{"id":3550,"date":"2022-04-14T15:54:48","date_gmt":"2022-04-14T13:54:48","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/?p=3550"},"modified":"2022-04-20T13:28:24","modified_gmt":"2022-04-20T11:28:24","slug":"tradycje-wielkanocne-w-polsce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/","title":{"rendered":"Tradycje Wielkanocne w Polsce"},"content":{"rendered":"\n
Tradycje zwi\u0105zane z obchodami \u015awi\u0105t Wielkanocnych w Polsce potrafi\u0105 zaskoczy\u0107 nawet najwi\u0119kszych mi\u0142o\u015bnik\u00f3w niedzielnego \u015bniadania, pisanek czy \"💦\"<\/span> \u015bmigusa-dyngusa. Niekt\u00f3re s\u0105 powa\u017cne, inne radosne, ale wszystkie \u2013 wyj\u0105tkowe i niepowtarzalne. Przywo\u0142\u00f3wki dyngusowe w Szymborzu, Turki grodziskie czy Krzy\u017coki \u2013 to tylko niekt\u00f3re regionalne zwyczaje wpisane na Krajow\u0105 List\u0119 Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.<\/div>\n
Spr\u00f3bujmy bli\u017cej przyjrze\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnorodnej ludowej kulturze wielkanocnej.<\/div>\n
\"🔸\"<\/span> Przywo\u0142\u00f3wki to kr\u00f3tkie wierszyki \"📜\"<\/span> \"🖋\"<\/span> o pannach z kujawskich wsi, obecnie recytowane jedynie w Szymborzu (dawniej wsi, dzi\u015b dzielnicy Inowroc\u0142awia) i okolicach. Tworzeniem przywo\u0142\u00f3wek zajmuj\u0105 si\u0119 cz\u0142onkowie Stowarzyszenia Klubu Kawaler\u00f3w, kt\u00f3rego rodow\u00f3d si\u0119ga 1833 r. Szymborskie przywo\u0142\u00f3wki maj\u0105 charakter uroczysty i widowiskowy, a tworzone s\u0105 wed\u0142ug niezmieniaj\u0105cego si\u0119 od lat schematu. Odbywaj\u0105 si\u0119 na centralnym placu, w Wielk\u0105 Niedziel\u0119, a przygotowania rozpoczynaj\u0105 si\u0119 ju\u017c dwa tygodnie przed \u015bwi\u0119tami.<\/div>\n
\"🔸\"<\/span> Turki to potoczna nazwa oddzia\u0142\u00f3w wielkanocnej \"⚔️\"<\/span> stra\u017cy, pe\u0142ni\u0105cej wart\u0119 przy symbolicznych grobach Chrystusa w pi\u0119ciu parafiach w gminie Grodzisko Dolne w okresie od Wielkiego Pi\u0105tku do Rezurekcji. Oddzia\u0142y sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z kawaler\u00f3w \u2013 \u017conaty m\u0119\u017cczyzna, zwany \u201estarszym\u201d, mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 za to funkcj\u0119 dow\u00f3dcy grupy. M\u0119\u017cczy\u017ani, chc\u0105cy \u201es\u0142u\u017cy\u0107 za turka\u201d ju\u017c miesi\u0105c przed Wielkanoc\u0105 musza rozpocz\u0105\u0107 \u0107wiczenie musztry paradnej. Wszystkie formacje nosz\u0105 przepasane czarn\u0105 szarf\u0105 wojskowe mundury \u017ca\u0142obne \u2013 zielone wojskowe bluzy, czarne koszule i krawaty oraz czarne sznurowane buty.<\/div>\n
\"🔸\"<\/span> Niew\u0105tpliwym symbolem Opolszczyzny jest kroszonkarstwo opolskie. Kroszonka to zabarwione jajo ozdobione ro\u015blinnymi wzorami \"🌾\"<\/span> \"🌸\"<\/span> metod\u0105 rytownicz\u0105 \u2013 jaja by\u0142y drapane przy u\u017cyciu specjalnych narz\u0119dzi. Tradycyjne ornamenty ro\u015blinne s\u0105 w tym regionie kojarzone nie tylko z kroszonkami, ale te\u017c haftowanymi obrusami, zas\u0142onami, dekoracyjn\u0105 po\u015bciel\u0105, strojami i malarstwem ludowym.<\/div>\n
\"🔸\"<\/span> Krzy\u017coki (boreckie krzy\u017coki, brama wielkanocna w Borkach Ma\u0142ych) wyst\u0119puj\u0105 na trenie so\u0142ectwa Borki Ma\u0142e w wojew\u00f3dztwie opolskim. Jest to zwyczaj polegaj\u0105cy na budowie bramy wielkanocnej z ok. 5 tysi\u0119cy skorup \"🐣\"<\/span> \"🥚\"<\/span> jaj, zbieranych przez ca\u0142y okres Wielkiego Postu, wieszaniu jej w centrum wsi w Wielk\u0105 Sobot\u0119 w nocy, a tak\u017ce pieszym obchodzeniu p\u00f3l przed wschodem s\u0142o\u0144ca w Niedziel\u0119 Wielkanocn\u0105 przez 12 kawaler\u00f3w, zwanych krzy\u017cokami.<\/div>\n
\"🔸\"<\/span> Zdobienie jaj wielkanocnych metod\u0105 batikow\u0105, czyli tzw. pisanie pisanek, polega na nak\u0142adaniu warstwy lub kilku warstw wosku \"🕯\"<\/span> i moczeniu jajka w barwniku, kt\u00f3ry pokrywa miejsca niepolane woskiem. Technice tej, stosowanej na terenie Opolszczyzny jeszcze pod koniec XIX w., grozi\u0142o zapomnienie. Ocalenie od zapomnienia zawdzi\u0119cza osobom przesiedlonym po II wojnie \u015bwiatowej z teren\u00f3w dzisiejszej Ukrainy, kt\u00f3re w\u015br\u00f3d swoich zwyczaj\u00f3w \u015bwi\u0105tecznych przywioz\u0142y r\u00f3wnie\u017c tradycj\u0119 zdobienia jaj t\u0105 metod\u0105.<\/div>\n
\"🔸\"<\/span> W D\u0105browie Chotomowskiej przetrwa\u0142 do dzisiaj zwyczaj wielkanocnego \u015bwi\u0119cenia pokarm\u00f3w \"🧺\"<\/span> w jednym z prywatnych dom\u00f3w, do kt\u00f3rego przyje\u017cd\u017ca ksi\u0105dz i \u015bwi\u0119ci koszyczki przyniesione przez mieszka\u0144c\u00f3w. Wed\u0142ug \u015bwiadectw uczestnik\u00f3w, od II wojny \u015bwiatowej do 1981 r. \u015bwi\u0119cenia odbywa\u0142y si\u0119 co roku u jednej gospodyni. Potem piecz\u0119 nad zwyczajem przej\u0119\u0142a inna mieszkanka. \u015awi\u0119cenia trwaj\u0105 do dzisiejszego dnia.<\/div>\n
\"🔸\"<\/span> Bziuki \u2013 wielkanocny zwyczaj z Koprzywnicy, polegaj\u0105cy na wydmuchiwaniu kilkumetrowych s\u0142up\u00f3w ognia \"🔥\"<\/span> podczas wielkanocnej procesji, kt\u00f3ra odbywa si\u0119 wieczorem w Wielk\u0105 Sobot\u0119. Druhowie z Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej w Koprzywnicy do ust nabieraj\u0105 naft\u0119, a nast\u0119pnie wydmuchuj\u0105 j\u0105 na p\u0142on\u0105c\u0105 pochodni\u0119, wysoko przy tym podskakuj\u0105c. W ten spos\u00f3b wytrawny stra\u017cak potrafi stworzy\u0107 pot\u0119\u017cny s\u0142up ognia, o\u015bwietlaj\u0105cy drog\u0119 kap\u0142anowi nios\u0105cemu monstrancj\u0119 z Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem.<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tradycje zwi\u0105zane z obchodami \u015awi\u0105t Wielkanocnych w Polsce potrafi\u0105 zaskoczy\u0107 nawet najwi\u0119kszych mi\u0142o\u015bnik\u00f3w niedzielnego \u015bniadania, pisanek czy \u015bmigusa-dyngusa. Niekt\u00f3re s\u0105 powa\u017cne, inne radosne, ale wszystkie \u2013 wyj\u0105tkowe i niepowtarzalne. Przywo\u0142\u00f3wki dyngusowe w Szymborzu, Turki grodziskie czy Krzy\u017coki \u2013 to tylko niekt\u00f3re regionalne zwyczaje wpisane na Krajow\u0105 List\u0119 Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Spr\u00f3bujmy bli\u017cej przyjrze\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnorodnej […]<\/p>\n","protected":false},"author":97,"featured_media":3551,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[36],"tags":[],"class_list":["post-3550","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"yoast_head":"\nTradycje Wielkanocne w Polsce - Instytut Polski w Wilnie<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Tradycje Wielkanocne w Polsce - Instytut Polski w Wilnie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tradycje zwi\u0105zane z obchodami \u015awi\u0105t Wielkanocnych w Polsce potrafi\u0105 zaskoczy\u0107 nawet najwi\u0119kszych mi\u0142o\u015bnik\u00f3w niedzielnego \u015bniadania, pisanek czy \u015bmigusa-dyngusa. Niekt\u00f3re s\u0105 powa\u017cne, inne radosne, ale wszystkie \u2013 wyj\u0105tkowe i niepowtarzalne. Przywo\u0142\u00f3wki dyngusowe w Szymborzu, Turki grodziskie czy Krzy\u017coki \u2013 to tylko niekt\u00f3re regionalne zwyczaje wpisane na Krajow\u0105 List\u0119 Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Spr\u00f3bujmy bli\u017cej przyjrze\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnorodnej […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Wilnie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2022-04-14T13:54:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-04-20T11:28:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"843\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1264\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kierulisa\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kierulisa\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/\",\"name\":\"Tradycje Wielkanocne w Polsce\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja-200x300.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja-683x1024.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja.jpg\",\"datePublished\":\"2022-04-14T13:54:48+02:00\",\"dateModified\":\"2022-04-20T11:28:24+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/78c72aa8a0c11636786e5f94021bbf20\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2022-04-14\",\"endDate\":\"2022-04-14\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"Tradycje zwi\u0105zane z obchodami \u015awi\u0105t Wielkanocnych w Polsce potrafi\u0105 zaskoczy\u0107 nawet najwi\u0119kszych mi\u0142o\u015bnik\u00f3w niedzielnego \u015bniadania, pisanek czy \u015bmigusa-dyngusa. Niekt\u00f3re s\u0105 powa\u017cne, inne radosne, ale wszystkie \u2013 wyj\u0105tkowe i niepowtarzalne. Przywo\u0142\u00f3wki dyngusowe w Szymborzu, Turki grodziskie czy Krzy\u017coki \u2013 to tylko niekt\u00f3re regionalne zwyczaje wpisane na Krajow\u0105 List\u0119 Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.\\nSpr\u00f3bujmy bli\u017cej przyjrze\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnorodnej ludowej kulturze wielkanocnej.\\n Przywo\u0142\u00f3wki to kr\u00f3tkie wierszyki o pannach z kujawskich wsi, obecnie recytowane jedynie w Szymborzu (dawniej wsi, dzi\u015b dzielnicy Inowroc\u0142awia) i okolicach. Tworzeniem przywo\u0142\u00f3wek zajmuj\u0105 si\u0119 cz\u0142onkowie Stowarzyszenia Klubu Kawaler\u00f3w, kt\u00f3rego rodow\u00f3d si\u0119ga 1833 r. Szymborskie przywo\u0142\u00f3wki maj\u0105 charakter uroczysty i widowiskowy, a tworzone s\u0105 wed\u0142ug niezmieniaj\u0105cego si\u0119 od lat schematu. Odbywaj\u0105 si\u0119 na centralnym placu, w Wielk\u0105 Niedziel\u0119, a przygotowania rozpoczynaj\u0105 si\u0119 ju\u017c dwa tygodnie przed \u015bwi\u0119tami.\\n Turki to potoczna nazwa oddzia\u0142\u00f3w wielkanocnej stra\u017cy, pe\u0142ni\u0105cej wart\u0119 przy symbolicznych grobach Chrystusa w pi\u0119ciu parafiach w gminie Grodzisko Dolne w okresie od Wielkiego Pi\u0105tku do Rezurekcji. Oddzia\u0142y sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z kawaler\u00f3w \u2013 \u017conaty m\u0119\u017cczyzna, zwany \u201estarszym\u201d, mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 za to funkcj\u0119 dow\u00f3dcy grupy. M\u0119\u017cczy\u017ani, chc\u0105cy \u201es\u0142u\u017cy\u0107 za turka\u201d ju\u017c miesi\u0105c przed Wielkanoc\u0105 musza rozpocz\u0105\u0107 \u0107wiczenie musztry paradnej. Wszystkie formacje nosz\u0105 przepasane czarn\u0105 szarf\u0105 wojskowe mundury \u017ca\u0142obne \u2013 zielone wojskowe bluzy, czarne koszule i krawaty oraz czarne sznurowane buty.\\n Niew\u0105tpliwym symbolem Opolszczyzny jest kroszonkarstwo opolskie. Kroszonka to zabarwione jajo ozdobione ro\u015blinnymi wzorami metod\u0105 rytownicz\u0105 \u2013 jaja by\u0142y drapane przy u\u017cyciu specjalnych narz\u0119dzi. Tradycyjne ornamenty ro\u015blinne s\u0105 w tym regionie kojarzone nie tylko z kroszonkami, ale te\u017c haftowanymi obrusami, zas\u0142onami, dekoracyjn\u0105 po\u015bciel\u0105, strojami i malarstwem ludowym.\\n Krzy\u017coki (boreckie krzy\u017coki, brama wielkanocna w Borkach Ma\u0142ych) wyst\u0119puj\u0105 na trenie so\u0142ectwa Borki Ma\u0142e w wojew\u00f3dztwie opolskim. Jest to zwyczaj polegaj\u0105cy na budowie bramy wielkanocnej z ok. 5 tysi\u0119cy skorup jaj, zbieranych przez ca\u0142y okres Wielkiego Postu, wieszaniu jej w centrum wsi w Wielk\u0105 Sobot\u0119 w nocy, a tak\u017ce pieszym obchodzeniu p\u00f3l przed wschodem s\u0142o\u0144ca w Niedziel\u0119 Wielkanocn\u0105 przez 12 kawaler\u00f3w, zwanych krzy\u017cokami.\\n Zdobienie jaj wielkanocnych metod\u0105 batikow\u0105, czyli tzw. pisanie pisanek, polega na nak\u0142adaniu warstwy lub kilku warstw wosku i moczeniu jajka w barwniku, kt\u00f3ry pokrywa miejsca niepolane woskiem. Technice tej, stosowanej na terenie Opolszczyzny jeszcze pod koniec XIX w., grozi\u0142o zapomnienie. Ocalenie od zapomnienia zawdzi\u0119cza osobom przesiedlonym po II wojnie \u015bwiatowej z teren\u00f3w dzisiejszej Ukrainy, kt\u00f3re w\u015br\u00f3d swoich zwyczaj\u00f3w \u015bwi\u0105tecznych przywioz\u0142y r\u00f3wnie\u017c tradycj\u0119 zdobienia jaj t\u0105 metod\u0105.\\n W D\u0105browie Chotomowskiej przetrwa\u0142 do dzisiaj zwyczaj wielkanocnego \u015bwi\u0119cenia pokarm\u00f3w w jednym z prywatnych dom\u00f3w, do kt\u00f3rego przyje\u017cd\u017ca ksi\u0105dz i \u015bwi\u0119ci koszyczki przyniesione przez mieszka\u0144c\u00f3w. Wed\u0142ug \u015bwiadectw uczestnik\u00f3w, od II wojny \u015bwiatowej do 1981 r. \u015bwi\u0119cenia odbywa\u0142y si\u0119 co roku u jednej gospodyni. Potem piecz\u0119 nad zwyczajem przej\u0119\u0142a inna mieszkanka. \u015awi\u0119cenia trwaj\u0105 do dzisiejszego dnia.\\n Bziuki \u2013 wielkanocny zwyczaj z Koprzywnicy, polegaj\u0105cy na wydmuchiwaniu kilkumetrowych s\u0142up\u00f3w ognia podczas wielkanocnej procesji, kt\u00f3ra odbywa si\u0119 wieczorem w Wielk\u0105 Sobot\u0119. Druhowie z Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej w Koprzywnicy do ust nabieraj\u0105 naft\u0119, a nast\u0119pnie wydmuchuj\u0105 j\u0105 na p\u0142on\u0105c\u0105 pochodni\u0119, wysoko przy tym podskakuj\u0105c. W ten spos\u00f3b wytrawny stra\u017cak potrafi stworzy\u0107 pot\u0119\u017cny s\u0142up ognia, o\u015bwietlaj\u0105cy drog\u0119 kap\u0142anowi nios\u0105cemu monstrancj\u0119 z Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja.jpg\",\"width\":843,\"height\":1264},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Tradycje Wielkanocne w Polsce\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Wilnie\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/78c72aa8a0c11636786e5f94021bbf20\",\"name\":\"kierulisa\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f657fc62324bc6bb80da604bb5900de?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f657fc62324bc6bb80da604bb5900de?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kierulisa\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/kierulisa\"],\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/author\/kierulisa\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Tradycje Wielkanocne w Polsce - Instytut Polski w Wilnie","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Tradycje Wielkanocne w Polsce - Instytut Polski w Wilnie","og_description":"Tradycje zwi\u0105zane z obchodami \u015awi\u0105t Wielkanocnych w Polsce potrafi\u0105 zaskoczy\u0107 nawet najwi\u0119kszych mi\u0142o\u015bnik\u00f3w niedzielnego \u015bniadania, pisanek czy \u015bmigusa-dyngusa. Niekt\u00f3re s\u0105 powa\u017cne, inne radosne, ale wszystkie \u2013 wyj\u0105tkowe i niepowtarzalne. Przywo\u0142\u00f3wki dyngusowe w Szymborzu, Turki grodziskie czy Krzy\u017coki \u2013 to tylko niekt\u00f3re regionalne zwyczaje wpisane na Krajow\u0105 List\u0119 Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Spr\u00f3bujmy bli\u017cej przyjrze\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnorodnej […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/","og_site_name":"Instytut Polski w Wilnie","article_published_time":"2022-04-14T13:54:48+00:00","article_modified_time":"2022-04-20T11:28:24+00:00","og_image":[{"width":843,"height":1264,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"kierulisa","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"kierulisa","Szacowany czas czytania":"7 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/","name":"Tradycje Wielkanocne w Polsce","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja-200x300.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja-683x1024.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja.jpg","datePublished":"2022-04-14T13:54:48+02:00","dateModified":"2022-04-20T11:28:24+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/78c72aa8a0c11636786e5f94021bbf20"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2022-04-14","endDate":"2022-04-14","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"Tradycje zwi\u0105zane z obchodami \u015awi\u0105t Wielkanocnych w Polsce potrafi\u0105 zaskoczy\u0107 nawet najwi\u0119kszych mi\u0142o\u015bnik\u00f3w niedzielnego \u015bniadania, pisanek czy \u015bmigusa-dyngusa. Niekt\u00f3re s\u0105 powa\u017cne, inne radosne, ale wszystkie \u2013 wyj\u0105tkowe i niepowtarzalne. Przywo\u0142\u00f3wki dyngusowe w Szymborzu, Turki grodziskie czy Krzy\u017coki \u2013 to tylko niekt\u00f3re regionalne zwyczaje wpisane na Krajow\u0105 List\u0119 Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.\nSpr\u00f3bujmy bli\u017cej przyjrze\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cnorodnej ludowej kulturze wielkanocnej.\n Przywo\u0142\u00f3wki to kr\u00f3tkie wierszyki o pannach z kujawskich wsi, obecnie recytowane jedynie w Szymborzu (dawniej wsi, dzi\u015b dzielnicy Inowroc\u0142awia) i okolicach. Tworzeniem przywo\u0142\u00f3wek zajmuj\u0105 si\u0119 cz\u0142onkowie Stowarzyszenia Klubu Kawaler\u00f3w, kt\u00f3rego rodow\u00f3d si\u0119ga 1833 r. Szymborskie przywo\u0142\u00f3wki maj\u0105 charakter uroczysty i widowiskowy, a tworzone s\u0105 wed\u0142ug niezmieniaj\u0105cego si\u0119 od lat schematu. Odbywaj\u0105 si\u0119 na centralnym placu, w Wielk\u0105 Niedziel\u0119, a przygotowania rozpoczynaj\u0105 si\u0119 ju\u017c dwa tygodnie przed \u015bwi\u0119tami.\n Turki to potoczna nazwa oddzia\u0142\u00f3w wielkanocnej stra\u017cy, pe\u0142ni\u0105cej wart\u0119 przy symbolicznych grobach Chrystusa w pi\u0119ciu parafiach w gminie Grodzisko Dolne w okresie od Wielkiego Pi\u0105tku do Rezurekcji. Oddzia\u0142y sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z kawaler\u00f3w \u2013 \u017conaty m\u0119\u017cczyzna, zwany \u201estarszym\u201d, mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 za to funkcj\u0119 dow\u00f3dcy grupy. M\u0119\u017cczy\u017ani, chc\u0105cy \u201es\u0142u\u017cy\u0107 za turka\u201d ju\u017c miesi\u0105c przed Wielkanoc\u0105 musza rozpocz\u0105\u0107 \u0107wiczenie musztry paradnej. Wszystkie formacje nosz\u0105 przepasane czarn\u0105 szarf\u0105 wojskowe mundury \u017ca\u0142obne \u2013 zielone wojskowe bluzy, czarne koszule i krawaty oraz czarne sznurowane buty.\n Niew\u0105tpliwym symbolem Opolszczyzny jest kroszonkarstwo opolskie. Kroszonka to zabarwione jajo ozdobione ro\u015blinnymi wzorami metod\u0105 rytownicz\u0105 \u2013 jaja by\u0142y drapane przy u\u017cyciu specjalnych narz\u0119dzi. Tradycyjne ornamenty ro\u015blinne s\u0105 w tym regionie kojarzone nie tylko z kroszonkami, ale te\u017c haftowanymi obrusami, zas\u0142onami, dekoracyjn\u0105 po\u015bciel\u0105, strojami i malarstwem ludowym.\n Krzy\u017coki (boreckie krzy\u017coki, brama wielkanocna w Borkach Ma\u0142ych) wyst\u0119puj\u0105 na trenie so\u0142ectwa Borki Ma\u0142e w wojew\u00f3dztwie opolskim. Jest to zwyczaj polegaj\u0105cy na budowie bramy wielkanocnej z ok. 5 tysi\u0119cy skorup jaj, zbieranych przez ca\u0142y okres Wielkiego Postu, wieszaniu jej w centrum wsi w Wielk\u0105 Sobot\u0119 w nocy, a tak\u017ce pieszym obchodzeniu p\u00f3l przed wschodem s\u0142o\u0144ca w Niedziel\u0119 Wielkanocn\u0105 przez 12 kawaler\u00f3w, zwanych krzy\u017cokami.\n Zdobienie jaj wielkanocnych metod\u0105 batikow\u0105, czyli tzw. pisanie pisanek, polega na nak\u0142adaniu warstwy lub kilku warstw wosku i moczeniu jajka w barwniku, kt\u00f3ry pokrywa miejsca niepolane woskiem. Technice tej, stosowanej na terenie Opolszczyzny jeszcze pod koniec XIX w., grozi\u0142o zapomnienie. Ocalenie od zapomnienia zawdzi\u0119cza osobom przesiedlonym po II wojnie \u015bwiatowej z teren\u00f3w dzisiejszej Ukrainy, kt\u00f3re w\u015br\u00f3d swoich zwyczaj\u00f3w \u015bwi\u0105tecznych przywioz\u0142y r\u00f3wnie\u017c tradycj\u0119 zdobienia jaj t\u0105 metod\u0105.\n W D\u0105browie Chotomowskiej przetrwa\u0142 do dzisiaj zwyczaj wielkanocnego \u015bwi\u0119cenia pokarm\u00f3w w jednym z prywatnych dom\u00f3w, do kt\u00f3rego przyje\u017cd\u017ca ksi\u0105dz i \u015bwi\u0119ci koszyczki przyniesione przez mieszka\u0144c\u00f3w. Wed\u0142ug \u015bwiadectw uczestnik\u00f3w, od II wojny \u015bwiatowej do 1981 r. \u015bwi\u0119cenia odbywa\u0142y si\u0119 co roku u jednej gospodyni. Potem piecz\u0119 nad zwyczajem przej\u0119\u0142a inna mieszkanka. \u015awi\u0119cenia trwaj\u0105 do dzisiejszego dnia.\n Bziuki \u2013 wielkanocny zwyczaj z Koprzywnicy, polegaj\u0105cy na wydmuchiwaniu kilkumetrowych s\u0142up\u00f3w ognia podczas wielkanocnej procesji, kt\u00f3ra odbywa si\u0119 wieczorem w Wielk\u0105 Sobot\u0119. Druhowie z Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej w Koprzywnicy do ust nabieraj\u0105 naft\u0119, a nast\u0119pnie wydmuchuj\u0105 j\u0105 na p\u0142on\u0105c\u0105 pochodni\u0119, wysoko przy tym podskakuj\u0105c. W ten spos\u00f3b wytrawny stra\u017cak potrafi stworzy\u0107 pot\u0119\u017cny s\u0142up ognia, o\u015bwietlaj\u0105cy drog\u0119 kap\u0142anowi nios\u0105cemu monstrancj\u0119 z Naj\u015bwi\u0119tszym Sakramentem."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2022\/04\/jaja.jpg","width":843,"height":1264},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2022\/04\/14\/tradycje-wielkanocne-w-polsce\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Tradycje Wielkanocne w Polsce"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/","name":"Instytut Polski w Wilnie","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/78c72aa8a0c11636786e5f94021bbf20","name":"kierulisa","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f657fc62324bc6bb80da604bb5900de?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/8f657fc62324bc6bb80da604bb5900de?s=96&d=mm&r=g","caption":"kierulisa"},"sameAs":["http:\/\/kierulisa"],"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/author\/kierulisa\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3550","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/users\/97"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3550"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3550\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3568,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3550\/revisions\/3568"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3551"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3550"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3550"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3550"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}