Kim są cisi bohaterowie? Odpowiedzi na to pytanie dostarczy wieczór ku czci Sprawiedliwych, podczas którego przypomniane zostaną osoby i rodziny odznaczone medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”, a także ci, których wkład w ratowanie Żydów został zapomniany.

Podczas wydarzenia zaprezentowane zostaną nagrania współczesnych świadków ze wschodniej Polski, którzy opowiedzą o niezwykłych bohaterach ratujących Żydów podczas niemieckiej okupacji.

Gościem będzie Tomasz Wiśniewski. Przedstawiciel Muzeum Żydów Białegostoku i Regionu jest zaangażowany w ochronę dziedzictwa żydowskiego. Tomasz jest filmowcem, pisarzem, dziennikarzem i doktorem kulturoznawstwa. Swoimi produkcjami o tematyce żydowskiej wygrał kilka międzynarodowych festiwali filmowych. Jest również pionierem pracy dokumentalnej o cmentarzach żydowskich. Na Festiwalu Żydowskim w Krakowie otrzymał dyplom i srebrny medal od państwa Izrael w uznaniu za działalność na rzecz dokumentowania dziedzictwa żydowskiego. Jest laureatem licznych nagród i wyróżnień, a w 2018 r. otrzymał Nagrodę Główną Muzeum Polin.

Szacuje się, że około 1000 Polaków zostało zamordowanych za pomoc Żydom w okupowanej Polsce, jedynym kraju, w którym pomoc Żydom była karana śmiercią wszystkich członków rodziny. Mimo to na liście odznaczonych Medalem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata liczba Polaków ratujących Żydów jest najwyższa – uhonorowano 7232 osoby. Rodzina Ulmów, która ukrywała swoich żydowskich sąsiadów przed Zagładą, znalazła się wśród odznaczonych Medalem Sprawiedliwych.

O rodzinie Ulmów: W czasie okupacji niemieckiej, prawdopodobnie pod koniec 1942 r., Ulmowie mimo biedy i zagrożenia życia ukrywali ośmioro Żydów: Saula Goldmana i jego czterech synów, a także dwie córki i wnuczkę Chaima Goldmana z Markowej – Leę (Laykę) Didner z córką o nieznanym imieniu oraz Geni (Gołdę) Grünfeld. O ukrywaniu Żydów przez rodzinę Ulmów prawdopodobnie poinformował Niemców policjant z Łańcuta. Rankiem 24 marca 1944 r. przed domem rodziny pojawiło się pięciu niemieckich żandarmów i kilku policjantów. Najpierw zamordowano Żydów, potem Józefa i Wiktorię (która była w siódmym miesiącu ciąży), a następnie ich dzieci.

W ramach wydarzenia zaprezentujemy mniej znane historie, w tym historię Józefa i Julianny Bartoszko z Białegostoku. Bartoszkowie byli przed wojną strażnikami Wielkiej Synagogi. 27 czerwca 1941 r. hitlerowskie komando zamknęło kilkuset Żydów w głównej synagodze i podpaliło ją. J. Bartoszko otworzył wtedy małe okienko na tyłach synagogi, przez które uciekło kilku Żydów. Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie posiada oryginalny zapis tego wydarzenia.
Na podstawie tej historii powstał komiks o Józefie Bartoszko, który będzie dostępny podczas wydarzenia.

Wydarzenie w języku angielskim.

Data i godzina: wtorek, 10 września, godz. 18:30

Miejsce: Instytut Polski, Am Gestade 7 1010 Wiedeń

Wstęp wolny. Wymagana rejestracja: event.wien@instytutpolski.pl

Organizatorzy: Instytut Polski w Wiedniu, Stowarzyszenie Muzeum Żydów Białegostoku i Regionu