3.05.2021 Aktualności

230. rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja

Gdy 3 maja 1791 r. Sejm Czteroletni zwany Wielkim uchwalił Ustawę Rządową Rzeczypospolitej Obojga Narodów znaną jako Konstytucja 3 Maja, państwo polsko-litewskie stało się pierwszym w Europie i drugim na świecie krajem, w którym przyjęto ustawę zasadniczą. Był to postępowy i odważny jak na tamte czasy akt prawny, inicjujący szereg reform. Stanowił również zwieńczenie wielowiekowych związków Polski i Litwy.

Dziś, gdy obchodzimy 230. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja przez ostatniego króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego, Stanisława Augusta Poniatowskiego, warto przypomnieć, że to właśnie ona wprowadziła m.in. trójpodział władzy i modyfikację dotychczasowego ustroju państwa poprzez częściowe równouprawnienie mieszkańców Rzeczypospolitej. Była również wyrazem woli obrony niepodległości po I rozbiorze dokonanym przez Austrię, Prusy i Rosję w 1772 roku.

Konstytucja 3 Maja wraz z dopełniającym ją Zaręczeniem Wzajemnym Obojga Narodów uchwalonym przez Sejm Wielki 20 października 1791 roku stanowiła także przejaw zacieśnienia unii narodów polskiego i litewskiego. W akcie tym zagwarantowano m.in. obsadzanie wszystkich wspólnych dla Rzeczypospolitej urzędów przez Polaków i Litwinów według parytetu 1:1. Z dumą możemy stwierdzić, że przywódcy obu narodów i państw, pomimo wszelkich różnic, potrafili skutecznie działać razem w chwili decydującej próby, dotyczącej ich egzystencji. Ten przykład inspiruje współpracę i przyjaźń Warszawy z Wilnem do dzisiaj.

Niestety, ambitne plany reform, które miały być realizowane w oparciu o przepisy nowej ustawy zasadniczej, zostały przekreślone przez zbrojną interwencję wojsk rosyjskich w 1792 roku. Jako akt prawny Konstytucja 3 Maja przestała formalnie obowiązywać w listopadzie 1793 roku na mocy uchwały sejmu zwołanego pod dyktatem Rosji i Prus do Grodna. W tym samym roku obydwa państwa dokonały II rozbioru Rzeczypospolitej.

Ostateczne zniknięcie państwa polsko-litewskiego z mapy Europy na ponad 120 lat zostało przypieczętowane III rozbiorem w roku 1795, w którym uczestniczyły Austria, Prusy i Rosja. Ten akt, sprzeczny z wszelkimi zasadami prawa międzynarodowego, został przekreślony dopiero w rezultacie I wojny światowej, kiedy w 1918 roku Polska i Litwa odzyskały niepodległość jako dwa suwerenne państwa.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja obchodzona była jako święto państwowe już od 1919 roku. W okresie wojennej okupacji niemieckiej i sowieckiej oraz za rządów komunistów w Polsce, gdy święto to zostało zniesione, większość Polaków nadal uznawała 3 maja za dzień świąteczny. W suwerennej Rzeczypospolitej Polskiej od 1990 roku ponownie obchodzimy Święto Narodowe Trzeciego Maja.

Konstytucja 3 Maja i Zaręczenie Wzajemne Obojga Narodów są jednym z zasadniczych elementów wielowiekowego dziedzictwa stosunków polsko-litewskich. Ich uchwalenie to jeden z fundamentów dzisiejszej współpracy naszych państw na forum Unii Europejskiej i w NATO.

Oprócz wspólnej przeszłości dzisiejsze Polskę i Litwę łączą niezliczone wspólne projekty energetyczne i transportowe, które służą całej Europie, a także wspólne starania o wzmocnienie bezpieczeństwa na świecie, zwłaszcza w regionie.

Odwołując się do wspólnego dziedzictwa Rzeczypospolitej Obojga Narodów, oba nasze kraje wspierają naszych sąsiadów: Ukrainę, stojącą dziś na straży swojej suwerenności i integralności terytorialnej w zmaganiach z rosyjską agresją i okupacją oraz naród białoruski, który zasługuje na wolność i demokrację w niepodległym państwie.

Scheduled ical Google outlook Aktualności

Kolekcja płyt Polskiego Radia z września 1939

Kolekcja 93. stalowych płyt gramofonowych Polskiego Radia z września 1939 roku została wpisana – jako jeden z 15 nowych obiektów dziedzictwa narodowego – na Listę Krajową programu UNESCO „Pamięć świata”.
18 06.2021 Aktualności

II Międzynarodowy Konkurs Muzyki Polskiej im. Stanisława

Do 31 maja można się zgłaszać do Międzynarodowego Konkursu Muzyki Polskiej im. Stanisława Moniuszki. Druga edycja Konkursu odbędzie się od 11 do 18 września 2021 roku w Filharmonii Podkarpackiej im. Artura Malawskiego w Rzeszowie.
10 05.2021 Aktualności

Konkurs Historyczny Ministra Spraw Zagranicznych na najlepsze

Minister Spraw Zagranicznych ogłasza konkurs na najlepszą publikację obcojęzyczną promującą historię Polski i najlepszą publikację w języku polskim z zakresu historii polskiej dyplomacji, które zostały wydane w roku 2020. Historycy mogą zgłaszać swoje prace do 15 sierpnia 2021 r.
07 05.2021 Aktualności