Andrzej Wajda był jednym z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych reżyserów polskiego i europejskiego kina. Przez dziesięciolecia swojej twórczości podejmował w filmach tematy pamięci, historii, tożsamości oraz relacji między jednostką a szerszymi procesami politycznymi i społecznymi. Jego charakterystyczny język filmowy oraz umiejętność łączenia osobistych opowieści z historią Polski sprawiły, że jego twórczość stała się ważnym punktem odniesienia dla nowego pokolenia filmowców na całym świecie.

We współpracy z Instytutem Polskim w Tel Awiwie w dniach 5–8 października w Akademii Sztuk Pięknych i Projektowania Bezalel w Jerozolimie odbył się kurs poświęcony twórczości i dziedzictwu Wajdy, zatytułowany Społeczne i polityczne jako obraz filmowy – hołd dla Andrzeja Wajdy. Kurs poprowadził Benjamin Friedenberg – scenarzysta, reżyser, wykładowca i filmoznawca. Zajęcia łączyły refleksję teoretyczną z praktyką. Studenci oglądali filmy, analizowali język filmowy Wajdy i zastanawiali się, w jaki sposób kino może podejmować tematy historyczne i społeczene. Poruszane podczas zajęć zagadnienia i idee studenci wykorzystali następnie we własnych projektach twórczych.

Obok Benjamina Friedenberga, w kursie uczestniczyło także dwoje gości scpejalnych z Polski, którzy zaprezentowali różne, wzajemnie uzupełniające się spojrzenia na polską kinematografię:

Łukasz Konopa – polski reżyser filmów dokumentalnych. Studiował socjologię na Uniwersytecie Warszawskim, a następnie ukończył kierunek reżyserii filmu dokumentalnego w brytyjskiej National Film and Television School (NFTS). Jego filmy prezentowano na międzynarodowych festiwalach, a After otrzymał nagrodę CILECT za najlepszy film dokumentalny. W swojej twórczości łączy społeczną i humanistyczną wrażliwość z charakterystycznym językiem filmu dokumentalnego.

prof. PWSFTviT dr hab. Katarzyna Taras – filmoznawczyni, historyczka kina, krytyczka filmowa i wykładowczyni w Szkole Filmowej w Łodzi. W swoich badaniach zajmuje się między innymi współczesnym kinem polskim oraz teorią obrazu filmowego. Jest autorką książek i artykułów poświęconych polskiej kinematografii i jej językowi wizualnemu.

Spotkanie z Łukaszem Konopą i Katarzyną Taras pozwoliło studentom spojrzeć na dziedzictwo Wajdy z dwóch uzupełniających się perspektyw: współczesnej praktyki filmowej i dokumentalnej oraz badań, krytyki i analizy polskiego kina i jego języka wizualnego.

Celem kursu nie było jedynie przedstawienie Wajdy jako postaci historycznej, lecz wykorzystanie jego twórczości jako punktu wyjścia do współczesnych poszukiwań artystycznych. Połączenie pracy pod kierunkiem Benjamina Friedenberga, bezpośrednich spotkań z filmowcami z Polski i zajęć praktycznych umożliwiło studentom poszukiwanie nowych sposobów wyrażania w swoich pracach takich zagadnień jak pamięć, miejsce, tożsamość i historia.

Podczas kursu studenci przygotowali krótkie formy wideo inspirowane filmami Andrzeja Wajdy, dyskusjami i materiałami omawianymi na zajęciach. Spotkanie z twórczością legendarnego polskiego reżysera stało się tym samym czymś więcej niż okazją do nauki i refleksji – przekształciło się w punkt wyjścia do powstania nowych, współczesnych prac.

Filmy studentów zostaną zaprezentowane 24 listopada w Cinema Spiegel, kinie akademickim działającym przez Szkole Filmowej i Telewizyjnej im. Sama Spiegla w Jerozolimie, w ramach Miesiąca Andrzeja Wajdy. Oprócz prac studenckich program obejmie pokazy trzech najważniejszych filmów reżysera, prelekcje badaczy kina i historii oraz panel z udziałem filmowców.

Hołd dla Andrzeja Wajdy w Cinema Spiegel – listopad 2026

3 listopada (wtorek), g. 20:00

Człowiek z żelaza (1981) | reż.: Andrzej Wajda

Dramat polityczny rozgrywający się na tle strajków robotniczych w Polsce w 1980 roku i narodzin ruchu Solidarności. Dziennikarz otrzymuje zadanie udokumentowania historii robotnika Stoczni Gdańskiej. W trakcie śledztwa odkrywa konflikt między władzami komunistycznymi a ruchem robotniczym, a także osobistą cenę walki o wolność.

Prelekcja: prof. Raya Morag.

10 listopada (wtorek), g. 20:00

Ziemia obiecana (1975) | reż.: Andrzej Wajda

Dramat rozgrywający się w przemysłowej Łodzi pod koniec XIX wieku. Opowiada historię trzech młodych mężczyzn – Polaka, Żyda i Niemca – którzy łączą siły, by założyć fabrykę włókienniczą. W dążeniu do sukcesu w świecie kapitalizmu muszą zmierzyć się z chciwością, wyzyskiem robotników i moralnymi kosztami ambicji.

Prelekcja: reżyserka Laura Bialis (w języku angielskim).

17 listopada (wtorek), g. 20:00

Kanał (1957) | reż.: Andrzej Wajda

Akcja filmu rozgrywa się podczas Powstania Warszawskiego w 1944 roku. Grupa powstańców próbuje wydostać się z miasta kanałami po upadku powstania. W trakcie ich mrocznej i niebezpiecznej wędrówki Wajda ukazuje rozpacz, poświęcenie i walkę o przetrwanie w ostatnich dniach powstania.

Prelekcja: prof. Daniel Blatman.

24 listopada (wtorek)

g. 18:00 – Pokaz filmów studenckich

Prace wideo zrealizowane w ramach kursu Społeczne i polityczne jako obraz filmowy – hołd dla Andrzeja Wajdy w Akademii Sztuk Pięknych i Projektowania Bezalel w Jerozolimie.

g. 19:30 – Panel filmowców

• Dani Rosenberg, reżyser

• Natali Braun, reżyserka

• Shani Kiniso, krytyk filmowy

• Bisan Tibi, reżyserka

g. 20:30 – Popiół i diament (1958) | reż. Andrzej Wajda

Polska, 1945 rok. W dniu zakończenia drugiej wojny światowej w Europie młody członek podziemia antykomunistycznego otrzymuje rozkaz zamordowania wysokiego rangą działacza komunistycznego. Nieoczekiwane spotkanie i rodzące się emocje sprawiają jednak, że zaczyna kwestionować swoją misję. Film ukazuje napięcie między lojalnością polityczną, osobistym sumieniem a nadzieją na inną przyszłość.

Kadry z warsztatów filmowych i animacyjnych w Bezalel z udziałem gości z Polski – Łukasza Konopy i prof. PWSFTviT dr hab. Katarzyny Taras.