1.10.2026 - 31.10.2026 Andere, Geschiedenis, Kunst

Wanneer kunst de voedsellandschappen van Brussel verkent

Achter elke maaltijd schuilt een uitgebreide infrastructuur: landbouwgrond, markten, winkels, opslagplaatsen, transportmiddelen, voedselveiligheidsvoorschriften, grenzen en distributienetwerken. Deze mechanismen blijven vaak onzichtbaar, hoewel ze een diepgaande invloed hebben op de architectuur van steden, hun openbare ruimte en het dagelijkse leven van hun inwoners.

De Buik van de Stad. Architectuur van het voedsellandschap is een artistiek, architecturaal en onderzoeksproject dat in oktober 2026 in Brussel wordt voorgesteld en gewijd is aan dit zogenaamde ‘voedsellandschap’. Het onderzoekt hoe voedsel wordt geproduceerd, vervoerd, verkocht, geconsumeerd en weggegooid, en welke economische, sociale en politieke relaties daarrond ontstaan.

Het project behandelt onder meer het verdwijnen van kleine handelszaken en markten, de ontwikkeling van stadslandbouw, korte voedselketens, voedselverspilling, de standaardisering van voeding en de toegang tot lokale en kwaliteitsvolle voedingsproducten.

In plaats van alle kunstwerken samen te brengen in een traditionele tentoonstellingsruimte, verspreidt De Buik van de Stad zich over verschillende Brusselse wijken. Voedingswinkels, een markt, een openbaar plein, een bestelwagen, een onafhankelijke locatie en een architectuurfaculteit vormen de verschillende haltes van een tentoonstelling op stadsniveau. De kunstwerken worden zo getoond op de plaatsen waar voedsel circuleert, wordt verkocht, verwerkt en geconsumeerd.

Het project bestaat uit drie complementaire onderdelen:

een kunstroute met installaties, video’s, affiches, performances en interventies in de openbare ruimte;
een internationale conferentie aan de Faculteit Architectuur La Cambre Horta van de ULB;

een programma van ontmoetingen, workshops en rondleidingen waarbij het publiek de verschillende locaties van het project kan ontdekken.

De stad door de voedselpraktijken van de Poolse diaspora

Een van de uitgangspunten van het project is het voedsellandschap van de Poolse diaspora in Brussel: haar winkels, distributienetwerken, culinaire tradities en dagelijkse gewoonten. Poolse voedingswinkels, ingevoerde producten, recepten die van generatie op generatie worden doorgegeven en eetgewoonten die evolueren door het contact met andere culturen, tonen hoe voedsel migratie begeleidt en bijdraagt aan de vorming van identiteiten. Via deze praktijken belicht de tentoonstelling informele economische systemen, solidariteitsnetwerken en ontmoetingsplaatsen die bijdragen aan de culturele diversiteit van Brussel. Ze stelt ook vragen bij de ongelijke toegang tot voedsel, de relatie tussen consumptie en sociale klasse, en de ecologische en politieke gevolgen van hedendaagse voedselsystemen.

Agnieszka Kurant, Currency Converter. Map of Informal Food Currencies, 2026. Installation in the window of Kofiko Polish grocery store, 311 Chaussée d’Ixelles, Brussels.

Centrum Centrum, artwork installed on the fence of a community urban farm in Brussels. Installation view of The Belly of the City, 2026.

Kunstwerken verspreid over de stad

Onder het curatorschap van architecte Aleksandra Wasilkowska nemen de uitgenodigde kunstenaars verschillende locaties in Brussel in. Hun werken bieden uiteenlopende perspectieven op de relaties tussen voedsel, herinnering, migratie, economie en stedelijke ruimte.

→ Agnieszka Kurant presenteert Valutaomrekenaar. Kaart van informele voedselvaluta, een installatie in de etalage van de Poolse voedingswinkel Kofiko aan de Elsensesteenweg. De kunstenares onderzoekt hoe bepaalde voedingsproducten in verschillende historische periodes en economische contexten als ruilmiddel hebben gediend.
→ Karolina Jabłońska gebruikt een bestelwagen die voedingsproducten van Polen naar Poolse winkels in Brussel vervoert als drager voor haar schilderijen. Haar werken verwijzen naar herinneringen, culinaire tradities en de emotionele banden tussen voedsel en de plaats van herkomst.
→ Krzysztof Kaczmarek presenteert Kool in poedervorm, een video die wordt vertoond aan de kassa van de Poolse voedingswinkel Kubuś in de Malibranstraat in Elsene. In de vorm van een muzikaal melodrama met voedingsproducten als personages stelt het werk consumptienormen, opvattingen over gezonde voeding en sociale verschillen in smaak ter discussie.
→ Dawid Misiorny presenteert Phytosanitary, een installatie bestaande uit aardappelen en een fragment van een autocarrosserie, vlak bij de markt van de Slachthuizen van Anderlecht. Het werk onderzoekt grenzen, sanitaire voorschriften en de tegenstrijdigheden rond het verkeer van personen en goederen. De kunstenaar toont ook Voedsellandschap, een fotografische reeks over plaatsen waar voedsel wordt geproduceerd, verwerkt en verdeeld.
→ Centrum Centrum, een collectief gevormd door Łukasz Jastrubczak en Małgorzata Mazur, presenteert Wanneer een komkommer een slak eet, een project dat affiches, geluidskunst en interventies op markten en in Poolse winkels combineert. Het onderzoekt verschillende vormen van voedselproductie, van industriële landbouw tot gemeenschappelijke tuinen en praktijken van zelfvoorziening.
→ Aleksandra Nowysz presenteert Een betere toekomst, een textielinstallatie geïnspireerd op utopische architectuurprojecten uit de twintigste eeuw, waarin nieuwe relaties tussen landbouw en stedelijke ruimte werden verbeeld.
→ Janek Simon presenteert Straatverkoper, een performance op de markt van het Flageyplein. Met denkbeeldige vruchten die met digitale technieken en 3D-printing zijn gemaakt, nodigt de kunstenaar uit om na te denken over culturele uitwisseling, diversiteit en nieuwe mogelijkheden voor de verbeelding.
→ Pola Sutryk presenteert Het beschimmelde feestmaal, een participatieve culinaire performance die onze kijk op overvloed, voedselverspilling en de grens tussen wat als eetbaar wordt beschouwd en wat afval wordt, in vraag stelt.
→ Slavs and Tatars transformeert een privéruimte in Elsene tot zijn Pickle Bar, een tijdelijke bar en performanceruimte gewijd aan fermentatie, culturele uitwisseling en de relaties tussen voedsel en taal. Het programma brengt ook Łukasz Jastrubczak, Ala Savashevich en Filipka Rutkowska samen voor muzikale performances, workshops en artistieke interventies.

Centraal in deze reflectie staat ook het architecturale voorstel van Aleksandra Wasilkowska voor een toekomstige ‘buik van de stad’. Het project, ontworpen voor het centrum van Warschau, brengt een overdekte voedingsmarkt, een stadsboerderij, ruimtes voor voedselproductie en -verwerking, een bar mleczny (traditionele Poolse volkskantine), een centrum voor voedseleducatie en een voedselbank samen in één openbaar gebouw. Het biedt een alternatief voor lange distributieketens door producenten, consumenten en het dagelijkse stadsleven dichter bij elkaar te brengen.

Een internationale conferentie om voedsellandschappen opnieuw te bekijken

De internationale conferentie New Territories of Foodscapes, georganiseerd in het kader van het project, brengt architecten, stedenbouwkundigen, onderzoekers, kunstenaars en specialisten in voedselsystemen samen rond een centrale vraag: hoe kunnen we de stad herdenken vanuit de systemen die haar voeden?
De gesprekken gaan onder meer over stadslandbouw, de relaties tussen stad en platteland, nieuwe vormen van voedselproductie, de transformatie van landbouwlandschappen en duurzamere en rechtvaardigere modellen voor ruimtelijke ordening.
De conferentie wil de dialoog bevorderen tussen wetenschappelijk onderzoek, artistieke praktijken en lokale initiatieven, om nieuwe manieren te verkennen waarop voedsel kan worden geproduceerd, verdeeld en gedeeld.

30 oktober 2026 – Programma

9.20–10.10 uur: The Urzecze Project – Joanna Erbel, Aleksandra Nowysz en Maciej Łepkowski.
10.25–10.45 uur: New Ruralities – Nadia Casabella (ULB).
10.45–11.05 uur: Architecturale alternatieven als antwoord op de transformatie van de industriële landbouw – Axel Fisher (ULB).
11.05–11.45 uur: Territoriale strategieën in Neerpede: landbouw, natuur en landschappen – Catherine Fierens.
12.05–13.05 uur: Lunchpauze met een Milk Bar, geïnspireerd op traditionele Poolse volkskantines.
13.05–14.05 uur: Sour on Power – lezing door Slavs and Tatars.
14.05–15.05 uur: Bioregionalism – Mathias Rollot (ENSAG).
15.25–16.25 uur: Food Systems and the City – Damien Conaré (Institut Agro Montpellier).
16.25–16.55 uur: Rondetafelgesprek over toekomstige onderzoeks- en samenwerkingsmogelijkheden.

Performances, ontmoetingen en ontdekkingen: 30 en 31 oktober

Vrijdag 30 oktober
Vanaf 19.00 uur: Een avond vol ontmoetingen en artistieke performances rond de Pickle Bar van Slavs and Tatars, met onder meer bijdragen van Łukasz Jastrubczak, Ala Savashevich en Filipka Rutkowska.

Zaterdag 31 oktober
10.00–13.00 uur: Straatverkoper – performance van Janek Simon op de markt van het Flageyplein in Elsene.
13.00–14.00 uur: Rondleiding op de multiculturele markt van de Slachthuizen van Anderlecht, een kennismaking met een van de belangrijkste voedselmarkten van Brussel.
14.00–18.00 uur: Performances in de Pickle Bar en afsluitend programma.