W pa\u017adzierniku 2024 roku oraz we wrze\u015bniu 2025 roku przeprowadzono dwa sezony wykopalisk na stanowisku Zeda Simoneti w gminie Terjola.<\/p>\n\n\n\n
Stanowisko to jest badane przez Gruzi\u0144sko-Polsk\u0105 Ekspedycj\u0119 Archeologiczn\u0105 w ramach projektu Kutaisi Archaeological Landscape Project, b\u0119d\u0105cego flagow\u0105 inicjatyw\u0105 Interdyscyplinarnego Centrum Badawczego im. Prof. Krukowskiego. Wykopaliska maj\u0105 charakter ratunkowy i prowadzone s\u0105 na terenie opuszczonej kopalni manganu.<\/p>\n\n\n\n
Wielowarstwowe stanowisko w Zeda Simoneti zosta\u0142o po raz pierwszy udokumentowane w lipcu 2020 roku po prywatnym zg\u0142oszeniu, a szerzej przebadane wiosn\u0105 2024 roku. Bogate warstwy kulturowe, si\u0119gaj\u0105ce prawie 3 metr\u00f3w mi\u0105\u017cszo\u015bci, zosta\u0142y ju\u017c wcze\u015bniej cz\u0119\u015bciowo ods\u0142oni\u0119te przez ci\u0119\u017cki sprz\u0119t kopalniany i obecnie stopniowo ulegaj\u0105 erozji. Materia\u0142 wyp\u0142ukiwany ze stoku zawiera znaleziska pochodz\u0105ce z okresu rzymskiego, hellenistycznego\/klasycznego i wczesnoantycznego, a tak\u017ce z p\u00f3\u017anej epoki br\u0105zu i wczesnej epoki \u017celaza, a nawet prawdopodobnie starsze, datowane na 1. po\u0142. II tysi\u0105clecia p.n.e. Z tego wzgl\u0119du Narodowa Agencja Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Gruzji podj\u0119\u0142a decyzj\u0119 o obj\u0119ciu tego obszaru ochron\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Podczas pierwszego sezonu regularnych wykopalisk gruzi\u0144sko-polski zesp\u00f3\u0142 odkry\u0142 dwa poch\u00f3wki. Jeden z nich by\u0142 grobem jamowym, wcze\u015bniej uszkodzonym przez lokalne prace g\u00f3rnicze. Drugi by\u0142 wyj\u0105tkowy: podw\u00f3jny poch\u00f3wek w du\u017cym pitosie (kwewri), kt\u00f3ry zosta\u0142 wt\u00f3rnie wykorzystany jako trumna. Otw\u00f3r naczynia zamkni\u0119to przyci\u0119t\u0105 kamienn\u0105 p\u0142yt\u0105. Wewn\u0105trz, opr\u00f3cz szcz\u0105tk\u00f3w ludzkich, znaleziono dwa naczynia (jedno malowane), par\u0119 zdobionych pier\u015bcieni z br\u0105zu, dwa dzwoneczki z br\u0105zu z \u017celaznymi sercami, liczne paciorki wok\u00f3\u0142 szyi, rowkowany guzik z br\u0105zu przy ramieniu oraz zdobion\u0105 br\u0105zow\u0105 bransolet\u0119 na prawej r\u0119ce. Charakterystyczny \u017celazny n\u00f3\u017c\/sztylet z zakrzywionym ostrzem o d\u0142ugo\u015bci niemal 30 cm r\u00f3wnie\u017c nale\u017ca\u0142 do wyposa\u017cenia grobowego; trzpie\u0144 by\u0142 prosty, z zachowanymi \u015bladami drewnianej r\u0119koje\u015bci mocowanej \u017celaznymi nitami. W\u015br\u00f3d przedmiot\u00f3w znalaz\u0142a si\u0119 tak\u017ce \u017celazna szpila i mocno zniszczona bransoleta z \u017celaza, prawdopodobnie nale\u017c\u0105ca do pierwszej osoby pochowanej w kwewri, kt\u00f3rej szcz\u0105tki zosta\u0142y przesuni\u0119te, by zrobi\u0107 miejsce dla drugiego poch\u00f3wku. Oba groby datowane s\u0105 na I\u2013II wiek n.e.<\/p>\n\n\n\n
Poza poch\u00f3wkami archeolodzy ods\u0142onili ponad cztery metry nawarstwie\u0144 archeologicznych. Bezpo\u015brednio pod powierzchni\u0105 ziemi odkryto malowan\u0105 ceramik\u0119 w stylu kartlijskim, charakterystyczn\u0105 dla prze\u0142omu I w. p.n.e. \/ I w. n.e., a pod ni\u0105 \u2014 czarn\u0105 ceramik\u0119 z ornamentem rytym i wycinanym, datowan\u0105 na III\u2013I w. p.n.e. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 materia\u0142u pochodzi jednak z okresu VI\u2013III w. p.n.e., z najbli\u017cszymi analogiami w Vani (okresy Vani II i Vani III). W tej samej warstwie stratygraficznej zidentyfikowano fragmenty dw\u00f3ch mur\u00f3w z du\u017cych blok\u00f3w wapiennych, u\u0142o\u017conych na sucho, tworz\u0105cych naro\u017cnik budowli.<\/p>\n\n\n\n
W ni\u017cszych warstwach natrafiono na fragmenty ceramiki datowanej na wczesn\u0105 epok\u0119 \u017celaza. Co ciekawe, zesp\u00f3\u0142 ten obejmuje zar\u00f3wno ceramik\u0119 typu kolchidzkiego, jak i formy typowe dla wschodniej Gruzji.<\/p>\n\n\n\n
Podczas sezonu 2025 kontynuowano eksploracj\u0119 tych warstw, potwierdzaj\u0105c bogate warstwy wczesnoantyczne i klasyczne. Odkryto r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142o\u015bci kolejnej kamiennej struktury. Wst\u0119pne wyniki sugeruj\u0105, \u017ce zesp\u00f3\u0142 gruzi\u0144sko-polski ma do czynienia z osad\u0105 tarasow\u0105, rozci\u0105gaj\u0105c\u0105 si\u0119 na po\u0142udniowym stoku g\u00f3ry Unagira, u\u017cytkowan\u0105 co najmniej od wczesnej epoki \u017celaza po okres klasyczny.<\/p>\n\n\n\n
Dodatkowo, badania powierzchniowe na stanowisku ujawni\u0142y dalsze materia\u0142y i skupiska artefakt\u00f3w, wskazuj\u0105ce na d\u0142ugotrwa\u0142e i intensywne zasiedlenie tego obszaru. W\u015br\u00f3d znalezisk znalaz\u0142y si\u0119 kamienny ambos \u2013 specjalistyczne narz\u0119dzie u\u017cywane do kruszenia rudy przed wytapianiem w tyglach\u2013 oraz ma\u0142a kamienna forma odlewnicza. Znaleziska te dowodz\u0105, \u017ce produkcja metalurgiczna odbywa\u0142a si\u0119 w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie lub na terenie samej osady.<\/p>\n\n\n\n
Badania finansowane s\u0105 przez Gmin\u0119 Terjola oraz Centrum Krukowskiego, a kieruj\u0105 nimi prof. Roland Isakadze, dyrektor Muzeum Historyczno-Architektonicznego w Kutaisi (cz\u0119\u015b\u0107 Narodowej Agencji Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Gruzji), oraz dr Jacek Hamburg, dyrektor Centrum Krukowskiego. W pracach uczestnicz\u0105 r\u00f3wnie\u017c badacze z Pa\u0144stwowego Muzeum Historycznego im. Niko Berdzeniszwilego w Kutaisi i Gruzi\u0144skiego Muzeum Narodowego w Tbilisi. W badaniach terenowych brali udzia\u0142 tak\u017ce studenci Pa\u0144stwowego Uniwersytetu im. Akakiego Cereteli w Kutaisi (ATSU). Partnerem projektu jest Instytut Polski w Tbilisi.<\/p>\n\n\n\n
Opracowa\u0142: dr Jacek Hamburg<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W pa\u017adzierniku 2024 roku oraz we wrze\u015bniu 2025 roku przeprowadzono dwa sezony wykopalisk na stanowisku Zeda Simoneti w gminie Terjola. Stanowisko to jest badane przez Gruzi\u0144sko-Polsk\u0105 Ekspedycj\u0119 Archeologiczn\u0105 w ramach projektu Kutaisi Archaeological Landscape Project, b\u0119d\u0105cego flagow\u0105 inicjatyw\u0105 Interdyscyplinarnego Centrum Badawczego im. Prof. Krukowskiego. Wykopaliska maj\u0105 charakter ratunkowy i prowadzone s\u0105 na terenie opuszczonej kopalni […]<\/p>\n","protected":false},"author":207,"featured_media":3006,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[52,81,71],"tags":[268,266,283],"class_list":["post-3025","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","category-historia-pl","category-wydarzenia","tag-archeologia","tag-misjaarcheologiczna","tag-zloteruno"],"yoast_head":"\n