BEGIN:VCALENDAR
PRODID://WordPress//Event-Post-V5.9.2//EN
VERSION:2.0
BEGIN:VTIMEZONE
TZID:Europe/Warsaw
BEGIN:DAYLIGHT
TZOFFSETFROM:+0100
TZOFFSETTO:+0200
DTSTART:19700329T020000
RRULE:FREQ=YEARLY;BYDAY=-1SU;BYMONTH=3
END:DAYLIGHT
BEGIN:STANDARD
TZOFFSETFROM:+0200
TZOFFSETTO:+0100
TZNAME:CET
DTSTART:19701025T030000
RRULE:FREQ=YEARLY;BYDAY=-1SU;BYMONTH=10
END:STANDARD
END:VTIMEZONE
BEGIN:VEVENT
SUMMARY:Wystawa „Superglue, czyli Stworzyć przyjaciela” w ŠMC
UID:https://instytutpolski.pl/vilnius/pl/2026/04/22/wystawa-superglue-czyli-stworzyc-przyjaciela-w-smc/
LOCATION:
DTSTAMP:20260430
DTSTART;TZID=Europe/Warsaw:20260430
DTEND;TZID=Europe/Warsaw:20260906
DESCRIPTION:2026.04.30 – 2026.09.06
Šiuolaikinio meno centras (ŠMC) Vokiečių g. 2, Vilnius
W międzynarodowej wystawie zbiorowej „Superglue, czyli Stworzyć
przyjaciela”, której kuratorem jest Valentinas Klimašauskas, wezmą
udział artyści z różnych krajów, w tym kilku utalentowanych twórców
z Polski. W Centrum Sztuki Współczesnej (ŠMC) zaprezentowane zostaną
prace Karola Radziszewskiego, Leszka Knaflewskiego (KNAF), Piotra Skiby,
Magdaleny Lazar, duetu Doroty Gawędy i Eglė Kulbokaitė, a także
performans Filipki Rutkowskiej. Każdy z tych artystów wnosi do wystawy
istotną perspektywę, podkreślając znaczenie polskiej sztuki
współczesnej w szerszym kontekście międzynarodowej sceny artystycznej.
Artyści:
Międzynarodowa wystawa zbiorowa „Superglue, czyli Stworzyć
przyjaciela” otwiera nowy etap działalności Centrum Sztuki
Współczesnej – stanowi początek programu wystawienniczego nowego
dyrektora tej instytucji. Ekspozycja, koncentrująca się głównie na
sztuce figuratywnej, zaprasza do ponownego przeanalizowania relacji ŠMC z
publicznością. Mnogość postaci tworzy tu zróżnicowane środowisko
estetyczne i społeczne, które może zarówno ułatwiać spotkanie z
drugim człowiekiem, jak i kwestionować tożsamość (osoby, postaci
przedstawionej, (post)człowieka), możliwość nawiązania relacji z
innym, a także – autentyczność i sens sztuki współczesnej.
W obliczu rosnącej polaryzacji i fragmentacji świata (oraz naszego
społeczeństwa) wystawa dąży do stworzenia warunków do bardziej
otwartej debaty na temat zmieniającej się relacji między sztuką
współczesną a jej odbiorcami w obliczu wielowymiarowych kryzysów.
Jednym z głównych punktów odniesienia wystawy jest fragment filmu „Kai
aš mažas buvau” (1968) w reż. Algirdasa Araminsa. Przedstawia on
wycieczkę szkolną na jedną z pierwszych wystaw w ówczesnym Pałacu
Wystawowym Sztuki w Wilnie (obecnie ŠMC). Film podkreśla niełatwą
relację widza z nowoczesnością: prowincjonalny bohater, grany przez
aktora Broniusa Babkauskasa, uderza w wielkie okna gmachu – symbol
modernistycznej przejrzystości. Wysoką kulturę reprezentują tu
modernistyczna wystawa i manieryczny głos przewodniczki, podczas gdy
wychowawca klasy pełni rolę dyscyplinarną. Ta presja zbliża do siebie
parę uczniów: uciekają z oprowadzania i nawiązują relację o
charakterze romantycznym.
Odnosząc się do dzieł historycznych i współczesnych, wystawa
„Superglue, czyli Stworzyć przyjaciela” zastanawia się nad spotkaniem
z innym poprzez odmienne koncepcje inności, narodziny postaci
posthumanistycznej oraz nad samą sztuką współczesną jako coś nie do
końca poznawalnego, obcego. Zestawienia postaci nowych i historycznych,
indywidualnych i zbiorowych pośrednio stawiają pytanie: jaki klej
mógłby zjednoczyć podzielone, wojownicze i dość narcystyczne
społeczeństwo? Jaka jest rola sztuki w świecie, w którym opinie
ulegają coraz większemu zaostrzeniu? I co – w piekle nadmiaru ideologii
– mogłoby jeszcze pozwolić myśleć o relacjach otwierających na
autentyczne, nieprzewidywalne, niewyeksploatowane doświadczenia – o
przyjaźniach, a nawet o możliwości zakochania się w innym (zamiast jego
odrzucenia)?
Sztuka figuratywna istnieje od co najmniej 50 000 lat, jednak w ostatniej
dekadzie w sztuce współczesnej wyraźnie widoczny jest powrót figury –
a wręcz jej nadmiar. Zjawisko to można interpretować jako reakcję na
niepewność, dezinformację, nadmiar spekulacji, symulacji, hiperrealizm i
big data, które towarzyszą rozwojowi technologii, a także jako próbę
wykorzystania możliwości oferowanych przez posthumanizm, nowy
materializm, perspektywy postkolonialne, postrobotykę, sztuczną
inteligencję i inne procesy. Powrót do figury i narracji wiąże się z
ponownym namysłem nad strategiami konstruowania i rozpoznawania
tożsamości.
Druga część tytułu – „Stworzyć przyjaciela” – nawiązuje do
antyideologicznego eseju włoskiego filozofa i pisarza Umberta Eco
„Wymyślanie wrogów”. Dziś wrogów – czy antagonistów – nie
brakuje ani w polityce, ani w świecie sztuki, jednak wewnętrzne
pojednanie, które zazwyczaj osiąga się dzięki zewnętrznemu wrogowi,
nigdy nie następuje.
Od czego to wszystko się zaczęło? Modernizm, kontynuowany przez sztukę
współczesną, nigdy nie obiecywał, że będzie przyjazny dla widza.
Wręcz przeciwnie – operując terminologią militarną, deklarując się
jako artystyczna awangarda i dążąc do obalenia starego porządku,
świadomie rozkoszował się negacją i szokowaniem tzw. filisterskiego,
mieszczańskiego gustu.
Dziś jednak relacja ta uległa zmianie: niegdyś promowana strategia
„tworzenia (artystycznego) wroga” – polegająca na wyśmiewaniu
publiczności nieznającej reguł sztuki – przekształciła się w
próbę zaprzyjaźnienia się muzeów i galerii z publicznością.
Współcześnie większość instytucji kulturalnych tworzy programy
przyjaciół lub mecenasów (często płatne) i stara się być bardziej
otwarta. Nierzadko jednak, ceną tej „życzliwości” jest spłycenie
lub banalizacja doświadczenia sztuki: wystawy i dzieła są
„wyjaśniane”, stają się ilustracyjne, a widz nie ma miejsca na
nieokreśloną, osobistą relację. Mając świadomość tych zagrożeń,
wystawa „Superglue, czyli Stworzyć przyjaciela” nieuchronnie balansuje
między próbą budowania wielowymiarowych, niejednoznacznych, a nawet
sprzecznych relacji między instytucją sztuki, wystawą, dziełami i
publicznością, a krytyką tych relacji.
Jak jest dziś? Jakie siły nadal skłaniają nas do tworzenia więzi w
obliczu narastającej polaryzacji, narcyzmu, ciągłego networkingu,
komodyfikacji relacji, licznych kryzysów i wojen? Czy nadal możliwe jest
budowanie relacji z drugim człowiekiem? Czy potrafimy budować siebie
poprzez drugiego człowieka w pozytywny sposób – widząc w nim nie tylko
wroga lub przyjaciela? Jeśli tak, czy jest to jedna z funkcji sztuki
współczesnej? Co dziś nas przeraża – i przed czym uciekalibyśmy na
wystawie? Wreszcie – jak, mimo wszystko, możemy nawiązywać
przyjaźnie?
Więcej informacji o wystawie:  „Superglue, czyli Stworzyć
przyjaciela”
Kurator Valentinas Klimašauskas
PartnerzyInstytut Polski w Wilnie, Litewskie Centrum Filmowe, Samorząd
Miasta Wilna, „Grinda”, „Radio Vilnius”
Sponsorzy„Corner”, „Trampoline” (Paryż)
Partner kreatywny„reefo”
Partnerzy medialni„15min”, „ŽMONĖS”
Patron medialny„JCDecaux”
END:VEVENT
END:VCALENDAR