BEGIN:VCALENDAR
PRODID://WordPress//Event-Post-V5.9.2//EN
VERSION:2.0
BEGIN:VTIMEZONE
TZID:Europe/Warsaw
BEGIN:DAYLIGHT
TZOFFSETFROM:+0100
TZOFFSETTO:+0200
DTSTART:19700329T020000
RRULE:FREQ=YEARLY;BYDAY=-1SU;BYMONTH=3
END:DAYLIGHT
BEGIN:STANDARD
TZOFFSETFROM:+0200
TZOFFSETTO:+0100
TZNAME:CET
DTSTART:19701025T030000
RRULE:FREQ=YEARLY;BYDAY=-1SU;BYMONTH=10
END:STANDARD
END:VTIMEZONE
BEGIN:VEVENT
SUMMARY:Skarby Malborka w litewskiej stolicy
UID:https://instytutpolski.pl/vilnius/pl/2026/08/24/skarby-malborka-w-litewskiej-stolicy/
LOCATION:
DTSTAMP:20260908
DTSTART;TZID=Europe/Warsaw:20260908
DTEND;TZID=Europe/Warsaw:20261122
DESCRIPTION:8 września – 22 listopada 2026 r. w Muzeum Narodowym Pałacu Wielkich
Książąt Litewskich w Wilnie (Katedros a. 4)
Wystawa czasowa „Z Malborka wieść się niesie... Skarby Malborka”
jest owocem współpracy dwóch instytucji: Muzeum Narodowego Pałacu
Wielkich Książąt Litewskich w Wilnie oraz Muzeum Zamkowego w Malborku.
Ekspozycja prezentuje przekrojową historię Zamku w Malborku oraz
funkcjonującego w nim od 1961 r. muzeum.
Wspólna historia
W XIV wieku Polskę i Litwę połączył wspólny wróg – zakon
krzyżacki, którego agresywna ekspansja terytorialna odbywała się
kosztem sąsiadujących państw. Malbork, jako ówczesna stolica zakonu,
stał się symbolem zmagań z Krzyżakami, a sam zamek ich ponadczasowym
pomnikiem. Późniejsze dzieje Malborka pokazują, że międzynarodowa
współpraca może przynieść spektakularne rezultaty. To dzięki Unii
Wielkiego Księstwa Litewskiego i Królestwa Polskiego, w II połowie XV
wieku Malbork z wrogiej stolicy stał się jedną z rezydencji wspólnych
królów Polski i Litwy. Przez ponad trzy stulecia Malbork, podobnie jak
Wilno, przyjmował władców z dynastii Jagiellonów, Wazów i kolejnych
królów elekcyjnych. Wystawa o malborskim zamku ma skłonić odbiorców do
refleksji nad przeszłością, jednocześnie jest ona świadectwem
teraźniejszego umacniania relacji międzypaństwowych w zakresie polityki
kulturalnej i historycznej.
Narracja wystawy
W tytule wystawy cytowany jest fragment wiersza Jonasa Maciulisa-Maironisa.
Na początku XX w. litewski poeta narodowy we frazie „Z Malborka wieść
się niesie..." przywołał Malbork jako symbol źródła zagrożenia dla
Litwy. To uczucie niepokoju, jakie towarzyszyło myślom o dawnej stolicy
krzyżackiej zestawione jest w tytule wystawy ze słowem „skarby”,
które kojarzy się z ekscytacją odkrywania, sugerując nowy wydźwięk
tego miejsca. Dzisiaj malborską twierdzę można odkryć na nowo przez
pryzmat zgromadzonych w niej „skarbów” historii, czego ma dowieść
prezentowana ekspozycja.
Najcenniejszy obiekt
Uwagi wart jest również jeden z ważniejszych „skarbów Malborka”,
który zostanie wyeksponowany na wileńskiej wystawie. Nastawa ołtarzowa z
Tenkit powstała na zlecenie dostojników krzyżackich w 1504 roku, czyli
tuż przed likwidacją pruskiej linii Zakonu. To późnośredniowieczne
dzieło prezentuje w szafie środkowej scenę koronacji Najświętszej
Marii Panny przez Boga Ojca i Syna Bożego, a na skrzydłach bocznych
figury św. Barbary i św. Jakuba Starszego. Zabytek ten ma nie tylko
wartość artystyczną i historyczną – jest on swoistym pomnikiem
wytrwałości i pasji muzealników tworzących Muzeum Zamkowe w Malborku na
przestrzeni lat.
Scalony zabytek
Otóż wspomniany ołtarz szafiasty, sprowadzony na malborski zamek pod
koniec XIX wieku, po II wojnie światowej został rozczłonkowany i
rozproszony – jak wiele zabytków w czasach powojennego chaosu. W latach
70. XX wieku natrafiono na pierwszy trop jednej z rzeźb i tak rozpoczęła
się pełna trudów droga do scalenia ołtarza. Muzealnicy przez lata
konsekwentnie prowadzili poszukiwania i negocjacje. Kiedy udało się
odzyskać jedne elementy, wtedy niemalże cudownie pojawiały się kolejne.
Dopiero w 1997 roku udało się skompletować nastawę ołtarzową z Tenkit
w Muzeum Zamkowym w Malborku. Od tego czasu scalony zabytek nie był
prezentowany poza zamkowymi murami.
Organizatorzy: Muzeum Narodowe Pałacu Wielkich Książąt Litewskich w
Wilnie, Muzeum Zamkowe w Malborku
Partner: Instytut Polski w Wilnie
END:VEVENT
END:VCALENDAR