Wiedeń, 18-19 czerwca 2026

Zapraszamy do udziału w konferencji (Nie)zapomniany wiedeńczyk. Konferencja z okazji 200-lecia śmierci Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, która odbędzie się w dniach 18-19 czerwca 2026 w Bibliotece Narodowej Republiki Austrii w Wiedniu oraz Instytucie Polskim w Wiedniu.

Celem konferencji jest przypomnienie osoby i dokonań Józefa Maksymiliana Ossolińskiego (1754-1826) – prefekta Biblioteki Cesarskiej, działacza politycznego, kolekcjonera, historyka literatury, tłumacza i literata, fundatora Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. W Polsce Ossoliński znany jest przede wszystkim z tej ostatniej inicjatywy. Założona przez niego instytucja funkcjonuje sprawnie do dziś wedle jego założeń. Ranga Ossolineum spowodowała, że zapomniano o Ossolińskim jako pisarzu, historyku, badaczu, polityku. W Austrii został niemal całkowicie zapomniany, choć pełnił ważną funkcję na dworze cesarskim. Organizowana konferencja pozwoli na przywrócenie go pamięci i nową ocenę jego dokonań.
Ossoliński to osoba ukryta za swoim największym dziełem – fundacją Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Hrabia własnymi opowieściami przyczynił się do utrwalenia w literaturze naukowej błędnej daty urodzenia. Podawał do wiadomości 1748 rok jako rok swoich urodzin, co nie było zgodne z prawdą. Wiele prac rozpoczął, pozostawił w rękopisach kilka redakcji, podobnie było z tłumaczeniami. Za jego życia ukazało się drukiem tylko kilka dzieł. Debiutował na łamach czasopisma „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne” w 1771 roku. W latach osiemdziesiątych XVIII wieku opublikował okolicznościowy wiersz związany ze śmiercią męża pochodzącej z Ossolińskich hrabiny Jabłonowskiej, przekłady utworów Seneki, Jerzego Ossolińskiego i Łukasza Opalińskiego. Jego najważniejsze dzieło, Wiadomości historyczno-krytyczne do dziejów literatury polskiej, ukazały się w 1819 roku. Samuel Bogumił Linde, bibliotekarz Ossolińskiego w Wiedniu i autor pierwszego słownika języka polskiego, przetłumaczył fragment tej pracy dotyczący Wincentego Kadłubka na niemiecki w 1822 roku. Książka spotkała się wtedy ze sporym zainteresowaniem odbiorców. Inne pracy ukazały się w Polsce w 1852 roku, potem dopiero sto lat później.
Po III rozbiorze Polski i wywiezieniu pierwszej publicznej polskiej biblioteki braci Załuskich do Rosji, Ossoliński postanowił zbierać wszelkie świadectwa piśmiennicze dotyczące polskiej kultury i historii, by przekazać je potomnym. Widział w tym możliwość zachowania polskości. Pasjonowała go Słowiańszczyzna, z tego powodu zgromadził także druki i rękopisy cerkiewno-słowiańskie i czeskie. W Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej w tym czasie byli ludzie podobni Ossolińskiemu, zakładali muzea, zbierali pamiątki ojczyste, angażowali w politykę.
Zamierzeniem konferencji jest ukazanie działalności Ossolińskiego na tle procesów przełomu XVIII i XIX wieku oraz biografii innych osób żyjących w tym okresie i reprezentujących podobne postawy życiowe i twórcze, podobne zainteresowania i pasje.

Zapraszamy do nadsyłania propozycji referatów dotyczących życia i twórczości Józefa Maksymiliana Ossolińskiego oraz powiązanych tematów z tego okresu. Podczas sympozjum przewidziano kilka bloków tematycznych, pozwalających przybliżyć okres, w którym żył Ossoliński i jemu podobni:

A. Józef Maksymilian Ossoliński – życie i działalność w Wiedniu;
B. Działalność literacka J. M. Ossolińskiego i innych pisarzy późnego oświecenia Europie Środkowo-Wschodniej;
C. Idea mecenatu prywatnego i tworzenia instytucji pro publico bono na przełomie XVIII i XIX wieku;
D. Kultura i społeczeństwo przełomu XVIII i XIX wieku;
E. Kolekcjonerstwo na przełomie XVIII i XIX wieku.

Konferencja stacjonarna odbędzie się w Bibliotece Narodowej Austrii (1. dzień) oraz w Instytucie Polskim (2. dzień) w dniach 18-19 czerwca 2026 r.

Zapraszamy do zgłaszania referatów na adres: ossolinski.conference@ossolineum.pl oraz had-slg@onb.ac.at

Organizatorzy nie przewidują możliwości prezentacji online.

Języki konferencji: polski, niemiecki.
Czas prezentacji: 20 minut.
Udział w konferencji jest bezpłatny.

Harmonogram:
Nadsyłanie referatów: 31 stycznia 2026 r.
Decyzja o przyjęciu referatów: 15 lutego 2026 r.
Ostateczny program konferencji: 15 marca 2026 r.
Termin rejestracji bez referatu: 31 maja 2026 r.
FORMULARZ ZGLOSZENIOWY

Organizatorzy konferencji:

• Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu
• Biblioteka Narodowa Austrii
• Instytut Polski w Wiedniu
  Partnerzy konferencji:
• Polska Akademia Nauk – Stacja Naukowa w Wiedniu
• Uniwersytet Wiedeński – Wydział Studiów Historycznych i Kulturowych
• Uniwersytet Wrocławski – Wydział Filologiczny i Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych