26.09.2018 Historia i Dyskusje, Program

Styl zakopiański – pierwszy polski styl narodowy

PRÄSENTATION UND VORTRAG. Begleitprogramm zur Ausstellung „Witkacy. Ein genialer Hooligan“.

Styl zakopiański, to kierunek w polskiej architekturze i sztuce użytkowej, zapoczątkowany w latach 90-tych XIX stulecia przez Stanisława Witkiewicza. Punktem wyjścia, do stworzenia nowego stylu, była dla artysty podhalańska sztuka ludowa, a w szczególności budownictwo góralskie. Zdaniem Witkiewicza, sztuka ta – powszechna niegdyś na obszarze całej Polski – przetrwała pod Tatrami, dzięki geograficznej izolacji. Pogląd ten, z gruntu fałszywy, stał się na przełomie XIX i XX w., podstawą do lansowania stylu zakopiańskiego jako stylu narodowego. W rezultacie, był to pierwszy polski styl narodowy, który wyszedł poza ramy teoretycznych rozważań i postulatów, dając praktyczne realizacje nie tylko w Zakopanem i na Podhalu, ale także w innych miejscowościach, m. in. w Wiśle, Aninie, Konstancinie, Przyborowie, Łańcuchowie, Warszawie, a nawet w Syłgudyszkach na Litwie.
Do pracy nad stylem rodzimym sprowokował Witkiewicza rozwój w Zakopanem architektury willowej w stylu szwajcarskim, wzorowanej na tyrolskich „szaletach”, a rozpowszechnianej od połowy XIX stulecia w innych uzdrowiskach karpackich oraz miejscowościach letniskowych. Budynki w stylu szwajcarskim miały z reguły ozdobnie szalowane deskami elewacje oraz charakterystyczną dekorację wycinaną misternie w desce. Takie wille i pensjonaty powstające obok typowych góralskich zagród, raziły – zdaniem Witkiewicza – obcością formy, gdyż nie były tak dobrze zharmonizowane z pejzażem tatrzańskim, jak budynki miejscowe. W swoich reportażach prasowych i artykułach polemicznych nawoływał do budowania „w stylu góralskim”.
Zamierzeniem Witkiewicza było więc „rozbudowanie” chałupy podhalańskiej w willę , czyli – co pokreślał – rozwinięcie jej „do wyższych, doskonalszych potrzeb życia”. W konsekwencji powstała architektura charakteryzująca się: wysoką, kamienna podmurówka, zrębową, odkrytą konstrukcją ścian, półszczytowym dachem gontowym, dekoracją wzorowaną na zdobnictwie podhalańskim, a także stylowym wyposażeniem. Do najbardziej znanych budowli w stylu zakopiańskim należą, obok „Koliby”, willa „Pod Jedlami”na Kozińcu oraz kaplica Uznańskich w Jaszczurówce. W stylu zakopiańskim zastosowanym do architektury murowanej, jest również gmach główny Muzeum Tatrzańskiego.
Wzniesienie „Koliby”, pierwszego domu w stylu zakopiańskim oraz gmachu głównego Muzeum Tatrzańskiego, ostatniego stylowego budynku, wyznaczają ramy czasowe trwania i rozwoju pierwszego polskiego stylu narodowego. Projektantem obu obiektów był Stanisław Witkiewicz.

Scheduled Historia i Dyskusje >Program

POLE-POSITION. Dzień Polski dla Szkół NRW 🗓

Ein Schulprojekt des Polnischen Instituts Düsseldorf./ Projekt szkolny Instytutu Polskiego w Duesseldorfie
24 08.2022 23 12.2022 Bildung, Edukacja, Program

Enigma dla ucha! Podcasty 🗓

Enigma fürs Ohr – Start der Podcast-Reihe des Zentrums der Geheimschrift Enigma in Posen und des Polnischen Instituts Düsseldorf, die einem der größten kryptologischen Erfolge in der Geschichte der Menschheit gewidmet ist.
29 08.2022 12 09.2022 Historia i Dyskusje