PROGRAM NA UNIWERSYTECIE W PRZESZOWIE

Instytut Studiów Środkowoeuropejskich, Wydział Filozoficzny Uniwersytetu w Przeszowie, ul. 17 listopada 1
Wydarzenia pod patronatem dziekan Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu w Przeszowie, prof. Beaty Balogowej
Część uniwersytecką Dni Polskich przygotowuje Instytut Studiów Środkowoeuropejskich Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu w Preszowie we współpracy z Instytutem Polskim. Współpracują przy niej członkowie Polsko-Słowackiej Komisji Historyków oraz wykładowcy Uniwersytetu Wileńskiego, którzy przybędą do Prešova wraz ze studentami polonistyki. Częścią programu są również lekcje języka polskiego dla uczniów prešowskich szkół podstawowych pod kierunkiem lektorki języka polskiego z NAWA, Pauliny Stawarz.

Czechosłowacki kulturowy ruch dysydencki i Solidarność w Polsce w latach 80. XX wieku
19 października / 9:45, Wydział Filologiczny Uniwersytetu w Prešovie, sala nr 234
Wykład doc. Marka Mitki (Wydział Filologiczny Uniwersytetu w Prešovie) będzie poświęcony stosunkowi czechosłowackiej opozycji kulturowej do polskiego ruchu „Solidarność”.

Polityka i film oczami kobiet
21 października / 16:45, Wydział Filozoficzny Uniwersytetu w Prešovie, sala nr 234
Prof. Peter Káša (Wydział Filozoficzny Uniwersytetu w Prešovie) w swoim wykładzie przyjrzy się polityce i filmowi z kobiecej perspektywy. Temat ten nawiązuje do wystawy „Codzienna odwaga”, której otwarcie odbędzie się tego samego dnia.

Miasta i ich rola w historii Polski XIX wieku. Tematy badawcze, nowe i stare ślady
22 października / 9:00, Wydział Filozoficzny Uniwersytetu w Prešovie, sala nr 234
Wykład wygłosi dr hab. Aleksander Łupienko, profesor Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk oraz członek Polsko-Słowackiej Komisji Historyków. Przedstawi badania dotyczące polskich miast w XIX wieku oraz nowe spojrzenia na ten temat.

Spiš – Esztergom – Kraków – Wrocław: sieci społeczne w średniowieczu
22 października / 10:50, Wydział Filozoficzny Uniwersytetu w Prešovie, sala nr 234
Doc. Peter Labanc, członek Polsko-Słowackiej Komisji Historyków, omówi średniowieczne powiązania łączące Spisz z Esztergomem, Krakowem i Wrocławiem.

Jak Słowacy mówią po polsku?
22 października / 13:15, Wydział Filozoficzny Uniwersytetu w Prešovie, sala nr 386
Wykład prof. Marty Vojtekovej (Wydział Filozoficzny Uniwersytetu w Prešovie) poświęcony jest językowi polskiemu w ujęciu Słowaków oraz spotkaniu dwóch bliskich sobie języków.

Metafory w życiu codziennym, literaturze i tłumaczeniu
23. 10. / 9:00, Wydział Filologiczny Uniwersytetu w Prešovie, sala nr 386
Dr Rafał Majerek z Uniwersytetu Jagiellońskiego przygotował wykład połączony z warsztatami na temat funkcjonowania metafor w mowie potocznej, tekście literackim oraz w tłumaczeniu.

Wielojęzyczność i wielokulturowość w wizerunku mieszkańca Wilna
23 października / 10:50, Wydział Filozoficzny Uniwersytetu w Prešovie, sala nr 386
Prof. Kristina Rutkowska z Uniwersytetu Wileńskiego w swoim wykładzie skupi się na Wilnie jako przestrzeni, w której spotyka się wiele języków i kultur.

PROGRAM MUZYCZNY

Preszowska Jesień Muzyczna: Kwintet Śląskich Kameralistów
21. 10. / 19:00 / PKO Čierny Orol, Hlavná 50
Koncert jest wydarzeniem towarzyszącym 11. Dniom Polskim w Prešovie, a jednocześnie częścią jubileuszowej 60. edycji Preszowskiej Jesieni Muzycznej. Kwintet Śląskich Kameralistów działa na scenie muzycznej od ponad dwudziestu lat i należy do uznanych polskich zespołów kameralnych. Regularnie występuje na festiwalach w kraju i za granicą. Wieczór w jego wykonaniu będzie poświęcony muzyce filmowej autorów polskich i światowych. Zabrzmią utwory Wojciecha Kilar, Jerzego Matuszkiewicza i Waldemara Kazaneckiego, a także piosenki zespołów ABBA i Bee Gees. Koncertmistrzem Kwintetu Śląskich Kameralistów jest skrzypek i aranżer Dariusz Zboch. Oprócz niego w skład Kwintetu wchodzą Jakub Łysik (skrzypce), Jarosław Marzec (altówka), Katarzyna Biedrowska (wiolonczela) oraz Dawid Lewandowski (kontrabas).

WYSTAWY

Codzienna odwaga. Polki, Słowaczki i Czeszki w opozycji antykomunistycznej 1968–1989
21 października / 14:00 / Foyer Urzędu Województwa Prešovskiego, Námestie mieru 2
Wystawę wspólnie przygotowały Instytuty Polskie w Bratysławie i Pradze. Kuratorką jest Marta Dzido, autorka filmu dokumentalnego „Solidarność oczami kobiet”. Wystawa upamiętnia kobiety, które współtworzyły struktury opozycyjne, rozpowszechniały samizdat, pomagały prześladowanym i organizowały niezależną edukację. Ich historie przez długi czas pozostawały w cieniu biografii mężczyzn. Wystawa ukazuje wspólne doświadczenia Polek, Słowaczek i Czeszek w reżimach totalitarnych oraz solidarność, która wykraczała poza granice.

Wystawa rysunków satyrycznych Marcina Bondarowicza
21 października / Biblioteka Uniwersytecka PU, ul. 17 listopada 1
Marcin Bondarowicz jest uznanym polskim rysownikiem i ilustratorem. Jego twórczość porusza się na pograniczu zaangażowanej publicystyki i sztuki plastycznej, czerpiąc w znacznym stopniu z tradycji polskiej szkoły plakatu oraz surrealizmu. Jego ilustracje i satyry publikowały takie tytuły jak „Polityka”, „Newsweek”, „Forbes”, „Tygodnik Powszechny” czy „Le Monde Diplomatique”. Za rysunki humorystyczne, rysunki prasowe i plakaty zdobył setki nagród w konkursach na całym świecie, m.in. w Chinach, Kanadzie, Serbii, Egipcie czy Korei Południowej. W 2026 roku do tej listy dołączyła również słowacka nagroda Brain Sneezing Gallery Award. Wystawa potrwa do 15 listopada.

PROGRAM FILMOWY

Festiwal filmowy POCITY – sekcja „Uczucia sąsiadów”
Ministranci (2025, reż. Piotr Domalewski)
9 października / 18:20 / Cinemax Novum
Czwórka nastoletnich ministrantów z małego polskiego miasteczka nie chce pozostawać obojętna na niesprawiedliwość, którą dostrzegają wokół siebie. Kiedy w kościele odkrywają nadużycia związane z datkami, postanawiają działać na własną rękę i przekazać pieniądze ludziom, którzy ich potrzebują. Ich plan stopniowo wykracza jednak poza proste podział na dobro i zło.

Dobry chłopiec (2025, reż. Jan Komasa)
12. 10. / 17:30 / Cinemax Novum
Dziewiętnastoletni Tommy cieszy się życiem pełnym przemocy i prowokacji. Jednak po jednej szalonej nocy zostaje porwany przez nieznanego mężczyznę i budzi się przykuty łańcuchem w piwnicy odległego domu. Jego porywacze, Chris i Kathryn, postanowili, że uczynią z niego „dobrego chłopca”, niezależnie od tego, czy tego chce, czy nie. Ten psychologiczny thriller z czarnym humorem rozgrywa niepokojącą grę o władzę, manipulację i granice moralności. Tommy próbuje uciec, ale coraz mniej jasne jest, kto ma przewagę w tym dziwnym rodzinnym eksperymencie.

Dom dobry (2025, reż. Wojciech Smarzowski)
12. 10. / 20:00 / Cinemax Novum
Kiedy Gośka poznaje Grześka, jest przekonana, że w końcu spotkała „tego jedynego”. Romantyczne gesty, zaręczyny w Wenecji i idealny obraz miłości stopniowo jednak ustępują miejsca strachowi, manipulacji i narastającej przemocy. Reżyser Wojciech Smarzowski nakręcił przejmujące świadectwo przemocy na tle płciowym, która często rozgrywa się pod pozorem idyllicznych związków i której otoczenie albo nie dostrzega, albo nie chce dostrzec.

Solidarność według kobiet (2014, reż. Marta Dzido, Piotr Śliwowski)
13 października / 18:00 / Stromoradie
Dokument ten przywraca do historii polskiego ruchu Solidarność kobiety, których wkład w przemiany społeczne lat 80. często pozostawał w cieniu. Reżyserka Marta Dzido, kuratorka wystawy „Codzienna odwaga”, poszukuje ich historii i rozmawia z kobietami, które angażowały się w ruch opozycyjny. Film stawia pytanie, komu przyznaje się miejsce w pamięci historycznej, a czyje doświadczenia z niej zanikają.