie\u017c uwalniaj\u0105cymi si\u0119 od rosyjskiej dominacji Ukrai\u0144cami i Bia\u0142orusinami, kt\u00f3rego sensem mia\u0142o by\u0107 ustanowienie na nowo unii w \u015brodkowo-wschodniej Europie, za\u0142ama\u0142o si\u0119 jednak pod naporem bolszewik\u00f3w. Si\u0142 starczy\u0142o ledwie, aby obroni\u0107 zagro\u017con\u0105 polsk\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107 przed bolszewikami, stoj\u0105cymi latem 1920 roku pod sam\u0105 Warszaw\u0105. Nie starczy\u0142o ju\u017c si\u0142 dla odnowy idei unii na \u015brodkowym wschodzie Europy. Ale cho\u0107 unia w\u00f3wczas nie powsta\u0142a, a ta cz\u0119\u015b\u0107 Europy mia\u0142a ju\u017c wkr\u00f3tce sta\u0107 si\u0119 polem bitwy nacjonalizm\u00f3w, to tamten czas, bezpo\u015brednio po Wielkiej Wojnie, sta\u0142 si\u0119 niczym echo, odzywaj\u0105ce si\u0119 w polskiej polityce nieustannie w ci\u0105gu ostatniego stulecia, a\u017c do dzi\u015b dnia.\\nJest to przede wszystkim echo marze\u0144 o politycznej integracji, kt\u00f3ra (co z czasem stawa\u0142o si\u0119 oczywiste) nie mo\u017ce ju\u017c by\u0107 ustanowiona partykularnie na \u015brodkowym wschodzie Europy, ale mo\u017ce na ten obszar wkroczy\u0107 tylko jako cz\u0119\u015b\u0107 wielkiego projektu integracyjnego ca\u0142ej Europy. Trzeba to wiedzie\u0107, aby rozumie\u0107 entuzjazm Polak\u00f3w dla w\u0142asnego akcesu do Unii Europejskiej w XXI wieku, ale tak\u017ce dla rozszerzenia jej o Ukrain\u0119, Bia\u0142oru\u015b, Mo\u0142dawi\u0119 czy Gruzj\u0119. Swoiste \u201eprzeniesienie\u201d Unii na Wsch\u00f3d zbudowa\u0142o misj\u0119 polityczn\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa polskiego, a bez \u015bwiadomo\u015bci tego faktu nie da si\u0119 w og\u00f3le zrozumie\u0107 polskiej polityki ostatniego \u0107wier\u0107wiecza.\\nOdleg\u0142ym echem tamtego czasu jest niestety r\u00f3wnie\u017c silna w Polsce pami\u0119\u0107 o tym, \u017ce w chwili, gdy w 1920 roku wszystkie polskie plany grozi\u0142y za\u0142amaniem, a wraz z nimi nawet sam byt pa\u0144stwa polskiego zosta\u0142 zagro\u017cony, \u201esojusznicze\u201d i \u201eprzyjacielskie\u201d mocarstwa europejskie, a w szczeg\u00f3lno\u015bci Anglia pod rz\u0105dami Lloyda George\u2019a, paradoksalnie stan\u0119\u0142y po stronie bolszewik\u00f3w, wymuszaj\u0105c na konferencji w Spa zrzeczenie si\u0119 przez polski rz\u0105d na rzecz sowieckiej Rosji po\u0142owy terytorium kraju, czyli tego wszystkiego, co przyw\u0142aszczyli sobie si\u0142\u0105 rosyjscy carowie w XVIII wieku.\\nNigdy ju\u017c potem nie uda\u0142o si\u0119 w Polsce zlikwidowa\u0107 tej podsk\u00f3rnej nieufno\u015bci do europejskich \u201eprzyjaci\u00f3\u0142\u201d, wzmocnionej jeszcze we wrze\u015bniu 1939 roku i trwaj\u0105cej w gruncie rzeczy do dzisiaj. Z kolei jednak powracaj\u0105ce echo tamtych zdarze\u0144 wywo\u0142uje r\u00f3wnie\u017c szczeg\u00f3ln\u0105 polsk\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na krzywd\u0119 i odrzucenie przez Europ\u0119 Ukrai\u0144c\u00f3w i Bia\u0142orusin\u00f3w, czyli jedynych narod\u00f3w, kt\u00f3re wiek temu zbrojnie stan\u0119\u0142y razem z Polakami przeciw sowieckiemu niebezpiecze\u0144stwu. Musi mie\u0107 tego \u015bwiadomo\u015b\u0107 ka\u017cdy, kto chce dzisiaj zrozumie\u0107, dlaczego w\u0142a\u015bnie w Polsce \u017cyje i pracuje przesz\u0142o milion przyj\u0119tych tu z otwartymi r\u0119kami imigrant\u00f3w ukrai\u0144skich, a na szczycie Unii Europejskiej to polski premier zabiega (z sukcesem) o plan rozleg\u0142ego wsparcia gospodarczego dla Bia\u0142orusi, kt\u00f3ry ma ruszy\u0107, gdy jej obywatelom uda si\u0119 usun\u0105\u0107 panuj\u0105c\u0105 tam dot\u0105d tyrani\u0119.\\nW swej s\u0142awnej ksi\u0105\u017cce profesor Clark dowi\u00f3d\u0142, \u017ce echa tamtej Wielkiej Wojny dobitnie s\u0142ycha\u0107 we wsp\u00f3\u0142czesnej polityce. To prawda. Tylko \u017ce polskie echa d\u017awi\u0119cz\u0105 troch\u0119 odmiennie od tych, kt\u00f3re us\u0142ysza\u0142 \u015bwietny brytyjski historyk.\\nTekst publikowany r\u00f3wnocze\u015bnie z polskim miesi\u0119cznikiem opinii Wszystko Co Najwa\u017cniejsze w ramach projektu realizowanego z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg\",\"width\":1024,\"height\":768},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Jak r\u00f3\u017cnie brzmi\u0105 echa Wielkiej Wojny\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Tbilisi\",\"description\":\"Kolejna witryna sieci &#8222;Instytuty Polskie&#8221;\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#\/schema\/person\/ce81919e96658b5fa86fd3f61e53eaab\",\"name\":\"keburiag\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce2d31ae7c409013ae88bcb0023e9372?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce2d31ae7c409013ae88bcb0023e9372?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"keburiag\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/author\/keburiag\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Jak r\u00f3\u017cnie brzmi\u0105 echa Wielkiej Wojny - Instytut Polski w Tbilisi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Jak r\u00f3\u017cnie brzmi\u0105 echa Wielkiej Wojny - Instytut Polski w Tbilisi","og_description":"Swoiste \u201eprzeniesienie\u201d Unii na Wsch\u00f3d zbudowa\u0142o misj\u0119 polityczn\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa polskiego. Bez \u015bwiadomo\u015bci tego faktu nie da si\u0119 w og\u00f3le zrozumie\u0107 polskiej polityki ostatniego \u0107wier\u0107wiecza. W s\u0142awnej ksi\u0105\u017cce The Sleepwalkers brytyjski profesor Christopher Clark prowadzi \u015bledztwo w sprawie wywo\u0142ania pierwszej wojny \u015bwiatowej, stawiaj\u0105c diagnoz\u0119, \u017ce by\u0142a to bardziej tragedia ni\u017c zbrodnia. Wielk\u0105 Wojn\u0119 wywo\u0142ali owi [&hellip;]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/","og_site_name":"Instytut Polski w Tbilisi","article_published_time":"2020-11-12T09:50:08+00:00","article_modified_time":"2020-11-12T09:50:10+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":768,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"keburiag","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"keburiag","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/","name":"Jak r\u00f3\u017cnie brzmi\u0105 echa Wielkiej Wojny","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2-300x225.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg","datePublished":"2020-11-12T09:50:08+02:00","dateModified":"2020-11-12T09:50:10+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#\/schema\/person\/ce81919e96658b5fa86fd3f61e53eaab"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2020-11-05","endDate":"2020-11-05","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"Swoiste \u201eprzeniesienie\u201d Unii na Wsch\u00f3d zbudowa\u0142o misj\u0119 polityczn\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa polskiego. Bez \u015bwiadomo\u015bci tego faktu nie da si\u0119 w og\u00f3le zrozumie\u0107 polskiej polityki ostatniego \u0107wier\u0107wiecza.\nW s\u0142awnej ksi\u0105\u017cce The Sleepwalkers brytyjski profesor Christopher Clark prowadzi \u015bledztwo w sprawie wywo\u0142ania pierwszej wojny \u015bwiatowej, stawiaj\u0105c diagnoz\u0119, \u017ce by\u0142a to bardziej tragedia ni\u017c zbrodnia. Wielk\u0105 Wojn\u0119 wywo\u0142ali owi tytu\u0142owi \u201elunatycy\u201d, nie\u015bwiadomi skali dziejowej katastrofy, kt\u00f3rej stali si\u0119 sprawcami. Katastrof\u0105 okaza\u0142y si\u0119 nie tylko hekatomba ofiar i skala zniszcze\u0144, ale przede wszystkim za\u0142amanie si\u0119 politycznego \u0142adu europejskiego, podziwianego przez wielu do dzi\u015b dnia jako \u201epi\u0119kny wiek XIX\u201d. Sze\u015b\u0107 lat temu, w stulecie tamtej wojny, ksi\u0105\u017cka Clarka sta\u0142a si\u0119 \u201epolityczn\u0105 bibli\u0105\u201d polityk\u00f3w i intelektualist\u00f3w, kt\u00f3rzy cmokaj\u0105c z uznaniem, omawiali jej tezy na niezliczonych konferencjach, zawsze ko\u0144cz\u0105c t\u0105 sam\u0105 przestrog\u0105 przed powt\u00f3rk\u0105 \u201elunatycznego\u201d precedensu. Patrz\u0105c z perspektywy zachodnioeuropejskiej \u201ela belle \u00e9poque\u201d, kt\u00f3r\u0105 tamta wojna brutalnie przerwa\u0142a, mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce ten typ narracji, kt\u00f3ry Europie podyktowa\u0142 Clark, jest nie tylko logiczny, ale ma te\u017c walor moralnej szlachetno\u015bci. Jednak Polaka uderza\u0107 musi w tej narracji radykalna odmienno\u015b\u0107 do\u015bwiadczenia XX wieku, w\u0142a\u015bciwego Europie \u015arodkowo-Wschodniej. Odmienno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 dzisiejszemu Francuzowi, W\u0142ochowi czy nawet Niemcowi pewnie trudno dostrzec, a co dopiero zaakceptowa\u0107.\nJeden z najbardziej znanych passus\u00f3w z literatury polskiej, tkwi\u0105cy od czas\u00f3w szkolnych w pami\u0119ci ka\u017cdego Polaka, to modlitwa z Litanii pielgrzymskiej najwi\u0119kszego polskiego poety Adama Mickiewicza: \u201eO wojn\u0119 powszechn\u0105 za Wolno\u015b\u0107 lud\u00f3w! Prosimy Ci\u0119, Panie\u201d. Passus \u00f3w jest traktowany jako profetyczna zapowied\u017a wybuchu wojny, kt\u00f3ra po trwaj\u0105cej ponad wiek okupacji w ko\u0144cu przyniesie Polakom wolno\u015b\u0107 i mo\u017cno\u015b\u0107 \u017cycia we w\u0142asnym pa\u0144stwie. W tej polskiej narracji rok 1914 nie jest ani \u201ezbrodni\u0105\u201d, ani \u201etragedi\u0105\u201d, ale przeciwnie \u2013 jest dziejowym zwiastunem wolno\u015bci odzyskanej cztery lata p\u00f3\u017aniej, gdy niespodzianym skutkiem owej wojny sta\u0142 si\u0119 upadek trzech okupuj\u0105cych kraj cesarzy: niemieckiego, rosyjskiego i austriackiego.\nDla polskiego rozumienia \u015bwiata i w\u0142asnego w nim usytuowania \u2013 by\u0142 to moment kluczowy. Wojenne zwyci\u0119stwo Anglii i Francji umo\u017cliwi\u0142o Polakom odzyskanie wolno\u015bci, a tym samym to w\u0142a\u015bnie te dwa mocarstwa wpisane zosta\u0142y jako \u201eprzyjacielskie\u201d i \u201esojusznicze\u201d do przekazywanego z pokolenia na pokolenie kodu polskiej politycznej samo\u015bwiadomo\u015bci. Ale to ma\u0142o. Tamto zwyci\u0119stwo, o czym wie ka\u017cde dziecko w Polsce, by\u0142o mo\u017cliwe tylko dzi\u0119ki temu, \u017ce po raz pierwszy w dziejach do Europy wkroczyli Amerykanie. Je\u015bli wkr\u00f3tce potem z niej wyszli, zdegustowani jako\u015bci\u0105 polityki europejskiej, to tragedia musia\u0142a si\u0119 powt\u00f3rzy\u0107. Druga wojna \u015bwiatowa sta\u0142a si\u0119 tego najoczywistszym dowodem. I tak to przekonanie o niemal \u201emagicznej\u201d mocy obecno\u015bci Amerykan\u00f3w w Europie zosta\u0142o r\u00f3wnie\u017c wkodowane w polityczny DNA, kszta\u0142tuj\u0105cy to\u017csamo\u015b\u0107 Polak\u00f3w.\nOdrodzone w 1918 roku pa\u0144stwo polskie nie potrafi\u0142o my\u015ble\u0107 o samym sobie inaczej ni\u017ali w kategoriach jakiej\u015b szerszej, \u015brodkowo-europejskiej unii. To by\u0142o oczywiste echo dawnych czas\u00f3w, gdy litewska dynastia Jagiellon\u00f3w w\u0142ada\u0142a rozleg\u0142ym federalnym mocarstwem z dwiema stolicami w Krakowie i Wilnie. Co prawda w innych, bardziej etnicznych kategoriach, ujmowa\u0142 now\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107 polski ruch narodowy, ale obj\u0119cie w\u0142adzy przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego (w dniu historycznego rozejmu z Compi\u00e8gne 11 listopada 1918) sprawi\u0142o, \u017ce to nie \u201enacjonali\u015bci\u201d, ale \u201eprometei\u015bci\u201d zdefiniowali powojenn\u0105 misj\u0119 pa\u0144stwa polskiego. Militarne przymierze z r\u00f3wnie\u017c uwalniaj\u0105cymi si\u0119 od rosyjskiej dominacji Ukrai\u0144cami i Bia\u0142orusinami, kt\u00f3rego sensem mia\u0142o by\u0107 ustanowienie na nowo unii w \u015brodkowo-wschodniej Europie, za\u0142ama\u0142o si\u0119 jednak pod naporem bolszewik\u00f3w. Si\u0142 starczy\u0142o ledwie, aby obroni\u0107 zagro\u017con\u0105 polsk\u0105 pa\u0144stwowo\u015b\u0107 przed bolszewikami, stoj\u0105cymi latem 1920 roku pod sam\u0105 Warszaw\u0105. Nie starczy\u0142o ju\u017c si\u0142 dla odnowy idei unii na \u015brodkowym wschodzie Europy. Ale cho\u0107 unia w\u00f3wczas nie powsta\u0142a, a ta cz\u0119\u015b\u0107 Europy mia\u0142a ju\u017c wkr\u00f3tce sta\u0107 si\u0119 polem bitwy nacjonalizm\u00f3w, to tamten czas, bezpo\u015brednio po Wielkiej Wojnie, sta\u0142 si\u0119 niczym echo, odzywaj\u0105ce si\u0119 w polskiej polityce nieustannie w ci\u0105gu ostatniego stulecia, a\u017c do dzi\u015b dnia.\nJest to przede wszystkim echo marze\u0144 o politycznej integracji, kt\u00f3ra (co z czasem stawa\u0142o si\u0119 oczywiste) nie mo\u017ce ju\u017c by\u0107 ustanowiona partykularnie na \u015brodkowym wschodzie Europy, ale mo\u017ce na ten obszar wkroczy\u0107 tylko jako cz\u0119\u015b\u0107 wielkiego projektu integracyjnego ca\u0142ej Europy. Trzeba to wiedzie\u0107, aby rozumie\u0107 entuzjazm Polak\u00f3w dla w\u0142asnego akcesu do Unii Europejskiej w XXI wieku, ale tak\u017ce dla rozszerzenia jej o Ukrain\u0119, Bia\u0142oru\u015b, Mo\u0142dawi\u0119 czy Gruzj\u0119. Swoiste \u201eprzeniesienie\u201d Unii na Wsch\u00f3d zbudowa\u0142o misj\u0119 polityczn\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnego pa\u0144stwa polskiego, a bez \u015bwiadomo\u015bci tego faktu nie da si\u0119 w og\u00f3le zrozumie\u0107 polskiej polityki ostatniego \u0107wier\u0107wiecza.\nOdleg\u0142ym echem tamtego czasu jest niestety r\u00f3wnie\u017c silna w Polsce pami\u0119\u0107 o tym, \u017ce w chwili, gdy w 1920 roku wszystkie polskie plany grozi\u0142y za\u0142amaniem, a wraz z nimi nawet sam byt pa\u0144stwa polskiego zosta\u0142 zagro\u017cony, \u201esojusznicze\u201d i \u201eprzyjacielskie\u201d mocarstwa europejskie, a w szczeg\u00f3lno\u015bci Anglia pod rz\u0105dami Lloyda George\u2019a, paradoksalnie stan\u0119\u0142y po stronie bolszewik\u00f3w, wymuszaj\u0105c na konferencji w Spa zrzeczenie si\u0119 przez polski rz\u0105d na rzecz sowieckiej Rosji po\u0142owy terytorium kraju, czyli tego wszystkiego, co przyw\u0142aszczyli sobie si\u0142\u0105 rosyjscy carowie w XVIII wieku.\nNigdy ju\u017c potem nie uda\u0142o si\u0119 w Polsce zlikwidowa\u0107 tej podsk\u00f3rnej nieufno\u015bci do europejskich \u201eprzyjaci\u00f3\u0142\u201d, wzmocnionej jeszcze we wrze\u015bniu 1939 roku i trwaj\u0105cej w gruncie rzeczy do dzisiaj. Z kolei jednak powracaj\u0105ce echo tamtych zdarze\u0144 wywo\u0142uje r\u00f3wnie\u017c szczeg\u00f3ln\u0105 polsk\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na krzywd\u0119 i odrzucenie przez Europ\u0119 Ukrai\u0144c\u00f3w i Bia\u0142orusin\u00f3w, czyli jedynych narod\u00f3w, kt\u00f3re wiek temu zbrojnie stan\u0119\u0142y razem z Polakami przeciw sowieckiemu niebezpiecze\u0144stwu. Musi mie\u0107 tego \u015bwiadomo\u015b\u0107 ka\u017cdy, kto chce dzisiaj zrozumie\u0107, dlaczego w\u0142a\u015bnie w Polsce \u017cyje i pracuje przesz\u0142o milion przyj\u0119tych tu z otwartymi r\u0119kami imigrant\u00f3w ukrai\u0144skich, a na szczycie Unii Europejskiej to polski premier zabiega (z sukcesem) o plan rozleg\u0142ego wsparcia gospodarczego dla Bia\u0142orusi, kt\u00f3ry ma ruszy\u0107, gdy jej obywatelom uda si\u0119 usun\u0105\u0107 panuj\u0105c\u0105 tam dot\u0105d tyrani\u0119.\nW swej s\u0142awnej ksi\u0105\u017cce profesor Clark dowi\u00f3d\u0142, \u017ce echa tamtej Wielkiej Wojny dobitnie s\u0142ycha\u0107 we wsp\u00f3\u0142czesnej polityce. To prawda. Tylko \u017ce polskie echa d\u017awi\u0119cz\u0105 troch\u0119 odmiennie od tych, kt\u00f3re us\u0142ysza\u0142 \u015bwietny brytyjski historyk.\nTekst publikowany r\u00f3wnocze\u015bnie z polskim miesi\u0119cznikiem opinii Wszystko Co Najwa\u017cniejsze w ramach projektu realizowanego z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-content\/uploads\/sites\/27\/2020\/11\/Jan_Rokita2.jpg","width":1024,"height":768},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/pl\/2020\/11\/12\/jak-roznie-brzmia-echa-wielkiej-wojny\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Jak r\u00f3\u017cnie brzmi\u0105 echa Wielkiej Wojny"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/","name":"Instytut Polski w Tbilisi","description":"Kolejna witryna sieci &#8222;Instytuty Polskie&#8221;","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#\/schema\/person\/ce81919e96658b5fa86fd3f61e53eaab","name":"keburiag","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce2d31ae7c409013ae88bcb0023e9372?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ce2d31ae7c409013ae88bcb0023e9372?s=96&d=mm&r=g","caption":"keburiag"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/author\/keburiag\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1529","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/111"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1529"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1529\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1530,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1529\/revisions\/1530"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1527"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1529"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1529"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/tbilisi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1529"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}