6 października 2026 r., godz. 18:30, Pałac Sapiehów (ul. L. Sapiegos 13, Wilno)
We wtorek, 6 października, o godz. 18:30 zapraszamy na wieczór filmowy połączony z dyskusją w Pałacu Sapiehów w Wilnie. Wśród filmów, które zostaną zaprezentowane, znajdzie się film Zuzy Banasińskiej „Grandmamauntsistercat” (2024). Po pokazie odbędzie się spotkanie z artystką. Wydarzenie jest częścią wystawy „Familiar Stranger”, której kuratorką jest Milda Januševičiūtė.
W programie filmowym tego wieczoru zobaczymy produkcje, które rozwijają podejmowany na wystawie temat pamięci jako zmiennego, nieustannie na nowo pisanego procesu, otwierając napięcia między tym, co zapamiętane, zapisane i wyobrażone.
Archiwa propagandowe stają się tworzywem dla matriarchalnej mitologii rodzinnej, a wnętrza korporacyjne – przestrzeniami podejrzeń i wyobrażonego buntu. Nocny krajobraz tworzony jest poprzez choreografię światła, a zniszczony rollercoaster powraca w formie fragmentarycznej rekonstrukcji cyfrowej, zmontowanej z nagrań znalezionych w Internecie. Łącząc archiwalny montaż, fikcję i eksperymenty percepcyjne, prace kwestionują autorytet obrazów: ich zdolność do zachowania doświadczenia, ukrycia jego okoliczności lub nadania mu innej formy. Znajome przestrzenie i odziedziczone narracje stają się obce, odsłaniając historie i doświadczenia, które nie poddają się jednoznacznej reprezentacji.
Filmy w programie: Zuza Banasińska „Grandmamauntsistercat” (2024); Claire Hentschker „Ghost Coaster: The Star Jet Coaster, 2002–2012” (2019); Valentin Noujaïm „To Exist Under Permanent Suspicion” (2024); Igor Zelić „Opera” (2026).
Po projekcji odbędzie się spotkanie z kuratorką Mildą Januševičiūtė i artystką Zuzą Banasińską.
Wstęp wolny. Filmy i dyskusja odbędą się w języku angielskim.
Wystawę „Familiar Stranger” można oglądać w przestrzeni artystycznej „Editorial” (ul. Latako 3, Wilno) do 24 października.
Wystawę i program wydarzeń towarzyszących finansuje Rada Kultury Litwy.
Organizator wydarzenia: VšĮ „Editorial“
Partnerzy wydarzenia: Pałac Sapiehów, Instytut Polski w Wilnie
Zuza Banasińska
Osoba artystyczna i reżyserska urodzona w 1994 r. w Warszawie, obecnie mieszkająca w Amsterdamie. W swoich filmach i instalacjach wykorzystuje archiwa, by badać, w jaki sposób reprodukcja obrazów wpływa na reprodukcję systemów, podmiotów i ciał. Najnowszy film, „Kontrewers“, miał niedawno premierę na 76. Berlinale Shorts. Poprzedni film, „Grandmamauntsistercat“, miał premierę na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Rotterdamie 2024 oraz na 74. Berlinale, gdzie otrzymał nagrodę Teddy dla najlepszego krótkiego metrażu. Film był pokazywany na ponad 100 festiwalach filmowych, w tym na New York Film Festival, Visions du Réel, czy IndieLisboa zdobywając 14 nagród, a także nominację do Europejskiej Nagrody Filmowych oraz nagrody Doc Alliance.
Filmografia
2018 I Didn’t Go to Crimea and All I Got Was This Alien Message (short)
2021 The House that Shadows Built (short)
2024 Grandmauntsistercat (short)
2026 Kontrewers (short)
„Grandmamauntsistercat”
Reż. i montaż: Zuza Banasińska, 23 min, 2024, Holandia, Polska
Film stworzony z materiałów archiwalnych Wytwórni Filmów Oświatowych w Łodzi opowiada historię matriarchalnej rodziny widzianej oczami dziecka, które zmaga się z reprodukcją systemów ideologicznych i ich przedstawień. Pierwotnie powstałe jako narzędzia dydaktyczne i propagandowe w komunistycznej Polsce materiały archiwalne zostają przekształcone w źródło fikcyjnych wspomnień. Słowiańska postać wiedźmy, Baby Jagi, ulega przeobrażeniu w „prehistoryczną boginię z czasów matriarchatu”. Ta transformacja wywołuje wielowarstwowe refleksje na temat reprodukcji oraz tożsamości i prowadzi do konfrontacji z binarnymi podziałami, obracając często seksistowskie i antropocentryczne obrazy w narzędzia oporu wobec zinstytucjonalizowanej przemocy.
