Zginęło 22 tys. Polaków, w tym 15 tys. jeńców (oficerowie, nauczyciele, policjanci, lekarze, prawnicy, inżynierowie, księża, inteligencja, urzędnicy, kupcy, działacze…). Jednym z symboli kampanii są repliki oficerskiego guzika znalezionego w Katyniu, które są rozdawane na ulicach polskich miast. To właśnie temu guzikowi niememu świadkowi zbrodni, poeta Zbigniew Herbert, który stracił w Katyniu krewnego, zadedykował wiersz, który przypominamy w hiszpańskiej wersji autorstwa Xaviera Ballestera.

BOTONES

Solo unos botones indoblegables
sobrevivieron a la muerte testigos de la matanza
desde las profundidades emergen hasta la superficie
como único monumento sobre sus tumbas

están ahí para dar testimonio Dios contará
su número y se apiadará de ellos
mas cómo habrán de resucitar los cuerpos
si solo son una pegajosa partícula de tierra

sobre ellos voló el ave navega la nube
cae la hoja germina la malva
y silencio hay en las alturas
y humea de niebla el bosque de Katyń

solo unos botones indoblegables
poderosa voz de coros enmudecidos
solo unos botones indoblegables
botones de abrigos y uniformes

Źródło: Z. Herbert, Poezje kompletne, przeł. X. Ballester, Lumen 2012, s. 531

ZDJĘCIE
Pamiątkowe piny z replikami guzików
Tekst na dole: „Tatusiu kochany!!! najdroższy… Dlaczego nie wracasz? (…) Nie idę teraz do szkoły, bo jest zimno. Jak wrócisz, to się ucieszysz, że mamy nowego pieska. Mama nazwała go Filuś… Cześ””. Fragment listu dziecka do ojca. Datowany na 8 stycznia 1940 roku.

Źródło: Centralne Muzeum Jeńców Wojennych

Fot.: Grabiela Słowińska