{"id":7083,"date":"2025-03-05T11:49:08","date_gmt":"2025-03-05T10:49:08","guid":{"rendered":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/?p=7083"},"modified":"2025-03-05T11:59:25","modified_gmt":"2025-03-05T10:59:25","slug":"krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/","title":{"rendered":"\u201eKr\u00f3l Roger\u201d czyli polsko-ukrai\u0144ski sen o Sycylii"},"content":{"rendered":"\n

Dla niewtajemniczonych w histori\u0119 powstania jednej z najbardziej znanych w \u015bwiecie polskich oper, pewnym zaskoczeniem mo\u017ce by\u0107 jej ukrai\u0144ski rodow\u00f3d. Ale tym bardziej warto go przypomnie\u0107 w zwi\u0105zku z zaplanowanym na 5 kwietnia przedstawieniem w K\u0142ajpedzie, w wykonaniu Opery Ba\u0142tyckiej z Gda\u0144ska i, co ciekawe, z udzia\u0142em artyst\u00f3w pochodz\u0105cych tak\u017ce z Ukrainy.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Opera \u201eKr\u00f3l Roger\u201d. Fot. Krzysztof Mystkowski (Opera Ba\u0142tycka w Gda\u0144sku)<\/sub><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Historia ta zosta\u0142a wymy\u015blona i ubrana w nuty ponad 100 lat temu na ogarni\u0119tej walkami Ukrainie, a konkretnie w Elizawetgradzie (dzi\u015b miasto Kropywnycki), gdzie w roku 1918 mieszka\u0142 36-letni, znany ju\u017c w\u00f3wczas kompozytor Karol Szymanowski. Jego rodzina straci\u0142a bowiem nieco wcze\u015bniej podczas rewolucji bolszewickiej sw\u00f3j rodzinny maj\u0105tek Tymosz\u00f3wk\u0119 i wtedy pobliski Elizawetgrad sta\u0142 si\u0119 dla Szymanowskich tymczasow\u0105 przystani\u0105, przed ostateczn\u0105 przeprowadzk\u0105 do Polski. Lato sp\u0119dza\u0142 w tym mie\u015bcie tak\u017ce kuzyn kompozytora, 21-letni Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz, pod\u00f3wczas pocz\u0105tkuj\u0105cy poeta, kt\u00f3ry tak\u017ce za chwil\u0119 ucieknie przed wojenn\u0105 zawieruch\u0105 do Warszawy.<\/p>\n\n\n\n

Losy tych dw\u00f3ch tw\u00f3rc\u00f3w od dawna si\u0119 przecina\u0142y. Iwaszkiewicz, urodzony w pobliskim Kalniku i pobieraj\u0105cy nauki w Elizawetgradzie cz\u0119sto bywa\u0142 w dworku w Tymosz\u00f3wce, przesi\u0105kaj\u0105c tam wybitnie artystyczn\u0105 atmosfer\u0105. W swoich wspomnieniach pisze o nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 rozmowach o literaturze, wsp\u00f3lnych inscenizacjach scen teatralnych i operowych, a przede wszystkim o graniu na s\u0142ynnym fortepianie Szymanowskich, tym samym, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce zostanie utopiony w przydomowym stawie przez bolszewicki t\u0142um. We wspomnieniach tych przewija si\u0119 nie tylko kompozytor, ale tak\u017ce jego siostra Stanis\u0142awa Szymanowska, s\u0142ynna p\u00f3\u017aniej \u015bpiewaczka operowa.<\/p>\n\n\n\n

Nic dziwnego, \u017ce z tej przyja\u017ani i tych wsp\u00f3lnych zainteresowa\u0144 musia\u0142 narodzi\u0107 si\u0119 w ko\u0144cu projekt artystyczny czyli skomponowana przez Karola opera, do kt\u00f3rej libretto napisa\u0142 Jaros\u0142aw, trzymaj\u0105c si\u0119 jednak wizji starszego kuzyna. Punktem wyj\u015bcia sta\u0142y si\u0119 tu opowie\u015bci Szymanowskiego o jego podr\u00f3\u017cach do W\u0142och, a zw\u0142aszcza na Sycyli\u0119, kt\u00f3ra zrobi\u0142a na nim ogromne wra\u017cenie swoimi zabytkami sztuki staro\u017cytnej, ale te\u017c \u015bredniowiecznej, w kt\u00f3rej krzy\u017cuj\u0105 si\u0119 wp\u0142ywy r\u00f3\u017cnych kultur. To w\u0142a\u015bnie pod wp\u0142ywem ogl\u0105danych zabytk\u00f3w greckich powsta\u0142y miniatury fortepianowo-skrzypcowe \u201eMity\u201d czy s\u0142ynne \u201eMetopy\u201d i \u201eMaski\u201d.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Olga Pasiecznik (Roksana), Andrzej Lampert\u00a0(Pasterz). Fot. Krzysztof Mystkowski (Opera Ba\u0142tycka w Gda\u0144sku)<\/sub><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Ale kompozytor fascynowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce sztuk\u0105 Wschodu, kt\u00f3rej \u015blady odnajdywa\u0142 m.in. na Sycylii i wykorzysta\u0142 w \u201eKr\u00f3lu Rogerze\u201d, chocia\u017cby w orientalizuj\u0105cej formie s\u0142ynnej arii Roksany. Zreszt\u0105, ju\u017c kilka lat wcze\u015bniej napisa\u0142 inspirowane poezj\u0105 arabsko-persk\u0105 \u201ePie\u015bni mi\u0142osne Hafiza\u201d, a w 1918 r. sko\u0144czy\u0142 prac\u0119 nad \u201ePie\u015bniami muezina szalonego\u201d. Wszystko to idealnie wsp\u00f3\u0142gra\u0142o z wyobra\u017ani\u0105 i wra\u017cliwo\u015bci\u0105 Iwaszkiewicza, kt\u00f3ry w tym okresie swej tw\u00f3rczo\u015bci tak\u017ce pozostawa\u0142 w orientalnym i \u015br\u00f3dziemnomorskim kr\u0119gu zainteresowa\u0144. Trudno powiedzie\u0107, na ile ta podr\u00f3\u017c estetyzuj\u0105cej wyobra\u017ani obu tw\u00f3rc\u00f3w w dawne dzieje, odleg\u0142e rejony i fantastyczne historie by\u0142a wynikiem trudnej, wojenno-rewolucyjnej rzeczywisto\u015bci, z kt\u00f3r\u0105 musia\u0142a si\u0119 mierzy\u0107 Ukraina pod koniec I wojny \u015bwiatowej, ale na pewno nie mo\u017cna lekcewa\u017cy\u0107 tego wp\u0142ywu. Tak to ju\u017c jest, \u017ce w czasach ciemnych i niebezpiecznych lubimy si\u0119 przenosi\u0107 my\u015blami do zupe\u0142nie innych rejon\u00f3w \u2013 jasnych, bezpiecznych i przyjaznych.<\/p>\n\n\n\n

Tak powsta\u0142a historia operowa inspirowana prawdziw\u0105 postaci\u0105 sycylijskiego kr\u00f3la Rogera II, \u015bredniowiecznego w\u0142adcy s\u0142yn\u0105cego z tolerancji, marz\u0105cego o zbudowaniu kr\u00f3lestwa idealnego, w kt\u00f3rym r\u00f3\u017cne zwyczaje, tradycje i religie wsp\u00f3\u0142istnia\u0142yby w pokoju, tworz\u0105c doskona\u0142\u0105 mozaik\u0119. Kompozytorowi i libreci\u015bcie takie idee by\u0142y bliskie, wszak wychowali si\u0119 na Ukrainie, czyli na styku r\u00f3\u017cnych kultur, j\u0119zyk\u00f3w i tradycji, w polskich dworach o wysokiej kulturze, otwartych na pr\u0105dy z Europy i \u015bwiata. W 1918 r. wiadomo ju\u017c by\u0142o, \u017ce taka Ukraina odchodzi do historii, a przychodz\u0105 nowe, barbarzy\u0144skie czasy i niebezpieczne burze. Ta n\u0119kana przez wieki wojnami i kl\u0119skami, lecz niezwykle \u017cyzna i barwna ziemia, o kt\u00f3rej m\u00f3wiono \u201espichlerz Europy\u201d rodzi\u0142a zawsze wspania\u0142e plony i urodzaje, ale dawa\u0142a te\u017c wybitnych artyst\u00f3w, w tym nale\u017c\u0105cych do kultury polskiej. Warto o tym pami\u0119ta\u0107 s\u0142uchaj\u0105c \u201eKr\u00f3la Rogera\u201d i my\u015bl\u0105c o mi\u0119dzynarodowej karierze tego utworu, kt\u00f3ry, cho\u0107 ci\u0105gle niedoceniony, zaliczany jest do najwa\u017cniejszych oper europejskich XX wieku.<\/p>\n\n\n\n

To trudne, ale niezwykle oryginalne zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem muzycznym i tekstowym dzie\u0142o daje mo\u017cliwo\u015bci r\u00f3\u017cnorakich interpretacji. Niekt\u00f3rzy okre\u015blaj\u0105 nawet \u201eKr\u00f3la Rogera\u201d jako jedn\u0105 w pierwszych w dziejach muzyki oper\u0119 \u201egenderow\u0105\u201d. Tym tropem poszli tw\u00f3rcy niedawnej s\u0142owackiej premiery dzie\u0142a w Teatrze Narodowym w Koszycach, kt\u00f3rzy wywo\u0142ali niema\u0142e poruszenie, si\u0119gaj\u0105c po zapomniane wiersze Szymanowskiego o wyra\u017anie homoerotycznym podtek\u015bcie i sugeruj\u0105c takie w\u0142a\u015bnie t\u0142o kryzysu zwi\u0105zku Rogera i Roksany. Lekko skandalizuj\u0105ce, ale bardzo eleganckie i stylowe przedstawienie z 2022 roku, w re\u017cyserii Antona Koren\u010diego, z Micha\u0142em Partyk\u0105 w partii tytu\u0142owej i m\u0142od\u0105 chorwack\u0105 sopranistk\u0105 Gabriel\u0105 Hr\u017eenjak, spodoba\u0142o si\u0119 nie tylko w Koszycach, ale tak\u017ce na mi\u0119dzynarodowych festiwalach w Bratys\u0142awie, Budapeszcie i Pradze. Publiczno\u015b\u0107, cz\u0119sto nie znaj\u0105ca wcze\u015bniej tego utworu, by\u0142a tak\u017ce urzeczona muzyk\u0105. Szczeg\u00f3lnie podoba\u0142y si\u0119 otwieraj\u0105ce I akt ch\u00f3ry, przypominaj\u0105ce \u015bpiewy cerkiewne, wspomniana aria Roksany czy te\u017c ekstatyczne ta\u0144ce t\u0142umu uwodzonego przez tajemniczego Pasterza, wprowadzaj\u0105cego zam\u0119t w harmonijnym kr\u00f3lestwie Rogera. Wiele os\u00f3b zadawa\u0142o te\u017c sobie pytanie, kim tak naprawd\u0119 jest ten dziwny przybysz i dlaczego tyle os\u00f3b mu ulega. Jak\u017ce aktualne to pytanie, kiedy to i w naszych czasach znik\u0105d pojawiaj\u0105 si\u0119 nagle r\u00f3\u017cnego rodzaju idole i podejrzane autorytety.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Opera \u201eKr\u00f3l Roger\u201d. Fot. Krzysztof Mystkowski (Opera Ba\u0142tycka w Gda\u0144sku)<\/sub><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Ciekawe, jak\u0105 interpretacj\u0119 \u201eKr\u00f3la Rogera\u201d przywiezie do K\u0142ajpedy Opera Ba\u0142tycka. B\u0119dzie to spektakl bardziej tradycyjny czy uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniony? Czy wywo\u0142a\u0142a skandal? Pewne jest tylko to, \u017ce na Litwie za\u015bpiewaj\u0105 wybitni arty\u015bci. Gwiazd\u0105 wieczoru b\u0119dzie niew\u0105tpliwie Olga Pasiecznik (Pasichnyk), polsko-ukrai\u0144ska sopranistka o mi\u0119dzynarodowej s\u0142awie, zaliczana do najlepszych odtw\u00f3rczy\u0144 roli Roksany na \u015bwiecie. W rol\u0119 Rogera wcieli si\u0119 znakomity baryton Leszek Skra, a prawdziw\u0105 ciekawostk\u0105 b\u0119dzie udzia\u0142 Andrzeja Lamperta. Wiele os\u00f3b pami\u0119ta go jeszcze jako nastolatka, kt\u00f3ry wiele lat temu bezapelacyjnie wygra\u0142 jedn\u0105 z edycji telewizyjnego show \u201eSzansa na sukces\u201d, \u015bpiewaj\u0105c piosenk\u0119 Maryli Rodowicz. Dzi\u015b, po studiach w zakresie \u015bpiewu operowego, wraca na scen\u0119 jako dojrza\u0142y artysta i jeden z najciekawszych polskich tenor\u00f3w, o wci\u0105\u017c m\u0142odzie\u0144czym uroku, kt\u00f3ry tak bardzo pasuje do roli Pasterza. Orkiestr\u0105 dyrygowa\u0107 b\u0119dzie Yaroslav Shemet, pochodz\u0105cy z Ukrainy, zaledwie 28-letni dyrektor artystyczny Filharmonii \u015al\u0105skiej w Katowicach oraz dyrektor muzyczny Opery Ba\u0142tyckiej, przed kt\u00f3rym otwiera si\u0119 w\u0142a\u015bnie wielka, mi\u0119dzynarodowa kariera dyrygencka.<\/p>\n\n\n\n

Czeka nas wielkie wydarzenie artystyczne, wpisane w kulturalne obchody polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Zapraszamy!<\/p>\n\n\n\n

Piotr Drobniak<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Karol Szymanowski \u201eKr\u00f3l Roger\u201d, opera w III aktach<\/p>\n\n\n\n

Libretto: Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz we wsp\u00f3\u0142pracy z kompozytorem<\/p>\n\n\n\n

Prapremiera: 1926, Warszawa<\/p>\n\n\n\n

Premiera w Operze Ba\u0142tyckiej w Gda\u0144sku: 1 pa\u017adziernika 2022 r.<\/p>\n\n\n\n

Re\u017cyseria: Romuald Wicza-Pokojski<\/p>\n\n\n\n

Przedstawienie w Pa\u0144stwowym Teatrze Muzycznym w K\u0142ajpedzie: 5 kwietnia 2025 r. o 18:30.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wydarzenie odb\u0119dzie si\u0119 dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy pomi\u0119dzy dwoma teatrami w ramach programu \u201eKultura inspiruj\u0105ca\u201d, kt\u00f3ry ma na celu promocj\u0119 najciekawszych zjawisk kultury polskiej za granic\u0105. Dofinansowano ze \u015brodk\u00f3w Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu \u201eKultura inspiruj\u0105ca\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Partnerzy: Pa\u0144stwowy Teatr Muzyczny w K\u0142ajpedzie oraz Instytut Polski w Wilnie.<\/p>\n\n\n\n

Wydarzenie pod patronatem polskiej prezydencji w Radzie EU.<\/p>\n\n\n\n

Bilety s\u0105 dost\u0119pne w kasach stacjonarnych oraz na stronie internetowej teatru<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dla niewtajemniczonych w histori\u0119 powstania jednej z najbardziej znanych w \u015bwiecie polskich oper, pewnym zaskoczeniem mo\u017ce by\u0107 jej ukrai\u0144ski rodow\u00f3d. Ale tym bardziej warto go przypomnie\u0107 w zwi\u0105zku z zaplanowanym na 5 kwietnia przedstawieniem w K\u0142ajpedzie, w wykonaniu Opery Ba\u0142tyckiej z Gda\u0144ska i, co ciekawe, z udzia\u0142em artyst\u00f3w pochodz\u0105cych tak\u017ce z Ukrainy. Historia ta zosta\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":179,"featured_media":7074,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[49,51,95],"tags":[],"class_list":["post-7083","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-muzyka","category-teatr","category-wydarzenia"],"yoast_head":"\n\u201eKr\u00f3l Roger\u201d czyli polsko-ukrai\u0144ski sen o Sycylii - Instytut Polski w Wilnie<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"\u201eKr\u00f3l Roger\u201d czyli polsko-ukrai\u0144ski sen o Sycylii - Instytut Polski w Wilnie\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dla niewtajemniczonych w histori\u0119 powstania jednej z najbardziej znanych w \u015bwiecie polskich oper, pewnym zaskoczeniem mo\u017ce by\u0107 jej ukrai\u0144ski rodow\u00f3d. Ale tym bardziej warto go przypomnie\u0107 w zwi\u0105zku z zaplanowanym na 5 kwietnia przedstawieniem w K\u0142ajpedzie, w wykonaniu Opery Ba\u0142tyckiej z Gda\u0144ska i, co ciekawe, z udzia\u0142em artyst\u00f3w pochodz\u0105cych tak\u017ce z Ukrainy. Historia ta zosta\u0142a […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Instytut Polski w Wilnie\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-03-05T10:49:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-03-05T10:59:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-scaled.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2560\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"strielkunasr\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"strielkunasr\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"8 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"event\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/\",\"name\":\"\u201eKr\u00f3l Roger\u201d czyli polsko-ukrai\u0144ski sen o Sycylii\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/#primaryimage\"},\"image\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-scaled.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-300x169.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-1024x576.jpg\",\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-scaled.jpg\"],\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-scaled.jpg\",\"datePublished\":\"2025-03-05T10:49:08+02:00\",\"dateModified\":\"2025-03-05T10:59:25+02:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/0fe71ab8ff05e4d313f18753e7735a3c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/\"]}],\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"startDate\":\"2025-04-05\",\"endDate\":\"2025-04-05\",\"eventStatus\":\"EventScheduled\",\"eventAttendanceMode\":\"OfflineEventAttendanceMode\",\"location\":{\"@type\":\"place\",\"name\":\"\",\"address\":\"\",\"geo\":{\"@type\":\"GeoCoordinates\",\"latitude\":\"\",\"longitude\":\"\"}},\"description\":\"Dla niewtajemniczonych w histori\u0119 powstania jednej z najbardziej znanych w \u015bwiecie polskich oper, pewnym zaskoczeniem mo\u017ce by\u0107 jej ukrai\u0144ski rodow\u00f3d. Ale tym bardziej warto go przypomnie\u0107 w zwi\u0105zku z zaplanowanym na 5 kwietnia przedstawieniem w K\u0142ajpedzie, w wykonaniu Opery Ba\u0142tyckiej z Gda\u0144ska i, co ciekawe, z udzia\u0142em artyst\u00f3w pochodz\u0105cych tak\u017ce z Ukrainy.\\nHistoria ta zosta\u0142a wymy\u015blona i ubrana w nuty ponad 100 lat temu na ogarni\u0119tej walkami Ukrainie, a konkretnie w Elizawetgradzie (dzi\u015b miasto Kropywnycki), gdzie w roku 1918 mieszka\u0142 36-letni, znany ju\u017c w\u00f3wczas kompozytor Karol Szymanowski. Jego rodzina straci\u0142a bowiem nieco wcze\u015bniej podczas rewolucji bolszewickiej sw\u00f3j rodzinny maj\u0105tek Tymosz\u00f3wk\u0119 i wtedy pobliski Elizawetgrad sta\u0142 si\u0119 dla Szymanowskich tymczasow\u0105 przystani\u0105, przed ostateczn\u0105 przeprowadzk\u0105 do Polski. Lato sp\u0119dza\u0142 w tym mie\u015bcie tak\u017ce kuzyn kompozytora, 21-letni Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz, pod\u00f3wczas pocz\u0105tkuj\u0105cy poeta, kt\u00f3ry tak\u017ce za chwil\u0119 ucieknie przed wojenn\u0105 zawieruch\u0105 do Warszawy.\\nLosy tych dw\u00f3ch tw\u00f3rc\u00f3w od dawna si\u0119 przecina\u0142y. Iwaszkiewicz, urodzony w pobliskim Kalniku i pobieraj\u0105cy nauki w Elizawetgradzie cz\u0119sto bywa\u0142 w dworku w Tymosz\u00f3wce, przesi\u0105kaj\u0105c tam wybitnie artystyczn\u0105 atmosfer\u0105. W swoich wspomnieniach pisze o nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 rozmowach o literaturze, wsp\u00f3lnych inscenizacjach scen teatralnych i operowych, a przede wszystkim o graniu na s\u0142ynnym fortepianie Szymanowskich, tym samym, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce zostanie utopiony w przydomowym stawie przez bolszewicki t\u0142um. We wspomnieniach tych przewija si\u0119 nie tylko kompozytor, ale tak\u017ce jego siostra Stanis\u0142awa Szymanowska, s\u0142ynna p\u00f3\u017aniej \u015bpiewaczka operowa.\\nNic dziwnego, \u017ce z tej przyja\u017ani i tych wsp\u00f3lnych zainteresowa\u0144 musia\u0142 narodzi\u0107 si\u0119 w ko\u0144cu projekt artystyczny czyli skomponowana przez Karola opera, do kt\u00f3rej libretto napisa\u0142 Jaros\u0142aw, trzymaj\u0105c si\u0119 jednak wizji starszego kuzyna. Punktem wyj\u015bcia sta\u0142y si\u0119 tu opowie\u015bci Szymanowskiego o jego podr\u00f3\u017cach do W\u0142och, a zw\u0142aszcza na Sycyli\u0119, kt\u00f3ra zrobi\u0142a na nim ogromne wra\u017cenie swoimi zabytkami sztuki staro\u017cytnej, ale te\u017c \u015bredniowiecznej, w kt\u00f3rej krzy\u017cuj\u0105 si\u0119 wp\u0142ywy r\u00f3\u017cnych kultur. To w\u0142a\u015bnie pod wp\u0142ywem ogl\u0105danych zabytk\u00f3w greckich powsta\u0142y miniatury fortepianowo-skrzypcowe \u201eMity\u201d czy s\u0142ynne \u201eMetopy\u201d i \u201eMaski\u201d.\\nAle kompozytor fascynowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce sztuk\u0105 Wschodu, kt\u00f3rej \u015blady odnajdywa\u0142 m.in. na Sycylii i wykorzysta\u0142 w \u201eKr\u00f3lu Rogerze\u201d, chocia\u017cby w orientalizuj\u0105cej formie s\u0142ynnej arii Roksany. Zreszt\u0105, ju\u017c kilka lat wcze\u015bniej napisa\u0142 inspirowane poezj\u0105 arabsko-persk\u0105 \u201ePie\u015bni mi\u0142osne Hafiza\u201d, a w 1918 r. sko\u0144czy\u0142 prac\u0119 nad \u201ePie\u015bniami muezina szalonego\u201d. Wszystko to idealnie wsp\u00f3\u0142gra\u0142o z wyobra\u017ani\u0105 i wra\u017cliwo\u015bci\u0105 Iwaszkiewicza, kt\u00f3ry w tym okresie swej tw\u00f3rczo\u015bci tak\u017ce pozostawa\u0142 w orientalnym i \u015br\u00f3dziemnomorskim kr\u0119gu zainteresowa\u0144. Trudno powiedzie\u0107, na ile ta podr\u00f3\u017c estetyzuj\u0105cej wyobra\u017ani obu tw\u00f3rc\u00f3w w dawne dzieje, odleg\u0142e rejony i fantastyczne historie by\u0142a wynikiem trudnej, wojenno-rewolucyjnej rzeczywisto\u015bci, z kt\u00f3r\u0105 musia\u0142a si\u0119 mierzy\u0107 Ukraina pod koniec I wojny \u015bwiatowej, ale na pewno nie mo\u017cna lekcewa\u017cy\u0107 tego wp\u0142ywu. Tak to ju\u017c jest, \u017ce w czasach ciemnych i niebezpiecznych lubimy si\u0119 przenosi\u0107 my\u015blami do zupe\u0142nie innych rejon\u00f3w \u2013 jasnych, bezpiecznych i przyjaznych.\\nTak powsta\u0142a historia operowa inspirowana prawdziw\u0105 postaci\u0105 sycylijskiego kr\u00f3la Rogera II, \u015bredniowiecznego w\u0142adcy s\u0142yn\u0105cego z tolerancji, marz\u0105cego o zbudowaniu kr\u00f3lestwa idealnego, w kt\u00f3rym r\u00f3\u017cne zwyczaje, tradycje i religie wsp\u00f3\u0142istnia\u0142yby w pokoju, tworz\u0105c doskona\u0142\u0105 mozaik\u0119. Kompozytorowi i libreci\u015bcie takie idee by\u0142y bliskie, wszak wychowali si\u0119 na Ukrainie, czyli na styku r\u00f3\u017cnych kultur, j\u0119zyk\u00f3w i tradycji, w polskich dworach o wysokiej kulturze, otwartych na pr\u0105dy z Europy i \u015bwiata. W 1918 r. wiadomo ju\u017c by\u0142o, \u017ce taka Ukraina odchodzi do historii, a przychodz\u0105 nowe, barbarzy\u0144skie czasy i niebezpieczne burze. Ta n\u0119kana przez wieki wojnami i kl\u0119skami, lecz niezwykle \u017cyzna i barwna ziemia, o kt\u00f3rej m\u00f3wiono \u201espichlerz Europy\u201d rodzi\u0142a zawsze wspania\u0142e plony i urodzaje, ale dawa\u0142a te\u017c wybitnych artyst\u00f3w, w tym nale\u017c\u0105cych do kultury polskiej. Warto o tym pami\u0119ta\u0107 s\u0142uchaj\u0105c \u201eKr\u00f3la Rogera\u201d i my\u015bl\u0105c o mi\u0119dzynarodowej karierze tego utworu, kt\u00f3ry, cho\u0107 ci\u0105gle niedoceniony, zaliczany jest do najwa\u017cniejszych oper europejskich XX wieku.\\nTo trudne, ale niezwykle oryginalne zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem muzycznym i tekstowym dzie\u0142o daje mo\u017cliwo\u015bci r\u00f3\u017cnorakich interpretacji. Niekt\u00f3rzy okre\u015blaj\u0105 nawet \u201eKr\u00f3la Rogera\u201d jako jedn\u0105 w pierwszych w dziejach muzyki oper\u0119 \u201egenderow\u0105\u201d. Tym tropem poszli tw\u00f3rcy niedawnej s\u0142owackiej premiery dzie\u0142a w Teatrze Narodowym w Koszycach, kt\u00f3rzy wywo\u0142ali niema\u0142e poruszenie, si\u0119gaj\u0105c po zapomniane wiersze Szymanowskiego o wyra\u017anie homoerotycznym podtek\u015bcie i sugeruj\u0105c takie w\u0142a\u015bnie t\u0142o kryzysu zwi\u0105zku Rogera i Roksany. Lekko skandalizuj\u0105ce, ale bardzo eleganckie i stylowe przedstawienie z 2022 roku, w re\u017cyserii Antona Koren\u010diego, z Micha\u0142em Partyk\u0105 w partii tytu\u0142owej i m\u0142od\u0105 chorwack\u0105 sopranistk\u0105 Gabriel\u0105 Hr\u017eenjak, spodoba\u0142o si\u0119 nie tylko w Koszycach, ale tak\u017ce na mi\u0119dzynarodowych festiwalach w Bratys\u0142awie, Budapeszcie i Pradze. Publiczno\u015b\u0107, cz\u0119sto nie znaj\u0105ca wcze\u015bniej tego utworu, by\u0142a tak\u017ce urzeczona muzyk\u0105. Szczeg\u00f3lnie podoba\u0142y si\u0119 otwieraj\u0105ce I akt ch\u00f3ry, przypominaj\u0105ce \u015bpiewy cerkiewne, wspomniana aria Roksany czy te\u017c ekstatyczne ta\u0144ce t\u0142umu uwodzonego przez tajemniczego Pasterza, wprowadzaj\u0105cego zam\u0119t w harmonijnym kr\u00f3lestwie Rogera. Wiele os\u00f3b zadawa\u0142o te\u017c sobie pytanie, kim tak naprawd\u0119 jest ten dziwny przybysz i dlaczego tyle os\u00f3b mu ulega. Jak\u017ce aktualne to pytanie, kiedy to i w naszych czasach znik\u0105d pojawiaj\u0105 si\u0119 nagle r\u00f3\u017cnego rodzaju idole i podejrzane autorytety.\\nCiekawe, jak\u0105 interpretacj\u0119 \u201eKr\u00f3la Rogera\u201d przywiezie do K\u0142ajpedy Opera Ba\u0142tycka. B\u0119dzie to spektakl bardziej tradycyjny czy uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniony? Czy wywo\u0142a\u0142a skandal? Pewne jest tylko to, \u017ce na Litwie za\u015bpiewaj\u0105 wybitni arty\u015bci. Gwiazd\u0105 wieczoru b\u0119dzie niew\u0105tpliwie Olga Pasiecznik (Pasichnyk), polsko-ukrai\u0144ska sopranistka o mi\u0119dzynarodowej s\u0142awie, zaliczana do najlepszych odtw\u00f3rczy\u0144 roli Roksany na \u015bwiecie. W rol\u0119 Rogera wcieli si\u0119 znakomity baryton Leszek Skra, a prawdziw\u0105 ciekawostk\u0105 b\u0119dzie udzia\u0142 Andrzeja Lamperta. Wiele os\u00f3b pami\u0119ta go jeszcze jako nastolatka, kt\u00f3ry wiele lat temu bezapelacyjnie wygra\u0142 jedn\u0105 z edycji telewizyjnego show \u201eSzansa na sukces\u201d, \u015bpiewaj\u0105c piosenk\u0119 Maryli Rodowicz. Dzi\u015b, po studiach w zakresie \u015bpiewu operowego, wraca na scen\u0119 jako dojrza\u0142y artysta i jeden z najciekawszych polskich tenor\u00f3w, o wci\u0105\u017c m\u0142odzie\u0144czym uroku, kt\u00f3ry tak bardzo pasuje do roli Pasterza. Orkiestr\u0105 dyrygowa\u0107 b\u0119dzie Yaroslav Shemet, pochodz\u0105cy z Ukrainy, zaledwie 28-letni dyrektor artystyczny Filharmonii \u015al\u0105skiej w Katowicach oraz dyrektor muzyczny Opery Ba\u0142tyckiej, przed kt\u00f3rym otwiera si\u0119 w\u0142a\u015bnie wielka, mi\u0119dzynarodowa kariera dyrygencka.\\nCzeka nas wielkie wydarzenie artystyczne, wpisane w kulturalne obchody polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Zapraszamy!\\nPiotr Drobniak\\nKarol Szymanowski \u201eKr\u00f3l Roger\u201d, opera w III aktach\\nLibretto: Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz we wsp\u00f3\u0142pracy z kompozytorem\\nPrapremiera: 1926, Warszawa\\nPremiera w Operze Ba\u0142tyckiej w Gda\u0144sku: 1 pa\u017adziernika 2022 r.\\nRe\u017cyseria: Romuald Wicza-Pokojski\\nPrzedstawienie w Pa\u0144stwowym Teatrze Muzycznym w K\u0142ajpedzie: 5 kwietnia 2025 r. o 18:30.\\nWydarzenie odb\u0119dzie si\u0119 dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy pomi\u0119dzy dwoma teatrami w ramach programu \u201eKultura inspiruj\u0105ca\u201d, kt\u00f3ry ma na celu promocj\u0119 najciekawszych zjawisk kultury polskiej za granic\u0105. Dofinansowano ze \u015brodk\u00f3w Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu \u201eKultura inspiruj\u0105ca\u201d.\\nPartnerzy: Pa\u0144stwowy Teatr Muzyczny w K\u0142ajpedzie oraz Instytut Polski w Wilnie.\\nWydarzenie pod patronatem polskiej prezydencji w Radzie EU.\\nBilety s\u0105 dost\u0119pne w kasach stacjonarnych oraz na stronie internetowej teatru.\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-scaled.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-scaled.jpg\",\"width\":2560,\"height\":1440},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"\u201eKr\u00f3l Roger\u201d czyli polsko-ukrai\u0144ski sen o Sycylii\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website\",\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/\",\"name\":\"Instytut Polski w Wilnie\",\"description\":\"Instytuty Polskie\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/0fe71ab8ff05e4d313f18753e7735a3c\",\"name\":\"strielkunasr\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1f685238784360c3347cf65c78e0c870?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1f685238784360c3347cf65c78e0c870?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"strielkunasr\"},\"url\":\"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/author\/strielkunasr\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"\u201eKr\u00f3l Roger\u201d czyli polsko-ukrai\u0144ski sen o Sycylii - Instytut Polski w Wilnie","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"\u201eKr\u00f3l Roger\u201d czyli polsko-ukrai\u0144ski sen o Sycylii - Instytut Polski w Wilnie","og_description":"Dla niewtajemniczonych w histori\u0119 powstania jednej z najbardziej znanych w \u015bwiecie polskich oper, pewnym zaskoczeniem mo\u017ce by\u0107 jej ukrai\u0144ski rodow\u00f3d. Ale tym bardziej warto go przypomnie\u0107 w zwi\u0105zku z zaplanowanym na 5 kwietnia przedstawieniem w K\u0142ajpedzie, w wykonaniu Opery Ba\u0142tyckiej z Gda\u0144ska i, co ciekawe, z udzia\u0142em artyst\u00f3w pochodz\u0105cych tak\u017ce z Ukrainy. Historia ta zosta\u0142a […]","og_url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/","og_site_name":"Instytut Polski w Wilnie","article_published_time":"2025-03-05T10:49:08+00:00","article_modified_time":"2025-03-05T10:59:25+00:00","og_image":[{"width":2560,"height":1440,"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-scaled.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"strielkunasr","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"strielkunasr","Szacowany czas czytania":"8 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"event","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/","name":"\u201eKr\u00f3l Roger\u201d czyli polsko-ukrai\u0144ski sen o Sycylii","isPartOf":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/#primaryimage"},"image":["https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-scaled.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-300x169.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-1024x576.jpg","https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-scaled.jpg"],"thumbnailUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-scaled.jpg","datePublished":"2025-03-05T10:49:08+02:00","dateModified":"2025-03-05T10:59:25+02:00","author":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/0fe71ab8ff05e4d313f18753e7735a3c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/"]}],"@context":"https:\/\/schema.org","startDate":"2025-04-05","endDate":"2025-04-05","eventStatus":"EventScheduled","eventAttendanceMode":"OfflineEventAttendanceMode","location":{"@type":"place","name":"","address":"","geo":{"@type":"GeoCoordinates","latitude":"","longitude":""}},"description":"Dla niewtajemniczonych w histori\u0119 powstania jednej z najbardziej znanych w \u015bwiecie polskich oper, pewnym zaskoczeniem mo\u017ce by\u0107 jej ukrai\u0144ski rodow\u00f3d. Ale tym bardziej warto go przypomnie\u0107 w zwi\u0105zku z zaplanowanym na 5 kwietnia przedstawieniem w K\u0142ajpedzie, w wykonaniu Opery Ba\u0142tyckiej z Gda\u0144ska i, co ciekawe, z udzia\u0142em artyst\u00f3w pochodz\u0105cych tak\u017ce z Ukrainy.\nHistoria ta zosta\u0142a wymy\u015blona i ubrana w nuty ponad 100 lat temu na ogarni\u0119tej walkami Ukrainie, a konkretnie w Elizawetgradzie (dzi\u015b miasto Kropywnycki), gdzie w roku 1918 mieszka\u0142 36-letni, znany ju\u017c w\u00f3wczas kompozytor Karol Szymanowski. Jego rodzina straci\u0142a bowiem nieco wcze\u015bniej podczas rewolucji bolszewickiej sw\u00f3j rodzinny maj\u0105tek Tymosz\u00f3wk\u0119 i wtedy pobliski Elizawetgrad sta\u0142 si\u0119 dla Szymanowskich tymczasow\u0105 przystani\u0105, przed ostateczn\u0105 przeprowadzk\u0105 do Polski. Lato sp\u0119dza\u0142 w tym mie\u015bcie tak\u017ce kuzyn kompozytora, 21-letni Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz, pod\u00f3wczas pocz\u0105tkuj\u0105cy poeta, kt\u00f3ry tak\u017ce za chwil\u0119 ucieknie przed wojenn\u0105 zawieruch\u0105 do Warszawy.\nLosy tych dw\u00f3ch tw\u00f3rc\u00f3w od dawna si\u0119 przecina\u0142y. Iwaszkiewicz, urodzony w pobliskim Kalniku i pobieraj\u0105cy nauki w Elizawetgradzie cz\u0119sto bywa\u0142 w dworku w Tymosz\u00f3wce, przesi\u0105kaj\u0105c tam wybitnie artystyczn\u0105 atmosfer\u0105. W swoich wspomnieniach pisze o nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 rozmowach o literaturze, wsp\u00f3lnych inscenizacjach scen teatralnych i operowych, a przede wszystkim o graniu na s\u0142ynnym fortepianie Szymanowskich, tym samym, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce zostanie utopiony w przydomowym stawie przez bolszewicki t\u0142um. We wspomnieniach tych przewija si\u0119 nie tylko kompozytor, ale tak\u017ce jego siostra Stanis\u0142awa Szymanowska, s\u0142ynna p\u00f3\u017aniej \u015bpiewaczka operowa.\nNic dziwnego, \u017ce z tej przyja\u017ani i tych wsp\u00f3lnych zainteresowa\u0144 musia\u0142 narodzi\u0107 si\u0119 w ko\u0144cu projekt artystyczny czyli skomponowana przez Karola opera, do kt\u00f3rej libretto napisa\u0142 Jaros\u0142aw, trzymaj\u0105c si\u0119 jednak wizji starszego kuzyna. Punktem wyj\u015bcia sta\u0142y si\u0119 tu opowie\u015bci Szymanowskiego o jego podr\u00f3\u017cach do W\u0142och, a zw\u0142aszcza na Sycyli\u0119, kt\u00f3ra zrobi\u0142a na nim ogromne wra\u017cenie swoimi zabytkami sztuki staro\u017cytnej, ale te\u017c \u015bredniowiecznej, w kt\u00f3rej krzy\u017cuj\u0105 si\u0119 wp\u0142ywy r\u00f3\u017cnych kultur. To w\u0142a\u015bnie pod wp\u0142ywem ogl\u0105danych zabytk\u00f3w greckich powsta\u0142y miniatury fortepianowo-skrzypcowe \u201eMity\u201d czy s\u0142ynne \u201eMetopy\u201d i \u201eMaski\u201d.\nAle kompozytor fascynowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce sztuk\u0105 Wschodu, kt\u00f3rej \u015blady odnajdywa\u0142 m.in. na Sycylii i wykorzysta\u0142 w \u201eKr\u00f3lu Rogerze\u201d, chocia\u017cby w orientalizuj\u0105cej formie s\u0142ynnej arii Roksany. Zreszt\u0105, ju\u017c kilka lat wcze\u015bniej napisa\u0142 inspirowane poezj\u0105 arabsko-persk\u0105 \u201ePie\u015bni mi\u0142osne Hafiza\u201d, a w 1918 r. sko\u0144czy\u0142 prac\u0119 nad \u201ePie\u015bniami muezina szalonego\u201d. Wszystko to idealnie wsp\u00f3\u0142gra\u0142o z wyobra\u017ani\u0105 i wra\u017cliwo\u015bci\u0105 Iwaszkiewicza, kt\u00f3ry w tym okresie swej tw\u00f3rczo\u015bci tak\u017ce pozostawa\u0142 w orientalnym i \u015br\u00f3dziemnomorskim kr\u0119gu zainteresowa\u0144. Trudno powiedzie\u0107, na ile ta podr\u00f3\u017c estetyzuj\u0105cej wyobra\u017ani obu tw\u00f3rc\u00f3w w dawne dzieje, odleg\u0142e rejony i fantastyczne historie by\u0142a wynikiem trudnej, wojenno-rewolucyjnej rzeczywisto\u015bci, z kt\u00f3r\u0105 musia\u0142a si\u0119 mierzy\u0107 Ukraina pod koniec I wojny \u015bwiatowej, ale na pewno nie mo\u017cna lekcewa\u017cy\u0107 tego wp\u0142ywu. Tak to ju\u017c jest, \u017ce w czasach ciemnych i niebezpiecznych lubimy si\u0119 przenosi\u0107 my\u015blami do zupe\u0142nie innych rejon\u00f3w \u2013 jasnych, bezpiecznych i przyjaznych.\nTak powsta\u0142a historia operowa inspirowana prawdziw\u0105 postaci\u0105 sycylijskiego kr\u00f3la Rogera II, \u015bredniowiecznego w\u0142adcy s\u0142yn\u0105cego z tolerancji, marz\u0105cego o zbudowaniu kr\u00f3lestwa idealnego, w kt\u00f3rym r\u00f3\u017cne zwyczaje, tradycje i religie wsp\u00f3\u0142istnia\u0142yby w pokoju, tworz\u0105c doskona\u0142\u0105 mozaik\u0119. Kompozytorowi i libreci\u015bcie takie idee by\u0142y bliskie, wszak wychowali si\u0119 na Ukrainie, czyli na styku r\u00f3\u017cnych kultur, j\u0119zyk\u00f3w i tradycji, w polskich dworach o wysokiej kulturze, otwartych na pr\u0105dy z Europy i \u015bwiata. W 1918 r. wiadomo ju\u017c by\u0142o, \u017ce taka Ukraina odchodzi do historii, a przychodz\u0105 nowe, barbarzy\u0144skie czasy i niebezpieczne burze. Ta n\u0119kana przez wieki wojnami i kl\u0119skami, lecz niezwykle \u017cyzna i barwna ziemia, o kt\u00f3rej m\u00f3wiono \u201espichlerz Europy\u201d rodzi\u0142a zawsze wspania\u0142e plony i urodzaje, ale dawa\u0142a te\u017c wybitnych artyst\u00f3w, w tym nale\u017c\u0105cych do kultury polskiej. Warto o tym pami\u0119ta\u0107 s\u0142uchaj\u0105c \u201eKr\u00f3la Rogera\u201d i my\u015bl\u0105c o mi\u0119dzynarodowej karierze tego utworu, kt\u00f3ry, cho\u0107 ci\u0105gle niedoceniony, zaliczany jest do najwa\u017cniejszych oper europejskich XX wieku.\nTo trudne, ale niezwykle oryginalne zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem muzycznym i tekstowym dzie\u0142o daje mo\u017cliwo\u015bci r\u00f3\u017cnorakich interpretacji. Niekt\u00f3rzy okre\u015blaj\u0105 nawet \u201eKr\u00f3la Rogera\u201d jako jedn\u0105 w pierwszych w dziejach muzyki oper\u0119 \u201egenderow\u0105\u201d. Tym tropem poszli tw\u00f3rcy niedawnej s\u0142owackiej premiery dzie\u0142a w Teatrze Narodowym w Koszycach, kt\u00f3rzy wywo\u0142ali niema\u0142e poruszenie, si\u0119gaj\u0105c po zapomniane wiersze Szymanowskiego o wyra\u017anie homoerotycznym podtek\u015bcie i sugeruj\u0105c takie w\u0142a\u015bnie t\u0142o kryzysu zwi\u0105zku Rogera i Roksany. Lekko skandalizuj\u0105ce, ale bardzo eleganckie i stylowe przedstawienie z 2022 roku, w re\u017cyserii Antona Koren\u010diego, z Micha\u0142em Partyk\u0105 w partii tytu\u0142owej i m\u0142od\u0105 chorwack\u0105 sopranistk\u0105 Gabriel\u0105 Hr\u017eenjak, spodoba\u0142o si\u0119 nie tylko w Koszycach, ale tak\u017ce na mi\u0119dzynarodowych festiwalach w Bratys\u0142awie, Budapeszcie i Pradze. Publiczno\u015b\u0107, cz\u0119sto nie znaj\u0105ca wcze\u015bniej tego utworu, by\u0142a tak\u017ce urzeczona muzyk\u0105. Szczeg\u00f3lnie podoba\u0142y si\u0119 otwieraj\u0105ce I akt ch\u00f3ry, przypominaj\u0105ce \u015bpiewy cerkiewne, wspomniana aria Roksany czy te\u017c ekstatyczne ta\u0144ce t\u0142umu uwodzonego przez tajemniczego Pasterza, wprowadzaj\u0105cego zam\u0119t w harmonijnym kr\u00f3lestwie Rogera. Wiele os\u00f3b zadawa\u0142o te\u017c sobie pytanie, kim tak naprawd\u0119 jest ten dziwny przybysz i dlaczego tyle os\u00f3b mu ulega. Jak\u017ce aktualne to pytanie, kiedy to i w naszych czasach znik\u0105d pojawiaj\u0105 si\u0119 nagle r\u00f3\u017cnego rodzaju idole i podejrzane autorytety.\nCiekawe, jak\u0105 interpretacj\u0119 \u201eKr\u00f3la Rogera\u201d przywiezie do K\u0142ajpedy Opera Ba\u0142tycka. B\u0119dzie to spektakl bardziej tradycyjny czy uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniony? Czy wywo\u0142a\u0142a skandal? Pewne jest tylko to, \u017ce na Litwie za\u015bpiewaj\u0105 wybitni arty\u015bci. Gwiazd\u0105 wieczoru b\u0119dzie niew\u0105tpliwie Olga Pasiecznik (Pasichnyk), polsko-ukrai\u0144ska sopranistka o mi\u0119dzynarodowej s\u0142awie, zaliczana do najlepszych odtw\u00f3rczy\u0144 roli Roksany na \u015bwiecie. W rol\u0119 Rogera wcieli si\u0119 znakomity baryton Leszek Skra, a prawdziw\u0105 ciekawostk\u0105 b\u0119dzie udzia\u0142 Andrzeja Lamperta. Wiele os\u00f3b pami\u0119ta go jeszcze jako nastolatka, kt\u00f3ry wiele lat temu bezapelacyjnie wygra\u0142 jedn\u0105 z edycji telewizyjnego show \u201eSzansa na sukces\u201d, \u015bpiewaj\u0105c piosenk\u0119 Maryli Rodowicz. Dzi\u015b, po studiach w zakresie \u015bpiewu operowego, wraca na scen\u0119 jako dojrza\u0142y artysta i jeden z najciekawszych polskich tenor\u00f3w, o wci\u0105\u017c m\u0142odzie\u0144czym uroku, kt\u00f3ry tak bardzo pasuje do roli Pasterza. Orkiestr\u0105 dyrygowa\u0107 b\u0119dzie Yaroslav Shemet, pochodz\u0105cy z Ukrainy, zaledwie 28-letni dyrektor artystyczny Filharmonii \u015al\u0105skiej w Katowicach oraz dyrektor muzyczny Opery Ba\u0142tyckiej, przed kt\u00f3rym otwiera si\u0119 w\u0142a\u015bnie wielka, mi\u0119dzynarodowa kariera dyrygencka.\nCzeka nas wielkie wydarzenie artystyczne, wpisane w kulturalne obchody polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej. Zapraszamy!\nPiotr Drobniak\nKarol Szymanowski \u201eKr\u00f3l Roger\u201d, opera w III aktach\nLibretto: Jaros\u0142aw Iwaszkiewicz we wsp\u00f3\u0142pracy z kompozytorem\nPrapremiera: 1926, Warszawa\nPremiera w Operze Ba\u0142tyckiej w Gda\u0144sku: 1 pa\u017adziernika 2022 r.\nRe\u017cyseria: Romuald Wicza-Pokojski\nPrzedstawienie w Pa\u0144stwowym Teatrze Muzycznym w K\u0142ajpedzie: 5 kwietnia 2025 r. o 18:30.\nWydarzenie odb\u0119dzie si\u0119 dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy pomi\u0119dzy dwoma teatrami w ramach programu \u201eKultura inspiruj\u0105ca\u201d, kt\u00f3ry ma na celu promocj\u0119 najciekawszych zjawisk kultury polskiej za granic\u0105. Dofinansowano ze \u015brodk\u00f3w Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu \u201eKultura inspiruj\u0105ca\u201d.\nPartnerzy: Pa\u0144stwowy Teatr Muzyczny w K\u0142ajpedzie oraz Instytut Polski w Wilnie.\nWydarzenie pod patronatem polskiej prezydencji w Radzie EU.\nBilety s\u0105 dost\u0119pne w kasach stacjonarnych oraz na stronie internetowej teatru."},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/#primaryimage","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-scaled.jpg","contentUrl":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-content\/uploads\/sites\/24\/2025\/03\/Cover_Krol-Roger-z-Opery-Baltyckiej-LT-scaled.jpg","width":2560,"height":1440},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/pl\/2025\/03\/05\/krol-roger-czyli-polsko-ukrainski-sen-o-sycylii\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"\u201eKr\u00f3l Roger\u201d czyli polsko-ukrai\u0144ski sen o Sycylii"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#website","url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/","name":"Instytut Polski w Wilnie","description":"Instytuty Polskie","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/0fe71ab8ff05e4d313f18753e7735a3c","name":"strielkunasr","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1f685238784360c3347cf65c78e0c870?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1f685238784360c3347cf65c78e0c870?s=96&d=mm&r=g","caption":"strielkunasr"},"url":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/author\/strielkunasr\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/users\/179"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7083"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7087,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7083\/revisions\/7087"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7074"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/instytutpolski.pl\/vilnius\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}