W środę 6 września o godz. 20.30 w Synagodze Neologickiej Sion w Oradei odbędzie się koncert muzyki żydowskiej „Shalom” w wykonaniu aktorów Teatru Żydowskiego w Warszawie.  

W czwartek 7 września o godz. 18.30 w Teatrze Regina Maria w Oradei odbędzie się spektakl Teatru Żydowskiego im. Estery Rachel i Idy Kamińskich z Warszawy „Der Szturem. Cwiszyn” w reżyserii Damiana Josefa Neć. 

Pierwsza premiera „Burzy” w jidysz miała miejsce w Łodzi w 1938 roku w Folks un Jugnt-Teater, w 1939 roku grana była dla publiczności warszawskiej. Zarówno przez krytyków żydowskich, jak i polskich okrzyknięta została sukcesem teatru żydowskiego w Polsce. Sukcesem, który napawa optymizmem i wiarą we wspólny polsko-żydowski świat, mimo rozgrywających się poza sceną coraz bardziej antysemickich aktów, rosnących w siłę faszystów. Po okropieństwach II Wojny Światowej i Zagłady nigdy nie wrócono w Polsce do idei wystawiania Shakespeare’a w jidysz.   

W spektaklu oprócz „Burzy” Shakespeare’a w przekładzie na język jidysz Yosefa Goldberga znajdą się również fragmenty Archiwum Ringelbluma oraz „Lamentacji Jeremiasza” i „Pieśni nad Pieśniami”. 

W 1950 roku w wyniku połączenia Dolnośląskiego Teatru Żydowskiego we Wrocławiu i Teatru Żydowskiego w Łodzi powstał Państwowy Teatr Żydowski. Teatr działał w obu tych miastach i występował gościnnie w całej Polsce do 1955 roku, kiedy to z inicjatywy Idy Kamińskiej teatr przeniósł się do Warszawy. W budynku przy ulicy Królewskiej 13 (dziś nieistniejącym) teatr działał do 1970 roku. Następnie przeniósł się do budynku przy pl. Grzybowskim. W 1968 roku znaczna grupa aktorów, w tym ówczesna dyrektor i kierownik artystyczna Ida Kamińska, w wyniku wydarzeń marcowych, wyjechała z Polski. Przez rok p.o. dyrektora teatru był Juliusz Berger. Od 1969 roku do roku 2014 dyrektorem naczelnym i artystycznym Teatru Żydowskiego był Szymon Szurmiej. Od 2015 roku dyrektorem teatru jest Gołda Tencer.  

Pod koniec 2016 roku Teatr utracił swoją stałą siedzibę przy pl. Grzybowskim 12/16 i został zmuszony do przeniesienia się do tymczasowej siedziby na ul. Senatorską 35. Od tamtej pory spektakle odgrywane są głównie w Klubie Dowództwa Garnizonu Warszawa przy al. Niepodległości 141a oraz gościnnie w innych teatrach: Nowym Teatrze, Teatrze Polskim oraz w ATM. 

Od początku istnienia w repertuarze Teatru spotykały się i przeplatały trzy nurty repertuarowe. Pierwszy z nich to klasyka literatury i teatru jidysz, a więc sztuki takich autorów jak Abraham Goldfaden, Jakub Gordin, Szolem Alejchem, Icchok Lejb Perec, Szymon An-ski, Perec Hirszbejn czy Szalom Asz. Drugi nurt to sztuki spoza kanonu literatury jidysz, podejmujące tematykę żydowską, m.in. Arthura Millera, Izaaka Babla, czy Ilii Erenburga. Trzeci nurt to spektakle rewiowe i kabaretowe. 

Teatr Żydowski im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie to jedyny Teatr Żydowski w Polsce i jeden z dwóch w Europie stałych teatrów wystawiających spektakle w języku jidysz. Od lipca 2012 roku zgodnie ze statutem Teatr prowadzi działalność Centrum Kultury Jidysz. 

*** 

Od 3 do 9 września Federacja Gmin Żydowskich w Rumunii i Departament Stosunków Międzyetnicznych organizują Festiwal EUROIUDAICA w Oradei. Zaprojektowany jako festiwal celebrujący kulturę i tradycje żydowskie, 7-dniowy program obejmuje dziesiątki wydarzeń we wszystkich dziedzinach sztuki. 

Pierwsza edycja festiwalu EUROIUDAICA została zorganizowana w 2007 roku w Sybinie, jako część oficjalnego programu Europejskiej Stolicy Kultury.  

Federacja Gmin Żydowskich w Rumunii i rząd rumuński, za pośrednictwem Departamentu ds. Stosunków Międzyetnicznych, mają na celu promocję przejawów ekspresji artystycznej i tradycji, które stanowią miarę europejskiej żydowskiej tożsamości kulturowej. Tegoroczna edycja w Oradei zwraca uwagę szerokiej publiczności na dziedzictwo kulturowe Żydów w Rumunii, a w szczególności w Oradei, a także na twórczość współczesnych artystów z Rumunii, Węgier, Słowacji i Polski.