{"id":2270,"date":"2021-04-30T13:19:36","date_gmt":"2021-04-30T11:19:36","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/?p=2270"},"modified":"2021-04-30T13:19:38","modified_gmt":"2021-04-30T11:19:38","slug":"duma-rzeczypospolitej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/","title":{"rendered":"Duma Rzeczypospolitej"},"content":{"rendered":"\n
Z okazji 230. rocznicy uchwalenia #Konstytucja3Maja<\/a> litewski portal #LRT<\/a> opublikowa\u0142 artyku\u0142 Prezydenta \"🇵🇱\"<\/span> Andrzeja Dudy, przygotowany dla Wszystko Co Najwa\u017cniejsze.<\/div>\n
#OpowiadamyPolsk\u0119\u015awiatu<\/a><\/div>\n
#3Maja<\/a><\/div>\n
\u00a0<\/div>\n
https:\/\/www.lrt.lt\/naujienos\/pozicija\/679\/1398294\/andrzej-duda-abieju-tautu-respublikos-pasididziavimas?fbclid=IwAR0h8qNcS8P7rx-SDcBuJ6htBfmVgmg81j607KTE_asutmVhSvs8ui0-a14<\/a><\/div>\n
\u00a0<\/div>\n
\n

DUMA RZECZYPOSPOLITEJ<\/strong>
230. rocznica ustanowienia polskiej konstytucji, pierwszej konstytucji Europy, powinna by\u0107 inspiruj\u0105cym \u015bwi\u0119tem ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej Europy<\/strong><\/p>\n

W radosnym wiosennym nastroju obchodzimy w Polsce wielkie \u015bwi\u0119to narodowe, kt\u00f3rego geneza si\u0119ga XVIII stulecia. Stanowi ono pami\u0105tk\u0119 uchwalonej 3 maja 1791 roku konstytucji, zwanej Ustaw\u0105 rz\u0105dow\u0105 lub Konstytucj\u0105 3 maja. By\u0142a to pierwsza w Europie i druga w \u015bwiecie nowoczesna ustawa zasadnicza \u2013 epokowe dzie\u0142o prawodawcze. Uchwalenie tego donios\u0142ego aktu przez obraduj\u0105cy w Warszawie Sejm Wielki Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w mia\u0142o wymiar historycznego prze\u0142omu. Dziedzictwo Konstytucji 3\u00a0maja, zawarta w niej my\u015bl ustrojowa oraz wolno\u015bciowe, demokratyczne przes\u0142anie to ogromnie wa\u017cna cz\u0119\u015b\u0107 dorobku europejskiego. Dlatego przypadaj\u0105ca w tym roku 230. rocznica ustanowienia tej konstytucji powinna by\u0107 inspiruj\u0105cym \u015bwi\u0119tem dla ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej Europy.
Wielkie akty ustrojowe cz\u0119sto bywaj\u0105 efektem przesilenia politycznego czy kulturowego, owocem wnikliwego namys\u0142u nad jasnymi i ciemnymi stronami dotychczasowego biegu dziej\u00f3w. Jednak sztuka w tym, aby m\u0105drze naprawia\u0107, a nie totalnie burzy\u0107, kieruj\u0105c si\u0119 my\u015bleniem utopijnym, oderwanym od reali\u00f3w historii. Nowego porz\u0105dku nie da si\u0119 arbitralnie zadekretowa\u0107 na papierze; musi by\u0107 on wyprowadzony z autentycznych ludzkich do\u015bwiadcze\u0144, t\u0119sknot i d\u0105\u017ce\u0144.
Przyk\u0142adem udanego po\u0142\u0105czenia wizjonerstwa i realizmu jest pierwsza w \u015bwiecie konstytucja ameryka\u0144ska, b\u0119d\u0105ca odpowiedzi\u0105 na wyzwania historii. Tak\u017ce tw\u00f3rcy Konstytucji 3 maja z 1791 roku swoje plany reform odnosili do konkretnej sytuacji politycznej i spo\u0142ecznej. Konstytucja sta\u0142a si\u0119 dobrze dobranym lekiem na kryzys, kt\u00f3ry dotkn\u0105\u0142 \u00f3wczesn\u0105 Rzeczpospolit\u0105. Ustawa zasadnicza mia\u0142a pos\u0142u\u017cy\u0107 umocnieniu zar\u00f3wno wolno\u015bci obywateli i przys\u0142uguj\u0105cych im praw, jak i rz\u0105dno\u015bci oraz stabilno\u015bci pa\u0144stwa. Mia\u0142a da\u0107 organizmowi pa\u0144stwowemu si\u0142\u0119, aby m\u00f3g\u0142 by\u0107 niepodleg\u0142y i skutecznie przeciwstawi\u0107 si\u0119 wrogim dzia\u0142aniom s\u0105siednich mocarstw, kt\u00f3re chcia\u0142y zdominowa\u0107 Rzeczpospolit\u0105, a ostatecznie rozgrabi\u0107 jej terytorium. Nie by\u0142o przypadkiem, \u017ce Rosja carycy Katarzyny II i Prusy kr\u00f3la Fryderyka II rysowa\u0142y w przestrzeni mi\u0119dzynarodowej negatywny obraz Polak\u00f3w, przedstawiaj\u0105c ich jako niezdolnych do samostanowienia i skutecznego rz\u0105dzenia si\u0119. Konstytucja 3 maja stanowi\u0142a \u015bwiadectwo, \u017ce jest wprost przeciwnie; \u017ce st\u0105d, z Europy \u015arodkowo-Wschodniej, z Rzeczypospolitej polskiego Or\u0142a i litewskiej Pogoni b\u0119d\u0105cej wsp\u00f3lnym domem wielu narod\u00f3w i kultur, p\u0142yn\u0105 nowoczesne \u2013 jednocze\u015bnie wizjonerskie, zdroworozs\u0105dkowe i prekursorskie \u2013 rozwi\u0105zania.
Dzisiejszy jubileusz uchwalenia Konstytucji 3 maja jest tak\u017ce okazj\u0105 do przywo\u0142ania ca\u0142ej chlubnej tradycji ustrojowej dawnej Rzeczypospolitej \u2013 tradycji rz\u0105d\u00f3w prawa, demokracji, parlamentaryzmu. Jest ona wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszej to\u017csamo\u015bci. Warto wiedzie\u0107, \u017ce bogate tradycje republika\u0144skie, inspirowane osi\u0105gni\u0119ciami staro\u017cytnego Rzymu i Grecji, si\u0119ga\u0142y w Polsce jeszcze XIV wieku. Polski przywilej szlachecki neminem captivabimus (\u201enikogo nie uwi\u0119zimy bez wyroku s\u0105dowego\u201d) z roku 1430 znacznie wyprzedzi\u0142 angielski Habeas Corpus Act z roku 1679. Ustawa sejmowa nihil novi sine communi consensu (\u201enic nowego bez powszechnej zgody\u201d) \u2013 zabraniaj\u0105ca monarsze wprowadzania jakichkolwiek praw niezaaprobowanych przez parlament \u2013 pochodzi\u0142a z roku 1505. Kr\u00f3l od 1573 roku by\u0142 wybierany w drodze\u00a0wybor\u00f3w powszechnych przez og\u00f3\u0142 szlachty, stanowi\u0105cej ok. 10 procent spo\u0142ecze\u0144stwa. Akt konfederacji warszawskiej z 1573 roku do dzi\u015b uwa\u017cany jest za pomnik tolerancji religijnej. Samo za\u015b ustanowienie w 1569 roku Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w \u2013 wsp\u00f3lnego pa\u0144stwa Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w, utworzonego na zasadzie dobrowolnej, r\u00f3wnoprawnej unii \u2013 stanowi\u0142o fenomen w \u00f3wczesnej Europie, kt\u00f3ry mo\u017cna dzisiaj uzna\u0107 za pierwowz\u00f3r obecnej Unii Europejskiej.\u00a0
Konstytucja 3 maja \u2013 przekszta\u0142caj\u0105ca XVIII-wieczn\u0105 Rzeczpospolit\u0105 w monarchi\u0119 konstytucyjn\u0105, opart\u0105 na regule tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adz, gwarantuj\u0105c\u0105 obywatelom opiek\u0119 prawa \u2013 by\u0142a wi\u0119c konsekwentnym rozwini\u0119ciem naszego dorobku. Warto r\u00f3wnie\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce ta donios\u0142a, nowatorska reforma konstytucyjna stanowi\u0142a efekt procesu politycznego, a nie zbrojnej rewolucji i krwawych represji wobec ca\u0142ych klas spo\u0142ecznych. Przewodni\u0105 my\u015bl\u0105 konstytucyjn\u0105 by\u0142a idea obywatelskiej wsp\u00f3lnoty: \u201eWiwat Kr\u00f3l kochany! Wiwat Sejm, wiwat Nar\u00f3d, wiwat wszystkie Stany!\u201d. Ten historyczny akt jest dla nas sta\u0142ym \u017ar\u00f3d\u0142em g\u0142\u0119bokiej dumy.
Wrogowie wolno\u015bci uznali, \u017ce nowoczesna, wolno\u015bciowa Konstytucja 3 maja jest dla nich zagro\u017ceniem. Absolutystyczna imperialna Rosja, przy wsparciu Prus, wywo\u0142a\u0142a wojn\u0119 o konstytucj\u0119 i zrobi\u0142a wszystko, aby zniszczy\u0107 jej dorobek. Ale dzie\u0142o Konstytucji 3 maja przetrwa\u0142o. W \u015bwiadomo\u015bci pokole\u0144 zapisa\u0142a si\u0119 pami\u0119\u0107 o prze\u0142omowej reformie ustrojowej, o zrywie my\u015bli i ducha; zrywie, kt\u00f3rego celem by\u0142a zbawienna modernizacja, odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do najszczytniejszych uniwersalnych warto\u015bci. Dziedzictwo Konstytucji 3 maja to nieod\u0142\u0105czna cz\u0119\u015b\u0107 najwspanialszego europejskiego dorobku. Nieprzypadkowo podczas obchod\u00f3w 50. rocznicy traktat\u00f3w rzymskich Konstytucja 3 maja zosta\u0142a przywo\u0142ana jako \u201ejedno z pierwszych \u017ar\u00f3de\u0142 idei Unii Europejskiej\u201d.
Jestem przekonany, \u017ce tak\u017ce dzi\u015b mo\u017cemy wsp\u00f3lnie czerpa\u0107 z ideowych za\u0142o\u017ce\u0144 i dziedzictwa majowej konstytucji \u2013 r\u00f3wnie\u017c zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad dalszym kszta\u0142tem integracji europejskiej oraz nad ewentualn\u0105 przysz\u0142\u0105 nowelizacj\u0105 traktat\u00f3w europejskich. Stale inspiruj\u0105ca powinna by\u0107 zawarta w Konstytucji 3 maja zasada: \u201eWszelka w\u0142adza spo\u0142eczno\u015bci ludzkiej pocz\u0105tek sw\u00f3j bierze z woli narodu\u201d. Deficyt demokracji, niedoskona\u0142e artyku\u0142owanie obywatelskiego przedstawicielstwa w kierowaniu decyzjami Unii Europejskiej \u2013 to jedno z naszych najwa\u017cniejszych wsp\u00f3lnych wyzwa\u0144 (ciekawe jest, \u017ce napi\u0119cie pomi\u0119dzy potrzeb\u0105 praktykowania zar\u00f3wno demokracji, jak i merytokracji odnajdujemy te\u017c w zapisach majowej konstytucji). Podobnie szuka\u0142a ona te\u017c sposob\u00f3w pogodzenia tradycji z nowoczesno\u015bci\u0105 \u2013 by\u0142a przecie\u017c po\u0142\u0105czeniem my\u015bli O\u015bwiecenia z kultywowaniem warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich, uznanych za\u00a0fundament jedno\u015bci Europy. Trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce Ustawa rz\u0105dowa z 1791 roku kierowa\u0142a si\u0119 zasadami, kt\u00f3re do dzisiaj niezmiennie traktujemy jako podwaliny europejskiej cywilizacji i europejskiego \u0142adu: poszanowaniem godno\u015bci ludzkiej, wolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i solidarno\u015bci. To wskazania aksjologicznej busoli, kt\u00f3rych nigdy nie mo\u017cemy utraci\u0107 z pola widzenia.\u00a0
Dlatego dziel\u0119 si\u0119 z Pa\u0144stwem ogromn\u0105 dum\u0105 i rado\u015bci\u0105 w 230. rocznic\u0119 uchwalenia Konstytucji 3 maja. To wielkie \u015bwi\u0119to dla Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w, dla wszystkich narod\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej, kt\u00f3re stworzy\u0142y dorobek dawnej Rzeczypospolitej; to tak\u017ce nasze wsp\u00f3lne, europejskie \u015bwi\u0119to. Niech b\u0119dzie inspiracj\u0105 do budowania jeszcze lepszej, zintegrowanej Europy. Niech b\u0119dzie, jak w dawnych pie\u015bniach, \u201emajow\u0105 jutrzenk\u0105\u201d.<\/p>\n

Prezydent Andrzej Duda<\/p>\n

Tekst publikowany r\u00f3wnocze\u015bnie z polskim miesi\u0119cznikiem opinii Wszystko Co Najwa\u017cniejsze w ramach projektu realizowanego z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej i KGHM.<\/em><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Z okazji 230. rocznicy uchwalenia #Konstytucja3Maja litewski portal #LRT opublikowa\u0142 artyku\u0142 Prezydenta Andrzeja Dudy, przygotowany dla Wszystko Co Najwa\u017cniejsze. #OpowiadamyPolsk\u0119\u015awiatu #3Maja \u00a0 https:\/\/www.lrt.lt\/naujienos\/pozicija\/679\/1398294\/andrzej-duda-abieju-tautu-respublikos-pasididziavimas?fbclid=IwAR0h8qNcS8P7rx-SDcBuJ6htBfmVgmg81j607KTE_asutmVhSvs8ui0-a14 \u00a0 DUMA RZECZYPOSPOLITEJ230. rocznica ustanowienia polskiej konstytucji, pierwszej konstytucji Europy, powinna by\u0107 inspiruj\u0105cym \u015bwi\u0119tem ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej Europy W radosnym wiosennym nastroju obchodzimy w Polsce wielkie \u015bwi\u0119to narodowe, kt\u00f3rego geneza si\u0119ga XVIII stulecia. […]<\/p>\n","protected":false},"author":97,"featured_media":2002,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-2270","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"yoast_head":"\nDuma Rzeczypospolitej - Instytut Polski w Wilnie<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Duma Rzeczypospolitej - Instytut Polski w Wilnie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Z okazji 230. rocznicy uchwalenia #Konstytucja3Maja litewski portal #LRT opublikowa\u0142 artyku\u0142 Prezydenta Andrzeja Dudy, przygotowany dla Wszystko Co Najwa\u017cniejsze. #OpowiadamyPolsk\u0119\u015awiatu #3Maja \u00a0 https:\/\/www.lrt.lt\/naujienos\/pozicija\/679\/1398294\/andrzej-duda-abieju-tautu-respublikos-pasididziavimas?fbclid=IwAR0h8qNcS8P7rx-SDcBuJ6htBfmVgmg81j607KTE_asutmVhSvs8ui0-a14 \u00a0 DUMA RZECZYPOSPOLITEJ230. rocznica ustanowienia polskiej konstytucji, pierwszej konstytucji Europy, powinna by\u0107 inspiruj\u0105cym \u015bwi\u0119tem ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej Europy W radosnym wiosennym nastroju obchodzimy w Polsce wielkie \u015bwi\u0119to narodowe, kt\u00f3rego geneza si\u0119ga XVIII stulecia. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Wilnie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-04-30T11:19:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-04-30T11:19:38+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1044\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kierulisa\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kierulisa\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/\",\"name\":\"Duma Rzeczypospolitej\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD-300x126.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD-1024x432.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD.jpg\",\"datePublished\":\"2021-04-30T11:19:36+02:00\",\"dateModified\":\"2021-04-30T11:19:38+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/78c72aa8a0c11636786e5f94021bbf20\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2021-04-30\",\"endDate\":\"2021-04-30\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"Z okazji 230. rocznicy uchwalenia #Konstytucja3Maja litewski portal #LRT opublikowa\u0142 artyku\u0142 Prezydenta Andrzeja Dudy, przygotowany dla Wszystko Co Najwa\u017cniejsze.\\n#OpowiadamyPolsk\u0119\u015awiatu\\n#3Maja\\n\u00a0\\nhttps:\/\/www.lrt.lt\/naujienos\/pozicija\/679\/1398294\/andrzej-duda-abieju-tautu-respublikos-pasididziavimas?fbclid=IwAR0h8qNcS8P7rx-SDcBuJ6htBfmVgmg81j607KTE_asutmVhSvs8ui0-a14\\n\u00a0\\nDUMA RZECZYPOSPOLITEJ230. rocznica ustanowienia polskiej konstytucji, pierwszej konstytucji Europy, powinna by\u0107 inspiruj\u0105cym \u015bwi\u0119tem ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej Europy\\nW radosnym wiosennym nastroju obchodzimy w Polsce wielkie \u015bwi\u0119to narodowe, kt\u00f3rego geneza si\u0119ga XVIII stulecia. Stanowi ono pami\u0105tk\u0119 uchwalonej 3 maja 1791 roku konstytucji, zwanej Ustaw\u0105 rz\u0105dow\u0105 lub Konstytucj\u0105 3 maja. By\u0142a to pierwsza w Europie i druga w \u015bwiecie nowoczesna ustawa zasadnicza \u2013 epokowe dzie\u0142o prawodawcze. Uchwalenie tego donios\u0142ego aktu przez obraduj\u0105cy w Warszawie Sejm Wielki Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w mia\u0142o wymiar historycznego prze\u0142omu. Dziedzictwo Konstytucji 3\u00a0maja, zawarta w niej my\u015bl ustrojowa oraz wolno\u015bciowe, demokratyczne przes\u0142anie to ogromnie wa\u017cna cz\u0119\u015b\u0107 dorobku europejskiego. Dlatego przypadaj\u0105ca w tym roku 230. rocznica ustanowienia tej konstytucji powinna by\u0107 inspiruj\u0105cym \u015bwi\u0119tem dla ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej Europy.Wielkie akty ustrojowe cz\u0119sto bywaj\u0105 efektem przesilenia politycznego czy kulturowego, owocem wnikliwego namys\u0142u nad jasnymi i ciemnymi stronami dotychczasowego biegu dziej\u00f3w. Jednak sztuka w tym, aby m\u0105drze naprawia\u0107, a nie totalnie burzy\u0107, kieruj\u0105c si\u0119 my\u015bleniem utopijnym, oderwanym od reali\u00f3w historii. Nowego porz\u0105dku nie da si\u0119 arbitralnie zadekretowa\u0107 na papierze; musi by\u0107 on wyprowadzony z autentycznych ludzkich do\u015bwiadcze\u0144, t\u0119sknot i d\u0105\u017ce\u0144.Przyk\u0142adem udanego po\u0142\u0105czenia wizjonerstwa i realizmu jest pierwsza w \u015bwiecie konstytucja ameryka\u0144ska, b\u0119d\u0105ca odpowiedzi\u0105 na wyzwania historii. Tak\u017ce tw\u00f3rcy Konstytucji 3 maja z 1791 roku swoje plany reform odnosili do konkretnej sytuacji politycznej i spo\u0142ecznej. Konstytucja sta\u0142a si\u0119 dobrze dobranym lekiem na kryzys, kt\u00f3ry dotkn\u0105\u0142 \u00f3wczesn\u0105 Rzeczpospolit\u0105. Ustawa zasadnicza mia\u0142a pos\u0142u\u017cy\u0107 umocnieniu zar\u00f3wno wolno\u015bci obywateli i przys\u0142uguj\u0105cych im praw, jak i rz\u0105dno\u015bci oraz stabilno\u015bci pa\u0144stwa. Mia\u0142a da\u0107 organizmowi pa\u0144stwowemu si\u0142\u0119, aby m\u00f3g\u0142 by\u0107 niepodleg\u0142y i skutecznie przeciwstawi\u0107 si\u0119 wrogim dzia\u0142aniom s\u0105siednich mocarstw, kt\u00f3re chcia\u0142y zdominowa\u0107 Rzeczpospolit\u0105, a ostatecznie rozgrabi\u0107 jej terytorium. Nie by\u0142o przypadkiem, \u017ce Rosja carycy Katarzyny II i Prusy kr\u00f3la Fryderyka II rysowa\u0142y w przestrzeni mi\u0119dzynarodowej negatywny obraz Polak\u00f3w, przedstawiaj\u0105c ich jako niezdolnych do samostanowienia i skutecznego rz\u0105dzenia si\u0119. Konstytucja 3 maja stanowi\u0142a \u015bwiadectwo, \u017ce jest wprost przeciwnie; \u017ce st\u0105d, z Europy \u015arodkowo-Wschodniej, z Rzeczypospolitej polskiego Or\u0142a i litewskiej Pogoni b\u0119d\u0105cej wsp\u00f3lnym domem wielu narod\u00f3w i kultur, p\u0142yn\u0105 nowoczesne \u2013 jednocze\u015bnie wizjonerskie, zdroworozs\u0105dkowe i prekursorskie \u2013 rozwi\u0105zania.Dzisiejszy jubileusz uchwalenia Konstytucji 3 maja jest tak\u017ce okazj\u0105 do przywo\u0142ania ca\u0142ej chlubnej tradycji ustrojowej dawnej Rzeczypospolitej \u2013 tradycji rz\u0105d\u00f3w prawa, demokracji, parlamentaryzmu. Jest ona wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszej to\u017csamo\u015bci. Warto wiedzie\u0107, \u017ce bogate tradycje republika\u0144skie, inspirowane osi\u0105gni\u0119ciami staro\u017cytnego Rzymu i Grecji, si\u0119ga\u0142y w Polsce jeszcze XIV wieku. Polski przywilej szlachecki neminem captivabimus (\u201enikogo nie uwi\u0119zimy bez wyroku s\u0105dowego\u201d) z roku 1430 znacznie wyprzedzi\u0142 angielski Habeas Corpus Act z roku 1679. Ustawa sejmowa nihil novi sine communi consensu (\u201enic nowego bez powszechnej zgody\u201d) \u2013 zabraniaj\u0105ca monarsze wprowadzania jakichkolwiek praw niezaaprobowanych przez parlament \u2013 pochodzi\u0142a z roku 1505. Kr\u00f3l od 1573 roku by\u0142 wybierany w drodze\u00a0wybor\u00f3w powszechnych przez og\u00f3\u0142 szlachty, stanowi\u0105cej ok. 10 procent spo\u0142ecze\u0144stwa. Akt konfederacji warszawskiej z 1573 roku do dzi\u015b uwa\u017cany jest za pomnik tolerancji religijnej. Samo za\u015b ustanowienie w 1569 roku Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w \u2013 wsp\u00f3lnego pa\u0144stwa Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w, utworzonego na zasadzie dobrowolnej, r\u00f3wnoprawnej unii \u2013 stanowi\u0142o fenomen w \u00f3wczesnej Europie, kt\u00f3ry mo\u017cna dzisiaj uzna\u0107 za pierwowz\u00f3r obecnej Unii Europejskiej.\u00a0Konstytucja 3 maja \u2013 przekszta\u0142caj\u0105ca XVIII-wieczn\u0105 Rzeczpospolit\u0105 w monarchi\u0119 konstytucyjn\u0105, opart\u0105 na regule tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adz, gwarantuj\u0105c\u0105 obywatelom opiek\u0119 prawa \u2013 by\u0142a wi\u0119c konsekwentnym rozwini\u0119ciem naszego dorobku. Warto r\u00f3wnie\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce ta donios\u0142a, nowatorska reforma konstytucyjna stanowi\u0142a efekt procesu politycznego, a nie zbrojnej rewolucji i krwawych represji wobec ca\u0142ych klas spo\u0142ecznych. Przewodni\u0105 my\u015bl\u0105 konstytucyjn\u0105 by\u0142a idea obywatelskiej wsp\u00f3lnoty: \u201eWiwat Kr\u00f3l kochany! Wiwat Sejm, wiwat Nar\u00f3d, wiwat wszystkie Stany!\u201d. Ten historyczny akt jest dla nas sta\u0142ym \u017ar\u00f3d\u0142em g\u0142\u0119bokiej dumy.Wrogowie wolno\u015bci uznali, \u017ce nowoczesna, wolno\u015bciowa Konstytucja 3 maja jest dla nich zagro\u017ceniem. Absolutystyczna imperialna Rosja, przy wsparciu Prus, wywo\u0142a\u0142a wojn\u0119 o konstytucj\u0119 i zrobi\u0142a wszystko, aby zniszczy\u0107 jej dorobek. Ale dzie\u0142o Konstytucji 3 maja przetrwa\u0142o. W \u015bwiadomo\u015bci pokole\u0144 zapisa\u0142a si\u0119 pami\u0119\u0107 o prze\u0142omowej reformie ustrojowej, o zrywie my\u015bli i ducha; zrywie, kt\u00f3rego celem by\u0142a zbawienna modernizacja, odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do najszczytniejszych uniwersalnych warto\u015bci. Dziedzictwo Konstytucji 3 maja to nieod\u0142\u0105czna cz\u0119\u015b\u0107 najwspanialszego europejskiego dorobku. Nieprzypadkowo podczas obchod\u00f3w 50. rocznicy traktat\u00f3w rzymskich Konstytucja 3 maja zosta\u0142a przywo\u0142ana jako \u201ejedno z pierwszych \u017ar\u00f3de\u0142 idei Unii Europejskiej\u201d.Jestem przekonany, \u017ce tak\u017ce dzi\u015b mo\u017cemy wsp\u00f3lnie czerpa\u0107 z ideowych za\u0142o\u017ce\u0144 i dziedzictwa majowej konstytucji \u2013 r\u00f3wnie\u017c zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad dalszym kszta\u0142tem integracji europejskiej oraz nad ewentualn\u0105 przysz\u0142\u0105 nowelizacj\u0105 traktat\u00f3w europejskich. Stale inspiruj\u0105ca powinna by\u0107 zawarta w Konstytucji 3 maja zasada: \u201eWszelka w\u0142adza spo\u0142eczno\u015bci ludzkiej pocz\u0105tek sw\u00f3j bierze z woli narodu\u201d. Deficyt demokracji, niedoskona\u0142e artyku\u0142owanie obywatelskiego przedstawicielstwa w kierowaniu decyzjami Unii Europejskiej \u2013 to jedno z naszych najwa\u017cniejszych wsp\u00f3lnych wyzwa\u0144 (ciekawe jest, \u017ce napi\u0119cie pomi\u0119dzy potrzeb\u0105 praktykowania zar\u00f3wno demokracji, jak i merytokracji odnajdujemy te\u017c w zapisach majowej konstytucji). Podobnie szuka\u0142a ona te\u017c sposob\u00f3w pogodzenia tradycji z nowoczesno\u015bci\u0105 \u2013 by\u0142a przecie\u017c po\u0142\u0105czeniem my\u015bli O\u015bwiecenia z kultywowaniem warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich, uznanych za\u00a0fundament jedno\u015bci Europy. Trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce Ustawa rz\u0105dowa z 1791 roku kierowa\u0142a si\u0119 zasadami, kt\u00f3re do dzisiaj niezmiennie traktujemy jako podwaliny europejskiej cywilizacji i europejskiego \u0142adu: poszanowaniem godno\u015bci ludzkiej, wolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i solidarno\u015bci. To wskazania aksjologicznej busoli, kt\u00f3rych nigdy nie mo\u017cemy utraci\u0107 z pola widzenia.\u00a0Dlatego dziel\u0119 si\u0119 z Pa\u0144stwem ogromn\u0105 dum\u0105 i rado\u015bci\u0105 w 230. rocznic\u0119 uchwalenia Konstytucji 3 maja. To wielkie \u015bwi\u0119to dla Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w, dla wszystkich narod\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej, kt\u00f3re stworzy\u0142y dorobek dawnej Rzeczypospolitej; to tak\u017ce nasze wsp\u00f3lne, europejskie \u015bwi\u0119to. Niech b\u0119dzie inspiracj\u0105 do budowania jeszcze lepszej, zintegrowanej Europy. Niech b\u0119dzie, jak w dawnych pie\u015bniach, \u201emajow\u0105 jutrzenk\u0105\u201d.\\nPrezydent Andrzej Duda\\nTekst publikowany r\u00f3wnocze\u015bnie z polskim miesi\u0119cznikiem opinii Wszystko Co Najwa\u017cniejsze w ramach projektu realizowanego z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej i KGHM.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD.jpg\",\"width\":1044,\"height\":440},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Duma Rzeczypospolitej\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Wilnie\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/78c72aa8a0c11636786e5f94021bbf20\",\"name\":\"kierulisa\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f657fc62324bc6bb80da604bb5900de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f657fc62324bc6bb80da604bb5900de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kierulisa\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/kierulisa\"],\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/author\/kierulisa\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Duma Rzeczypospolitej - Instytut Polski w Wilnie","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Duma Rzeczypospolitej - Instytut Polski w Wilnie","og_description":"Z okazji 230. rocznicy uchwalenia #Konstytucja3Maja litewski portal #LRT opublikowa\u0142 artyku\u0142 Prezydenta Andrzeja Dudy, przygotowany dla Wszystko Co Najwa\u017cniejsze. #OpowiadamyPolsk\u0119\u015awiatu #3Maja \u00a0 https:\/\/www.lrt.lt\/naujienos\/pozicija\/679\/1398294\/andrzej-duda-abieju-tautu-respublikos-pasididziavimas?fbclid=IwAR0h8qNcS8P7rx-SDcBuJ6htBfmVgmg81j607KTE_asutmVhSvs8ui0-a14 \u00a0 DUMA RZECZYPOSPOLITEJ230. rocznica ustanowienia polskiej konstytucji, pierwszej konstytucji Europy, powinna by\u0107 inspiruj\u0105cym \u015bwi\u0119tem ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej Europy W radosnym wiosennym nastroju obchodzimy w Polsce wielkie \u015bwi\u0119to narodowe, kt\u00f3rego geneza si\u0119ga XVIII stulecia. […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/","og_site_name":"Instytut Polski w Wilnie","article_published_time":"2021-04-30T11:19:36+00:00","article_modified_time":"2021-04-30T11:19:38+00:00","og_image":[{"width":1044,"height":440,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"kierulisa","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"kierulisa","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/","name":"Duma Rzeczypospolitej","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD-300x126.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD-1024x432.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD.jpg","datePublished":"2021-04-30T11:19:36+02:00","dateModified":"2021-04-30T11:19:38+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/78c72aa8a0c11636786e5f94021bbf20"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2021-04-30","endDate":"2021-04-30","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"Z okazji 230. rocznicy uchwalenia #Konstytucja3Maja litewski portal #LRT opublikowa\u0142 artyku\u0142 Prezydenta Andrzeja Dudy, przygotowany dla Wszystko Co Najwa\u017cniejsze.\n#OpowiadamyPolsk\u0119\u015awiatu\n#3Maja\n\u00a0\nhttps:\/\/www.lrt.lt\/naujienos\/pozicija\/679\/1398294\/andrzej-duda-abieju-tautu-respublikos-pasididziavimas?fbclid=IwAR0h8qNcS8P7rx-SDcBuJ6htBfmVgmg81j607KTE_asutmVhSvs8ui0-a14\n\u00a0\nDUMA RZECZYPOSPOLITEJ230. rocznica ustanowienia polskiej konstytucji, pierwszej konstytucji Europy, powinna by\u0107 inspiruj\u0105cym \u015bwi\u0119tem ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej Europy\nW radosnym wiosennym nastroju obchodzimy w Polsce wielkie \u015bwi\u0119to narodowe, kt\u00f3rego geneza si\u0119ga XVIII stulecia. Stanowi ono pami\u0105tk\u0119 uchwalonej 3 maja 1791 roku konstytucji, zwanej Ustaw\u0105 rz\u0105dow\u0105 lub Konstytucj\u0105 3 maja. By\u0142a to pierwsza w Europie i druga w \u015bwiecie nowoczesna ustawa zasadnicza \u2013 epokowe dzie\u0142o prawodawcze. Uchwalenie tego donios\u0142ego aktu przez obraduj\u0105cy w Warszawie Sejm Wielki Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w mia\u0142o wymiar historycznego prze\u0142omu. Dziedzictwo Konstytucji 3\u00a0maja, zawarta w niej my\u015bl ustrojowa oraz wolno\u015bciowe, demokratyczne przes\u0142anie to ogromnie wa\u017cna cz\u0119\u015b\u0107 dorobku europejskiego. Dlatego przypadaj\u0105ca w tym roku 230. rocznica ustanowienia tej konstytucji powinna by\u0107 inspiruj\u0105cym \u015bwi\u0119tem dla ca\u0142ej wsp\u00f3\u0142czesnej Europy.Wielkie akty ustrojowe cz\u0119sto bywaj\u0105 efektem przesilenia politycznego czy kulturowego, owocem wnikliwego namys\u0142u nad jasnymi i ciemnymi stronami dotychczasowego biegu dziej\u00f3w. Jednak sztuka w tym, aby m\u0105drze naprawia\u0107, a nie totalnie burzy\u0107, kieruj\u0105c si\u0119 my\u015bleniem utopijnym, oderwanym od reali\u00f3w historii. Nowego porz\u0105dku nie da si\u0119 arbitralnie zadekretowa\u0107 na papierze; musi by\u0107 on wyprowadzony z autentycznych ludzkich do\u015bwiadcze\u0144, t\u0119sknot i d\u0105\u017ce\u0144.Przyk\u0142adem udanego po\u0142\u0105czenia wizjonerstwa i realizmu jest pierwsza w \u015bwiecie konstytucja ameryka\u0144ska, b\u0119d\u0105ca odpowiedzi\u0105 na wyzwania historii. Tak\u017ce tw\u00f3rcy Konstytucji 3 maja z 1791 roku swoje plany reform odnosili do konkretnej sytuacji politycznej i spo\u0142ecznej. Konstytucja sta\u0142a si\u0119 dobrze dobranym lekiem na kryzys, kt\u00f3ry dotkn\u0105\u0142 \u00f3wczesn\u0105 Rzeczpospolit\u0105. Ustawa zasadnicza mia\u0142a pos\u0142u\u017cy\u0107 umocnieniu zar\u00f3wno wolno\u015bci obywateli i przys\u0142uguj\u0105cych im praw, jak i rz\u0105dno\u015bci oraz stabilno\u015bci pa\u0144stwa. Mia\u0142a da\u0107 organizmowi pa\u0144stwowemu si\u0142\u0119, aby m\u00f3g\u0142 by\u0107 niepodleg\u0142y i skutecznie przeciwstawi\u0107 si\u0119 wrogim dzia\u0142aniom s\u0105siednich mocarstw, kt\u00f3re chcia\u0142y zdominowa\u0107 Rzeczpospolit\u0105, a ostatecznie rozgrabi\u0107 jej terytorium. Nie by\u0142o przypadkiem, \u017ce Rosja carycy Katarzyny II i Prusy kr\u00f3la Fryderyka II rysowa\u0142y w przestrzeni mi\u0119dzynarodowej negatywny obraz Polak\u00f3w, przedstawiaj\u0105c ich jako niezdolnych do samostanowienia i skutecznego rz\u0105dzenia si\u0119. Konstytucja 3 maja stanowi\u0142a \u015bwiadectwo, \u017ce jest wprost przeciwnie; \u017ce st\u0105d, z Europy \u015arodkowo-Wschodniej, z Rzeczypospolitej polskiego Or\u0142a i litewskiej Pogoni b\u0119d\u0105cej wsp\u00f3lnym domem wielu narod\u00f3w i kultur, p\u0142yn\u0105 nowoczesne \u2013 jednocze\u015bnie wizjonerskie, zdroworozs\u0105dkowe i prekursorskie \u2013 rozwi\u0105zania.Dzisiejszy jubileusz uchwalenia Konstytucji 3 maja jest tak\u017ce okazj\u0105 do przywo\u0142ania ca\u0142ej chlubnej tradycji ustrojowej dawnej Rzeczypospolitej \u2013 tradycji rz\u0105d\u00f3w prawa, demokracji, parlamentaryzmu. Jest ona wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 naszej to\u017csamo\u015bci. Warto wiedzie\u0107, \u017ce bogate tradycje republika\u0144skie, inspirowane osi\u0105gni\u0119ciami staro\u017cytnego Rzymu i Grecji, si\u0119ga\u0142y w Polsce jeszcze XIV wieku. Polski przywilej szlachecki neminem captivabimus (\u201enikogo nie uwi\u0119zimy bez wyroku s\u0105dowego\u201d) z roku 1430 znacznie wyprzedzi\u0142 angielski Habeas Corpus Act z roku 1679. Ustawa sejmowa nihil novi sine communi consensu (\u201enic nowego bez powszechnej zgody\u201d) \u2013 zabraniaj\u0105ca monarsze wprowadzania jakichkolwiek praw niezaaprobowanych przez parlament \u2013 pochodzi\u0142a z roku 1505. Kr\u00f3l od 1573 roku by\u0142 wybierany w drodze\u00a0wybor\u00f3w powszechnych przez og\u00f3\u0142 szlachty, stanowi\u0105cej ok. 10 procent spo\u0142ecze\u0144stwa. Akt konfederacji warszawskiej z 1573 roku do dzi\u015b uwa\u017cany jest za pomnik tolerancji religijnej. Samo za\u015b ustanowienie w 1569 roku Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w \u2013 wsp\u00f3lnego pa\u0144stwa Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w, utworzonego na zasadzie dobrowolnej, r\u00f3wnoprawnej unii \u2013 stanowi\u0142o fenomen w \u00f3wczesnej Europie, kt\u00f3ry mo\u017cna dzisiaj uzna\u0107 za pierwowz\u00f3r obecnej Unii Europejskiej.\u00a0Konstytucja 3 maja \u2013 przekszta\u0142caj\u0105ca XVIII-wieczn\u0105 Rzeczpospolit\u0105 w monarchi\u0119 konstytucyjn\u0105, opart\u0105 na regule tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adz, gwarantuj\u0105c\u0105 obywatelom opiek\u0119 prawa \u2013 by\u0142a wi\u0119c konsekwentnym rozwini\u0119ciem naszego dorobku. Warto r\u00f3wnie\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce ta donios\u0142a, nowatorska reforma konstytucyjna stanowi\u0142a efekt procesu politycznego, a nie zbrojnej rewolucji i krwawych represji wobec ca\u0142ych klas spo\u0142ecznych. Przewodni\u0105 my\u015bl\u0105 konstytucyjn\u0105 by\u0142a idea obywatelskiej wsp\u00f3lnoty: \u201eWiwat Kr\u00f3l kochany! Wiwat Sejm, wiwat Nar\u00f3d, wiwat wszystkie Stany!\u201d. Ten historyczny akt jest dla nas sta\u0142ym \u017ar\u00f3d\u0142em g\u0142\u0119bokiej dumy.Wrogowie wolno\u015bci uznali, \u017ce nowoczesna, wolno\u015bciowa Konstytucja 3 maja jest dla nich zagro\u017ceniem. Absolutystyczna imperialna Rosja, przy wsparciu Prus, wywo\u0142a\u0142a wojn\u0119 o konstytucj\u0119 i zrobi\u0142a wszystko, aby zniszczy\u0107 jej dorobek. Ale dzie\u0142o Konstytucji 3 maja przetrwa\u0142o. W \u015bwiadomo\u015bci pokole\u0144 zapisa\u0142a si\u0119 pami\u0119\u0107 o prze\u0142omowej reformie ustrojowej, o zrywie my\u015bli i ducha; zrywie, kt\u00f3rego celem by\u0142a zbawienna modernizacja, odwo\u0142uj\u0105ca si\u0119 do najszczytniejszych uniwersalnych warto\u015bci. Dziedzictwo Konstytucji 3 maja to nieod\u0142\u0105czna cz\u0119\u015b\u0107 najwspanialszego europejskiego dorobku. Nieprzypadkowo podczas obchod\u00f3w 50. rocznicy traktat\u00f3w rzymskich Konstytucja 3 maja zosta\u0142a przywo\u0142ana jako \u201ejedno z pierwszych \u017ar\u00f3de\u0142 idei Unii Europejskiej\u201d.Jestem przekonany, \u017ce tak\u017ce dzi\u015b mo\u017cemy wsp\u00f3lnie czerpa\u0107 z ideowych za\u0142o\u017ce\u0144 i dziedzictwa majowej konstytucji \u2013 r\u00f3wnie\u017c zastanawiaj\u0105c si\u0119 nad dalszym kszta\u0142tem integracji europejskiej oraz nad ewentualn\u0105 przysz\u0142\u0105 nowelizacj\u0105 traktat\u00f3w europejskich. Stale inspiruj\u0105ca powinna by\u0107 zawarta w Konstytucji 3 maja zasada: \u201eWszelka w\u0142adza spo\u0142eczno\u015bci ludzkiej pocz\u0105tek sw\u00f3j bierze z woli narodu\u201d. Deficyt demokracji, niedoskona\u0142e artyku\u0142owanie obywatelskiego przedstawicielstwa w kierowaniu decyzjami Unii Europejskiej \u2013 to jedno z naszych najwa\u017cniejszych wsp\u00f3lnych wyzwa\u0144 (ciekawe jest, \u017ce napi\u0119cie pomi\u0119dzy potrzeb\u0105 praktykowania zar\u00f3wno demokracji, jak i merytokracji odnajdujemy te\u017c w zapisach majowej konstytucji). Podobnie szuka\u0142a ona te\u017c sposob\u00f3w pogodzenia tradycji z nowoczesno\u015bci\u0105 \u2013 by\u0142a przecie\u017c po\u0142\u0105czeniem my\u015bli O\u015bwiecenia z kultywowaniem warto\u015bci chrze\u015bcija\u0144skich, uznanych za\u00a0fundament jedno\u015bci Europy. Trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce Ustawa rz\u0105dowa z 1791 roku kierowa\u0142a si\u0119 zasadami, kt\u00f3re do dzisiaj niezmiennie traktujemy jako podwaliny europejskiej cywilizacji i europejskiego \u0142adu: poszanowaniem godno\u015bci ludzkiej, wolno\u015bci, r\u00f3wno\u015bci i solidarno\u015bci. To wskazania aksjologicznej busoli, kt\u00f3rych nigdy nie mo\u017cemy utraci\u0107 z pola widzenia.\u00a0Dlatego dziel\u0119 si\u0119 z Pa\u0144stwem ogromn\u0105 dum\u0105 i rado\u015bci\u0105 w 230. rocznic\u0119 uchwalenia Konstytucji 3 maja. To wielkie \u015bwi\u0119to dla Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w, dla wszystkich narod\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej, kt\u00f3re stworzy\u0142y dorobek dawnej Rzeczypospolitej; to tak\u017ce nasze wsp\u00f3lne, europejskie \u015bwi\u0119to. Niech b\u0119dzie inspiracj\u0105 do budowania jeszcze lepszej, zintegrowanej Europy. Niech b\u0119dzie, jak w dawnych pie\u015bniach, \u201emajow\u0105 jutrzenk\u0105\u201d.\nPrezydent Andrzej Duda\nTekst publikowany r\u00f3wnocze\u015bnie z polskim miesi\u0119cznikiem opinii Wszystko Co Najwa\u017cniejsze w ramach projektu realizowanego z Instytutem Pami\u0119ci Narodowej i KGHM."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2021\/02\/PAD.jpg","width":1044,"height":440},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2021\/04\/30\/duma-rzeczypospolitej\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Duma Rzeczypospolitej"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/","name":"Instytut Polski w Wilnie","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/78c72aa8a0c11636786e5f94021bbf20","name":"kierulisa","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f657fc62324bc6bb80da604bb5900de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f657fc62324bc6bb80da604bb5900de?s=96&d=mm&r=g","caption":"kierulisa"},"sameAs":["http:\/\/kierulisa"],"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/author\/kierulisa\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2270","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/users\/97"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2270"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2270\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2271,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2270\/revisions\/2271"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2270"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2270"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2270"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}