W tym roku obchodzimy 75. rocznicę Powstania Warszawskiego – jednego z najdramatyczniejszych i najważniejszych wydarzeń w najnowszej historii Polski. Powstanie wybuchło 1 sierpnia 1944 r. Z tej okazji Instytut Polski w Bukareszcie wraz z Biblioteką Wojewódzką „Antim Ivireanul” Vâlcea zorganizował wystawę planszową poświęconą temu tragicznemu w skutki zrywowi niepodległościowemu Polaków.

Druga Wojna Światowa rozpoczęła się 1 września 1939 roku z chwilą agresji Niemiec na Polskę. Siedemnastego września 1939 roku ataku na terytorium Polski dokonał także Związek Radziecki.  

Napadnięty od Zachodu i Wschodu kraj znalazł się pod okupacją. Władze Polski opuściły terytorium swojego państwa w nocy z 17 na 18 września (ich członkowie zostali internowani początkowo na terytorium Rumunii) i prowadziły dalsze działania z emigracji.

Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie 30 września 1939 roku zaprotestował oficjalnie przeciwko atakom na terytorium swojego kraju. Oświadczył, że nigdy nie uzna tych aktów przemocy i nie zaprzestanie walki o całkowite uwolnienie kraju od najeźdźców.

Niestety z powodu ogromnej przewagi liczebnej wrogów, ostatnie oddziały Wojska Polskiego złożyły broń 5 października. Po klęsce wrześniowej w Polsce zaczął się jednak tworzyć zalążek organizacji konspiracyjnej, którą założyli wojskowi.

Choć w różnych okupowanych krajach Europy działały mniej lub bardziej liczne organizacje konspiracyjne, tylko Polacy stworzyli podziemne państwo o niespotykanej skali, z tak bardzo rozbudowanymi strukturami wojskowymi i cywilnymi.

Polskie Państwo Podziemne nie było zwykłą organizacją konspiracyjną, lecz kontynuacją przedwojennej państwowości. Stworzono struktury administracyjne obejmujące cały przedwojenny obszar kraju, ich częścią były np. tajne sądownictwo i szkolnictwo. Istniała podziemna reprezentacja wszystkich sił politycznych w kraju, a żołnierze konspiracyjnej Armii Krajowej byli częścią Polskich Sił Zbrojnych. Armia Krajowa oraz wielka chęć odzyskania wolności przez Polaków doprowadziły do wielu działań niepodległościowych wymierzonych w obu okupantów. 

Głównym tematem wystawy prezentowanej w Râmnicu Vâlcea jest Powstanie Warszawskie (1944 r.), którego 75 rocznicę wybuchu obchodzimy w 2019 roku.

Był to największy zryw militarny w okupowanej przez Niemców Europie. Powstanie Warszawskie rozpoczęło się 1 sierpnia 1944 o godz. 17.00 (tzw. Godzina „W”) zbrojnym wystąpieniem oddziałów Armii Krajowej.

Było wymierzone militarnie przeciwko Niemcom, a politycznie także przeciwko ZSRR oraz polskim komunistom podporządkowanym Związkowi Radzieckiemu.

Dowództwo Armii Krajowej planowało samodzielnie wyzwolić stolicę Polski jeszcze przed wkroczeniem Armii Czerwonej, licząc, że uda się w ten sposób wzmocnić międzynarodową pozycję rządu RP na uchodźstwie oraz powstrzymać realizowany przez Stalina processowietyzacji Polski.

Po wybuchu powstania Armia Czerwona wstrzymała swoją ofensywę na kierunku Warszawy, a radziecki dyktator konsekwentnie odmawiał udzielenia powstańcom poważniejszej pomocy. Wsparcie udzielone Polakom przez Stany Zjednoczone Ameryki i Wielką Brytanię miało natomiast ograniczony charakter i nie wpłynęło w sposób istotny na los Warszawy i jej mieszkańców.

Mimo niezwykle trudnej sytuacji słabo uzbrojone oddziały powstańcze aż przez 63 dni prowadziły samotną walkę z przeważającymi siłami niemieckimi, zakończoną kapitulacją 3 października 1944 roku.

W czasie heroicznych walk w Warszawie zginęło ok. 18 tys. powstańców, a 25 tys. zostało rannych. Poległo lub zaginęło również około 2,3 tys. żołnierzy utworzonej w ZSRR 1 Armii Wojska Polskiego gen. Zygmunta Berlinga, którzy usiłowali pomóc walczącej stolicy.

Straty wśród ludności cywilnej były ogromne i wynosiły ok. 180 tys. zabitych. Pozostałych przy życiu ok. 500 tys. mieszkańców Warszawy Niemcy wypędzili z miasta, które po powstaniu zostało niemal całkowicie zburzone. Specjalne oddziały niemieckie, używając dynamitu i ciężkiego sprzętu, jeszcze przez ponad trzy miesiące metodycznie niszczyły resztki ocalałej zabudowy. Tragiczne skutki Powstania Warszawskiego widać w stolicy Polski do dziś.

Ekspozycję prezentowaną w Râmnicu Vâlcea przygotowało Muzeum Powstania Warszawskiego działające w Warszawie. Została ona także zrealizowana we współpracy z Instytutem Polskim z Bukaresztu.

Wystawę oglądać można w Bibliotece Wojewódzkiej „Antim Ivireanul” Vâlcea, ul. Carol I nr. 26, od 1 do 31 sierpnia 2019 r. w godzinach otwarcia Biblioteki.