W 4. rocznicę pełnowymiarowej agresji Rosji na Ukrainę, Instytut Polski w Tokio zorganizował we współpracy z wydawnictwem Kawade Shobo Shinsha spotkanie z panią Ayano Kobayashi, autorką książki „Janina z Lasu Katyńskiego”. Publikacja poświęcona Janinie Lewandowskiej – córce generała Józefa Dowbor-Muśnickiego i jedynej żołnierce wśród ofiar zbrodni katyńskiej – otrzymała w 2025 r. wyróżnienie w konkursie Ministra Spraw Zagranicznych na Najlepszą Książkę Historyczną.

Podczas powitania, dyrektor IP w Tokio Urszula Osmycka pogratulowała autorce prestiżowego wyróżnienia w konkursie, którego celem jest promocja historii Polski za granicą. Przypomniała, że zbrodnia katyńska, dokonana przez NKWD wiosną 1940 r. pozostaje fundamentalną zadrą w relacjach polsko-rosyjskich. Stanowi symbol sowieckiego ludobójstwa na polskiej inteligencji i elitach państwowych oraz utrzymywanego przez dekady „kłamstwa katyńskiego”. Podkreśliła, że zbrodnicza polityka Rosji nie należy do przeszłości, ale jest żywym elementem obecnej polityki zagranicznej Rosji, czego dowodem jest trwająca agresja w Ukrainie.

Następnie pani Ayano Kobayashi zaprezentowała nagrodzoną książkę i opowiedziała o historii jej powstania, a także o swoich wizytach w Polsce. Zwróciła uwagę na fakt, że historia zbrodni katyńskiej jest praktycznie nieobecna w japońskiej historiografii i literaturze faktu. Japońskie społeczeństwo styka się z tym tematem głównie poprzez film „Katyń” popularnego w Japonii reżysera Andrzeja Wajdy. 

W spotkaniu i rozmowie z panią Kobayashi wziął również udział pan Robert Campbell, wybitny amerykański znawca literatury japońskiej, profesor na Uniwersytecie Waseda, głęboko zaangażowany w sytuację w Ukrainie i wspierający społeczność ukraińską oraz ukraińskich uchodźców. W żywiołowej dyskusji rozmówcy poruszyli kwestie dotyczące agresywnej polityki zagranicznej Rosji, zarówno w kontekście historycznym, jak i współczesnym, zobrazowane historiami bohaterów swoich publikacji oraz postaci poznanych podczas wizyt w Polsce, Rosji i Ukrainie.

Podczas wydarzenia zaprezentowana została wystawa „Warszawa – Mariupol. Miasta ruin, miasta walki, miasta nadziei”, ukazująca podobieństwo tragicznych losów Warszawy z 1944 r. i zniszczonego przez Rosję w 2022 r. Mariupola. Przeprowadzona została także z inicjatywy Ośrodka Pomocy Społecznej Fukudenkai w Tokio zbiórka funduszy na rzecz uchodźców z Ukrainy.

Zdjęcia: Instytut Polski w Tokio