22.06.2025 Inne, SEZON PL-RO, Sztuki wizualne, Teatr, Wydarzenia

Konferencja specjalna „Teatr Tadeusza Kantora” na Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym w Sybinie

W 2025 roku mija 50 lat od premiery najsłynniejszego spektaklu Tadeusza Kantora, „Umarła klasa”. Tak zainicjowany nowy etap w twórczości teatralnej Kantora, Teatr Śmierci, miał ogromny wpływ na teatr postdramatyczny na całym świecie, pokazywał między innymi, w jaki sposób teatr może opowiadać o traumach i trudnej pamięci. Tadeusz Kantor jest obok Jerzego Grotowskiego wymieniany jako jedna z najważniejszych postaci XX-wiecznego teatru, stworzył on jednak teatr osobny, niezwiązany, jak w przypadku Grotowskiego, z określoną metodologią, pozwalającą na naturalną kontynuację. By poznać siłę kreacji Kantora, potrzeba wielu pojedynczych perspektyw.

Goście konferencji specjalnej poświęconej artyście przybliżą fenomen jego najsłynniejszego dzieła, wskażą przykłady zdarzeń w teatrze współczesnym, w których widać wpływ ideowy lub formalny polskiego reżysera. W kontekście trwającej w Muzeum Brukenthala wystawy „Kostium/Rzeźba/Ciało. Obiekty teatralne Kantora” pojawią się wątki kostiumu i postaci aktorskich, a także roli manekinów będących partnerami żywych aktorów podczas wielu spektakli Teatru Cricot 2. Do wzięcia udziału w wydarzeniu zostały zaproszone trzy wybitne teatrolożki, naukowczynie z Uniwersytetu Jagiellońskiego – prof. Katarzyna Fazan, dr hab. Anna Róża Burzyńska i dr Marta Bryś. Natomiast głosami pracowników Cricoteki (Natalii Zarzeckiej i Tomasza Pietruchy) przybliżony zostanie proces ochrony tego dziedzictwa – materialnego – poprzez opiekę nad artefaktami Teatru Cricot 2, ale – ludzkiego – w osobach także przecież osieroconych wraz ze śmiercią Kantora aktorów jego teatru.

Konferencję poprowadzi profesor Octavian Saiu.

 

Marta Bryś – „Umarła klasa” Tadeusza Kantora i Teatr Śmierci

Anna Róża Burzyńska – Wpływ teatru Tadeusza Kantora na teatr na świecie

Katarzyna Fazan – Kostium Kantora jako skorupa aktorskiej przemiany

Natalia Zarzecka – Aktorzy Teatru Cricot 2

Tomasz Pietrucha – Cricoteka jako żywe archiwum Teatru Cricot 2

 

 

 

Marta Bryś — doktor nauk humanistycznych, absolwentka teatrologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Redaktorka „Gazety Teatralnej Didaskalia”, wykładowczyni Wydziału Aktorskiego Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie. W 2020 roku opublikowała książkę „Doświadczenie postpamięci w teatrze”. W latach 2014-2015 oraz 2016-2017 członkini komisji w Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej organizowanym przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Współpracuje z licznymi instytucjami i organizacjami jako kuratorka i producentka (m.in. Krakowskie Reminiscencje Teatralne, Teatr POP-UP, Krakowski Salon Sztuki, CARGO Marka Chlandy w Cricotece). W 2025 ukaże się jej książka „Biografia instytucji” o zespole aktorskim i Teatrze Żydowskim im. Estery Rachel i Idy Kamińskich w Warszawie.

 

 

Anna R. Burzyńska – doktor habilitowana w Katedrze Teatru i Dramatu Uniwersytetu Jagiellońskiego. literaturoznawczyni i teatrolożka. W roku akademickim 2022/2023 visiting research fellow Ludwig-Maximilians-Universität w Monachium.

Jej zainteresowania badawcze obejmują przede wszystkim dramat polski i niemiecki od XIX wieku po współczesność, związki między historią nauki a literaturą, najnowszy teatr europejski, a także dramat radiowy i muzykę w teatrze.

Zajmuje się również krytyką; w latach 2000-2024 była redaktorką „Didaskaliów. Gazety Teatralnej”. Jako kuratorka współpracowała m.in. z krakowskim Instytutem Goethego i Ośrodkiem Dokumentacji Sztuki Tadeusza Kantora Cricoteka, a jako dramaturżka – z Larsem Janem, Stefanem Kaegim i Barbarą Wysocką.

Pomysłodawczyni i wieloletnia kuratorka projektu Cricoteki „Gra z Kantorem”.

 

 

Katarzyna Fazan jest profesorką w Katedrze Teatru i Dramatu Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz w Akademii Sztuk Teatralnych w Krakowie. Pełni funkcję redaktorki naczelnej serii Teatr/Konstelacje. Specjalizuje się w literaturze i teatrze okresu modernizmu, zajmuje się także współczesną plastyką i scenografią teatralną. Do jej publikacji książkowych należą m.in.: Projekty intymnego teatru śmierci: Wyspiański–Leśmian–Kantor (2009), Kantor: Nie/Obecność (2019), angielskie wydanie Kantor. Non/Presence (2025), Pasaże scenografii: Praskie Quadriennale 1999–2019 (2022), a także, jako współredaktorka wraz z Anną R. Burzyńską i Martą Bryś – Dziś Tadeusz Kantor! Metamorfozy śmierci, pamięci i obecności (2014); angielskie wydanie: Tadeusz Kantor Today: Metamorphoses of Death, Memory and Presence (2014), oraz (wspólnie z Bryce’em Lease’em i Michałem Kobiałką) A History of Polish Theatre (2022). Przewodniczy Radzie Programowej Cricoteki.

 

 

Tomasz Pietrucha – adiunkt w Dziale Archiwum i Zbiorów Bibliotecznych w Muzeum Tadeusza Kantora. Na co dzień opiekuje się zasobami Cricoteki i zajmuje się pozyskiwaniem nowych obiektów. Jest autorem wykładów i prelekcji poświęconych Tadeuszowi Kantorowi i jego muzeum. Kurator wystaw kolekcji Cricoteki.

 

 

Natalia Zarzecka — od 2004 r. dyrektor Cricoteki. W 2006 r. rozpoczęła starania o budowę nowej siedziby Cricoteki, której otwarcie nastąpiło 12 września 2014 roku. Współautorka wystaw, m.in.: An Impossible Journey. The Art and Theatre of Tadeusz Kantor w Sainsbury Center for Visual Artst w Norwich, Tadeusz Kantor. Où sont les neiges d’antan w Muzeum Museum Tinguely w Bazylei oraz wielu projektów w siedzibie Cricoteki. Autorka tekstów i wystąpień na temat twórczości Tadeusza Kantora oraz historii Cricoteki do licznych katalogów wystaw i wydawnictw, a także sympozjów i konferencji.

 

 

Tadeusz Kantor (1915–1990) – artysta awangardowy, malarz, rysownik, teoretyk sztuki, scenograf, reżyser, twórca happeningów, wybitny reformator teatru XX wieku. Studiował w krakowskiej ASP (1934–1939). W czasie okupacji założył Podziemny Teatr Niezależny, gdzie wystawiał konspiracyjnie Balladynę Słowackiego (1943) i Powrót Odysa Wyspiańskiego (1944). Współtworzył Grupę Młodych Plastyków oraz I Wystawę Sztuki Nowoczesnej (1948). Od lat 50. współpracował z teatrami zawodowymi jako scenograf. W latach 1950–1954 wycofał się z oficjalnego obiegu w proteście przeciwko doktrynie socrealizmu. W 1955 założył Teatr Cricot 2, a w 1957 reaktywował Grupę Krakowską.

W Teatrze Cricot 2 stworzył laboratorium teatralne, przechodząc od Teatru Autonomicznego (Mątwa, 1956), przez Teatr Informel (W małym dworku, 1961), Teatr Zerowy (Wariat i zakonnica, 1963), Teatr Happeningowy (Kurka Wodna, 1967), aż do Teatru Niemożliwego (Nadobnisie i koczkodany, 1973) i kulminacyjnego Teatru Śmierci (od 1975 roku).

W latach 60. porzucił klasyczne malarstwo na rzecz konceptu emballages (opakowania). W 1975 roku opublikował manifest Teatru Śmierci. Jego spektakl Umarła klasa (1975) jest uznawany za arcydzieło XX-wiecznego teatru. Kantor pisał o inspiracji do tego dzieła w tekście Klasa szkolna, opisując opustoszałą szkolną klasę, którą zobaczył przez zakurzone szyby w nadmorskiej wiosce.

W latach 80. Teatr Cricot 2 wystawił m.in. Wielopole, Wielopole (1980), Niech sczezną artyści (1985), Nigdy tu już nie powrócę (1988). W 1990 Kantor przygotował swoje ostatnie przedstawienie Dziś są moje urodziny, które wystawiono pośmiertnie.

Scheduled Inne SEZON PL-RO Sztuki wizualne Teatr Wydarzenia

Accessibility Academy – Open Call 🗓

RO: Alătură-te Academiei de Accesibilitate, o întâlnire de două zile la București (3–4 septembrie) destinată lucrătorilor din domeniul cultural, artiștilor cu dizabilități, cercetătorilor, activiștilor, consilierilor în accesibilitate și oricui este curios să contribuie la crearea unui sector cultural mai incluziv. EN: What if accessibility wasn't an afterthought—but where culture begins? Join the Accessibility Academy, a two-day gathering in Bucharest (3–4 September) for cultural workers, disabled artists, researchers, activists, access advisors, and anyone curious about creating a more inclusive cultural sector.
13 08.2026 30 08.2026 Aktualności, Inne

Polska na Balkanik! Festival 🗓

Polski zespół Bubliczki wystąpi po raz drugi na festiwalu muzyki świata Balkanik! Festival w Bukareszcie, gdzie zagra 30 sierpnia.
30 08.2026 Muzyka, Wydarzenia

Polskie Historie w Komiksie 🗓

Od 13 do 16 sierpnia w ramach Festiwalu Historycznych Komiksów w Braszowie będzie można odwiedzić wystawę „Polskie opowieści w komiksie”, prezentującą prace 25 polskich artystów. Wystawa ukazuje różnorodność i bogactwo polskiego komiksu historycznego oraz oferuje niecodzienne spojrzenie na historię poprzez sztukę. Ekspozycja będzie dostępna w Muzeum Historii w Braszowie do 31 października.
13 08.2026 31 10.2026 Historia, Sztuki wizualne, Wydarzenia