Spotkanie wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki \u201eOstra Brama w Wilnie\u201d autorstwa prof. Marii Ka\u0142amajskiej-Saeed<\/p>\n\n\n\n
23 maja 2024 r. o godz. 18:00<\/p>\n\n\n\n
Muzeum Dziedzictwa Ko\u015bcielnego w Wilnie (ul. \u0160v. Mykolo 9)<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
W spotkaniu udzia\u0142 wezm\u0105:<\/p>\n\n\n\n
prof. Irena<\/strong> Vai\u0161vilait\u0117<\/strong> \u2013 recenzentka publikacji, historyk sztuki, historyk ko\u015bcio\u0142a, Uniwersytet Wile\u0144ski<\/p>\n\n\n\ndr Karol Guttmejer<\/strong> \u2013 konserwator zabytkoznawca, historyk sztuki, Instytut Polonika<\/p>\n\n\n\ndr Mindaugas Paknys<\/strong> \u2013 historyk, historyk sztuki, Instytut Bada\u0144 nad Kultur\u0105 Litewsk\u0105<\/p>\n\n\n\nSpotkanie b\u0119dzie t\u0142umaczone symultanicznie. Wst\u0119p wolny.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
\u201e[\u2026] Nie pochodz\u0119 z Wilna, nie nale\u017c\u0119 nawet do przedwojennego pokolenia, tote\u017c przy podj\u0119ciu tak wile\u0144skiego tematu, jakim jest Ostra Brama, nie kierowa\u0142y mn\u0105 sentymenty osobiste.<\/em> \u2013 czytamy we wst\u0119pie ksi\u0105\u017cki prof. Marii Ka\u0142amajskiej-Saeed. \u2013 Zaintrygowa\u0142 mnie fenomen kultu Matki Boskiej Ostrobramskiej, kultu uparcie \u017cywego, wci\u0105\u017c od nowa krzepi\u0105cego nie tylko strapionych, ale r\u00f3wnie\u017c niepokornych. Jest w nim niespo\u017cyta si\u0142a sprawiaj\u0105ca, \u017ce ro\u015bnie on w\u015br\u00f3d przeciwno\u015bci, odradzaj\u0105c si\u0119 w nowych miejscach i \u015brodowiskach. W zmienionych okoliczno\u015bciach nabiera nowych tre\u015bci.<\/em> [\u2026]\u201d.<\/p>\n\n\n\nKsi\u0105\u017cka \u201eOstra Brama w Wilnie\u201d \u2013 wydana przez Instytut Polonika w ramach serii naukowej \u201eStudia i Materia\u0142y\u201d \u2013 to druga, poszerzona, dwuj\u0119zyczna (polsko-litewska) publikacja autorstwa Profesor dotycz\u0105ca tego zabytku. Ukaza\u0142a si\u0119 po ponad 30 latach od pierwszej edycji.<\/p>\n\n\n\n
Publikacja powsta\u0142a w oparciu o \u017ar\u00f3d\u0142a pochodz\u0105ce z zasob\u00f3w m.in. Archiwum Prowincji Karmelit\u00f3w Bosych w Czernej, Pa\u0144stwowego Archiwum Historycznego w Wilnie (Lietuvos Valstyb\u0117s istorijos archyvas), gdzie znalaz\u0142y si\u0119 m.in. zasoby przedwojennego Archiwum Archidiecezji Wile\u0144skiej, Archiwum Miejskiego, Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk oraz prywatne archiwum architekta Juliusza K\u0142osa zawieraj\u0105ce pomiary zespo\u0142u Ostrobramskiego z lat 1927 i 1932. Ich warto\u015bciowym uzupe\u0142nieniem jest podobna dokumentacja z roku 1952, przechowywana w wile\u0144skiej bibliotece konserwatorskiej O\u015brodka Dziedzictwa Kulturowego (Kult\u016bros paveldo centro paveldosaugos biblioteka).<\/p>\n\n\n\n
\u2013 Instytut Polonika wydaje opr\u00f3cz publikacji naukowych, b\u0119d\u0105cych wynikiem wcze\u015bniej realizowanych u nas projekt\u00f3w badawczych, tak\u017ce takie, kt\u00f3re s\u0105 efektem bada\u0144 prowadzonych w innych o\u015brodkach badawczych. Robi to szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy publikacja ma znacz\u0105c\u0105 warto\u015b\u0107 dla dziej\u00f3w polskich zabytk\u00f3w za granic\u0105<\/em> \u2013 podkre\u015bla dr Karol Guttmejer z Instytutu Polonika. \u2013 Ksi\u0105\u017cka \u015bp. prof. Marii Ka\u0142amajskiej-Saeed jest efektem takich bada\u0144 i swoje pierwsze wydanie mia\u0142a w 1990 r. w Pa\u0144stwowym Wydawnictwie Naukowym. \u00d3wczesne mo\u017cliwo\u015bci edytorskie nie pozwoli\u0142y jednak na prezentacj\u0119 cho\u0107by w kolorze wa\u017cnego materia\u0142u ikonograficznego. Obecne wydanie jest uzupe\u0142nione i rozszerzone o wyniki p\u00f3\u017aniejszych bada\u0144. Nadto zdecydowali\u015bmy si\u0119 na t\u0142umaczenie ca\u0142ej ksi\u0105\u017cki na j\u0119zyk litewski. Chodzi\u0142o o przybli\u017cenie odbiorcom litewskim tak wa\u017cnej dla nich historii Ostrej Bramy, umieszczonego w niej wizerunku Matki Bo\u017cej, a tak\u017ce niebywa\u0142ego kultu tego przedstawienia nie tylko na terenie dawnej Rzeczypospolitej. Jest to jednym z zada\u0144 Instytutu Polonika \u2013 propagowanie wiedzy o wsp\u00f3lnym dziedzictwie dawnej Rzeczypospolitej. Nie trzeba dodawa\u0107, \u017ce Ostra Brama to s\u0142owa \u2013 has\u0142o, s\u0142owa \u2013 kod. Znane wi\u0119kszo\u015bci Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w od pokole\u0144<\/em> \u2013 dodaje K. Guttmejer.<\/p>\n\n\n\nPublikacja wydana przez Instytutu Polonika to w pe\u0142ni naukowa rozprawa, oparta na dog\u0142\u0119bnych badaniach archiwalnych, ikonograficznych i historycznych. Zosta\u0142a opatrzona pe\u0142nym aparatem badawczym. Dodatkowo napisana jest bardzo przyst\u0119pnym, \u017cywym j\u0119zykiem, a miejscami narracja prowadzona jest wr\u0119cz w spos\u00f3b reporta\u017cowy. Ksi\u0105\u017cka sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Autorka we wst\u0119pie do swojej publikacji, tak j\u0105 scharakteryzowa\u0142a \u201e[\u2026] Rozdzia\u0142 pierwszy traktuje o\u00a0architekturze zespo\u0142u ostrobramskiego. Om\u00f3wiono w\u00a0nim kolejno Ostr\u0105 Bram\u0119 jako element obwarowa\u0144 miejskich, kaplic\u0119 cudownego obrazu oraz jej wystr\u00f3j, zakrysti\u0119, wreszcie budynek galerii stanowi\u0105cy najp\u00f3\u017aniejszy element zespo\u0142u. Rozdzia\u0142 drugi dotyczy samego obrazu i\u00a0koncentruje si\u0119 na sprawach genezy artystycznej oraz analizy ikonograficznej, zawiera te\u017c pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0119 szczeg\u00f3\u0142owego om\u00f3wienia srebrnych ozd\u00f3b obrazu. Rozdzia\u0142 trzeci porusza zagadnienia dziej\u00f3w kultu oraz oddzia\u0142ywania obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej na sztuk\u0119 polsk\u0105 i\u00a0jego funkcjonowanie jako tematu ikonograficznego. Przedstawiono tu zatem materia\u0142 bardzo r\u00f3\u017cnorodny tak pod wzgl\u0119dem charakteru, jak i\u00a0\u015brodk\u00f3w wyrazu artystycznego. Obejmuje on zar\u00f3wno przekazy ikonograficzne, w\u00a0kt\u00f3rych obraz stanowi\u0142 podmiot dzia\u0142ania tw\u00f3rc\u00f3w, jak i\u00a0te dzie\u0142a plastyczne, w\u00a0kt\u00f3rych \u2013 traktowany przedmiotowo \u2013 pos\u0142u\u017cy\u0142 jako inspiracja tw\u00f3rcza. Po stronie litewskiej zasi\u0119g kultu i\u00a0poczucie jego rodzimo\u015bci by\u0142y takie same, ale materialne przejawy \u2013 tekstowe i\u00a0ikonograficzne \u2013 pojawi\u0142y si\u0119 znacznie p\u00f3\u017aniej, dopiero w\u00a0drugiej po\u0142owie XIX w. Wraz z\u00a0narastaniem ruchu odrodzenia narodowego, powi\u0105zanym z\u00a0d\u0105\u017ceniem do utworzenia odr\u0119bnej pa\u0144stwowo\u015bci, obraz Ostrobramskiej zacz\u0105\u0142 by\u0107 przez Litwin\u00f3w postrzegany jako znak ich to\u017csamo\u015bci narodowej. W\u00a0obecnym wydaniu ksi\u0105\u017cki ten aspekt zosta\u0142 uwzgl\u0119dniony, cho\u0107 przyznaj\u0119, \u017ce m\u00f3j ogl\u0105d mo\u017ce by\u0107 ze zrozumia\u0142ych wzgl\u0119d\u00f3w niepe\u0142ny. Ca\u0142o\u015bciowe przedstawienie tematu oczekuje na opracowanie, o\u00a0co apeluj\u0119 do mych litewskich koleg\u00f3w, bardziej powo\u0142anych do wype\u0142nienia tego zadania. [\u2026]\u201d.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Prof. Maria Ka\u0142amajska-Saeed<\/strong> (1941 \u20132023) historyk sztuki, wieloletni pracownik naukowy Instytutu Sztuki PAN w Warszawie, w latach 1997\u20132006 by\u0142a redaktorem naczelnym pomnikowej serii Katalog Zabytk\u00f3w Sztuki w Polsce. Praca nad autorskimi tomami Katalogu (\u201e\u0141om\u017ca i okolice\u201d, \u201eDrohiczyn, Siemiatycze i okolice\u201d, \u201eKolno, Grajewo i okolice\u201d, \u201eCiechanowiec, Zambr\u00f3w, Wysokie Mazowieckie i okolice\u201d) ukierunkowa\u0142a jej zainteresowania ku wschodnim terenom historycznej Rzeczypospolitej. Fascynacja bogactwem i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 tego dziedzictwa kulturowego, a tak\u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 dotkliwego braku rzetelnej o nim wiedzy, sta\u0142y si\u0119 impulsem do podj\u0119cia bada\u0144 terenowych na obszarze Litwy i Bia\u0142orusi. W latach 1993\u20132003 wraz z grup\u0105 student\u00f3w historii sztuki UW, jej p\u00f3\u017aniejszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w w Instytucie Sztuki PAN, zinwentaryzowa\u0142a ponad trzysta obiekt\u00f3w architektury sakralnej na Litwie i Bia\u0142orusi. Plonem prac terenowych i szeroko zakrojonych kwerend \u017ar\u00f3d\u0142owych sta\u0142o si\u0119 trzyna\u015bcie tom\u00f3w naukowych monografii omawiaj\u0105cych architektur\u0119 i wyposa\u017cenie ko\u015bcio\u0142\u00f3w i klasztor\u00f3w rzymskokatolickich z terenu przedrozbiorowych wojew\u00f3dztw: nowogr\u00f3dzkiego (5), trockiego (4) i wile\u0144skiego (4), opracowanych pod jej redakcj\u0105 naukow\u0105 i przy znacznym udziale autorskim. W latach 2003\u20132017 by\u0142y one opublikowane w ramach monumentalnej serii \u201eMateria\u0142y do dziej\u00f3w sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej\u201d, wydawanej pod naukow\u0105 redakcj\u0105 prof. dr. hab. Jana K. Ostrowskiego przez Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie.<\/p>\n\n\n\nDorobek naukowy Autorki dotyczy w g\u0142\u00f3wnej mierze polskiej sztuki nowo\u017cytnej. Wachlarz jej zainteresowa\u0144 badawczych by\u0142 szeroki: obejmowa\u0142 architektur\u0119, malarstwo, rze\u017ab\u0119, grafik\u0119 i rzemios\u0142o artystyczne (zw\u0142aszcza z\u0142otnictwo i tkaniny). Ogromn\u0105 wag\u0119 przyk\u0142ada\u0142a do wnikliwych bada\u0144 \u017ar\u00f3d\u0142owych. Zmar\u0142a 1 grudnia 2023 r. w Warszawie.<\/p>\n\n\n\n
Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granic\u0105 POLONIKA (Instytut Polonika) <\/strong>jest wyspecjalizowan\u0105, pa\u0144stwow\u0105 instytucj\u0105 kultury, kt\u00f3ry prowadzi projekty o charakterze konserwatorskim, naukowo-badawczym, edukacyjnym i popularyzatorskim. Dzi\u0119ki nim zachowywane s\u0105 materialne \u015bwiadectwa naszych dziej\u00f3w, przywracana jest pami\u0119\u0107 o wa\u017cnych dla wsp\u00f3\u0142czesnych Polak\u00f3w osobach oraz istotnych faktach historycznych.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Kontakt do medi\u00f3w:<\/strong><\/p>\n\n\n\nLukrecja Jaszewska<\/p>\n\n\n\n
Rzecznik prasowy<\/p>\n\n\n\n
e-mail:\u00a0 ljaszewska@polonika.pl<\/a>; tel. 797 141\u00a0381<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Spotkanie wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki \u201eOstra Brama w Wilnie\u201d autorstwa prof. Marii Ka\u0142amajskiej-Saeed 23 maja 2024 r. o godz. 18:00 Muzeum Dziedzictwa Ko\u015bcielnego w Wilnie (ul. \u0160v. Mykolo 9) W spotkaniu udzia\u0142 wezm\u0105: prof. Irena Vai\u0161vilait\u0117 \u2013 recenzentka publikacji, historyk sztuki, historyk ko\u015bcio\u0142a, Uniwersytet Wile\u0144ski dr Karol Guttmejer \u2013 konserwator zabytkoznawca, historyk sztuki, Instytut Polonika dr Mindaugas […]<\/p>\n","protected":false},"author":179,"featured_media":6045,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[115,95],"tags":[],"class_list":["post-6047","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-pl","category-wydarzenia"],"yoast_head":"\n
\u201ePanno \u015awi\u0119ta, co Jasnej bronisz Cz\u0119stochowy i w Ostrej \u015bwiecisz Bramie\u201d - Instytut Polski w Wilnie<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201ePanno \u015awi\u0119ta, co Jasnej bronisz Cz\u0119stochowy i w Ostrej \u015bwiecisz Bramie\u201d - Instytut Polski w Wilnie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Spotkanie wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki \u201eOstra Brama w Wilnie\u201d autorstwa prof. Marii Ka\u0142amajskiej-Saeed 23 maja 2024 r. o godz. 18:00 Muzeum Dziedzictwa Ko\u015bcielnego w Wilnie (ul. \u0160v. Mykolo 9) W spotkaniu udzia\u0142 wezm\u0105: prof. Irena Vai\u0161vilait\u0117 \u2013 recenzentka publikacji, historyk sztuki, historyk ko\u015bcio\u0142a, Uniwersytet Wile\u0144ski dr Karol Guttmejer \u2013 konserwator zabytkoznawca, historyk sztuki, Instytut Polonika dr Mindaugas […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Wilnie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-05-17T08:56:18+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-05-24T08:12:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2500\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1875\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"strielkunasr\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"strielkunasr\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"6 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/\",\"name\":\"\u201ePanno \u015awi\u0119ta, co Jasnej bronisz Cz\u0119stochowy i w Ostrej \u015bwiecisz Bramie\u201d\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www-300x225.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www-1024x768.png\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www.png\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www.png\",\"datePublished\":\"2024-05-17T08:56:18+02:00\",\"dateModified\":\"2024-05-24T08:12:32+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/0fe71ab8ff05e4d313f18753e7735a3c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2024-05-23\",\"endDate\":\"2024-05-23\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"Spotkanie wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki \u201eOstra Brama w Wilnie\u201d autorstwa prof. Marii Ka\u0142amajskiej-Saeed\\n23 maja 2024 r. o godz. 18:00\\nMuzeum Dziedzictwa Ko\u015bcielnego w Wilnie (ul. \u0160v. Mykolo 9)\\nW spotkaniu udzia\u0142 wezm\u0105:\\nprof. Irena Vai\u0161vilait\u0117 \u2013 recenzentka publikacji, historyk sztuki, historyk ko\u015bcio\u0142a, Uniwersytet Wile\u0144ski\\ndr Karol Guttmejer \u2013 konserwator zabytkoznawca, historyk sztuki, Instytut Polonika\\ndr Mindaugas Paknys \u2013 historyk, historyk sztuki, Instytut Bada\u0144 nad Kultur\u0105 Litewsk\u0105\\nSpotkanie b\u0119dzie t\u0142umaczone symultanicznie. Wst\u0119p wolny.\\n\u201e[\u2026] Nie pochodz\u0119 z Wilna, nie nale\u017c\u0119 nawet do przedwojennego pokolenia, tote\u017c przy podj\u0119ciu tak wile\u0144skiego tematu, jakim jest Ostra Brama, nie kierowa\u0142y mn\u0105 sentymenty osobiste. \u2013 czytamy we wst\u0119pie ksi\u0105\u017cki prof. Marii Ka\u0142amajskiej-Saeed. \u2013 Zaintrygowa\u0142 mnie fenomen kultu Matki Boskiej Ostrobramskiej, kultu uparcie \u017cywego, wci\u0105\u017c od nowa krzepi\u0105cego nie tylko strapionych, ale r\u00f3wnie\u017c niepokornych. Jest w nim niespo\u017cyta si\u0142a sprawiaj\u0105ca, \u017ce ro\u015bnie on w\u015br\u00f3d przeciwno\u015bci, odradzaj\u0105c si\u0119 w nowych miejscach i \u015brodowiskach. W zmienionych okoliczno\u015bciach nabiera nowych tre\u015bci. [\u2026]\u201d.\\nKsi\u0105\u017cka \u201eOstra Brama w Wilnie\u201d \u2013 wydana przez Instytut Polonika w ramach serii naukowej \u201eStudia i Materia\u0142y\u201d \u2013 to druga, poszerzona, dwuj\u0119zyczna (polsko-litewska) publikacja autorstwa Profesor dotycz\u0105ca tego zabytku. Ukaza\u0142a si\u0119 po ponad 30 latach od pierwszej edycji.\\nPublikacja powsta\u0142a w oparciu o \u017ar\u00f3d\u0142a pochodz\u0105ce z zasob\u00f3w m.in. Archiwum Prowincji Karmelit\u00f3w Bosych w Czernej, Pa\u0144stwowego Archiwum Historycznego w Wilnie (Lietuvos Valstyb\u0117s istorijos archyvas), gdzie znalaz\u0142y si\u0119 m.in. zasoby przedwojennego Archiwum Archidiecezji Wile\u0144skiej, Archiwum Miejskiego, Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk oraz prywatne archiwum architekta Juliusza K\u0142osa zawieraj\u0105ce pomiary zespo\u0142u Ostrobramskiego z lat 1927 i 1932. Ich warto\u015bciowym uzupe\u0142nieniem jest podobna dokumentacja z roku 1952, przechowywana w wile\u0144skiej bibliotece konserwatorskiej O\u015brodka Dziedzictwa Kulturowego (Kult\u016bros paveldo centro paveldosaugos biblioteka).\\n\u2013 Instytut Polonika wydaje opr\u00f3cz publikacji naukowych, b\u0119d\u0105cych wynikiem wcze\u015bniej realizowanych u nas projekt\u00f3w badawczych, tak\u017ce takie, kt\u00f3re s\u0105 efektem bada\u0144 prowadzonych w innych o\u015brodkach badawczych. Robi to szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy publikacja ma znacz\u0105c\u0105 warto\u015b\u0107 dla dziej\u00f3w polskich zabytk\u00f3w za granic\u0105 \u2013 podkre\u015bla dr Karol Guttmejer z Instytutu Polonika. \u2013 Ksi\u0105\u017cka \u015bp. prof. Marii Ka\u0142amajskiej-Saeed jest efektem takich bada\u0144 i swoje pierwsze wydanie mia\u0142a w 1990 r. w Pa\u0144stwowym Wydawnictwie Naukowym. \u00d3wczesne mo\u017cliwo\u015bci edytorskie nie pozwoli\u0142y jednak na prezentacj\u0119 cho\u0107by w kolorze wa\u017cnego materia\u0142u ikonograficznego. Obecne wydanie jest uzupe\u0142nione i rozszerzone o wyniki p\u00f3\u017aniejszych bada\u0144. Nadto zdecydowali\u015bmy si\u0119 na t\u0142umaczenie ca\u0142ej ksi\u0105\u017cki na j\u0119zyk litewski. Chodzi\u0142o o przybli\u017cenie odbiorcom litewskim tak wa\u017cnej dla nich historii Ostrej Bramy, umieszczonego w niej wizerunku Matki Bo\u017cej, a tak\u017ce niebywa\u0142ego kultu tego przedstawienia nie tylko na terenie dawnej Rzeczypospolitej. Jest to jednym z zada\u0144 Instytutu Polonika \u2013 propagowanie wiedzy o wsp\u00f3lnym dziedzictwie dawnej Rzeczypospolitej. Nie trzeba dodawa\u0107, \u017ce Ostra Brama to s\u0142owa \u2013 has\u0142o, s\u0142owa \u2013 kod. Znane wi\u0119kszo\u015bci Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w od pokole\u0144 \u2013 dodaje K. Guttmejer.\\nPublikacja wydana przez Instytutu Polonika to w pe\u0142ni naukowa rozprawa, oparta na dog\u0142\u0119bnych badaniach archiwalnych, ikonograficznych i historycznych. Zosta\u0142a opatrzona pe\u0142nym aparatem badawczym. Dodatkowo napisana jest bardzo przyst\u0119pnym, \u017cywym j\u0119zykiem, a miejscami narracja prowadzona jest wr\u0119cz w spos\u00f3b reporta\u017cowy. Ksi\u0105\u017cka sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci.\\nAutorka we wst\u0119pie do swojej publikacji, tak j\u0105 scharakteryzowa\u0142a \u201e[\u2026] Rozdzia\u0142 pierwszy traktuje o\u00a0architekturze zespo\u0142u ostrobramskiego. Om\u00f3wiono w\u00a0nim kolejno Ostr\u0105 Bram\u0119 jako element obwarowa\u0144 miejskich, kaplic\u0119 cudownego obrazu oraz jej wystr\u00f3j, zakrysti\u0119, wreszcie budynek galerii stanowi\u0105cy najp\u00f3\u017aniejszy element zespo\u0142u. Rozdzia\u0142 drugi dotyczy samego obrazu i\u00a0koncentruje si\u0119 na sprawach genezy artystycznej oraz analizy ikonograficznej, zawiera te\u017c pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0119 szczeg\u00f3\u0142owego om\u00f3wienia srebrnych ozd\u00f3b obrazu. Rozdzia\u0142 trzeci porusza zagadnienia dziej\u00f3w kultu oraz oddzia\u0142ywania obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej na sztuk\u0119 polsk\u0105 i\u00a0jego funkcjonowanie jako tematu ikonograficznego. Przedstawiono tu zatem materia\u0142 bardzo r\u00f3\u017cnorodny tak pod wzgl\u0119dem charakteru, jak i\u00a0\u015brodk\u00f3w wyrazu artystycznego. Obejmuje on zar\u00f3wno przekazy ikonograficzne, w\u00a0kt\u00f3rych obraz stanowi\u0142 podmiot dzia\u0142ania tw\u00f3rc\u00f3w, jak i\u00a0te dzie\u0142a plastyczne, w\u00a0kt\u00f3rych \u2013 traktowany przedmiotowo \u2013 pos\u0142u\u017cy\u0142 jako inspiracja tw\u00f3rcza. Po stronie litewskiej zasi\u0119g kultu i\u00a0poczucie jego rodzimo\u015bci by\u0142y takie same, ale materialne przejawy \u2013 tekstowe i\u00a0ikonograficzne \u2013 pojawi\u0142y si\u0119 znacznie p\u00f3\u017aniej, dopiero w\u00a0drugiej po\u0142owie XIX w. Wraz z\u00a0narastaniem ruchu odrodzenia narodowego, powi\u0105zanym z\u00a0d\u0105\u017ceniem do utworzenia odr\u0119bnej pa\u0144stwowo\u015bci, obraz Ostrobramskiej zacz\u0105\u0142 by\u0107 przez Litwin\u00f3w postrzegany jako znak ich to\u017csamo\u015bci narodowej. W\u00a0obecnym wydaniu ksi\u0105\u017cki ten aspekt zosta\u0142 uwzgl\u0119dniony, cho\u0107 przyznaj\u0119, \u017ce m\u00f3j ogl\u0105d mo\u017ce by\u0107 ze zrozumia\u0142ych wzgl\u0119d\u00f3w niepe\u0142ny. Ca\u0142o\u015bciowe przedstawienie tematu oczekuje na opracowanie, o\u00a0co apeluj\u0119 do mych litewskich koleg\u00f3w, bardziej powo\u0142anych do wype\u0142nienia tego zadania. [\u2026]\u201d.\\nProf. Maria Ka\u0142amajska-Saeed (1941 \u20132023) historyk sztuki, wieloletni pracownik naukowy Instytutu Sztuki PAN w Warszawie, w latach 1997\u20132006 by\u0142a redaktorem naczelnym pomnikowej serii Katalog Zabytk\u00f3w Sztuki w Polsce. Praca nad autorskimi tomami Katalogu (\u201e\u0141om\u017ca i okolice\u201d, \u201eDrohiczyn, Siemiatycze i okolice\u201d, \u201eKolno, Grajewo i okolice\u201d, \u201eCiechanowiec, Zambr\u00f3w, Wysokie Mazowieckie i okolice\u201d) ukierunkowa\u0142a jej zainteresowania ku wschodnim terenom historycznej Rzeczypospolitej. Fascynacja bogactwem i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 tego dziedzictwa kulturowego, a tak\u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 dotkliwego braku rzetelnej o nim wiedzy, sta\u0142y si\u0119 impulsem do podj\u0119cia bada\u0144 terenowych na obszarze Litwy i Bia\u0142orusi. W latach 1993\u20132003 wraz z grup\u0105 student\u00f3w historii sztuki UW, jej p\u00f3\u017aniejszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w w Instytucie Sztuki PAN, zinwentaryzowa\u0142a ponad trzysta obiekt\u00f3w architektury sakralnej na Litwie i Bia\u0142orusi. Plonem prac terenowych i szeroko zakrojonych kwerend \u017ar\u00f3d\u0142owych sta\u0142o si\u0119 trzyna\u015bcie tom\u00f3w naukowych monografii omawiaj\u0105cych architektur\u0119 i wyposa\u017cenie ko\u015bcio\u0142\u00f3w i klasztor\u00f3w rzymskokatolickich z terenu przedrozbiorowych wojew\u00f3dztw: nowogr\u00f3dzkiego (5), trockiego (4) i wile\u0144skiego (4), opracowanych pod jej redakcj\u0105 naukow\u0105 i przy znacznym udziale autorskim. W latach 2003\u20132017 by\u0142y one opublikowane w ramach monumentalnej serii \u201eMateria\u0142y do dziej\u00f3w sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej\u201d, wydawanej pod naukow\u0105 redakcj\u0105 prof. dr. hab. Jana K. Ostrowskiego przez Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie.\\nDorobek naukowy Autorki dotyczy w g\u0142\u00f3wnej mierze polskiej sztuki nowo\u017cytnej. Wachlarz jej zainteresowa\u0144 badawczych by\u0142 szeroki: obejmowa\u0142 architektur\u0119, malarstwo, rze\u017ab\u0119, grafik\u0119 i rzemios\u0142o artystyczne (zw\u0142aszcza z\u0142otnictwo i tkaniny). Ogromn\u0105 wag\u0119 przyk\u0142ada\u0142a do wnikliwych bada\u0144 \u017ar\u00f3d\u0142owych. Zmar\u0142a 1 grudnia 2023 r. w Warszawie.\\nNarodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granic\u0105 POLONIKA (Instytut Polonika) jest wyspecjalizowan\u0105, pa\u0144stwow\u0105 instytucj\u0105 kultury, kt\u00f3ry prowadzi projekty o charakterze konserwatorskim, naukowo-badawczym, edukacyjnym i popularyzatorskim. Dzi\u0119ki nim zachowywane s\u0105 materialne \u015bwiadectwa naszych dziej\u00f3w, przywracana jest pami\u0119\u0107 o wa\u017cnych dla wsp\u00f3\u0142czesnych Polak\u00f3w osobach oraz istotnych faktach historycznych.\\nKontakt do medi\u00f3w:\\nLukrecja Jaszewska\\nRzecznik prasowy\\ne-mail:\u00a0 ljaszewska@polonika.pl; tel. 797 141\u00a0381\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www.png\",\"width\":2500,\"height\":1875},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201ePanno \u015awi\u0119ta, co Jasnej bronisz Cz\u0119stochowy i w Ostrej \u015bwiecisz Bramie\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Wilnie\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/0fe71ab8ff05e4d313f18753e7735a3c\",\"name\":\"strielkunasr\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1f685238784360c3347cf65c78e0c870?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1f685238784360c3347cf65c78e0c870?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"strielkunasr\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/author\/strielkunasr\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201ePanno \u015awi\u0119ta, co Jasnej bronisz Cz\u0119stochowy i w Ostrej \u015bwiecisz Bramie\u201d - Instytut Polski w Wilnie","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"\u201ePanno \u015awi\u0119ta, co Jasnej bronisz Cz\u0119stochowy i w Ostrej \u015bwiecisz Bramie\u201d - Instytut Polski w Wilnie","og_description":"Spotkanie wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki \u201eOstra Brama w Wilnie\u201d autorstwa prof. Marii Ka\u0142amajskiej-Saeed 23 maja 2024 r. o godz. 18:00 Muzeum Dziedzictwa Ko\u015bcielnego w Wilnie (ul. \u0160v. Mykolo 9) W spotkaniu udzia\u0142 wezm\u0105: prof. Irena Vai\u0161vilait\u0117 \u2013 recenzentka publikacji, historyk sztuki, historyk ko\u015bcio\u0142a, Uniwersytet Wile\u0144ski dr Karol Guttmejer \u2013 konserwator zabytkoznawca, historyk sztuki, Instytut Polonika dr Mindaugas […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/","og_site_name":"Instytut Polski w Wilnie","article_published_time":"2024-05-17T08:56:18+00:00","article_modified_time":"2024-05-24T08:12:32+00:00","og_image":[{"width":2500,"height":1875,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www.png","type":"image\/png"}],"author":"strielkunasr","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"strielkunasr","Szacowany czas czytania":"6 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/","name":"\u201ePanno \u015awi\u0119ta, co Jasnej bronisz Cz\u0119stochowy i w Ostrej \u015bwiecisz Bramie\u201d","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www-300x225.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www-1024x768.png","https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www.png"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www.png","datePublished":"2024-05-17T08:56:18+02:00","dateModified":"2024-05-24T08:12:32+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/0fe71ab8ff05e4d313f18753e7735a3c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2024-05-23","endDate":"2024-05-23","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"Spotkanie wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki \u201eOstra Brama w Wilnie\u201d autorstwa prof. Marii Ka\u0142amajskiej-Saeed\n23 maja 2024 r. o godz. 18:00\nMuzeum Dziedzictwa Ko\u015bcielnego w Wilnie (ul. \u0160v. Mykolo 9)\nW spotkaniu udzia\u0142 wezm\u0105:\nprof. Irena Vai\u0161vilait\u0117 \u2013 recenzentka publikacji, historyk sztuki, historyk ko\u015bcio\u0142a, Uniwersytet Wile\u0144ski\ndr Karol Guttmejer \u2013 konserwator zabytkoznawca, historyk sztuki, Instytut Polonika\ndr Mindaugas Paknys \u2013 historyk, historyk sztuki, Instytut Bada\u0144 nad Kultur\u0105 Litewsk\u0105\nSpotkanie b\u0119dzie t\u0142umaczone symultanicznie. Wst\u0119p wolny.\n\u201e[\u2026] Nie pochodz\u0119 z Wilna, nie nale\u017c\u0119 nawet do przedwojennego pokolenia, tote\u017c przy podj\u0119ciu tak wile\u0144skiego tematu, jakim jest Ostra Brama, nie kierowa\u0142y mn\u0105 sentymenty osobiste. \u2013 czytamy we wst\u0119pie ksi\u0105\u017cki prof. Marii Ka\u0142amajskiej-Saeed. \u2013 Zaintrygowa\u0142 mnie fenomen kultu Matki Boskiej Ostrobramskiej, kultu uparcie \u017cywego, wci\u0105\u017c od nowa krzepi\u0105cego nie tylko strapionych, ale r\u00f3wnie\u017c niepokornych. Jest w nim niespo\u017cyta si\u0142a sprawiaj\u0105ca, \u017ce ro\u015bnie on w\u015br\u00f3d przeciwno\u015bci, odradzaj\u0105c si\u0119 w nowych miejscach i \u015brodowiskach. W zmienionych okoliczno\u015bciach nabiera nowych tre\u015bci. [\u2026]\u201d.\nKsi\u0105\u017cka \u201eOstra Brama w Wilnie\u201d \u2013 wydana przez Instytut Polonika w ramach serii naukowej \u201eStudia i Materia\u0142y\u201d \u2013 to druga, poszerzona, dwuj\u0119zyczna (polsko-litewska) publikacja autorstwa Profesor dotycz\u0105ca tego zabytku. Ukaza\u0142a si\u0119 po ponad 30 latach od pierwszej edycji.\nPublikacja powsta\u0142a w oparciu o \u017ar\u00f3d\u0142a pochodz\u0105ce z zasob\u00f3w m.in. Archiwum Prowincji Karmelit\u00f3w Bosych w Czernej, Pa\u0144stwowego Archiwum Historycznego w Wilnie (Lietuvos Valstyb\u0117s istorijos archyvas), gdzie znalaz\u0142y si\u0119 m.in. zasoby przedwojennego Archiwum Archidiecezji Wile\u0144skiej, Archiwum Miejskiego, Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk oraz prywatne archiwum architekta Juliusza K\u0142osa zawieraj\u0105ce pomiary zespo\u0142u Ostrobramskiego z lat 1927 i 1932. Ich warto\u015bciowym uzupe\u0142nieniem jest podobna dokumentacja z roku 1952, przechowywana w wile\u0144skiej bibliotece konserwatorskiej O\u015brodka Dziedzictwa Kulturowego (Kult\u016bros paveldo centro paveldosaugos biblioteka).\n\u2013 Instytut Polonika wydaje opr\u00f3cz publikacji naukowych, b\u0119d\u0105cych wynikiem wcze\u015bniej realizowanych u nas projekt\u00f3w badawczych, tak\u017ce takie, kt\u00f3re s\u0105 efektem bada\u0144 prowadzonych w innych o\u015brodkach badawczych. Robi to szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy publikacja ma znacz\u0105c\u0105 warto\u015b\u0107 dla dziej\u00f3w polskich zabytk\u00f3w za granic\u0105 \u2013 podkre\u015bla dr Karol Guttmejer z Instytutu Polonika. \u2013 Ksi\u0105\u017cka \u015bp. prof. Marii Ka\u0142amajskiej-Saeed jest efektem takich bada\u0144 i swoje pierwsze wydanie mia\u0142a w 1990 r. w Pa\u0144stwowym Wydawnictwie Naukowym. \u00d3wczesne mo\u017cliwo\u015bci edytorskie nie pozwoli\u0142y jednak na prezentacj\u0119 cho\u0107by w kolorze wa\u017cnego materia\u0142u ikonograficznego. Obecne wydanie jest uzupe\u0142nione i rozszerzone o wyniki p\u00f3\u017aniejszych bada\u0144. Nadto zdecydowali\u015bmy si\u0119 na t\u0142umaczenie ca\u0142ej ksi\u0105\u017cki na j\u0119zyk litewski. Chodzi\u0142o o przybli\u017cenie odbiorcom litewskim tak wa\u017cnej dla nich historii Ostrej Bramy, umieszczonego w niej wizerunku Matki Bo\u017cej, a tak\u017ce niebywa\u0142ego kultu tego przedstawienia nie tylko na terenie dawnej Rzeczypospolitej. Jest to jednym z zada\u0144 Instytutu Polonika \u2013 propagowanie wiedzy o wsp\u00f3lnym dziedzictwie dawnej Rzeczypospolitej. Nie trzeba dodawa\u0107, \u017ce Ostra Brama to s\u0142owa \u2013 has\u0142o, s\u0142owa \u2013 kod. Znane wi\u0119kszo\u015bci Polak\u00f3w i Litwin\u00f3w od pokole\u0144 \u2013 dodaje K. Guttmejer.\nPublikacja wydana przez Instytutu Polonika to w pe\u0142ni naukowa rozprawa, oparta na dog\u0142\u0119bnych badaniach archiwalnych, ikonograficznych i historycznych. Zosta\u0142a opatrzona pe\u0142nym aparatem badawczym. Dodatkowo napisana jest bardzo przyst\u0119pnym, \u017cywym j\u0119zykiem, a miejscami narracja prowadzona jest wr\u0119cz w spos\u00f3b reporta\u017cowy. Ksi\u0105\u017cka sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci.\nAutorka we wst\u0119pie do swojej publikacji, tak j\u0105 scharakteryzowa\u0142a \u201e[\u2026] Rozdzia\u0142 pierwszy traktuje o\u00a0architekturze zespo\u0142u ostrobramskiego. Om\u00f3wiono w\u00a0nim kolejno Ostr\u0105 Bram\u0119 jako element obwarowa\u0144 miejskich, kaplic\u0119 cudownego obrazu oraz jej wystr\u00f3j, zakrysti\u0119, wreszcie budynek galerii stanowi\u0105cy najp\u00f3\u017aniejszy element zespo\u0142u. Rozdzia\u0142 drugi dotyczy samego obrazu i\u00a0koncentruje si\u0119 na sprawach genezy artystycznej oraz analizy ikonograficznej, zawiera te\u017c pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0119 szczeg\u00f3\u0142owego om\u00f3wienia srebrnych ozd\u00f3b obrazu. Rozdzia\u0142 trzeci porusza zagadnienia dziej\u00f3w kultu oraz oddzia\u0142ywania obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej na sztuk\u0119 polsk\u0105 i\u00a0jego funkcjonowanie jako tematu ikonograficznego. Przedstawiono tu zatem materia\u0142 bardzo r\u00f3\u017cnorodny tak pod wzgl\u0119dem charakteru, jak i\u00a0\u015brodk\u00f3w wyrazu artystycznego. Obejmuje on zar\u00f3wno przekazy ikonograficzne, w\u00a0kt\u00f3rych obraz stanowi\u0142 podmiot dzia\u0142ania tw\u00f3rc\u00f3w, jak i\u00a0te dzie\u0142a plastyczne, w\u00a0kt\u00f3rych \u2013 traktowany przedmiotowo \u2013 pos\u0142u\u017cy\u0142 jako inspiracja tw\u00f3rcza. Po stronie litewskiej zasi\u0119g kultu i\u00a0poczucie jego rodzimo\u015bci by\u0142y takie same, ale materialne przejawy \u2013 tekstowe i\u00a0ikonograficzne \u2013 pojawi\u0142y si\u0119 znacznie p\u00f3\u017aniej, dopiero w\u00a0drugiej po\u0142owie XIX w. Wraz z\u00a0narastaniem ruchu odrodzenia narodowego, powi\u0105zanym z\u00a0d\u0105\u017ceniem do utworzenia odr\u0119bnej pa\u0144stwowo\u015bci, obraz Ostrobramskiej zacz\u0105\u0142 by\u0107 przez Litwin\u00f3w postrzegany jako znak ich to\u017csamo\u015bci narodowej. W\u00a0obecnym wydaniu ksi\u0105\u017cki ten aspekt zosta\u0142 uwzgl\u0119dniony, cho\u0107 przyznaj\u0119, \u017ce m\u00f3j ogl\u0105d mo\u017ce by\u0107 ze zrozumia\u0142ych wzgl\u0119d\u00f3w niepe\u0142ny. Ca\u0142o\u015bciowe przedstawienie tematu oczekuje na opracowanie, o\u00a0co apeluj\u0119 do mych litewskich koleg\u00f3w, bardziej powo\u0142anych do wype\u0142nienia tego zadania. [\u2026]\u201d.\nProf. Maria Ka\u0142amajska-Saeed (1941 \u20132023) historyk sztuki, wieloletni pracownik naukowy Instytutu Sztuki PAN w Warszawie, w latach 1997\u20132006 by\u0142a redaktorem naczelnym pomnikowej serii Katalog Zabytk\u00f3w Sztuki w Polsce. Praca nad autorskimi tomami Katalogu (\u201e\u0141om\u017ca i okolice\u201d, \u201eDrohiczyn, Siemiatycze i okolice\u201d, \u201eKolno, Grajewo i okolice\u201d, \u201eCiechanowiec, Zambr\u00f3w, Wysokie Mazowieckie i okolice\u201d) ukierunkowa\u0142a jej zainteresowania ku wschodnim terenom historycznej Rzeczypospolitej. Fascynacja bogactwem i r\u00f3\u017cnorodno\u015bci\u0105 tego dziedzictwa kulturowego, a tak\u017ce \u015bwiadomo\u015b\u0107 dotkliwego braku rzetelnej o nim wiedzy, sta\u0142y si\u0119 impulsem do podj\u0119cia bada\u0144 terenowych na obszarze Litwy i Bia\u0142orusi. W latach 1993\u20132003 wraz z grup\u0105 student\u00f3w historii sztuki UW, jej p\u00f3\u017aniejszych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w w Instytucie Sztuki PAN, zinwentaryzowa\u0142a ponad trzysta obiekt\u00f3w architektury sakralnej na Litwie i Bia\u0142orusi. Plonem prac terenowych i szeroko zakrojonych kwerend \u017ar\u00f3d\u0142owych sta\u0142o si\u0119 trzyna\u015bcie tom\u00f3w naukowych monografii omawiaj\u0105cych architektur\u0119 i wyposa\u017cenie ko\u015bcio\u0142\u00f3w i klasztor\u00f3w rzymskokatolickich z terenu przedrozbiorowych wojew\u00f3dztw: nowogr\u00f3dzkiego (5), trockiego (4) i wile\u0144skiego (4), opracowanych pod jej redakcj\u0105 naukow\u0105 i przy znacznym udziale autorskim. W latach 2003\u20132017 by\u0142y one opublikowane w ramach monumentalnej serii \u201eMateria\u0142y do dziej\u00f3w sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej\u201d, wydawanej pod naukow\u0105 redakcj\u0105 prof. dr. hab. Jana K. Ostrowskiego przez Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kultury w Krakowie.\nDorobek naukowy Autorki dotyczy w g\u0142\u00f3wnej mierze polskiej sztuki nowo\u017cytnej. Wachlarz jej zainteresowa\u0144 badawczych by\u0142 szeroki: obejmowa\u0142 architektur\u0119, malarstwo, rze\u017ab\u0119, grafik\u0119 i rzemios\u0142o artystyczne (zw\u0142aszcza z\u0142otnictwo i tkaniny). Ogromn\u0105 wag\u0119 przyk\u0142ada\u0142a do wnikliwych bada\u0144 \u017ar\u00f3d\u0142owych. Zmar\u0142a 1 grudnia 2023 r. w Warszawie.\nNarodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granic\u0105 POLONIKA (Instytut Polonika) jest wyspecjalizowan\u0105, pa\u0144stwow\u0105 instytucj\u0105 kultury, kt\u00f3ry prowadzi projekty o charakterze konserwatorskim, naukowo-badawczym, edukacyjnym i popularyzatorskim. Dzi\u0119ki nim zachowywane s\u0105 materialne \u015bwiadectwa naszych dziej\u00f3w, przywracana jest pami\u0119\u0107 o wa\u017cnych dla wsp\u00f3\u0142czesnych Polak\u00f3w osobach oraz istotnych faktach historycznych.\nKontakt do medi\u00f3w:\nLukrecja Jaszewska\nRzecznik prasowy\ne-mail:\u00a0 ljaszewska@polonika.pl; tel. 797 141\u00a0381"},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www.png","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2024\/05\/ostra-brama_www.png","width":2500,"height":1875},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2024\/05\/17\/panno-swieta-co-jasnej-bronisz-czestochowy-i-w-ostrej-swiecisz-bramie\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201ePanno \u015awi\u0119ta, co Jasnej bronisz Cz\u0119stochowy i w Ostrej \u015bwiecisz Bramie\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/","name":"Instytut Polski w Wilnie","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/0fe71ab8ff05e4d313f18753e7735a3c","name":"strielkunasr","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1f685238784360c3347cf65c78e0c870?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1f685238784360c3347cf65c78e0c870?s=96&d=mm&r=g","caption":"strielkunasr"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/author\/strielkunasr\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/users\/179"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6047"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6048,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6047\/revisions\/6048"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6045"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}