Narodowe Muzeum Sztuki im. M. K. Čiurlionisa (ul. V. Putvinskio 55, Kowno)

16.07.2026 – 25.10.2026

16 lipca o godz. 18:00 w Narodowym Muzeum Sztuki im. M. K. Čiurlionisa odbędzie się otwarcie wystawy „Postabstrakcja”, prezentującej twórczość litewsko-amerykańskiej artystki Barbary Kasten – jednej z najwybitniejszych artystek współczesnej sztuki abstrakcyjnej. Do Kowna ekspozycja trafi z warszawskiej Zachęty – Narodowej Galerii Sztuki, gdzie była prezentowana (13.03 – 07.06.2026) jako pierwsza tak obszerna wystawa twórczości Barbary Kasten w tej części Europy. Przekrojową prezentację 100 prac w różnych mediach – fotografii, rzeźbie i instalacji – uzupełniała interwencja artystki w przestrzeni klatki schodowej Zachęty.

Litewska publiczność poznała twórczość Barbary Kasten w 1995 r., kiedy w Centrum Sztuki Współczesnej w Wilnie odbyła się wystawa fotografii „Barbara Kasten. 1982–1994”. „Postabstrakcja” – to pierwszy tak obszerny przegląd twórczości artystki na Litwie. Wystawa, prezentowana w Narodowym Muzeum Sztuki im. M. K. Čiurlionisa, łączy osobistą historię artystki, europejskie doświadczenia i globalną geografię twórczą w spójną narrację o świetle, przestrzeni i konstruowaniu obrazu. Na wystawie będzie można oglądać blisko 80 prac Kasten.

„Postabstrakcja” jest przeglądem sześciu dekad pracy artystki. Wystawa przypomina o ważnym etapie w biografii artystki związanym z Polską. Na początku lat siedemdziesiątych Kasten, jako stypendystka programu Fulbright-Hays, pracowała z rzeźbiarką Magdaleną Abakanowicz w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych (obecnie Uniwersytet Artystyczny) w Poznaniu. Zafascynowana polską szkołą tkaniny artystycznej – traktującej włókno jak medium rzeźbiarskie – stworzyła tu serię rzeźb z sizalu. Prace trafiły następnie do Warszawy na indywidualną prezentację w Galerii Rzeźby. Choć były to jej ostatnie realizacje rzeźbiarskie, doświadczenie pracy w Polsce okazało się przełomowe. Umocniło podejście, które do dziś definiuje twórczość artystki: obraz jako budowanie relacji między obiektem, przestrzenią i światłem.

Po powrocie do Stanów Zjednoczonych artystka zaczęła eksperymentować z fotografią – od fotogramów i cyjanotypii po inscenizowane Polaroidy. Kasten nie fotografuje zastanej rzeczywistości. Tematem jej prac nie jest obiekt – studyjny czy architektoniczny – lecz relacje między jego elementami: sposób, w jaki światło, często nasycone kolorem, załamuje się i przekształca przestrzeń. W studiu i w plenerze buduje własne układy z luster, stalowych prętów, siatek, filtrów barwnych i prostych brył geometrycznych. Za pomocą światła i odbić konstruuje obrazy bez ingerencji cyfrowej.

Tytuł „Postabstrakcja” odnosi się do dialogu, jaki Kasten prowadzi z historią awangardy, konstruktywizmem oraz modernistyczną i postmodernistyczną architekturą. Artystka nie powtarza języka abstrakcji – raczej go przepisuje, testuje i konfrontuje z doświadczeniem patrzenia. Interesuje ją, jak geometryczne formy i świetlne konstrukcje działają dziś: w konkretnych wnętrzach, w relacji do otoczenia i publiczności.

Wystawa proponuje poruszanie się między zagadnieniami: rzeźbą jako punktem wyjścia, fotografią jako polem eksperymentu, architekturą jako sceną dla światła oraz przestrzenią jako medium samym w sobie. Zgromadzone na ekspozycji prace ukazują Barbarę Kasten konsekwentnie badającą światło, kolor, strukturę i relacje między elementami obrazu.

Kuratorka wystawy: Agnieszka Pindera
Wystawa przygotowana we współpracy z Zachętą – Narodową Galerią Sztuki
Partnerzy: Galerie Kadel Willborn, Philara Collection, The BlueKnowledge Art Collection
Wystawa sfinansowana przez Ministerstwo Kultury Republiki Litewskiej
Wystawa wspierana przez Instytut Polski w Wilnie
Partnerzy informacyjni: LRT, Reklamos Arka

Barbara Kasten urodziła się w 1936 r. w Chicago w rodzinie litewskich imigrantów. Studiowała malarstwo na University of Arizona i projektowanie rzeźbiarskich form z tkaniny w California College of Arts and Crafts w Oakland. Jej mentorką była Trude Guermonprez, której metoda nauczania wywodziła się z Bauhausu. W latach 1971–1972, jako stypendystka programu Fulbright-Hays, odbyła staż w pracowni rzeźbiarki Magdaleny Abakanowicz w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych (obecnie Uniwersytet Artystyczny) w Poznaniu. W 1982 r. w ramach artystycznej wymiany między Polską a Stanami Zjednoczonymi przekazała do Muzeum Sztuki w Łodzi fotografię Konstrukt PC/4B (1981). Jej prace znajdują się w kolekcjach wielu muzeów na świecie, m.in. Museum of Modern Art (MoMA) i Whitney Museum of American Art w Nowym Jorku, Tate Modern w Londynie oraz Musée National d’Art Moderne i Centre Pompidou w Paryżu.

Artystka poznała swoje litewskie korzenie już jako osoba dorosła. Po śmierci ojca, wraz z matką, odwiedziła Litwę, gdzie poznała krewnych mieszkających w pobliżu Poniewieża. „Najbardziej interesuje mnie moje pochodzenie. Chcę zrozumieć to, co było przede mną, kulturę, której tak naprawdę nie znam z bezpośredniego doświadczenia” – mówiła Kasten.

Wydarzenie ma charakter publiczny oraz może być filmowane i fotografowane. Uczestnicząc w wydarzeniu, wyrażają Państwo zgodę na bycie uwiecznionymi na zdjęciach i nagraniach wideo, które mogą być publicznie publikowane.