2026 10 07–2026 12 13, ul. Vasaros 3, Wilno

IV-V 16-20 godz.

VI-VII 11-19 godz.

Na początku XX wieku ludzki mózg stał się jednym z najważniejszych przedmiotów zainteresowania europejskiej nauki. Powstające wówczas laboratoria podejmowały próby odnalezienia w jego strukturze materialnych śladów inteligencji, chorób psychicznych, indywidualności, a nawet geniuszu. Mózg stawał się obiektem, który można było kolekcjonować, mierzyć, porównywać i wizualizować. Ambicje te nierzadko splatały się z budzącą dziś jednoznaczne skojarzenia eugeniką oraz ideami doskonalenia człowieka.

Wystawa „Atlas mózgu” przywraca niemal zapomnianą historię Instytutu Badań Mózgu w Wilnie, ukazując ją w szerszym kontekście ówczesnej wyobraźni naukowej i politycznej. Archiwalne fotografie, obrazy oglądane pod mikroskopem, atlasy i dokumenty spotykają się tu ze współczesnymi dziełami sztuki, które podejmują próbę zbadania tego, czego archiwa nie są w stanie zachować: nieobecności, mitów, pamięci i pragnień.

Wystawa nie dąży do rekonstrukcji utraconego archiwum instytutu. Zamiast tego stawia pytania o sposób, w jaki obrazy wytwarzają wiedzę, a zarazem kształtują nasze przekonania i wyobrażenia o człowieku.

Poszukiwanie w strukturze mózgu materialnych śladów geniuszu ostatecznie skupiło uwagę badaczy na jednym wyjątkowym przypadku. Zwieńczeniem tej historii jest najsłynniejszy, a zarazem do dziś nieodnaleziony obiekt związany z działalnością instytutu – mózg Józefa Piłsudskiego (1867–1935), jednego z twórców niepodległego państwa polskiego.

Więcej informacji: Atlas mózgu

Organizator: Muzeum miasta Wilna

Partner: Instytut Polski w Wilnie