24.07-31.12. 2026 r., Muzeum m. Wilna (ul. Vokiečių 5)

Założony w 1801 roku cmentarz Na Rossie obchodzi w tym roku 225-lecie. Był to pierwszy „nowoczesny” cmentarz w Wilnie, a także na całej Litwie, założony poza granicami miasta, na pustym terenie.

Cmentarz jest wyjątkowy jako panteon postaci historycznych ważnych dla trzech narodów – Litwinów, Polaków i Białorusinów. Znajdujące się na Rossie groby Jonasa Basanavičiusa, Mikołaja Konstantego Čiurlionisa, Władysława Syrokomli, braci Łuckiewiczów oraz mauzoleum serca Józefa Piłsudskiego pozwalają porównać ten cmentarz do najsłynniejszych cmentarzy Europy – Montmartre (1798) i Père-Lachaise w Paryżu (1804)  czy Powązek w Warszawie (1790). Na cmentarzu Na Rossie, podobnie jak na wspomnianych historycznych cmentarzach, zwiedzający może dostrzec nie tylko groby, ale także epoki kulturowe łączące Wilno z dziedzictwem całej Europy.

Cmentarz ten jest wyjątkowy zarówno pod względem architektonicznym, ale też i jako miejsce manifestacji narodowo-politycznych XIX i XX wieku, a także jako zielona przestrzeń miejska.

W XXI wieku zielone obszary miejskie postrzegamy jako ważne miejsca współistnienia ludzi, zwierząt i roślin. Patrząc na cmentarz z tego punktu widzenia, staje się on przestrzenią nie tylko śmierci, ale i życia. W ramach wystawy zapraszamy do spojrzenia na cmentarz Na Rossie nie wyłącznie z perspektywy architektonicznej czy historycznej, ale także proponujemy zapoznanie się z niektórymi mieszkańcami cmentarza – ptakami, owadami, roślinami, grzybami i porostami, odkrywając w ten sposób dotychczas niezbadane walory cmentarza.

Organizator: Muzeum m. Wilna
Partner: Instytut Polski w Wilnie